༄༅།། ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་

པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་

ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་

རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་

རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་

བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

གླེགས་བམ་ཉེར་གཅིག་པ།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན། ༢༠༡༩
The Official Biography of His Holiness the Dalai Lama Norbulingka Institute

དཔར་ཐེངས་དང་པོ། དེབ་གྲངས་ལྔ་ཚན་ ༥༠༠
First Edition:500 copies.

ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ཡིག་ཐོག་བཀའ་འཁྲོལ་མེད་པར་དེབ་འདི་ཆ་ཚང་ངམ། ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་ཐབས་རྣམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱིན་ཡིག་སོགས་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་གང་གི་ཐོག་ཏུའང་ཕབ་བསྒྱུར་དང་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་འགྲེམས་མི་ཆོག
Copyright © 2019 Norbulingka Institute. All rights reserved, including the right to reproduce or translate this book or portions thereof in any form whatsoever.
For information and permission, please contact The Director, Norbulingka Institute.

ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌།
ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་དཔར་སྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།
Editorial Team: Kalon Trisur Kalsang Yeshi, Namgyal Dorjee, Sherab Gyamso, Yeshi Gawa, Karma Dorjee, Lakshay, Gendun, Sonam Tsering, Kalsang Tsultrim

Published by: Norbulingka Institute
Norbulingka Institute
PO Sidhpur-176057 Dharamsala
Distt. Kangra, HP India
Tel:+91 1892 246502 / 246405
Fax:+91 1892 246404
E-mail:info@norbulingka.org

ISBN: 978-81-94011-06-4

Printed at Archana Ph: 011 26810747 / 48
www.archanapress.com

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་པར་ཐུགས་སྣང་ལྡན་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་རེ་འདོད་སྐོང་ཕྱིར། ནོར་གླིང་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོའི་པོད་ཕྲེང་རྣམས། ཀུན་གྱིས་གཟིགས་བདེའི་སླད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཁང་ནས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡིག་གཟུགས་རྙིང་པ་ནས་ Unicode ལ་སྒྱུར་སྐབས་ཆད་ལྷག་ནོར་འཁྲུལ་རེ་ཟུང་བྱུང་ཡོད་སྲིད་པས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་གི་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུང་བའི་རེ་བ་ཞུ།

དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད།

དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་སྤྱི་འགྲོས་ལྟར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ལམ་དུ་བཀོད་པའི་དེབ་ཕྲེང་མུ་ཏིག་གི་ཕྲེང་བ་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་ལྟར་བྱུང་དང་འབྱུང་འགྱུར་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོན་ཞིག་ཡིན། རང་རེ་གངས་ལྗོངས་པར་མཚོན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་བཅུ་བཞི་པའི་མཛད་རྣམ་འགོད་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་གནས་ལུགས་ཤིག་དང༌། དེ་ཡང་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་གང་ལའང་མེད་པའི་ལྷ་སྐལ་དུ་རྒྱལ་བློན་སེམས་དཔའ་དུ་མ་དང༌། སྡོམ་བརྩོན་ངུར་སྨྲིག་འཛིན་པས་གསེར་འཁོར་ཕྱག་མཚན་དུ་བཞེས་པ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་དོན་གྱི་སླད་དུ་མཚན་ནས་སྨོས་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་སྒྱུར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་བོད་འབངས་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་སླད་ཐུགས་བསྐྱེད་ལྟར་དུས་དང་འཚམས་པར་ཁ་ལྗོངས་པད་མའི་འདབ་མ་དགོད་པའི་ལྟེ་གནས་སུ། མཚན་དཔེའི་གེ་སར་གྱི་ཕྲ་ཚོམ་དགོད་པ་དང༌། ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་བོད་འབངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོལ་གོར་ཐོབ་པ་ནི། བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩ་སླར་གསོ་ཐུབ་པའི་སྡོང་པོའི་རྩ་བ་ཚུགས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལོས་ཡིན།

གང་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་པ་བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་བདེ་རྩ་གཅིག་ཉིད་དུ་འཕྱན་པའི་ཁྲོད་ནས། གླིང་འདིར་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བདོ་ཞིང༌། ཁ་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དགེ་ཕན་བླ་མཐོར་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ནི་ཟེགས་མ་རེ་ཡང་བརྗོད་ནུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འགོངས་པ་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་མཛད་པའི་གཤིས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

འོན་ཏང༌། གང་གི་མཚན་མཛད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་གདུལ་བྱའི་བློ་འཚམས་གང་ནུས་འགོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་དཀར་ལེགས་ཚོགས་གསེར་གྱི་ཆོས་སྡོང་ཆེན་པོ་མཐོར་འདེགས་དང་ལྷན། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་ཕྲ་རྒྱན་འགོད་པའི་དགའ་སྟོན་དེ་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཟོང་ལས་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐལ་བར་ཐོབ་པ་དེ་ནི། དེ་བས་ལྷག་པའི་མངོན་འཕགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་མེད་པའི་རྨད་བྱུང་གི་བགྱི་ཁུར་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཐོང་རྒྱ་དང་ཐོས་རྒྱ་མཛངས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུའི་མྱོང་བྱང་དང༌། དཔྱད་འཇོག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལས་བལྟམས་པའི་ཁྱད་ཡོན་ནི་ཤིག་ལ་རུས་མེད་ཀྱི་དཔེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང༌། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདོ་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་རྐྱེན་པས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་ྋཞབས་སོར་འཁོད་མ་ཐག་པར་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་དཀའ་བའི་གནས་བབ་ཀྱང་བྱུང༌། དེ་ལྟའི་ངལ་ཚེགས་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་སོ་མེད་རྐན་འགྲས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནས་ད་ལམ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ (ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ཡན་གྱི་མཛད་རྣམ) རླབས་འཕྲེང་དོན་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་འདི་དཔར་སྐྲུན་ཐུབ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་བློ་སྤོབས་མངོན་མཐོའི་ཆ་རྐྱེན་དམ་པར་སྨན་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་བྱུང༌།

འབྲི་རྩོམ་ཞུ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཞིབ་ཚགས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ལས་དབང་གིས་ད་ལམ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཚུལ་ནས། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གླེགས་བམ་གཅིག་དང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་འདི་ཉིད་སྐུ་ཆུང་སྲིད་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བོད་ཕྲུག་སློབ་གྲྭ་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༣ བར་གླེགས་བམ་གཉིས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང་གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་གླེགས་བམ་གཅིག ༡༩༦༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གླེགས་བམ་ལྔ། ༡༩༨༡ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ བར་གླེགས་བམ་བཅུ་བཅས་ཁྱོན་ད་བར་གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་རྩོམ་སྒྲིག་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

ད་དུང་བློ་ཤེད་མེད་ཀྱང་ཁ་ཕོ་ཆེ་བའི་དཔེ་ལྟར། ད་ཡོད་རགས་ཟིན་ཁག་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་འབྲི་རྩོམ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་འོས་འཚམས་ཕྱོགས་སྒྲིག་གིས་དཔར་སྐྲུན་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་ཁུར་ལ་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན།

ཐེངས་འདིར་ང་ཚོས་རྒྱུ་ཆ་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༡༦༧ ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་པ་དང༌། ད་ལྟའི་འབྲི་རྩོམ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྟ་ཀློག་དང༌། སྣོན་འཕྲི་ལན་མང་ཞུས་ཁར་མཁས་དབང་གཞན་ལའང་གཟིགས་དཔྱད་དུ་ཕུལ་ཏེ། མདོར་ན་མིང་ཚིག་གི་དག་ཆ་ཚུན་ལའང་གྲོས་བསྡུར་དགོས་རིགས་གང་ཐུབ་ཞུས་ཁུལ་ཡིན།

དེབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང༌། འཛད་གྲོན་ལ་དགོས་མེད་གཙིགས་སུ་མ་བྱས་པར་ཤོག་བུ་དང༌། རྒྱབ་ཤ་སོགས་གང་ལེགས་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ཞུས་ཏེ་སྤུས་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོ་བའི་དེབ་གྲངས་བརྒྱ་དང༌། དེ་འོག་དེབ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་བཅས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད།

མཐའ་དོན། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ལས་བྱེད་དང༌། ལས་མི་འགོ་དམངས་ཡོངས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལས་གཉེར་བྱས་པའི་སྙིང་པོར་མཛད་རྣམས་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ལས་ཁུར་རྒྱུན་མཐུད་བླང་ཐུབ་པ་བྱུང་བས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་སྐྱབས་འཇུག་གི་རྒྱ་ལས་མ་འགོངས་པ་ཞེས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། མཛད་དེབ་འདི་དག་ལ་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བས་དམ་པ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཐུགས་མི་ཁྲེལ་བའི་ངང་ནས་དགོངས་འཆར་བཀའ་སློབ་ལྷུག་པོར་འཇོ་བ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས།

དམིགས་བསལ་གསལ་བཤད།

མཛད་རྣམ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་དེང་ཕན་དཔར་སྐྲུན་ཟིན་ཁག་ཏུ་ཡོད་པར་ཅུང་ཟད་སྣོན་འཕྲི་དགོས་རིགས་ཕུད་འདོན་ཐེངས་སོ་སོར་འགོད་འགྲེམས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལམ་འདིར་ཆེད་དུ་ཞུ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ལ། གླེགས་བམ་འདིར་ཕྱི་རྒྱལ་དང་རྒྱ་གར་བའི་མིང་འདོན་ཞུས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཆ་ལག་སོན་བྱུང་ཁག་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་གདངས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་དབྱིན་ཇི་དང་ཧིན་རྡུའི་ཡི་གེར་མེད་སྟབས། དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་འཚོལ་ཞིབ་གང་ཡོང་ཞུས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྲོད་དུ་དབྱིན་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནང་མཚན་དངོས་འབྲི་སྲོལ་རྙེད་སོན་མ་བྱུང་བ་རྣམས་རང་སོར་འཇོག་རྒྱུ་ལས་ཞུ་ཐབས་གཞན་མ་བྱུང་བར་བཟོད་གསོལ་ཞུ་རྒྱུ།

མཛད་རྣམ་ནི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་ཐང་མར་བརྡལ་བའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པ་འདས་པའི་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཛད་རྗེས་ཀྱི་བསྡོམས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག

མགོན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ང་ཚོའི་དུས་རབས་ནང་བྱུང་མེད་ན། བོད་ཅེས་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་ཞིང༌། དེས་ན་མཛད་རྣམ་ལྗགས་ཀློག་གནང་མཁན་ཚོས་ཚུལ་འདི་ཉིད་མཁྱེན་བརྟས་དགོས་པ་ཅིས་ཀྱང་གལ་ཆེ་ཞེས་ཞོར་འཕྲོས་ཀྱི་སྐུལ་གླེང་དང་བཅས་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ནས་ངེས་སྟོན་པ་བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༠ ལ།

མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞབས་ཞུ་བ་ཐུན་མོང་གི་གསལ་བཤད།

སྙིགས་དུས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་རིགས་གསུམ་གཅིག་བསྡུས་ལྷ་གཅིག་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་པའི་ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཐོག་བརྩམས་བསྒྲིགས་དཔར་ཐོན་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མུ་མཐུད་གླེགས་བམ་རིམ་འཐོན་ཡོང་རྒྱུ་བཅས་ལ་ལྟ་ཀློག་གནང་མཁན་བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན། དེ་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་རྩ་བའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་སྔོན་འགྲོའི་ལོ་རྒྱུས་སུ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བར་མངོན།

དེའི་ཕྱིར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་མཛད་རྣམ་འདྀའི་མཆོད་བརྗོད་དང༌། སྔོན་གླེང་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་བཞེས་ཚུལ་མདོ་ཙམ་བཅས། རླབས་འཕྲེང་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ཡང༌། འོ་སྐོལ་གྱི་འདྲེན་མཆོག་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སྤྲུལ་གཞི་འཕགས་མཆོག་མིག་མི་འཛུམ་གྱིས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ནས། གང་གི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཞིང་བོད་ཁ་བ་གངས་ཅན་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་རབས་དང༌། བོད་ཡུལ་དུ་འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྤྲུལ་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་དུ་བྱོན་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྐོར་སོགས་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཡོད་ཅིང༌། ཞར་བྱུང་དུ། སྐབས་འབྲེལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང༌། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔྱད་གཞི། ཚིག་མཛོད་ནང་གསལ་ཁ་མེད་པའི་མིང་ཚིག་རིགས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་སོགས་ཚན་པ་ཞེ་གཉིས་ཙམ་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ད་དུང་གླེགས་བམ་འདིའི་ནང་བབ་འབྲེལ་གྱི་སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༨ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༧༢ བཅས་ཡོད།

འདི་དག་ནི་སྔར་ཡོད་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་དང༌། ཆོས་འབྱུང༌། རྒྱལ་རབས། ཕྱིས་ཐོན་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སོགས་ལས་བཏུས་པ་གང་ཞིག་ལ། སཱར་ ཅཱལ་སེ་ འབེལ་ (Sir Charles Bell) དང༌། ཧྱིའུ་ རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་བྲིས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དེ་མིན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་པའི་ཡིག་ཆ་གསར་རྙིང་ཁག་ལ་ཉམས་ཞིབ་བགྱིས་པ་ལས་གསར་རྙེད་དོན་གནད་ཁག་དང༌། བོད་ཡུལ་ཆགས་རབས་སོགས་ལ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་ཚུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་དངོས་དོན་གསར་རྟོགས་བྱུང་བ་ཁག་ཀྱང་བསྣན་ཡོད་པས། དེ་དོན་ཚང་མས་དམིགས་བསལ་དོ་སྣང་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱང་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ།

གླེགས་བམ་གཉིས་པ་ནི། ྋརྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་དངོས་གཞི་འདི་ནས་དབུ་འཛུགས་བྱས་ཤིང༌། རླབས་འཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྩད་གཅོད་ཞུས་པ་ནས། མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས་པ་དང༌། ཡོངས་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་བསྐོ་གཞག དགེ་བསྙེན་གྱི་བསླབ་སྡོམ་འབུལ་བཞེས། གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ཡི་གེ་གསན་སྦྱོང་གནང་ཚུལ་སོགས་གཙོར་བཟུང་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་དང་ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་དག་ཀྱང་ཅུང་ཞིབ་པར་འགོད་ཐབས་བྱས་ཡོད། དགོས་ངེས་ཀྱི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་མི་སྣ་དང་དགོན་སྡེ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་བཞི་བཅུ་ཐམ་པ། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༢ ཤོག་ངོས་ ༥༤༤ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་གསུམ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཡོད་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༤༢ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་རབ་བྱུང་སྡོམ་བཞེས་དང༌། སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཐེངས་དང་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ནས་བོད་རྒྱའི་དབར་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་བར་གཙོར་བཟུང་ཐོག་ཆུ་རྟ་ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཞུ་སྒོ་དུས་སྟོན་ཁག་སྟེ། ཡུལ་གོམས་རིག་གནས་སོགས་ཀྱང་སྐབས་འབྲེལ་བབ་བསྟུན་གྱིས་གསལ་སྟོན་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད། ཞར་བྱུང་དུ། གླེགས་བམ་གཞན་དག་དང་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་ཚིག་མཛོད་སོགས་སུ་ཁ་གསལ་མེད་པའི་བརྡ་ཆད་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་དང༌། འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད། ཕྱི་རྒྱལ་སྐད་ཡིག་གི་མིང་ཚིག་བོད་ཡིག་ཐོག་སྒྲ་སྒྱུར་དག་ཆ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༡ ཤོག་ངོས་ ༦༠༢ བཅས་མཆིས།

གླེགས་བམ་བཞི་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་གཉིས་པ་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ༡༩༥༡ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོ་ནས་རྒྱལ་ས་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས། ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར། གསེར་ཁྲི་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་བའི་བར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་ཞིབ་བརྗོད་ཐོག སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ཡོད། གཞན་ཡང༌། དུས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མྱོང་བའི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་རིགས་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་སྟེ་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་བརྒྱད་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་ནས་ཆེད་དུ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཡོད། སྐུ་པར་གྲངས་ ༢༩ དང༌། ཁྱོན་བསྡོམས་ཤོག་ངོས་ ༦༡༨ བཅས་ཡོད།

གླེགས་བམ་ལྔ་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་པ་དང༌། ནང་དོན་གྱི་ཐད་ནས། ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལ་ཟབ་དཀྱེལ་ཆེ་བཞེས་ཀྱིས་གསན་སྦྱོང་དང༌། གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དུ་གྲྭ་སྐོར་དམ་འཇོག ལྷ་རམས་དམ་བཞེས་ཀྱི་མཛད་སྒོ། རྒྱ་དམར་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཉེན་ཁའི་འོག་ྋགོང་ས་མཆོག་རང་ས་ལྷོ་ཁའི་ཕྱོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་རེ་ཞིག་བཙན་བྱོལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མི་གནང་ཀ་མེད་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་གཙོས་སྐབས་དེའི་བོད་བསྟན་པ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ཁག་དང༌། བོད་མི་མང་ནས་རྒྱ་རྒོལ་གསུམ་བཅུ་སྒེར་ལངས་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་དང་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སོགས་ཞིབ་འགོད་བྱས་ཡོད།

གདན་ས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། དེ་མིན་སྐབས་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་ཉེར་དྲུག་བཅས་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ཆེད་འགོད་དང༌། སྐུ་པར་གྲངས་ ༡༩ ཤོག་ངོས་ ༦༥༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་དྲུག་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་བཅུ་དགུ་པ་ནས་ཉེར་གཉིས་པའི་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༥༩ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མ་སུ་རི་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་གྲོས་བསྐྱར་མཐུད་ཡོང་ཐབས་སུ་བོད་དོན་སྲིད་བྱུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ་ནས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་ཐབས། སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས། བོད་ཕྲུག་བུ་གསོ་ཁང་གསར་འཛུགས་བསྐྱངས་པའི་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་ ༡༩༥༠ ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་དང༌། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བསྐྱར་སྐུལ་ཞུ་གཏུག་སྙན་ཞུ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཐེངས་དང་པོར་གནས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་གནས་ཆེན་ཁག་གི་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་སོ་གསུམ་ཙམ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། སྐུ་པར་ ༡༡ དང༌། ཤོག་ངོས་ ༦༥༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བདུན་པ་ནི། རླབས་འཕྲེང་ཉེར་གསུམ་ནས་ཉེར་དྲུག་བར་ཏེ་རླངས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། ༡༩༦༠ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བུ་གསོ་ཁང་ཆ་ཚང་གནས་སྤོ་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་བོད་ཀྱི་བུ་ཚབ་དང་སློབ་ཕྲུག་གཏོང་གནང་མཛད་ཅིང༌། བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གཏན་འཇགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་བསྐྱངས་སྐོར་དང༌། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་གྱི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གསར་བཏོད་ཀྱིས་མཚོན། བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཟུར་འཛུགས་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་བཅར་གསུང་འཕྲོས་སོགས་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་རྡོར་གདན་དུ་ཆོལ་གསུམ་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕུལ་བའི་མནའ་གན་མཐུ་མོ་ཆེ་དང༌། མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་སྐབས་ས་དབང་ཟུར་ཁང་ནས་ཚོགས་འདུ་སྒོ་དབྱེའི་གསུང་བཤད་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༡ ཡོད།

གླེགས་བམ་བརྒྱད་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་ཉེར་བདུན་ནས་སུམ་ཅུ་བར་ཏེ་རླབས་འཕྲེང་བཞིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང༌། ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་རང་རྣམ་དཔར་ཐོན་བྱུང་བ། མ་སུ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་གསར་འཛུགས་དང་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པ། རིས་མེད་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་ཚོགས་ཆེན་དང་པོ་དང་ཤེས་རིག་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དང་པོར་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་མཚོན། རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་མཇལ་འཕྲད་དང་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་མཐོ་སློབ་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བར་གྱི་མཛད་པ་རྣམས་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་སུད་སིར་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མུ་མཐུད་གཏོང་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཡོད་སྐོར་འཁོད་པའི་བཀའ་ཡིག་དང༌། བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས་ཁག་གཅིག་ལ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་སོགས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དང༌། གནད་ཡོད་མི་སྣ་འགའ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཚན་པ་མི་འདྲ་བ་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་བྱས་ཡོད། ཤོག་ངོས་ ༥༣༧ ཡོད།

གླེགས་བམ་དགུ་པ་ནི་རླབས་འཕྲེང་སོ་གཅིག་པ་སྟེ་རླབས་འཕྲེང་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང༌། བརྗོད་དོན་ཐད་ནས། རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་གྱིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ཚུལ་དང༌། གྲོས་ཆོད་སྔ་རྗེས་ཇི་ལྟར་འཇོག་གནང་མཛད་པའི་སྐོར་ཞིབ་གསལ་གྱིས་བསྟན་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་སུ་བཀའ་ཟུར་ས་འདུ་རིན་ཆེན་མཆོག་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཕྱོགས་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ངོ་སྤྲོད། ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༠ སོ་སོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་བརྗོད་བྱ་ཟུར་འདོན་བཅས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༩ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་པ་ནི་ ༡༩༦༤ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༤ ནས་ ༡༩༦༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་ལྔ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་གཉིས་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༡༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ ༡༩༦༧ ཟླ ༩ ཚེས་ ༢༣ ནས་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པ་ནས་བཞི་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༤༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གཉིས་པ་ནི་ ༡༩༧༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་གསུམ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་གསུམ་པ་ནི་ ༡༩༧༥ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡༡ ནས་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བཞི་པ་ནས་ཞེ་བདུན་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་བཞི་པ་ནི་ ༡༩༧༨ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༨༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་བརྒྱད་པ་ནས་ལྔ་བཅུ་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༥༣༢ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅོ་ལྔ་པ་ནི་ ༡༩༨༡ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་གཅིག་པ་དང་ང་གཉིས་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བདུན་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༣༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་ ༡༩༨༣ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ནས་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༣ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་གསུམ་པ་དང་ང་བཞི་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༩༦ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་བདུན་པ་ནི་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༨ ནས་ ༡༩༨༦ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་ལྔ་པ་ནས་ང་བདུན་པ་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཞི་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༡༤ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི་ ༡༩༨༦ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༣ ནས་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་ང་བརྒྱད་པ་དང་ང་དགུ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བདུན་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༥༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་བཅུ་དགུ་པ་ནི་ ༡༩༨༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༠ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླངས་འཕྲེང་དྲུག་ཅུ་པ་དང་རེ་གཅིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དགུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༩༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉི་ཤུ་པ་ནི་ ༡༩༨༩ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢ ནས་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༦ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་གཉིས་པ་དང་རེ་གསུམ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅོ་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གཅིག་པ་ནི་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ནས་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་བཞི་པ་ནས་རེ་དྲུག་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༠ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གཉིས་པ་ནི་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༧ ནས་ ༡༩༩༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༥ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་བདུན་པ་དང་རེ་བརྒྱད་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ལྔ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༢༦ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་གསུམ་པ་ནི་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ནས་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༧ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་རེ་དགུ་པ་དང་བདུན་ཅུ་པས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་དྲུག་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༢༨ ཡོད།

གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་པ་ནི་ ༡༩༩༤ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ ནས་ ༡༩༩༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༣༡ བར་གྱི་མཛད་པ་ཞིབ་འགོད་ཞུས་ཡོད་ལ། རླབས་འཕྲེང་དོན་གཅིག་པ་ནས་དོན་བཞི་པའི་བར་གྱིས་བསྡུས་ཡོད། ཟུར་སྣོན་ཁོངས་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཁག་བཅུ་ཆེད་འགོད་དང་ཤོག་ངོས་ ༤༧༢ ཡོད།

འདི་དག་ནི། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་རང་རྣམ་‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’དང༌། ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་མཆོག་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་‘རང་མྱོང་མ་བཅོས་ལྷུག་པོར་བཀོད་པའི་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི་’ཞེས་པ། དེ་བཞིན་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་གདན་ཞུའི་ཁོངས་ཡོད་རྩེ་དྲུང་ལས་ཚན་མཁྱེན་རབ་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྤུན་གཡོག་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དངོས་མཐོང་དངོས་མྱོང་གླེང་བཤད་སྒྲ་བཅུག་དང༌། ཟིན་ཐོ་ཁག མཛད་རྣམ་འབྲེལ་ཡོད་གནས་ཚུལ་འཚོལ་ཞིབ་དོགས་གཅོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཆ་གསར་བསྒྲུབས་ཁག་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་བློ་དོགས་ཆོད་མིན་རིགས་བཀའ་འཁྲོལ་སྔོན་ཐོབ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སྐབས་མཚམས་དགོངས་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཞུས་སྩལ་ཁག ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་བཀའ་རྩོམ་མཛད་པའི་ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆེ་བ་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་‘ནོར་བུའི་དོ་ཤལ་’ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ྋརྒྱལ་བའི་ཡོངས་འཛིན་ཆུང་བ་ཁྲི་བྱང་རྡོ་རྗེ་འཆང་མཆོག་གི་རང་རྣམ་‘འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།’འབྲས་སྤྱི་བློན་ཆེན་སཱར་འབའ་སིལ་ཇེའེ་འགུའུལ་ཌ (Sir Basil J. Gould) ཡིས་བྲིས་པའི་དབྱིན་དེབ་Discovery, Recognition and Enthronement of the 14th Dalai Lama‘ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ངེས་རྙེད་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་’ཞེས་པ་དང༌། ཧེན་རིག་ ཧར་རར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྐུའི་གཅེན་པོ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུ་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་དབྱིན་དེབ་Tibet is My Country‘བོད་ནི་ངོས་ཀྱི་ལུང་པ་ཡིན་’ཞེས་པ། སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་‘མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ།’ ཧྱིའུ་ཨིའི་རི་ཅར་ཌ་སན་ (Hugh Richardson) གྱིས་བརྩམས་པའི་དབྱིན་དེབ་Tibet and Its History‘བོད་དང༌། དེའི་རྒྱལ་རབས་’ཞེས་པ། དེ་མིན་དེབ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་འཁོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས་བོད་དབྱིན་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་བརྗོད་བྱ་འབྲི་སྟངས་སམ། རྩོམ་གཤིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་ནང༌། སྔར་ལམ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་འབྲི་སྲོལ་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས། སྤྱིར་བཏང་བོད་ཡིག་ཤེས་མཁན་ཚང་མས་ཀློག་བདེ་ལ། གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བ་ཞིག་འབྲི་བ་ལས། གོ་དཀའ་བའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་སྤྲོས་རྒྱས་བཤད་དང༌། འཆར་ཅན་མཛད་སྒོ་སོགས་སྔར་ལམ་ཡིག་བརྗོད་ལེབ་བཤུ་བྱེད་པ། དེ་བཞིན་རབ་བཏགས་ཚིག་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་མས་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲིབ་པ་དེ་རིགས་མིན་པར། དངོས་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷུག་པོར་འགོད་པ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་སྒྱུར་སྐབས་དཀའ་རྙོག་ཆུང་ཐབས་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་ལའང་བསམ་ཞིབ་བྱ་དགོས་ཞེས་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དེ་དོན་སྙིང་བཅངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འབྲི་རྩོམ་ཞུུས་པ་ཡིན།

མཛད་རྣམ་འདིའི་ནང་རླབས་འཕྲེང་དང་ས་བཅད་དབྱེ་བའི་འགོ་བརྗོད་དང༌། བརྗོད་གཞི་དབྱེ་བའི་དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས་ (paragraph) མང་བ་དང༌། དཔྱད་ཞིབ་བདེ་བའི་གཤམ་མཆན་ཡང་ཤོག་ངོས་སོ་སོར་འཁོད་པ། དབྱིན་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ཏུ་འགོད་སྲོལ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་‘‘ ’’དང༌། གཅིག་རྐྱང་‘ ’། གྲུ་རྟགས།[ ]དང་གུག་རྟགས་ ( ) ། བརྗོད་ཚིག་བསྡུས་རྟགས་ ་་་་་་ དང་ཤོག་གྲངས་བསྡུས་རྟགས ་་་ ། འབྲེལ་ཡོད་ཚིག་དོན་འདྲ་མིན་དབྱེ་མཚམས་སེག་རྟགས་ / འདི་ལྟར་འཁོད་པ་སོགས་དེང་རབས་སྲོལ་གསར་དངོས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་དོད་པའི་ཐོག བོད་རང་གི་སྔར་ལུགས་ཤོག་ལྡེབས་རྒྱབ་མདུན་བསྡུས་ཡིག་ བ དང་ ན འགོད་སྲོལ་ཡང་བཀོད་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་དང༌། རྩོམ་ཞིབ། རྩོམ་བཅོས། ཡིག་ཆ་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ཕྱོགས་སྒྲིག གློག་ཀླད་ལས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བྱ་འགན་ཡོད་སོ་སོ་དང༌། སློབ་སྟོན་པ་བཅས་ཚང་མས་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་གྱི་ཁུར་འགན་མཉམ་ལེན་ཞུུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་འཁྲུངས་རབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་པ་མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི། ད་གཟོད་གླེགས་བམ་ཉེར་བཞི་བརྩམས་གྲུབ་དཔར་འགྲེམས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ས་ཕག་ (༡༩༥༩) ལོ་ཕན་གྱི་བོད་གཞུུང་གི་ཡིག་ཆ་དགོས་ངེས་ཁག་དང༌། ལྷག་པར་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་རྩེ་འགག་གི་འགག་དེབ་ཅེས་པ་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་གསལ་འཁོད་དེབ་ཆེན་རྣམས་འདི་གར་མེད་སྟབས། རྒྱུས་མངའ་ཅན་རྒན་གྲས་དང་བགྲེས་སོང་གི་དྲན་གསོའི་ངག་ལམ་གསུང་འཕྲོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཟླ་ཚེས་དང༌། དོན་ལ་ནོར་འཁྲུལ། མཛད་སྒོ་འཚེམས་ལུས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་སྲིད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཇི་འཁོད་འཚོལ་སྒྲུབ་དང༌། ལྟ་ཞིབ་བྱ་སྒོར་ནུས་པས་མ་ལྡང་པ་དང༌། ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་བདག་ཅག་གི་ཤེས་ཚད་དང་ཉམས་མྱོང་དམན་པའི་སྐྱོན་ཆའང་མཆིས་ངེས་པས། མ་འོངས་པར་ཁ་སྐོང་དང༌། ཞིབ་བཅོས་ཞུ་དགོས་ལ་སྨན་པའི་ཆེད་དུ། མཁྱེན་ལྡན་ཁག་ནས་དགེ་འདོན་སྐྱོན་སེལ་གྱི་དགོངས་འཆར་ཟོལ་མེད་ལྷུག་པོར་སྩོལ་གནང་ཞུ་རྒྱུ།

མཐའ་དོན། བོད་ཕྱི་ནང་གི་མཁས་པ་རྣམ་པས་ད་ལམ་གསར་དུ་དཔར་ཐོན་ྋརྒྱལ་བའི་མཛད་རྣམ་འདི་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཡིག་སྨོས་ཅི། རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡིག་ཁག་ནས་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཞིབ་གསལ་རྙེད་འཐོན་ཡོང་ངེས་དེ་དག་ལས་བརྗོད་སྣོན་དང་འབྲེལ། མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དང༌། སྙན་ངག་གི་ཚིག་བརྗོད་ཟབ་ལ་བརྗིད་ཆགས་པས་བརྒྱན་པ་མཛད་བརྒྱ་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དང༌། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙན་ངག་ཆེན་མོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་དང༌། ཚིག་ལྷུག་འབྲི་སྲོལ་བཟང་པོའི་སྲོལ་རྒྱུན་དམ་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས། དེང་རབས་ཀྱི་ཚད་མའི་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་རླབས་ཆེ་དབྱར་གྱི་ཆུ་གཏེར་ལྟར་རྒྱས་བཞིན་པའི་རྣམ་ཐར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གླེགས་བམ་མང་པོ་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་སུ་ཞུགས་ཏེ། མཁས་པའི་མཁྱེན་སྟོབས་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་འགྲན་པར་འཕྲལ་ནས་མྱུར་དུ་འབད་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་བཅོས་མིན་རེ་བའི་ཐལ་མོ་སྦྱོར་བཞིན་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་སོ།།

མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ།

མཛད་རྣམ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་གླེགས་བམ་དང་པོ་ནས་ཉེར་བཞི་པ་བར་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་ཇི་ཡོད་ངོ་སྤྲོད།

ཀ༽ ཐོག་མར་བཀའ་ཤག་ནས་ ༡༩༨༤ ལོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འཆར་ཕུལ་ཕྱག་རྟགས་ཐོན་པ་དེའི་ནང༌། མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཞུ་བྱའི་སྔོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་དང༌། ལས་དོན་འཐུས་ཚང་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་བཀོད་བྱུས་སློབ་སྟོན་དང་སྟངས་འཛིན་འགན་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་འཛུགས་པ། རྒྱུན་དུ་སྐུལ་ལྕག་དང༌། ལྟ་རྟོག གྲོས་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་བ་སོགས་བསྐོ་བཞག་ཐོག རྒྱུ་ཆ་གསོག་སྒྲུབ་ཟིན་མཚམས་རྩ་བའི་མཛད་རྣམ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཞེས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང༌། འོན་ཀྱང་དངོས་དོན་ཞུ་སྒོ་ལག་བསྟར་སྐབས་འཆར་གཞི་དོན་ལ་གནས་དང་མ་གནས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དངོས་བྱུང་རྩ་བཟུང་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་བ་ལ། རྟ་ར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཉིད་ (བཀའ་བློན་ཕྱག་རོགས་ཀྱི་གནས་རིམ་ཅན་སྐུ་སྒེར་དྲུང་གཙོ། བོད་དུ་སྐུ་སྒེར་ནང་མ་ཁང་གི་མཁན་ཆུང་མདོ་སྔགས་མཐར་ཕྱིན) དང༌། རྡོ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ། ལྡི་ལི་བོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན) སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ་ (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ལྷ་ས་གཉེར་ཚང་བ) རྒྱ་མཚོ་བཀྲ་ཤིས་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ (སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་གི་བོད་དྲུང་ཟུར་པ། བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) བཅས་དང༌།

ཁ༽ བཀའ་ཤག་གི་འཆར་གསལ་མིན་པའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བ་པོ་རིམ་པར་བྱུང་བ་དང༌། ལོ་དུས་གང་ནས་གང་བར། ལྷ་སྡིངས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ ༡༩༨༥ ནས་ ༡༩༨༨ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཡིག་ཚང་གཉེར་པ) དང༌། ལྷའུ་རྟ་ར་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། རྩེ་མགྲོན) ཐོན་ཟུར་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༣ ནས་ ༡༩༩༩ བར། (བོད་དུ་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ། ཚོ་བྱང་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ) པདྨ་རིག་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས ༢༠༡༡ བར། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༡༩༩༤ ནས་ ༢༠༠༣ བར། ཨ་མཆོག་སྤྲུལ་སྐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་མཁྱེན་རབ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༩༦ ནས་ ༢༠༠༠ བར། (དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེ་མཁན་ཟུར། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ ༢༠༠༠ ནས་ ༢༠༠༨ བར། (འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) བཅས་སོ།།

གོང་གསལ་མཛད་རྣམ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་མ་བསྐྱངས་བར་རང་རང་ལས་བགོས་གཞིར་བཟུང་ཞབས་ཞུར་ཁུར་འགན་ལེན་མཁན་རྣམས་ཡིན། ཟླ་སྒྲིལ་ཟིན་པ་ནས་ལས་བྱེད་འཕར་སྣོན་དང་འཕོ་འགྱུར་རིམ་སོང་ལ་བརྟེན། སྐབས་འབྲེལ་ལས་བྱེད་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་སྐབས་དོན་དང༌།

དེ་ཡང་སྔོན་དུ་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས་ཚུལ་ཅུང་ཟད་གླེང་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པཽའི་གསང་གསུམ་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཟེགས་མ་རེའང་བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་འདིར་མི་རྣམས་ཞི་བས་འཚོ་བའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་རིང་དུ་བྲལ་ཞིང༌། འདོད་སྡང་རྣམ་གཡེང་གི་དབང་དུ་ནར་མར་འཕྱན་ཏེ་སེམས་རྒྱུད་བདེ་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྙིགས་ལྔའི་རང་མདངས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བའི་གནས་སྐབས་ཤིག་དང༌། དེས་ན་སྙིགས་དུས་འདིར་དུས་གསུམ་ྋརྒྱལ་བའི་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་གང་ཉིད་གླིང་འདིའི་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་ཟློས་ཤིང་མངའ་གསོལ་བ་དང༌། གང་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་འཕྲིན་ལས་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བསིལ་ཟེར་བྱེ་བའི་འཕྲོ་འདུ་ལས་འཛམ་གླིང་ས་ཆེན་པོ་འདིར་འཚེ་མེད་ཞི་དབྱིངས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་བརྡལ་བའི་མཛད་པ་བླ་ན་མཐོ་ཞིང༌། བོད་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བདེ་རྩར་ྋརྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་མཛད་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་སྤུངས་པས་ཀྱང་དོ་ཟླ་མེད་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཇི་བསྐྱངས་བཅས་ཡིག་ལམ་དུ་འགོད་རྒྱུ་ནི་ད་སྐབས་རང་རེའི་མི་རབས་འདིར་འཁྲི་བའི་ལས་འགན་གྱི་གཙོ་གནད་ཅིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤ ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་ཞུའི་ཚན་པ་མང་བའི་མངོན་ཚུལ་དང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་ངོ་བོ་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་ནས་མཛད་རྣམ་སྡེ་ཚན་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱང་རྒྱུ་འོས་འཚམས་སུ་གཟིགས་ཤིང༌། དེ་དོན་བཀའ་འབྲེལ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ནས་སྡེ་ཚན་འདི་ཉིད་ནོར་གླིང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བསྐྱངས། འདི་གར་འབྲེལ་ཡོད་རྣམས་ཤེས་ཚད་མྱོང་རྒྱུས་གང་ཐད་ནས་མགོན་པོ་གང་གི་གསང་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་འབྲི་རྩོམ་ཞབས་ཞུར་བརྩོན་རྒྱུ་ནམ་མཁའི་པད་མོའི་མཆེད་ཟླར་འགྲན་པའི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཞུ་ཅི་དགོས། འོན་ཀྱང༌། ད་སྐབས་འདིར་མཁས་མྱོང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་ཞིང་གཤེགས་དང༌། འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་རང་རང་ལེགས་བྱང་གི་མཛད་ཁུར་བཞེས་མུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མཛད་བརྟས་མ་གྱུར་པའི་གནས་བབ་ཆགས་མུས་ལ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད།

འོན་ཀྱང༌། སྤྱིར་བྱེས་ཁྲོད་དུ་རིག་གཞུང་གི་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འདི་གར་དམིགས་བསལ་བོང་བ་གསེར་གཟིགས་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་ནི་གཞལ་དཀའི་གནས་སུ་མཆིས་ཞེས་ལག་སོར་པད་འདབ་སྤྱི་གཙུག་ཏུ་བཀོད་དེ་སྤྲོ་དགས་དྲངས་པའི་ངང་ཚུལ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། གཞན་ཡང་མགོན་པོ་གང་གི་མཚན་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞལ་དུ་མེད་ན། མཛད་པའི་རྣམ་གྲངས་རང་བློས་གང་ལྕོགས་རགས་རིམ་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོ་ཙམ་ལས་འགོད་ནུས་བྲལ་ཡང་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་སྟོང་གསུམ་རིན་ཆེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤུངས་པའི་རི་རབ་ལས་ཀྱང་ཆེས་མཐོ་བ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། དོན་དེའི་ཕྱིར་ན་ཚུལ་འདི་ཉིད་བདག་ཅག་སྐལ་བཟང་གི་ཡོལ་གོར་བལྟམས་པར་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་དོན་ཐོད་བཅིངས་ཞུ་རྒྱུའི་ཡིད་དམ་འཆའ་བ་ལགས་པ་བཅས་འཕྲོས་དོན་ཙམ་དང༌། སྐབས་འབྲེལ་ཞབས་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་འགོད་པ་ལ།

༡༽ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༽ཞེ་བོ་བློ་བཟང་དར་རྒྱས། (ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང་བཀའ་བློན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༨།༣༠ བར།

༣༽སྣར་སྐྱིད་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། (བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང་པོའི་ཚོགས་དྲུང་དང་པོ་དང་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ལྕོགས་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༤།༣།༢ བར།

༤༽པདྨ་རིག་འཛིན། (ཤེས་རིག་ལྷན་ཁང་གི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་འགན་འཛིན་ཟུར་པ) ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༡༡།༡།༢༣ བར།

༥༽གཉལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༣།༤ བར།

༦༽དགའ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན། ༢༠༠༠།༣།༡༥ ནས་ ༢༠༠༨།༡༠།༣༠བར།

༧༽ཤེལ་གླིང་ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ། ༢༠༠༠།༥།༡ ནས་ ༢༠༠༡།༦།༣༠ བར།

༨༽མཛེས་བཅུ་ཚང་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར) ༢༠༠༢།༤།༢༥ ནས་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༠ བར།

༩༽ཞོ་ར་བསྟན་པ་དར་རྒྱས། ༢༠༠༢།༤ ནས་ ༢༠༠༥།༨།༡ བར།

༡༠༽གྲགས་པ་བསྟན་དར། ༢༠༠༣།༡༠།༡ ནས་ ༢༠༠༦ བར།

༡༡༽བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ) ༢༠༠༥།༤།༡ ནས་ ༢༠༡༨།༥།༡༥ བར།

༡༢༽རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པ། (སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཟུར) ༢༠༠༧།༤།༡ ནས་༢༠༠༩།༤།༢ བར།

༡༣༽ཨ་ཚོཊ་བསྟན་འཛིན་འཇམ་དབྱངས། ༢༠༠༨།༡༡།༥ནས་༢༠༡༠།༡༢།༡ བར།

༡༤༽ཁྲི་ཀ་དཀོན་མཆོག་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༠༣།༡༠།༡། ནས་ ༢༠༠༩།༡།༢༧ བར།

༡༥༽ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༠༩།༡།༢༨ ནས་མུ་མཐུད།

༡༦༽འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། ༢༠༠༩།༨།༡༧ནས་༢༠༡༦།༦།༩ བར།

༡༧༽རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ༢༠༡༠།༡༢།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༡༨༽གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། ༢༠༡༡།༡།༢༣ ནས་མུ་མཐུད།

༡༩༽ཆོས་རྫོང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། ༢༠༡༢།༥།༥ ནས་ ༢༠༡༣།༤།༡༣ བར།

༢༠༽ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན། ༢༠༡༣།༤།༢༥ ནས་མུ་མཐུད།

༢༡༽མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། ༢༠༡༣།༩།༡ ནས་མུ་མཐུད།

༢༢༽བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། ༢༠༡༤།༤།༡༡ ནས་མུ་མཐུད།

༢༣༽འཇམ་དཔལ་ཆོས་བཟང༌། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ) ༢༠༡༥།༡།༢ ནས་མུ་མཐུད།

༢༤༽སོ་རུ་ཚེ་རིང༌། ༢༠༡༨།༡༠།༢༢ ནས་མུ་མཐུད།

༢༥༽འབྲི་རུ་བསྟན་འཛིན་དབང་མོ། ༢༠༡༨།༡༠།༡༥ ནས་མུ་མཐུད།

རླབས་འཕྲེང་རེ་བཞི་པ།

སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་བདུན་དང་གཞུང་སྒེར་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར། བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་དང་བཀའ་བློན་གསར་འདེམས། ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་དམ་འབུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གསུམ་དང་ནོར་བུ་གླིང་གམ་ན་ལི་བཅས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༽དབྱིན་ཡུལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་པ།

འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་ཞབས་ཧྲག་བསྡུས་བཅས་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲིར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་བཞུགས་གནས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌། དེ་གར་བཞུགས་རྒྱུན་རིང་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་སྲས་མཆོག་དང༌། དཔལ་འབྱོར་བློན་ཆེན། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཙོ། ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་དབུ་ཁྲིད་སོགས་མཇལ་འཕྲད་མཛད་ཅིང༌། དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་ལོར་ཌི་ཨན་ན་ལ་སེ་ (Lord Ennals) གཙོས་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མང་པོ་ཞུགས་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་སུ་ཞིབ་འཇུག་བགྲོ་གླེང་གནང་སའི་ཁང་པར་གསུང་གླེང་འདུ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཁོང་ཚོའི་རེ་འདོད་ཇི་བཞིན་འགྲོ་བ་མིའི་བརྩེ་སེམས་དང༌། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་བཅས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་སྐོར་ལས་འཕྲོས་པའི་དེང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་བྲལ་བའི་དཀའ་སྡུག་གནས་སྟངས་སོགས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་ཞིབ་རྒྱས་གནང་བར་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་སྟབས་གུས་བཀུར་དགའ་བསུའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་བསྟན།

ཚོགས་འདུ་དེར་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་ཁུར་བ་བཞི་བཅུ་སྐོར་བཅས་ཁྱོན་གནད་ཡོད་མི་སྣ་སོགས་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་འགའ་ཞིག་ནས་དེ་རིང་ (Lord Ennals) དབུ་བཞུགས་སུ་ཕེབས་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་ཞིག་མིན་པས་ང་ཚོ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མང་པོས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་ཁོང་བརྒྱུད་དབྱིན་གཞུང་ལ་ཞུ་སྐུལ་བྱེད་དགོས་ཞེས་དངོས་སུ་རེ་འདུན་བཏོན།

དེ་ནས་ཆ་ཐམ་ཧའོ་སི་ (Chatham House) ཞེས་དབྱིན་གཞུང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གལ་ཆེའི་གནས་ཚུལ་བགྲོ་གླེང་གནང་ཡུལ་དུ་ (དེའི་ཁོངས་མི་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གཞུང་ཚབ་ཁག སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་བཅས་ཡིན་པ་དང༌། དེར་གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང༌། སྲིད་བློན། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ལྟ་བུ་ཡིན་དགོས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ལྡན།) ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་གནད་ཡོད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་གསུང་བཤད་སྩལ་དོན། ‘‘དེ་རིང་ངས་དེང་སྐབས་བོད་ནང་དཀའ་ངལ་ག་རེ་ཡོད་མེད་དང༌། ངའི་མི་མང་གིས་དཀའ་ངལ་དེ་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་གང་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད། ལྷག་པར་གནད་དོན་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་བོད་དོན་ངོས་ལེན་གང་འདྲ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་སླེབས་ཡོད་མེད་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་འདོད་བྱུང༌། བཤད་རྒྱུའི་བརྗོད་གཞི་ནི། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡིན་དུས་ངས་འདས་པའི་བོད་དོན་སྐོར་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཞུ་གི་མིན། རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཟེར་ན། དེའི་སྐོར་ངོས་ནས་ ༡༩༨༨ ལོར་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་མདུན་སར་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་པའི་ (Strasbourg Proposal) གྲོས་གཞིའི་ནང་གནས་ལུགས་ཞིབ་ཕྲ་འགྲེལ་བཤད་ཀྱང་བྱས་ཟིན།

འོན་ཀྱང༌། ད་རེས་ངོས་རང་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སླེབས་པའི་ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་དང་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བྱུང་དོན། དབྱིན་ཡུལ་ནི་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་དབྱིན་གཞུང་དང་མཉམ་དུ་རྒྱུས་མངའ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ཡང་སྙིང༌། བོད་དང་བོད་མིའི་ཐོག་དབྱིན་གཞུང་ལ་དམིགས་བསལ་འོས་བབས་དང་འགན་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། བོད་ནང་དེང་སང་སྔར་བཞིན་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་གི་འོག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ༡༩༩༠ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་ (Martial Law) གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་ཕྱིར་བསྡུ་བྱ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། དོན་ངོ་མའི་ཆ་ནས་དེ་ནི་ཁ་ཙམ་ཞིག་རེད། དེ་སྔ་དང་མི་འདྲ་བར་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་གདུག་རྩུབ་མནར་གཅོད་ཉིན་མཚན་ལྟོས་མེད་མྱོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

མ་ཟད། ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་དམ་བསྒྲགས་མེད་ཅེས་ཡང་ཡང་བརྗོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ལ། དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་ཞེས་པ་དེ་ཕྱིར་བསྡུ་མ་བྱས་ཙམ་གོང་གྲྭ་བཙུན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དགོན་པ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བཏང་ཡོད། ན་ནིང་ཕྱི་ཟླ་ ༧ ནང་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཅང་ཙེ་མིན་ (Jiang Zemin) ལྷ་སར་ལྟ་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་བོད་མིར་དམ་བསྒྲགས་ཚ་ནན་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་བཏང་ཡོད། ཁོང་གིས་བོད་མི་སུའི་ཐད་ནས་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་གང་སྤེལ་རུང༌། དེ་མ་ཐག་ཁྲིམས་ཆད་དྲག་པོ་གཏོང་དགོས་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། མདོར་ན། སོ་སོའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་མེད་པ་ཨ་ཅང་ཅང་སྟེ། ཁྲིམས་ཐོག་གྱོད་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཙམ་ཡང་མེད་པ་རེད།

༡༩༨༨ ལོར་བོད་ནང་གི་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་དེ་རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་ནས་སེལ་ཐབས་ཆེད་ངོས་ནས་ (Strasbourg Proposal) གྲོས་འཆར་དེ་བཏོན་པ་ཡིན། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་དེར་ཡ་ལན་མ་སྤྲད་པར་བརྟེན། ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་ནུས་མེད་ཆགས་པ་རེད། གཙོ་བོ་གྲོས་འཆར་དེའི་ནང་ད་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་རིང་བོད་མིའི་ཐོག་རྫོགས་མཐའ་མེད་པའི་དྲག་གནོན་བྱས་པ་དང༌། དེའི་ཐོག་རྒྱ་མི་ཧ་ཅང་འབོར་ཆེན་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་ཀྱིས་བོད་མི་རྣམས་སྡོད་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་སྐོར་གསལ་ཡོད། བྱས་ཙང༌། གྲོས་འཆར་དེའི་འོས་འགན་ངོས་རང་ལ་གང་ཡང་འཁྲི་ཡི་མེད་ཅེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ང་ཚོ་དྷ་རམ་ས་ལའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་འགྲོ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྲན་བུ་ཕྱིན་ཡོད་ཅེས་གྲོས་ཚོགས་འདིའི་ནང་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ཉེ་ཆར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་བརྒྱུད་ནས་ཕྱིན་ཡོད་པར་སོང༌། ད་ཆ་ངའི་གཞུང་དེ་མང་གཙོའི་ལམ་བུའི་ཐོག་སྐྱོད་བཞིན་པ་ཡིན། བཀའ་ཤག་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་འདེམས་སྒྲུག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བསྐོ་གཞག་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་བསྡད་མེད། འོས་འདེམས་བྱ་རྒྱུའི་ཁེ་དབང་འདི་ནི་རྒྱ་གར་གཅིག་པུ་མིན་པར་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་གནས་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོ་ལའང་གཅིག་མཚུངས་རེད།

འགྱུར་ལྡོག་འདི་ཚོས་བོད་མི་ཚོར་སོ་སོའི་མ་འོངས་མདུན་ལམ་ཐག་གཅོད་ཇི་ལྟར་བྱ་རྒྱུའི་ཐོག་བསམ་ཚུལ་ཤོད་སའི་ཐོབ་ཐང་ཆ་ཚང་རག་པའི་རེ་བ་ཡོད། ད་ཆ་བོད་དང་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཡུལ་དུ་རང་ཉིད་སླེབས་ཤིང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཡུལ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་འཆམ་མཐུན་དུ་གནས་པའི་སྐོར་ལ་ཚིག་འགའ་ཤས་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྲིད་བློན་སྐུ་ཞབས་འཇོན་མེ་འཇར་ (Mr. John Major) མཆོག་གིས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་ནག་ལ་དམིགས་བསལ་འགན་ཞིག་ཡོད་རེད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡིན་ན། འགན་དེ་གཞི་གང་ལ་འཛིན་ནམ། ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུ་འདོད་བྱུང༌།

གལ་སྲིད་གཞི་འཛིན་ས་དེ་ ༡༩༥༡ ལོར་བཙན་འོག་ཏུ་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་དང༌། དྲག་པོའི་དཔུང་ཤུགས་ཡོངས་སུ་བེད་སྤྱད་ནས་བོད་ཁམས་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་གནས་བབས་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ན་ཆོག་གི་ཡོད་དམ། དེས་མ་ཟད། རྒྱ་མིས་བོད་དེ་གནའ་སྔ་མོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཅེས་རྩོད་པ་ཡང་ཡང་རྒྱག་པ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་འགྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།

དབྱིན་བོད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་ད་དུང་རྒྱས་ཙམ་བལྟས་པ་ཡིན་ན་སྐུ་ཞབས་མེ་འཇར་མཆོག་གིས་ངོས་ཀྱི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་བྱུང་མེད་ལུགས་གསུངས་པ་དེ་བདེན་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། ༡༩༤༧ ལོ་མཇུག་བར་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་གཞུང་རྒྱ་གར་ནང་གནས་རྒྱུན་རིང༌། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་མེད་པའི་ཐོག་ནས་བོད་དེ་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་མོས་མཐུན་གནང་མདོག་ཁ་པོ་རེད་ཅེས་ཞུ་འཐུས་ཆོག་པ་ཞུ། དབྱིན་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་རྒྱ་མིའི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་ངོས་ལེན་བྱས་པ་དུས་ནམ་ཡང་བྱུང་མེད།

བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ (Autonomous Region of China) ཤིག་ཏུ་ངོས་ལེན་བྱས་པ་ནི། ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་བཞག་པའི་གྲོས་མཐུན་དེ་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་རེད། དོན་ངོ་མའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་སྲིད་ཐོག་རྒྱ་མིས་དབང་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་གནས་སྟངས་མེད་པ་ཨ་ཅང་ཅང་སྟེ། ང་ཚོ་ནི་རྒྱ་མིའི་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཁོངས་གཏོགས་སུའང་གནས་མྱོང་མེད། ལྷག་པར་གནས་སྟངས་འདི་ནི་ནམ་རྒྱུན་ང་ཚོའི་གཞུང་འབྲེལ་ལས་སྣེ་ཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་འཇགས་ཡོད།

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་སྟེང༌། ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༡ ། ༡༩༦༥ སོ་སོར་བོད་མིའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་རྩ་འཛིན་ཐེ་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་ལ་རྒྱ་མིས་སྲུང་བརྩི་ཞུ་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་དེར་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་མེད།

འདི་ཚོའི་ནང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་བུད་མེད་ཐོག་དབྱེ་འབྱེད། མི་རིགས་རྩ་བརླག་ཏུ་གཏོང་བའི་ལས་གཞིར་སྔོན་འགོག་དང༌། ནག་ཉེས་ལ་ཉེས་ཆད། མནར་གཅོད་དང་མི་སྤྱོད་ལས་འདས་པའི་སྡུག་སྦྱོང་ངམ་ཉེས་ཆད་སྤྱད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཁ་གཏད་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་གསལ་ཡོད། མཐར། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྲོས་ཆོད་ཨང་ ༥༤༥ (༦) ལ་གཟིགས་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེའི་ནང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཐོབ་ཐང་ཁག་ནི་རང་བྱུང་གཏེར་དངོས་དང་ཐོན་ཁུངས་བཅས་པའི་ཐོག་ལ་རྒྱུན་གཏན་དབང་བསྒྱུར་ཆ་ཚང་ཡོད་དགོས་པ་གསལ་ཡོད། གཞན་ཡང་དེའི་ནང་གང་ཚུད་ཀྱི་ཡོད་ཅེ་ན། གཞུང་སྲིད་རང་སྐྱོང་མིན་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་གིས་གཞུང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་གནས་བབས་ཤིག་དགོས་འདུན་བཏོན་པ་རྣམས་དེའི་ནང་ཚུད་ཀྱི་ཡོད།

ཉེ་ཆར་མཚོ་ཁུག་དམག་ (Gulf War) གི་དོན་རྐྱེན་འོག་མི་སྲོག་མང་པོ་ཤོར་བར་ངོས་རང་ལ་སེམས་སྡུག་ཆེན་པོ་བྱུང༌། འོན་ཀྱང༌། དེ་རིང་ངའི་གཏམ་བཤད་འདི་བརྒྱུད་ནས་སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་ (Bush) དང་སྐུ་ཞབས་མེ་འཇར་ (Mr. Major) གཉིས་དང༌། གཞན་ཡང་འཛམ་གླིང་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཐག་རང་གཅོད་དང༌། གོ་ལ་གསར་པའི་གནས་བབས་འདིའི་ཐོག་ཐུགས་ཁུར་བཞེས་ཕྱོགས་ཐོག་ལ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བར་རང་ངོས་ནས་དེར་མནོ་བསམ་ཞིག་གཏོང་འདོད་བྱུང༌།

ང་ཚོ་བོད་མི་རྣམས་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ཐོག་རྩོད་རྒྱུ་དེ་ཀུ་ཝེ་ཀྲི་ (Kuwaitis) འམ་པ་ལི་སི་ཀྲི་ནེན་སེ་ (Palestinians) ལས་ཐོབ་ཐང་ཉུང་བ་ཡོད་དམ། འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་གནད་དོན་འདི་ཐོག་དོ་སྣང་མ་ནོར་བ་ཞིག་བྱས་ཡོད་རུང༌། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་སྣང་མེད་བཞག་པ་ལྟ་བུར་སྣང༌། གཞུང་གིས་མི་མང་གི་དཀའ་སྡུག་ལ་ཁྱད་གསོད་སྣང་མེད་བཏང་སྟེ་སོ་སོའི་ཚོང་ལས་དང་ཁེ་ཕན་དེ་གཙོ་བོར་འཛིན་སྲིད། འོན་ཀྱང༌། ཁོ་ཚོས་མི་མང་གི་བསམ་བློ་དང་བསྟུན་མཁས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་དང་བྱེད་མུས་འདིར་དངོས་གནས་སེམས་ཤུགས་འཕར་གྱི་འདུག

རང་ཉིད་དབྱིན་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཡོད་དུས་ཙ་ན། ལུང་པ་འདིའི་ཡུལ་མི་ཚོས་དཀའ་ངལ་འོག་ཚུད་པའི་ངའི་མི་མང་ཐོག་ངོས་འཛིན་ཆེ་ཙམ་བྱས་ཏེ། སོ་སོའི་ཐོབ་ཐང་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ངའི་སེམས་ནང་མ་འོངས་བོད་དེ་རང་དབང་ལྡན་ཞིང༌། དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་མེད་པའི་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བྱེད་པའི་འཆར་སྣང་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག རང་དབང་དང་མང་གཙོ་མེད་པ་ཡིན་ན། མིའི་ཁྱད་ཆོས་གལ་ཆེ་བའི་གྲས་གཅིག་སྟེ། རྣམ་དཔྱོད་རྩལ་དུ་བཏོན་མི་ཐུབ། དེ་མེད་ན། ཡར་རྒྱས་མི་འགྲོ་བར་རང་སོར་གནས་པའམ་བག་ཉལ་གྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད། འདི་ནི་ང་ཚོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ནང་གསལ་པོ་མཐོང་ཡོད།

བྱས་ཙང༌། ང་ཚོའང་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མང་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་ཐོག་ལ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད། འདས་པའི་ལོ་ལྔའི་རིང་དེའི་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུར་ང་ཚོས་ཤུགས་བརྒྱབ་པ་རེད། ཆོས་སེམས་ཧ་ཅང་ཆེ་ཞིང་ཤེས་ཡོན་མེད་པའི་མི་མང་ཚོའི་ཐོག་དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་ངོས་རང་འགྲོ་ཡི་མིན། ཡིན་ནའང༌། བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དམངས་གཙོ་དར་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་ཐོག་ང་ཚོས་གལ་ཆེའི་གོམ་པ་འགའ་ཤས་སྤོས་ཡོད་པ་རེད། མ་འོངས་པའི་བོད་དེའང་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་མེད་པའི་ཡུལ་ཁམས་ཤིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྒྱུར་དགོས་པ་ཡིན། དམག་འཐབ་བྱེད་པ་ནི་དྲག་ལས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད། དྲག་ལས་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ནང་བྱམས་བརྩེའི་ལྟ་གྲུབ་དང་འགལ་གྱི་ཡོད།

གང་ལྟར་ཡང་སྙིང༌། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། རང་ངོས་ནས་འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཚང་མའི་ཆེད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་སྐོར་ལ་གཏམ་བཤད་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ང་ཚོའི་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་ཐོག་ལག་བསྟར་གང་ཡོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་པ་ཡིན། ངའི་ཐབས་ལམ་འདི་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་ཚོགས་ཆུང་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་པར་རང་ཉིད་ལ་སྤོབས་པ་ཞིག་རང་བཞིན་སླེབས་སོང༌།

མ་འོངས་པའི་སྐོར་ང་རང་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ནི་རང་གི་ལུང་པ་གཅིག་པུ་ཙམ་མིན་པར། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆེད་དུའང་ཡིན། ཉེ་ཆར་མཚོ་ཁུག་ཏུ་བྱུང་བའི་དམག་འཁྲུག་དེ་ནི་དམིགས་བསལ་རེད། དེའི་བྱུང་རྐྱེན་ག་རེ་ཡིན་མིན་ངོས་རང་ལ་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། འདི་ནི་དེ་སྐོར་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་མ་རེད། འཚེ་བའི་ལས་སམ། ཕན་ཚུན་དམག་འཐབ་བྱེད་རེས་བྱེད་པ་ནི་ལས་དོན་གང་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་མཐའ་མའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན་མིན་ཐོག་སྤྱིར་བཏང་མིའི་བསམ་བློའི་ནང་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ཨེ་ཤ་ཡ་དང༌། ལ་ཌིན་ཨེ་མི་རི་ཀ ལྷག་པར་དུ་ཤར་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ནང་ཕན་གནོད་འབྲེལ་བའི་མི་མང་གི་ལས་འགུལ་དེ་ཚོས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་བཞིན་གཉའ་གནོན་དང༌། དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་རིང་ལུགས། དྲག་གནོན་གྱི་དབང་འོག་ཏུ་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་གསལ་པོ་བསྟན་གྱི་ཡོད། སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ལ་རང་དབང་དང༌། དམངས་གཙོར་དགའ་མོས་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོང་གི་ཡོད་པས་མཐར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ངེས་ཡིན།

སེམས་ཤུགས་སྐྱེ་གཞིའི་རྟགས་མཚན་ཁག་ནི། དུས་རབས་སྔོན་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ད་ཆ་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་དབར་ཕན་ཚུན་གོ་རྟོགས་བསམ་ཤེས་ཀྱི་ཚད་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སའི་གོ་ལའི་སྟེང་སྐྱེ་དངོས་ཁོར་ཡུག་དོ་མཉམ་གྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་ལས་འཆར་ཐོག་སེམས་ཁུར་ཞིག་ཡོང་བཞིན་པ་ཡིན། ཤར་ནུབ་འབྲེལ་ལམ་དམ་ཟབ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུར་ད་ཆ་དངོས་འབྲེལ་ཞི་བདེ་བརྟན་བརླིང་དང༌། གྲང་དམག་གི་གནས་བབས་མཇུག་བསྡུས་ཟིན་པ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ད་ཆ་ང་ཚོ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ནས་འགྲོ་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་འདི་བཞིན་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་དང༌། འཆམ་མཐུན་ངང་གནས་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཞིག་ཡོང་བཞིན་འདུག ཅེས་སྩལ་བ་དང༌། ཁོང་ཚོས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་དོན་གནད་ཁག་ལ་བློ་ཁ་ཁེངས་ངེས་ཀྱི་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དབྱིན་རྒྱའི་དབར་ཧོང་ཀོང་གི་གནད་དོན་ཐད་ནས་ཕན་ཚུན་རེ་དོགས་ཀྱི་དྲ་བ་མ་ཆོད་པའི་དཀའ་ངལ་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པར་བརྟེན་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་དགོས་རྒྱུའི་མི་མང་གི་རེ་འདུན་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་བློ་ཕམ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་ཡིན་རུང༌། འོན་ཀྱང་དེས་རྐྱེན་པས་དཔེར་ན། མགོན་པོ་གང་ཉིད་དབྱིན་ཡུལ་དུ་མ་ཕེབས་པའི་སྔོན་ཏེ་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གཟིགས་སྐོར་གནང་གཏན་འཁེལ་བ་ཞེས་ (McGirk) གྱིས་ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་ (The Independent) ཞེས་པའི་ཚགས་ཤོག་ཐོག རྒྱ་ནག་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ནའང༌། ཡུལ་གྱི་ཆེས་མཐོའི་སྐུ་ཚབ་ཐེངས་དང་པོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་དེ་བྱས་པ་རེད། བོད་མིའི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁོང་ནི། ༡༩༨༩ ལོའི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མཁན་དེ་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་སང་ཉིན་རྒྱལ་ས་ལོན་ཌོན་དུ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གིས་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་བོད་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ་མི་ལོ་ ༣༢ འཁོར་བར་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་འཚོལ་ཐབས་ཞུ་ཡི་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་བློན་ (John Major) གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག ཁོང་ནི་ (Duke of Gloucester) དང་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ (House of Commons) ཡི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་ཀྱི་ལྷན་དུའང་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག

སྲིད་བློན་ཟུར་པ་ལྕམ་ (Margret Thatcher) ལགས་ (Hong Kong) ཀྱིས་གནས་བབས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་ནག་མཉམ་ཁོང་ཁྲོ་སློང་འདོད་མེད་པ་སོང་ཙང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་འདུན་མེད་པ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དབུ་ཁྲིད་ལ་རོགས་པ་བྱས་པ་བྱུང་ན། དེར་པེ་ཅིན་སྲིད་གཞུང་གིས་དེ་མ་ཐག་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། གཟིགས་སྐོར་དེས་པེ་ཅིན་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཁོང་ཁྲོ་སློང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཐག་ཆོད་པ་རེད། དགུང་ལོ་ ༤༨ ལ་སོན་པའི་སྐྱེས་མཆོག་ཁོང་ནི་རང་གི་སྤྱན་ལ་ཏག་ཏག་རན་པའི་སྤྱན་ཤེལ་དེ་བསྐྱོན་ཏེ་སྙོམ་ཆུང་ཐོག་གཟིགས་ནས་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དབྱིན་ཡུལ་དུ་བཞུགས་རྒྱུན་རིང༌། དུས་ཀྱི་གོ་དོན་ (Meaning of Time) ཞེས་པའི་ཐོག་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།

ཁོང་ནི་ཐེངས་ ༡༤ རིང་སྐུ་ཡི་སྐྱེ་བ་བཞེས་མྱོང་ཡོད་པའི་སྐྱེས་ཆེན་ཞིག་ལ་བརྟེན། དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་ཁོང་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱ་དམར་ནས་ཁོང་གི་ཡུལ་དུ་དེ་སྔ་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་བསྡམས་པ་དེ་ནི་སྔ་ལོ་ཟླ་ ༥ པའི་ནང་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་བྱུང་རུང༌། ད་དུང་ཡང་གནས་སྟངས་ཧ་ལས་པའི་ཛ་དྲག་ཅན་ཞིག་གི་སྒང་དུ་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་གསུང་བཞིན་འདུག དམག་མི་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པའི་ཚབ་ཏུ་ཞི་ཆས་གྱོན་པའི་ཉེན་རྟོག་པ་འབྱོར་ཏེ་བོད་མིའི་ཐོག་ངན་ཁག་སྣ་མིན་བཙུགས་ཏེ་ཉེས་རྡུང་ཚད་མེད་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ཉེ་བའི་ཟླ་ཤས་ནང་གྲྭ་བཙུན་ཁྱོན་ཆེ་འཛིན་བཟུང་གིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིར་སློག་བྱས་ཡོད། ད་དུང་བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་བོད་དེ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཆེད་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལྡི་ལིར་གནས་སྡོད་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཞིག་གིས་བརྗོད་པར་གཞིགས་ན། བོད་མི་རང་ཉིད་ལས་རྒྱ་མི་གང་འཚམས་མང་བ་སྤོ་བཞུད་བྱས་ཡོད་རེད་ཅེས་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མི་སྣ་འགའ་ཤས་བོད་ས་མཐོའི་ཕྱོགས་སུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་དམར་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་མི་མང་འཐུས་མི་རྣམ་པ་དང༌། (Lord Chancellor) བཅས་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་བཀག་སྡོམ་བྱས་མེད་རུང༌། རྒྱ་གར་ནང་ཁོང་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་དམ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུར་ཁོ་པ་ཚོར་ལམ་ལྷོང་གང་འཚམས་ཤིག་བྱུང་ཡོད། བལ་ཡུལ་རྒྱལ་སར་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ཤུགས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ཉེ་ཆར་ནང་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་རྒྱུར་རྒྱ་གཞུང་གིས་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་སོང་ཙང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་བཞུགས་གདན་འཇགས་ཀྱི་ཡོད་པར་སོང༌། ཁོ་པ་ཚོར་བྱེད་ཐབས་དེ་ཏོག་ཙམ་ལས་སླ་པོ་ཡོད། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་འབུམ་ལ་ཉེ་བ་གནས་བཞིན་ཡོད་པ་ཚོས་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ལས་འགུལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་བཀའ་རྒྱ་བཏང་ཡོད།

ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དང་ཆབས་ཅིག ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེའི་མཛད་པའི་མཐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཡོ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཉེར་བདུན་ཡིས་བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཚོད་འཛིན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཤུགས་དྲག་བཏོན་ཡོད་པ་རེད། ཨི་རག་གི་དམག་མི་ཀུ་ཝེ་ཊི་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་ཕྱོགས་ཐད་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་ཤུགས་བརྒྱབ་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང༌། ཚོགས་མི་གཞན་གྱིས་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་བོད་མིའི་ཡ་ང་བའི་གནས་སྟངས་ཐོག་རོགས་སྐྱོབ་ཅིག་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས་མེད།

བོད་མི་ཚོས་རེ་བ་གཅིག་རང་གཅིག་བྱེད་པ་ནི། གལ་སྲིད་རྒྱ་དམར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ཐོག་བརྗེ་པོ་ཞིག་ཐེབས་པའམ། ཡང་ན། ཤར་ཡོ་རོབ་བརྒྱུད་བྷལ་ཊིག་ (Baltic) མངའ་ཁུལ་དུ་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཆེས་ཆེར་དར་བ་བཞིན། གལ་ཏེ་གནས་སྟངས་དེ་ཁོ་རང་ཚོའི་ལུང་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཕྱིར་ལོག་བྱ་ཐུབ་པའི་གནས་བབས་ཤིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པར་བརྗོད་བཞིན་ཡོད། ཅེས་འགོད་སྤེལ་བྱས་པ་ལྟར། ཚགས་པར་སྐད་གྲགས་ཅན་མང་པོའི་ནང་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གླེང་བརྗོད་དང༌། གལ་ཆེའི་གསར་འགྱུར་ཐོག་སྲིད་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་སྦྲགས་བོད་འདི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་རང་བཙན་དུ་གནས་པའི་བདེན་དཔང་ལོ་རྒྱུས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་གསལ་གསལ་ཐིང་ཐིང་དུ་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་རྒྱས་བསྡུས་མང་པོ་ཞིག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྤེལ་ནས་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང༌།

དུས་མཚུངས་རྒྱ་གར་གྱི་ཉིན་རེའི་གསར་ཤོག་ (Times of India) ཡི་གསར་འགོད་པ་ས་སྦི་ན་སིའི་གྷལ་ (Sabina Sehgal) ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་དོན།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་མཉམ་གྲོས་མོལ་གནང་རྒྱུ་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས་བཞེངས་ཕྱོགས་མཁྲེགས་ཙམ་གནང་དགོས་དོན་གང་ཡིན་དང༌། གྲོས་མོལ་གནང་ཕྱོགས་ཐོག་འགོག་རྐྱེན་ཆེ་རིགས་ཇི་འཕྲད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན་སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་གཏམ་བཤད་ནང་རྒྱ་ནག་ལ་འོས་འཚམས་ཀྱི་གུ་ཡངས་གང་ཡོང་བཏང་ཡོད་པ་དེར་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་མོས་མཐུན་བྱས་དྲགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཟད། འགའ་ཤས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་ལ་བརྩི་འཇོག་མ་བྱས་པའི་ཚོར་སྣང་ཡང་བྱུང་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་གཞུང་ལ་དེས་འགྲིགས་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། ཁོ་པ་ཚོའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་ཁྲིམས་མཐུན་ཡོང་ཐབས་སུ་ངོས་ནས་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་བརྗོད་ཀྱང༌། ངོས་ནས་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་ཐབས་མེད་པ་མ་ཟད། སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་དེ་ལྟར་རྩ་བ་ནས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་ཡང་བོད་མི་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་རྒྱ་ནག་ལས་ཡོངས་སུ་ཐ་དད་ཡིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་ང་ཚོ་མཉམ་གྲོས་མོལ་བྱེད་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཆ་ནས་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུ་མཚམས་ཆད་པ་རེད།

གྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་མེད་པའི་འགལ་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་རྒྱ་ནག་གི་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ་སློབ་ཕྲུག་བསྡེབས་གསོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་རྗེས་རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མཁྲེགས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་གནས་ཚུལ་གང་ཅིར་གུ་ཡངས་བཏང་བ་ཡིན་ན་སྟངས་འཛིན་མི་ཐུབ་པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་དང་བོད་མིའི་ཐོག་ལ་ཡང་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་ཡོད། ངའི་བསམ་པར་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་འདིའི་འོག་རྒྱ་ནག་མཉམ་གྲོས་མོལ་ཡོང་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེ་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་དང༌། སྔ་ལོ་གསར་ཤོག་འདིའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་རྫོགས་འགྲོ་བ་འམ། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ནུས་ཤུགས། ཡང་ན་རྒྱ་མིས་གྲོས་མོལ་བྱེད་འདོད་མེད་པ་བཅས་གང་ཡིན་ནམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱུ་མཚན་དེ་གསུམ་ཀ་ཡིན་རུང༌། གཙོ་བོ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་གྲོས་མོལ་བྱེད་འདོད་མེད་པ་དེ་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་དགོས་འདུན་འོས་འཚམས་གུ་ཡངས་བཏང་ཡང་རྒྱ་གཞུང་ནས་བརྡ་ལན་གསལ་བོ་མ་འབྱོར་བ། གྲོས་འཆར་འདི་འདོན་སྐབས་དམིགས་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ། བོད་ནང་བཙན་གནོན་གྱི་ནུས་ཤུགས་དང་མི་མང་གི་ཁེ་དབང་ལ་གནོད་གཞིའི་འགལ་ཟླ་ཆུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ།

གཉིས་པ། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེ་གནས་སྤོ་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནུས་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐབས་བཅས་ཡིན་ཀྱང༌། བོད་མི་རིགས་ཐོག་བཙན་གནོན་དང་རྒྱ་མི་རིགས་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་ཀྱི་ལས་གཞི་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་གྲོས་འཆར་དེར་ཡིད་ཆེས་ཆུང་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་འཆར་གཞི་བཟུང་གྲོས་མོལ་བྱེད་རྒྱུའི་འདོད་པ་མེད་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ངོས་ནས་སི་ཊ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་གྱི་གཞི་རྩའི་དགོས་འདུན་མ་འགྲུབ་པར་ངོས་འཛིན་དང༌། གྲོས་འཆར་ནང་གསལ་གྱི་ཁས་ལེན་རྣམས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། ད་ཆ་ངའི་དམིགས་ཡུལ་དང་དགོས་འདུན་ནི་བོད་རང་བཙན་ཐོག་གྲོས་འཆར་དང་བསམ་ཚུལ་གང་མང་ཡོང་ཐབས་སུ་སྒོ་ཕྱེ་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

ཡང༌། གསར་འགོད་པས། གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་དགོངས་པའི་དཔྱད་ཚུལ་ཇི་བྱུང་དང༌། དེས་བོད་དོན་ཐོག་ཕན་གནོད་ཇི་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་ཡོ་རོབ་ནང་གི་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་ཨུ་རུ་སུ་བཅས་ཁ་འཐོར་ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་ཡོད། དེར་བརྟེན། དུས་ཚོད་སྔ་ཕྱི་ངེས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རྒྱ་ནག་ཀྱང་འགྱུར་བ་འགྲོ་ངེས་པ་རེད། ང་དང་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་ཐེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཚོའི་བསམ་པར་མ་འོངས་པར་ལོ་ལྔ་ནས་བཅུའི་བར་རྒྱ་ནག་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་སྟངས་ཡོངས་རྫོགས་ཐོག་ཡར་རྒྱས་དང་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་པ་བཅས་རེ་བ་བཟང་ཕྱོགས་ནས་ལྟ་དུས་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་མི་རབས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཁག་དང་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རེ་ཉེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་དང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཐོག་གྲོས་མོལ་ཡོང་རེ་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ད་ལྟའང་མཆོག་ཉིད་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་བཞེད་ཕྱོགས་འཛིན་བཞིན་པ་ཡིན་ནམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་གྲུབ་འདི་བཞིན་ངའི་མི་ཚེའི་ལྟ་གྲུབ་ཞིག་རེད། འདི་ལ་དོགས་འདྲོག་གླེང་རྩོད་དགོས་དོན་མེད། ཅེས་གསུངས།

ཡང༌། གསར་འགོད་པས། བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འཁྱོགས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཡོང་བཞིན་པ་རེད། ཨ་རི་དང༌། དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་ནས་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཐོག་སྟངས་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་ལུགས་ཞུ་སྐོར་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་རྩ་བ་ནས་བདེན་པ་མ་རེད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་སོ་གཉིས་རིང་བོད་མི་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནང་གནས་ཡོད། ཁྱེད་རང་གི་ངོས་འཛིན་བྱེད་མིན་ཇི་ལྟར་ཡང༌། དྲང་བདེན་གྱི་ཐོག་ནས་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དེ་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་ནང་གནས་བཞིན་པ་གནས་སྤོ་བྱེད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆ་ཚང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ང་ཚོས་བསམ་ཚུལ་མ་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་མི་མང་ལ་གཏོང་ཕོད་ཅན་གྱི་རོགས་རམ་བྱེད་བཞིན་པར་ང་ཚོས་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་ཡི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་གཏན་འཁེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་ནའང༌། དུས་ནས་དུས་སུ་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་རྣམས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་སྟབས་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བོད་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་གནང་བའི་རེ་བ་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་མི་མང་ནང་བོད་པའི་རྩ་དོན་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་སུ་སྒེར་ཁག་ནས་འབད་བརྩོན་འདོད་བློ་ཁེངས་ངེས་ཤིག་བྱུང་མེད།

༡༩༨༩ ལོར་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཐང་ཆེན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱེད་སྐབས་བོད་པས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་བསྟན་དགོས་པ་ནི་འདས་པའི་ལོ་བཞི་བཅུ་ནང་བོད་མིར་ཡང་དྲག་གནོན་འདྲ་མཚུངས་ཕོག་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་རང་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱས་པར་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་མི་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེ་བསྟན་པ་དང་སྦྲགས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཡང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་རྩ་དོན་ལ་ཡང་ཚོར་སྣང་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ་སྒེར་ཁག་མང་པོས་དང་བླངས་ཐོག་ས་གནས་ཁག་འགའ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའམ་བོད་མིའི་མཛའ་གྲོགས་གསར་འཛུགས་བྱས་པ། རྒྱ་གར་ནང་གཞུང་ནས་བོད་དོན་ཐོག་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་ཡོད་ཀྱང་སྒེར་ཁག་ཚོས་གང་ཐུབ་བྱས་ཡོད་ན་འགྲིགས། དེའི་ཐོག་ངས་རེ་བ་བྱས་དྲགས་པའམ་ཡང་ན་རྒྱ་གར་བ་རྣམས་ཀྱང་ང་ཚོ་བོད་པ་ལྟ་བུ་ལེ་ལོ་ཅན་ཡིན་ཤས་ཆེ། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་བཞུད་བསྐྱངས་སྐབས་གྲུབ་འབྲས་ག་རེ་སོན་གྱི་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཡུལ་སོགས་སུ་ཟླ་གཅིག་ཙམ་འགྲིམས་འགྲུལ་བྱེད་སྐབས་དགོས་འདུན་གསུམ་འགྲུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་དང་པོ། འཛམ་གླིང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་དང་མཛའ་བརྩེའི་མཐུན་འབྲེལ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་སུ་མཉམ་རུབ་དགོས་གལ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་འདུ་ཤེས་དང་བྱམས་བརྩེའི་ཐོག་ལའང་འབྲེལ་བ་ཡོད།

མཉམ་རུབ་དང་བྱམས་བརྩེ་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་དྲག་དམག་གི་གཏན་གཞི་ཡིན་པར་མཐའ་མའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་དྲག་དམག་གི་གཏན་གཞི་ཁག་མེད་པ་ཡོང་ཐབས་སུ་ངོས་རང་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་བསམ་གྱི་མེད། སྨྲ་བརྗོད་མི་ཐུབ་པའི་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོའི་མགྲིན་ཚབ་བྱས་ཏེ་གང་ཐུབ་འཁུར་བླངས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྙམ། དགོས་འདུན་གཉིས་པ་དེ། ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་དབར་སེམས་ཐག་ཉེ་བོའི་ཐོག་ནས་ཐད་ཀར་གོ་དོན་ལེགས་རྟོགས་ཐུབ་པའི་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དགོས་འདུན་གསུམ་པ། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་དྲང་བདེན་འཐབ་རྩོད་དེ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་གྲོས་ཆོད་ཐེངས་གསུམ་བཞག་པའི་ནང་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་སྲུང་བརྩི་མ་བྱས་པ་དང༌། བོད་མི་མང་ལ་རང་ཐག་རང་གཅོད་དགོས་སྐོར་གསལ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱལ་ཚོགས་ནས་པེ་ལི་སི་ཀྲེན་དང་ (Palestinians) དང༌། ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀ ཉེ་ཆར་ཀུ་ཝེ་ཀྲེ་ (Kuwaitis) བཅས་ཀྱི་ཐོག་ཛ་དྲག་གི་ལས་འགུལ་ལག་ལེན་བསྟར་བ་ཇི་བཞིན་བོད་ཐོག་མ་བསྟར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་ནམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། ཉེ་ཆར་སྦལ་ཀྲིག་ཡུལ་ཁག་ནང་ (Baltic) གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་དང༌། ཀུ་ཝེ་ཀྲེ་ནང་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ། བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཐེ་བས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པ་ཁག་གིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་དྲན་སྐུལ་བྱུང་ཡོད་པའི་རེ་བ་ཡོད། གློ་བུར་དུ་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡོང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ང་ཚོས་གང་ཐུབ་འགུལ་བསྐྱོད་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་གསུངས།

མཇུག་ཏུ། གསར་འགོད་པས། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་ཇི་ཙམ་བྱུང་ཡོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་མཉམ་རུབ་ཞུས་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ྋཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་དེ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་གང་རུང་དུ་ཕེབས་སྲིད་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དམར་པོའི་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་མཁན་དང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་མཁན་ཞིག་ནས་ཡང་སྲིད་གནས་ཚུལ་ཐག་གཅོད་ཇི་འདྲ་བྱེད་མིན་ཕྲན་ནས་བརྗོད་མི་ཐུབ།

གལ་ཏེ་ཡང་སྲིད་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནང་ཆོས་ཀྱང་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཤིང༌། ཆོས་མེད་རིང་ལུགས་པས་དེ་ལྟར་བྱེད་མི་སྲིད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་བཞིན་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མིན་ང་ཚོས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཨར་ལན་ཌ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཕེབས་བསྐྱོད་ཀྱིས་དེ་གའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆེ་ཤོས་སུ་དབུས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལག་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་སྒོ་འབྱེད་གནང་སྐབས་ཨར་ལན་གྱི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་དེ་གར་སྔོན་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་མ་ཟད། མཛད་སྒོའི་གསུང་བཤད་གསན་བཞེས་དང་ལྷན་དུ་འགྲེམས་སྟོན་ལ་གཟིགས་སྐོར་གནང་བ་བཅས་མཛད་དོན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཨ་རིར་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༩ བར་བཞུགས་འཇགས་རིང་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཁག་དང༌། ཚན་རིག་མཁས་པ། གསར་འགོད་པ། ལྷག་པར་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཚོགས་སྒེར་ཁག་བཅས་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང༌། མཐོ་སློབ་ཁག་དང༌། མང་ཚོགས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་བཅས་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་འགྲོ་དོན་མཛད་འཕྲིན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྐྱངས་པའི་ཞིབ་ཆ་འགོད་ཐབས་བྲལ་ཡང་དེའི་ནང་ནས་གནད་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་འགོད་པར། ཨ་རིའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཀོ་ནན་ཆེས་མཐོའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞེས་པས་དེ་གར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་མཚན་སྙན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་དང༌། སློབ་དཔོན་འགའ་ཞིག་གསུང་བཤད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་ཡོད་པ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གདན་ཞུས་བཞིན་ད་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་ལས་བརྒལ་ཏེ་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཙམ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བར་བརྟེན། གློ་བུར་ཚོགས་ཁང་གཉིས་ཁ་གསབ་གྲ་སྒྲིག་དང་བརྙན་འཕྲིན་འཕྲུལ་འཁོར་ཆེད་འཛུགས་བྱེད་དགོས་བྱུང༌།

གསུང་བཤད་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་སློབ་གྲྭའི་གཙོ་འཛིན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་འབྲེལ་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་འདི་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་དེ་རིང་ལྟ་བུའི་མི་འབོར་ཁྱོན་ཆེ་འདི་འདྲ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན། ཞེས་སྤྲོ་ཉམས་རྒྱས་པའི་ངང་གསུངས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཚོགས་འདུ་དེ་དང༌། ཟུར་དུ་དགེ་སློབ་ཁེ་གཙང་དུ་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ་བས་ཚང་མར་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མཐོ་སློབ་དེའི་གཟེངས་རྟགས་གྲགས་ཅན་ཕུལ་བ་དེ་ཡང་སློབ་གྲྭ་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་ད་རེས་ཐེངས་གསུམ་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་གར་རྒྱའི་སློབ་ཕྲུག་ཀྱང་གང་འཚམས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་སློབ་ཕྲུག་གཅིག་གིས་ནང་ཆོས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་འགའ་ཞིག་ཞུས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་རྒྱའི་སློབ་ཕྲུག་ཁྲོད་ནང་ཆོས་ལ་དོ་སྣང་དང་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་པའི་དར་སྲོལ་ཞིག་ཁྱབ་གདལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་པོར་ཐུགས་ཞིབ་གྱུར།

དེ་ནས་ནེའུ་མེག་སི་ཀོ་ (New Mexico) མངའ་སྡེར་ཕེབས་ཤིང༌། དེ་གའི་གྲོས་ཚོགས་ནི་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་མཁན་ཞེ་གཅིག་ཡིན་པ་དང༌། གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་ཐོག་མངའ་སྡེ་དང་གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་སོགས་གནད་ཡོད་མང་པོ་བཅར་ནས་གུས་བཀུར་སྲི་ཞུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞུས་པ་དང༌། ལྷག་པར་དེ་གའི་ས་གནས་སན་ཌ་ཧཕི་ (Santa Fe) ལ་རྒྱལ་ཡོངས་མངའ་སྡེ་ཚང་མའི་དགེ་རྒན་དང༌། སྨན་དོན་ལས་བྱེད་ཀྱི་འཐུས་མི་བརྒྱད་བརྒྱ་སྐོར་གྱིས་བྱིས་པ་ཚོར་བཙན་པོའི་གནོན་ཤུགས་མེད་པའི་འོག་ཁོང་ཚོའི་ལུས་སེམས་བདེ་ཐང་ངང་འཚར་ལོངས་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར་བཀའ་སློབ་འདོད་ཁེངས་སྩལ་བ་དེ་ནི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཟབ་ཤོས་སུ་གྱུར།

དེ་ནས་རྒྱལ་ས་ཝ་ཤིང་ཌོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བ་དང༌། སྲིད་འཛིན་ཇོའོ་ཇི་སྦུ་ཤུ་ (George Bush) མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་རྒྱུ་གློ་བུར་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཏེ་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ནང་སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་གཙོ་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཙམ་གནང་རིང་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཅས་པའི་ཐོག་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ནང་མཆིད་གསུང་མོལ་དགྱེས་བརྩེའི་ངང་གནང་བ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་མཆོག་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་གཉིས་སྐུ་རྐྱང་དུ་སྐར་མ་ཁ་ཤས་རིང་ལྷན་བཞུགས་གནང་ཡོད་པ་བཅས་མཇལ་འཕྲད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐོག་མའི་དགོངས་ཚུལ་ལས་བརྒལ་ཏེ་ལེགས་གྲུབ་ཆེས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང༌། ཞེས་ཡང་ཡང་གསུངས།

གནས་ཚུལ་དེ་ཨ་རི་དང་བོད་ལྗོངས་སྨོས་ཅི་འཛམ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ནས་དགྲ་གྲོགས་སོ་སོས་ཆགས་སྡང་གི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་བསྟན་པ་ལྟར་མི་མང་པོར་དེ་ནི་ཨ་རིའི་ནང་རང་དབང་དང་མང་གཙོ་ངོ་མཚར་ཁྱད་ནུས་ལྡན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་ཡོད་པར་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་ཐོབ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་སྔོན་འཆར་ལྟར་རོ་ཀྲུན་ཌོར་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མིའི་ཚོགས་འདུར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་སྲིད་འཛིན་གྱི་བློ་འདྲི་ཡུལ་སན་ནེ་ཀྲུའུ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ། འཐུས་མི་གནད་ཡོད་བཅས་མང་པོ་ཞིག་ཕེབས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་ཐོག་མར་དབུ་ཁྲིད་མི་བཞི་ཙམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཤུགས་ཆེ་ཞུས་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་རྒྱབ་སྐྱོར་སྐོར་སྔོན་ཆད་གསུང་མ་མྱོང་བའི་ཤུགས་དྲག་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་གསུངས་པ་མ་ཟད། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་སྐུ་ཞབས་རོ་སྦ་ཌི་ཌོལ་ (Robert Dole) གྱིས་བོད་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་གནང་མཁན་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་རྐྱང་མིན་པར་ང་ཚོ་ཚང་མ་ཁྱེད་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སྐབས་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་དགའ་སྤྲོའི་སྐད་འབོད་ཡང་ཡང་བྱས།

ཉིན་དེ་རང་གྲོས་ཚོགས་གོང་མས་སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་རྣམ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དེའི་ནང་འཁོད་དོན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ (International Commission of Jurists) ནས་ ༡༩༡༣ ནས་ ༡༩༥༠ བར་བོད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་མ་ལྡན་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་དང༌། སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར་གྲོས་ཚོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པ་དེར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་དང་མི་མང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས། བོད་ནང་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཐད་ཨ་རིའི་མི་མང་ཚང་མས་གཅིག་གྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང༌། གཞན་ཡང་ཨ་རིའི་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་སྡེ་ཚན་གསར་པས་གཙོས་པའི་གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི། མི་མང་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཞུགས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད། གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་ཕྱི་སྲིད་སྡེ་ཚན་གྱི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་བྱ་དགའ་དགྱེས་བཞེས་སོགས་མདོར་ན་ད་རེས་ཀྱི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དོན་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མགྱོགས་མྱུར་གསལ་བའི་ཐད་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གྲུབ་འབྲས་རླབས་ཆེ་བྱུང༌།

ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་མཆོག་དང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྣམ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཞོགས་པ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་བསྒྲགས་པར། ཨ་རིའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ནང་སྲིད་འཛིན་སྦུ་ཤུ་མཆོག་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྣམ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་རེད་ཅེས་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ཙམ་གྱིས་རྒྱ་ནག་གི་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བཤད་པར། ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་མགྲིན་ཚབ་པ་མ་ལིན་ཕི་སི་ཝ་ཊར་ (Marlin Fitzwater) ནས་སྦུ་ཤུ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྣམ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་སྐོར་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་འགྲེལ་བརྗོད་དེ་ནི་ནོར་བ་རེད་ཅེས་དང༌། ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པ་དེར་སེམས་ཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

ཀེ་པི་ཊལ་ཧིལ་ (Capitol Hill) (ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཁང་གནས་ཡུལ) གྱི་གསར་འགོད་པས་གསུངས་དོན། ཨ་རིའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཁག་གཉིས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བསུ་ཞུས་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཡིག་ཐོག་གི་གསུང་བཤད་ནང༌། ཨ་རིའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རང་དབང་དང་མང་གཙོས་ང་ལ་སྔོན་མ་ནས་སེམས་འགུལ་ཐེབས་བྱུང་དེ་ལ་གུས་བརྩི་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ནས་བོད་ནང་བཙོན་བཅུག་དང༌། མནར་གཅོད། དམར་གསོད་བཅས་རྫོགས་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ངོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

མུ་མཐུད་གསུངས་དོན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཆེད་གྲོས་མོལ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་སྟོན་གྱི་མེད་སྟབས་ཨ་རིའི་གཞུང་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ཀྱི་ཨ་རིའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་ཞེས་དང༌། རྒྱ་ཁབ་གཉིས་དབར་གྱི་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བའི་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་བཅུག་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་ནག་ནང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་ཐུབ།

འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་གང་བཤད་པ་དེ་ཉན་ནས་སྡོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་གསུངས། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བསུ་ཞུས་པ་དེས་ཁོང་ལ་ཐུགས་འགུལ་ཐེབས་ཏེ་ཡིག་ཐོག་གི་གསུང་བཤད་དེ་བཞག་ནས་གསུང་གླེང་ལྷུག་པོར་གནང་བ་དང༌། ཁོང་གིས་ཨ་རི་རང་ཉིད་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྤེལ་རྒྱུའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་ན། གནད་དོན་དེ་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་གཅིག་པུ་མིན་པར། ཡོ་རོབ་དང་འཛམ་གླིང་ས་གནས་གང་སར་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས།

ངའི་བསམ་པར་གནད་དོན་དེ་མཁྱེན་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་ཡིན་ན། ད་ཡོད་འཛམ་གླིང་གི་རྙོག་གྲ་མང་པོ་ཞིག་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། དེ་ནི་ངའི་རེ་སྨོན་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་འཛམ་གླིང་གསར་པའི་བཀོད་བྱུས་ (New World order) ཚང་མར་ཁྱབ་པའི་རང་དབང་གསར་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། རང་དབང་གསར་པ་དེ་ནི་བཙན་འཛུལ་བཀག་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། མི་སྒེར་གྱི་རང་དབང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་དབང་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དགའ་བསུ་ཞུ་མཁན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ནང་རོ་སྦ་ཌི་ཌོལ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ནི་རི་པབ་ལིག་ཚོགས་པའི་ (Republic Party) གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གསུངས་དོན། བོད་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཐད་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་ཀྱི་རེད། ཁོང་ (ཏཱ་ལའི་བླ་མ།) གི་བོད་མི་མང་ལ་རང་དབང་ཡོང་ཐབས་གནང་བའི་སེམས་ཤུགས་ཉམས་མེད་ལ། ཐབས་ལམ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་བུའི་ཐོག་ཕེབས་བསྐྱོད་གནང་གི་ཡོད། ཁོང་གི་ཕེབས་བགྲོད་ཀྱི་ལམ་བུ་དེ་དཀའ་ཚེགས་ཅན་ཞིག་དང་རིང་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་ད་བར་དམིགས་ཚད་ཐོག་སླེབས་མེད་ཀྱང༌། དེ་རིང་ང་ཚོ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་འཛོམས་ནས་དེ་སྐོར་གསལ་པོ་དང་ཤུགས་དྲག་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གླེང་གི་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བོད་མི་མང་གི་བགྲོད་ལམ་དེ་རླབས་ཆེན་ཞིག་རེད།

ང་ཚོ་ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་ལ། ཨ་རིའི་མི་མང་དང་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གཉིས་ཀ་ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ཡོད། སྐད་ཆ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་ཉན་དགོས། ང་ཚོ་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་ལང་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་བོད་འདི་སྔོན་མའི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་སྟངས་སླར་གསོ་མ་བྱུང་བར་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་བརྟན་གནས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཞིག་ཡོང་གི་མ་རེད། དེས་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རང་བཙན་ཡིན་པའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ད་ལྟ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་བཙན་འཛུལ་འོག་གནས་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་གསུངས།

ཡང་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རོའོ་ཀྲུན་ཌར་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་སྐབས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། ཕེབས་བསུ་ཞུ་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་འཐུས་མི་ཚང་མ་ཕེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཇོའོ་མེ་ཤེལ་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ཐོ་མ་སི་ཕོག་ལི་གཉིས་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཕེབས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གོང་གསལ་ཚོགས་ཁང་ནང་གདན་འདྲེན་ཞུས། སྐུ་ཞབས་མེ་ཤེལ་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནི་འཛམ་གླིང་མུན་ནག་འདིའི་ནང་གི་འོད་སྣང་གཅིག་རེད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་པ་དང༌། བློ་ཕམ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་འཛམ་གླིང་ཐོག་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་མེད་པར་མི་མང་གིས་སྐད་འབོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ནང་གི་མི་མང་ཚོ་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

བོད་མི་མང་གི་ཆེད་དུ་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཨ་རིའི་ལས་འགན་ཞིག་རེད་ཅེས་གསུངས། གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་རོ་སྦ་ཌ་ཌོལ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་གྱི་འཐབ་རྩོད་གནང་མཁན་ནི་ཁྱེད་ (ཏཱ་ལའི་བླ་མ) སྐུ་རྐྱང་མིན་པར་ང་ཚོ་ཚང་མ་ཁྱེད་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་མ་ཐག་ཚོགས་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བ་རྣམས་ནས་དགའ་འབོད་ཡང་ཡང་བྱས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ཨ་རིའི་སྲིད་བྱུས་ཐད་འགྲེལ་བཤད་གང་ཡང་གནང་མེད་ཀྱང༌། ཁོང་གིས་ཚང་མར་རང་དབང་མ་བྱུང་བར་འཛམ་གླིང་གསར་པ་ཞེས་གླེང་བ་ནི་སྟོང་བཤད་རང་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱ་ནག་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ཤུགས་ཆེ་སྟོན་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་སྐབས་དེའི་ཁོང་གི་ཕེབས་བཞུད་སྐོར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང༌།

དེ་ནས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ལྡི་ལི་དང་དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཉིན་དགུའི་རིང་རིལ་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་བའི་མ་ཎི་དུང་སྒྲུབ་དང༌། སྐུ་ཕྱྭ་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་ཞབས་རིམ་དུ་སྒྲོལ་ཆོག་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲོལ་མ་འབུམ་ཐེར་བཅས་ཚུགས་རྒྱུར། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་ཇོ་ལུགས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་དང་ཇོ་ལུགས་སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་གི་རྗེས་གནང་བཅས་སྩལ་རྒྱུའི་སྒྲུབ་ཆོག་གྲུབ་བསྟུན་རྗེས་གནང་དངོས་གཞི་བཅས་རིམ་བཞིན་སྩལ། བྱིན་རླབས་ཐོབ་མིན་ཐད། རང་ངོས་ནས་དད་མོས་དང༌། ཕྱིའི་ཆ་རྐྱེན་གཉིས་ཚོགས་ནས་ཡོང་དགོས་པས་མ་ཎི་གྲངས་གསོག་སྐབས་བསྟོད་དང་ལྡན་པ་བྱེད་པ་ལས་ཁྲལ་མངོན་སླ་བཅོས་བྱས་ན་མི་འགྲིག་པ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་སྒྲོལ་མའི་རྗེས་གནང་ཞུ་མཁན་མེད་པར་སྩལ་བ་ནི་མ་ཎི་དུང་སྒྲུབ་དང༌། སྒྲོལ་མ་འབུམ་ཐེར་ཚུགས་ཉེ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་དུས་འཁོར་དབང་མ་ཐོབ་པ་ཚོར་ཆོས་སྐལ་ལྟ་བུར་དམིགས་བསལ་དགོངས་བཞེས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་རྗེས་འཛིན་བསྐྱངས་པ་ཡིན་པར་གསུངས།

༢༽ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་མཛད་སྒོ་དང་མ་ན་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར།

ནོར་བུ་གླིང་ཁ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་གི་ནང་ཚན་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སྡེ་ཚན་ཁག་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་པར་ཟིན་པའི་ཐོག་མའི་ཞལ་བསྲོའི་ཁང་སྟོན་དེ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པར་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་སྟེ། ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༧ཿ༣༠ ཐོག་གཞུང་སྒོ་ཆེན་མོར་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཞལ་འདོན་ཚིགས་བཅད་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་དང་དར་ཚོན་ཕྱག་བསྟར་འབྲེག་གནང་མཛད།

དེ་ནས་སྤྱན་རྒྱ་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་སྤོས་སྣེས་གདན་དྲངས་ཏེ་སེར་ཕྲེང་དང༌། མང་ཚོགས་གུས་བསྟར་གྱི་དབུས་ནས་དགྱེས་འཛུམ་གྱིས་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་བཀའ་ཤག་གིས་དབུས་པའི་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་གྲྭ་ཚང་གིས་དབུས་པའི་གྲྭ་ཚང་ཁག་གི་དགེ་བཙུན་སོགས་མི་མང་སྟོང་ཕྲག་སྐོར་བཞུགས་གྲལ་ལ་འཁོད་དེ་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་གསོལ་བཞེས་རིམ་པར་ཕེབས་བསྟུན་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་དང༌། གཏང་རག་མལ་ཆོས་རིག་དྲུང་ཆེ་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་ལགས་ནས་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཐོག་འབུལ་མཚོན་གྱི་ཁོངས་སུ་ལག་རྩལ་མཛེས་བཀོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དང་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་སྣང་བརྙན་ཕྱག་གཡས་ལ་སྨྱུ་གུ་དང༌། གཡོན་ལ་སཾ་ཊ་བསྣམས་པ་གསུང་བྱོན་ལ་ཁད་པ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཕུལ་བ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནས་ལ་དགོངས་ནས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོས་སྐུ་གམ་དུ་སྒྲིག་འཇོག་མཛད།

འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་ཡོན་གཟབ་པར་བསྟབས། ཀ་ཁྲི་སྒྲོག་སྟེ་མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན། ྋགོང་ས་མཆོག་ཁང་མིག་རེ་རེ་བཞིན་དང་ཨར་རྒྱག་ལས་ཡུལ་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་སྤྱན་ཞིབ་མཛད། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ཿ༣༠ ཐོག་མཛད་སྒོ་དངོས་གཞི་བསྐྱངས་པར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་རིམ་དེའི་ཐོག་མའི་འཆར་གཞི་དང་དམིགས་ཡུལ་ངོ་སྤྲོད་གནང་བར། ནོར་བུ་གླིང་ཁ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང་ཞེས་པ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང༌། རིག་གནས། ལག་ཤེས་སྒྱུ་རྩལ་བཅས་པ་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་དང་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཡོང་སླད་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་འཆར་འགོད་དང་འབད་བརྩོན་ཤུགས་ཆེས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།

བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ནི་ང་ཚོ་བོད་མི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལའང་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱིས་དེར་དོ་སྣང་དང༌། གཅེས་མཐོང་བྱེད་རྒྱུའི་གཞི་རྩ་ལྡན་ཡོད་པར་བརྟེན་བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ལའང་གལ་ཆེའི་དོན་སྙིང་ལྡན་ཡོད་ཅེས་དང༌། ད་ལམ་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་གི་སྡེ་ཚན་ཨར་ལས་འཛུགས་སྐྲུན་ཟིན་པ་དང༌། སླད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ཨར་ལས་ཆ་ཚང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་མཚམས་སྡེ་ཚན་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་སྤྱིར་བཏང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་གནས་བབ་བཟུང་སྟེ་ཤེས་ཡོན་གང་ཅི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་རྒྱུ་མ་ཟད། དེ་ཡང་རྒྱུན་སྲོལ་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སློབ་དེབ་གཞིར་བཟུང་མ་དགོས་པར་སློབ་གཉེར་པའི་དགོས་མཁོ་དང་དོན་དངོས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བྱ་ཐབས་གསར་པར་བརྟེན་ནས་བོད་མི་སློབ་གཉེར་པ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཁྱད་མེད་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོ་བཅས་ལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་སོགས་གསུངས་པ་དང༌། ཆོས་རིག་དྲུང་ཆེ་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་ལགས་ནས་དབྱིན་སྐད་ཐོག་ནས་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང༌།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཕེབས་སྙིང༌། དེ་རིང་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་ཁོངས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་སྡེ་ཚན་ཐོག་མའི་སྒོ་དབྱེ་འདིའི་ཐོག་ངལ་བ་ཁུར་ལེན་བྱེད་མཁན་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་དུས་འདིར་རང་ཉིད་གནས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་པའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་གཏན་ནས་མ་རེད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་སོ་གཉིས་རིང་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་ཕྱིའི་འགལ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་པར་མ་ལྟོས་པར། སེམས་ནུས་བསྒྲིལ་ནས་འཐབ་རྩོད་བྱས་པར་འཛམ་གླིང་ཐོག་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་སླེབས་ཏེ་དེང་བདེན་འབྲས་སོན་བཞིན་ཡོད་ཅེས་དང༌། སྟོན་པས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་ནས་བཟུང་ད་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན་རྩ་བའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ལ། ཡུལ་དེ་དང་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ནས་རྣམ་པ་གཞན་ཞིག་མཚོན་པ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

དེར་བརྟེན་ང་རང་ཚོས་རྒྱ་གར་ལ་དར་བའི་ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྦྱངས་པ་མ་ཡིན་པར། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་གི་ལྟ་བ་གསར་པ་དང༌། རིག་གནས་འདྲ་མིན་དེ་ཚོར་དོ་སྣང་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་གནད་དོན་ཡོད་སར་ལན་འདེབས་བྱེད་ཐུབ་པ་དང༌། དེ་དག་མི་མང་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་ཡོང་ཆེད་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་ཞེས་དང༌། སློབ་གཉེར་གྱི་བསྟི་གནས་གསར་པ་འདིར་ཆོས་དང་རིག་གནས་སྨོས་ཅི། ཚན་རིག་སོགས་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་གསར་པའི་རིགས་ཀྱང་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

ང་ཚོའི་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་འདི་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ངོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་མིན་པར་བོད་མི་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་མི་མང་དང་བཅས་པ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་ལམ་ལ་འཇུག་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་སྟབས། ངོས་ནས་འགན་ཁུར་བླངས་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་ཡིན་སྙམ་གྱི་ཡོད་ཅེས་སྩལ་མཇུག་ལས་རིམ་འདིར་དང་བླང་གིས་ཞུགས་མཁན་ལྕམ་པདྨ་སྒྲོལ་དཀར་དང༌། ན་ག་ཧ་ར་བཟའ་འཚོ་གཉིས། ཨར་ལས་ཀྱི་འགན་ཁུར་མི་སྣ་དྲུག་བཅས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་ཆོས་དོན་གྱི་གནང་སྐྱེས་དང་ལེགས་དར་བཅས་གསོལ་རས་གནང༌།

བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་བས་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་དང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་ཡུལ་མིས་ཡུལ་གཞས་བཅས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་གནང་སྐྱེས་ལེགས་དར་གསོལ་རས་གནང་སྟེ་མཛད་སྟོན་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་ཚང་མར་གསོལ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཕུལ། དེ་ནས་གཞུང་མང་ཚོགས་སྒེར་ཁག་ནས་རྟེན་འབྱུང་གི་མཇལ་དར་དང་འབུལ་མཚོན་བསྟར་བ་བཅས་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་གནས་སུ་བཀོད་དེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཆོས་ཚོགས་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༢ ཞོགས་པ་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞབས་བསྒྱུར་ཏེ་མ་ན་ལིར་ཞབས་སོར་བཀོད་པ་དང༌། ཕྱི་ཉིན་ནས་དེ་གར་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལ་སྒོམ་རིམ་བར་བའི་གསུང་ཆོས་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང༌། ཚེ་དབང་སོགས་སྩལ་ཞིང༌།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་མི་མང་སོགས་མང་ཚོགས་ལྔ་སྟོང་བརྒལ་བར་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་སློབ་དང༌། ཚེས་ ༢༡ ཉིན་སྤྲེལ་ཟླ་ཚེས་བཅུའི་དུས་ཆེན་འཁེལ་བས་དེ་ཉིན་སློབ་དཔོན་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེའི་གྲུབ་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་མཚོ་པདྨར་ཐུགས་སྨོན་གནས་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་འབྲེལ་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེ་གསུང་ཆོག་རྒྱས་པའི་ངང་འབུལ་གནང་དང་དགོན་ཁག་ལ་གནས་གཟིགས་བཅས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་རྒྱས་ཤིང་འགྲོ་བ་བདེ་བའི་ཐུགས་སྨོན་ཤུགས་དྲག་བསྐྱངས། གདན་ཞུས་བཞིན་ཕེབས་ཞོར་དུ་པ་ཏི་ཀུ་ལུ་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ལས་བསྡོམས་གསན་བཞེས་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྐུ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་རོ་ཐང་ལ་ཞེས་པའི་རི་རྩེར་བསངས་གསོལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཐོག་མའི་ཆར་ཁ་བ་གཡོར་ཆེ་བས་སྐུ་སྲུང་ཙམ་ལས་གཞན་དག་བདེ་བགྲོད་ཐུབ་མིན་གྱི་སེམས་འཚབ་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་མཐའ་མ་དེ་ཉིན་མི་དམངས་ཀྱང་ཁྱོན་ཆེ་བཅར་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ་ལྷན་དུ་ཞལ་བོད་དུ་ཕྱོགས་ནས་བོད་སྐྱོང་ལྷ་སྲུང་ལ་བསང་བརྔན་འཕྲིན་སྐྱེམས་ཀྱི་གསུང་ཆོག་རྒྱས་པ་ཐུགས་སྨོན་སྤྱན་དམིགས་མ་གཡེང་བའི་ངང་ནས་ཉམས་སུ་བསྟར་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་ཀི་བསོྭ་ལན་གསུམ་གསུངས་རྗེས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གནད་ལ་དགོངས་ནས་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་ནོར་བུ་ཞེས་བསྔགས་པ་ཐོབ་པའི་ཆིབས་སྣར་ཆིབས་ཏེ་དར་དཀར་གཡོག་པ་ལྟ་བུའི་ཁ་བའི་ཁྲོད་ཞལ་བོད་ལ་ཕྱོགས་ཏེ་ལམ་ཐག་གང་འཚམས་བར་དགྱེས་པའི་འཛུམ་མདངས་དང་བཅས་ཕེབས་བསྐྱོད་མཛད།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་སྔ་དྲོ་མ་ན་ལི་ནས་ཆིབས་ཁ་བསྒྱུར་ཏེ་སྤོན་ཌོའི་མི་མང་གི་གདན་ཞུ་བཞིན་དེ་གར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་མང་ཚོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། སྡོད་སྒར་སྤྱི་ལ་རབ་གནས་ཕྱག་ནས་བཅས་ད་ལམ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་གང་སའི་ས་གནས་འགན་ཁུར་བ་དང༌། མང་ཚོགས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཕེབས་སྐྱེལ་གྱིས་མཚོན་པའི་གཞུང་སྒོ་གང་ཅི་གཟབ་གཟེངས་ཞུས་ཏེ་གོང་ཚེས་ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

སུམ་རྩེན་ཞིང་གི་སྙན་པ་རིང་མོའང་དམན་བྱེད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེར།། ཞབས་སེན་འདབ་མ་ཡངས་པོར་བརྐྱངས་ཤིང་དགེ་ལེགས་བྱེ་བའི་མཛོད་གཅིག་པུ།། ཟབ་གསལ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་འཐོར་བས་ངེས་དོན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཞེས།། མི་ཕྱེད་དགའ་དད་སྤྲོ་བའི་སྙིམ་པས་མངོན་བསྟོད་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་བཏེགས།།

ད་དུང་གྲགས་པའི་དཔུང་པ་སྦོམ་པོ་དགུ་ཚིགས་ལམ་དུའང་རེག་སྙམ་པའི།། ཨ་རིའི་ཡུལ་གྱི་རྗེ་བོ་ཆེན་པོས་མགོན་གང་ཞལ་རས་དུང་གི་ཟླ།། མཇལ་བའི་སྒོ་འཕར་ཆེས་ཆེར་ཕྱེས་པས་ལེགས་ཚོགས་དཔལ་གྱི་ཟེགས་མ་འབུམ།། དལ་གྱིས་འཐོར་བས་ལྷོ་གླིང་འཛིན་མ་རེ་སྣང་གསར་པའི་འོད་ཀྱི་འཁྱུད།།

གཞན་ཡང་སྨག་ནས་གྲོལ་བའི་དཔྱིད།།

ནོར་གླིང་པདྨའི་འདབ་ཡངས་སུ།།

ལྔ་རིག་ཟེའུ་འབྲུ་རྒྱས་པའི་དུས།།

དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་སྙན་སྒྲ་འཁྲོལ།།

ལེགས་བྱང་བདུད་རྩི་དྭངས་མ་དེ།།

ཕྱོགས་སུ་སྤེལ་བའི་དགའ་སྟོན་དུ།།

ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་དེད་དཔོན་མཆོག།

སྤྱི་བོའི་རྒྱན་དུ་མངོན་པར་འཕགས།།

ནོར་གླིང་གཡུ་ཡི་མལ་ངོགས།།

སྒྱུ་འཕྲུལ་སྒྱུ་མའི་ནོར་བུ་དེ།།

འཕྲུལ་གྱིས་མཛེས་པའི་དལ་འགྲོའི་ཉམས།།

གངྒ་ལ་ཡང་འཕྱ་བར་བྱེད།།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་བཀའ་བློན་དང་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་དམ་འབུལ།

༡༽སྤྱི་འཐུས་གསར་འདེམས་བྱུང་བའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༡ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཀའ་ཤག་ཚོགས་ཁང་དུ་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གསར་པ་བདམས་ཐོན་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཞབས་སྟེགས་སུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ། སྤྱི་འཐུས་ཁོངས་ད་ལམ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐད་བསྐོས་གནང་གྲས་རྙིང་བླ་མཁས་བཙུན་བཟང་པོ་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། གསོལ་འབྲས་བཏེགས། དྷ་ས་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་བ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ལ་འགྲེམས་འབུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྔ་ལོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཅོས་སྒྲིག་གནང་འབྲས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་ཐེངས་དང་པོའི་ལས་ཁུར་བ་རྣམས་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་བཀའ་མཆིད་དང༌། མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གྱི་དོན་སྙིང༌། ལྟ་བ། བཅའ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་བསམ་ཞིབ་གོ་བསྡུར། ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་དགོས་གལ་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་ཕེབས་འབྲས་སུ། ‘‘དེ་རིང་འཐུས་མི་གསར་པ་ཚོ་མཉམ་དུ་འཛོམས་པ་འདིའི་ཐོག་ངོས་ནས་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན།

ན་ནིང་ང་ཚོས་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཐུས་མི་མང་དུ་སོང་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་འོས་བསྡུ་བྱས་རྗེས་ངས་ཆོག་མཆན་ལག་རྟགས་རྒྱག་རྒྱུ་དེ་མི་དགོས་པའི་གཏན་འབེབས་གསར་པ་བཟོས་ཏེ་དེ་རིང་ཁྱེད་རང་ཚོ་འདིར་སླེབས་པ་རེད། ད་རེས་འོས་བསྡུ་བྱེད་སྐབས་ཚང་མས་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་དོ་ཁུར་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ་འོས་བསྡུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བའི་འཐུས་མི་ཁྱེད་རང་ཚོ་སླེབས་པ་རེད།

ང་རང་ཚོ་ཡང་ཡང་སྐད་ཆ་ཡོང་མུས་བཞིན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང༌། མདོར་ན་བོད་མི་རིགས་ཆགས་འཇིག་གི་གནས་ལ་ཐུག་པའི་དུས་འདིར་སྐྱེས་པའི་མི་ཐོག་ཅིག་ཆགས་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་ང་རང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདི་དུས་ཚོད་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་སྒང་ལ་སྐྱེས་པའི་མི་ཐོག་ཅིག་ཆགས་ཏེ། ང་ཚོ་ཚེ་སྔོན་མའི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་བསམ་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་དཀའ་ངལ་ཡོད་ས་དེར་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དཀའ་ངལ་མེད་པའི་དུས་ཚོད་ལ་སྐྱེས་པའི་མི་དེ་དག་ལ་རྣམ་དཔྱོད་དང་ནུས་པ་འདོན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མེད། དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་དངོས་གནས་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ནུས་པ་འདོན་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་ཤོས་ཤིག་ཆགས་ཡོད།

དཔེར་ན། ང་རང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆ་བཞག་ན། རྣམ་འདྲེན་ཤཱཀྱ་སེང་གེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་མཚར་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གྲས་ལ་རྣམ་འདྲེན་གཞན་གྱིས་གདུལ་བྱར་བཞེས་མ་ཐུབ་པར་ཡལ་བར་དོར་བའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ཉོན་མོངས་རགས་ཤིང་བྱ་སྤྱོད་རྩུབ་པའི་དུས་ཚོད་འདི་འདྲ་ཞིག་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་གདུལ་ཞིང་ལ་བཞེས་ཏེ་ཐུགས་བསྐྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་སྟོན་པའི་ངོ་མཚར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གྲས་ལ་བགྲང་གི་ཡོད།

དཔེ་དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས། དུས་ཚོད་དཀའ་ངལ་དང་འགན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་སྐྱེས་པའི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་འདི་དངོས་གནས་བྱས་རྗེས་འཇོག་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ལ་གནས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། མུ་མཐུད་དུ། ‘‘འདས་པའི་ལོ་བཞི་བཅུའི་རིང་རྒྱ་མིས་བོད་དབང་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་གཞིས་ལུས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་འདྲ། བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་བཤད་ནའང་འདྲ། མདོར་ན་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་འདིའི་སྐབས་ལ་ང་ཚོ་བོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་དང༌། ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་བློ་རྩ་བརྟན་པོ་བཙུགས་ཏེ་གཡོ་བ་མེད་པར་བསྡད་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུའི་ནང་ང་ཚོའི་ངོ་ཤེས་ནང་མ་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་དེ་འདྲ་ནས་བློ་ཕམ་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ལ་བོད་དོན་ནི་ཚར་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རེ་བ་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་མྱོང༌། སྤྱིར་བཏང་འཛམ་གླིང་ཐོག་མཐོང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ད་ཆ་ལོ་སུམ་ཅུ་ལྷག་སོང་བའི་སྐབས་ལ་བོད་དོན་འདིར་གཞི་ནས་གསོན་ཤུགས་ཤིག་སླེབས་པ་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ཡིན།

དེ་ནི་ང་རང་ཚོ་བོད་པ་རང་ཉིད་སྣང་བ་དག་སྟེ་བཤད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་ཚོར་མཐོང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད། ངོས་ནས་རྣམ་ཀུན་བོད་རྒྱ་མིས་བཙན་ཟོས་བྱས་ནས་ཁྱུར་མིད་བཏང་ཡང་འཇུ་ཐུབ་མེད་ཅེས་བཤད་པ་ལྟར་དེང་སང་དོན་དངོས་དེ་རང་ཆགས་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ནས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ལྷག་བསམ་དང་སྙིང་སྟོབས་བརྟན་པོ་བཅངས་ཏེ་བསྡད་པའི་འབྲས་བུ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བར་ལམ་ང་རང་ཚོ་དམངས་གཙོའི་ལམ་གཏན་འཁེལ་བ་འདིའི་ཐོག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱི་ནང་གི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལྟ་སྐབས་ང་རང་ཚོ་དམངས་གཙོའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ཞིག་ལག་ལེན་འགེལ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་སྟེ། ན་ནིང་འདིར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་འཚོགས་པ་དེའི་ཐོག་དེ་སྔོན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་གཏན་འབེབས་རོབ་ཙམ་བྱས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་དེར་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་ལ་སྣོན་འཕྲིའི་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་གང་ཡོད་གཏོང་རྒྱུའི་དོན་ལ་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་ངོས་ནས་ཐག་བཅད་པ་ལྟར་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ཡིན།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐབས་དེར་སྔོན་མའི་འགྲོ་སྟངས་ལས་བྱུང་བའི་བཀའ་བློན་རྣམས་དང་འཐུས་མི་ཚོ་བཅས་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཉིད་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་རེད། དེའི་གོང་ནས་སྲིད་བློན་ལྟ་བུ་ཞིག་འོས་འགབ་ཡོད་མེད་སྐོར་གོ་བསྡུར་གྱི་བསམ་འཆར་མང་པོ་ཞིག་ཕྱོགས་བསྡུ་བྱས་པ་ཡིན། མཐའ་མའི་དུས་ལ་ལམ་སང་སྡེ་སྲིད་ལྷན་ཁང་ཞིག་སྐོ་འཛུགས་བྱས་ན་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་གནས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཕྱོགས་མང་པོར་བསྟུན་དགོས་སྟབས་དཀའ་ངལ་ཞིག་འཕྲད་ཡོང་གི་འདུག དེར་བརྟེན་འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་རིང་རང་བཞིན་གནས་མུས་སུ་ཡོད་པའི་བཀའ་ཤག་དེ་རང་ཐོག་འཇོག་དགོས་ཀྱི་འདུག’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ཆ་བོད་དོན་བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁའི་སྐྱ་རེངས་འཆར་ཚར་བ་མ་ཟད། བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་ལོ་གྲངས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པའི་མཚམས་ལ་སླེབས་ཡོད་པས་ང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་འགྲོ་སྟངས་འདི་འདྲ་ཡིན་ཞེས་ལམ་སྟོན་གསལ་པོ་ཞིག་དང༌། དེ་ཡང་གཡས་གཡོན་ཕྱོགས་ཚང་མར་སྒོ་བསྟུན་ནས་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་ཀྱང་ང་ཚོ་བོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཤ་ཚ་ད་ཕན་ཡང་ལོ་རེ་བཞིན་མི་སྡོད་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དེ་དག་གིས་གདེང་ཚོད་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་རེད་ལ། བོད་ནང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་རེད།

དེང་སང་རྒྱ་མི་རིགས་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཡང་རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ནས་ཤ་ཚ་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་ཡོད། གནས་ཚུལ་དེ་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། ང་རང་ཚོའི་རང་དབང་གི་བདེན་ཟླ་ཚེས་པའི་སྐབས་འདིར་ང་རང་ཚོས་ལམ་སྟོན་འདྲ་ཆགས་ཆགས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར། ངོ་མའི་ལག་ལེན་འཁེལ་ངེས་ཀྱི་སྟ་གོན་སྤུས་དག་པོ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ལམ་སྤྱི་འཐུས་གསར་པ་སླེབས་པ་འདི་ཡང་དེ་སྔ་ལམ་སྲོལ་ཆགས་པའི་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་བརྒྱུད་དང་བཅས་པའི་ཐོག་ནས་ཡོང་བ་རེད། སྔོན་མ་ནས་རྟག་པར་སྐད་ཆ་ཡོང་གི་ཡོད། རྩ་བའི་བསྡུ་ཁུངས་དེ་དག་ནས་ཡོང་བ་ཡིན་ཀྱང༌། སྤྱི་འཐུས་ནང་སླེབས་ཚར་རྗེས་སྤྱི་མི་བྱས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་རང་རེད། དེ་སྔའི་ཉམས་མྱོང་ནས་སྐབས་རེ་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་སྐད་ཆ་ཤོད་དུས་ཚོགས་པ་ཁ་ཤས་ཕར་འཚོལ་བར་འགྲོ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སོ་སོའི་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་རྒྱུའི་ཐོག་སླེབས་ན་ཕར་འཚོལ་བར་འགྲོ་མ་དགོས་པར་ཚུར་སྔོན་དང་པོར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཆོ་མི་འདུག

ང་རང་ཚོ་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་སམ་ཞེ་ན། སྤྱི་པ་ཚགས་ཚུད་ཡག་པོ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་དེའི་ཁོངས་གཏོགས་ལ་ཡོད་པ་ཚང་མར་ཁེ་ཕན་ཡོད་ཡོད་པ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་ཡོད་ཡོད་པ། འདོད་དོན་འགྲུབ་འགྲུབ་པ་ཡིན། སྤྱི་པ་ཚགས་ཚུད་པོ་མ་བྱུང་ན། ཉིན་གཅིག་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ས་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་རེད།

ད་ལྟ་ང་རང་ཚོར་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ས་འདི་རང་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡོད་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་སྤྱི་འཐུས་ནང་སླེབས་པ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་བསམ་པ་རྣམ་དག་གི་སྤྱི་མི་ཞིག་བྱས་ཏེ་སྤྱི་འཐུས་བྱས་ནས་སྡོད་རིང་སོ་སོའི་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་མཁན་གྱི་སྤྱི་མི་ཞིག་ཡིན་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་ག་དུས་ཡིན་ཀྱང་མ་བརླགས་པ་དང༌། མ་བརྗེད་པའི་ཐོག་ནས་འགན་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད། འདི་གནད་འགག་མཐོང་གི་འདུག ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ཧུར་ཐག་གནང་རོགས།’’1jམཆན།ཞེས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཐད་བསྐོས་སྤྱི་འཐུས་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང་འབྲེལ་ལས་ཁུར་སྒྲུབ་ཚུལ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། ཚུར་ལམ་བོད་གཞུང་སྲི་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཐབ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་རྒྱ་སྐྱེད་གསར་བསྐྲུན་ལ་ཞབས་བཅགས་ཏེ་སྤྱི་ཐབ་མ་བྱན་ལས་བྱེད་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། ཁང་གསར་ལ་ཕྱག་ནས་སྩལ་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

༢༽བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་དང་བཀའ་བློན་གསར་འདེམས་བྱུང་བ།

དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་ལྕགས་ལུག་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་དང་བསྟུན་བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་རགས་ཟིན་གཉིས་པ་རྒྱ་ཆེའི་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བསྡུ་ལེན་ཆེད་ལྷན་ཁང་ཁག་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཐོག་མའི་དཔྱད་གཞིར་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་བ་དང༌། དེ་ནི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་གི་འགན་བཞེས་རྣམ་པས་དུས་ཡུན་ཟླ་དྲུག་ལྷག་ཙམ་རིང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་དགོངས་དོན་གཞིར་བཟུང་ཕྱི་ནང་གང་ས་ནས་དཔྱད་ཡིག་འཚོལ་བསྡུ་དང༌། དོན་དངོས་ལ་ཞིབ་འཇུག དཔྱད་བསྡུར་བགྲོ་གླེང་སོགས་ལས་དོན་འབོར་ཆེན་ཞིག་གནང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ནང་གི་བཀྲ་ཤིས་པའི་ལས་དོན་གལ་ཆེ་ཞིག་དང༌། དགྲ་བོར་མཚོན་ན་གནད་དུ་འཁེལ་བའི་རྡུང་རྡེག་ཅིག་ཡིན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ནས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་མ་ཟད། བདག་པོའི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་ནས་དོན་ཚན་ ༡༠༨ ཡོད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཀྱི་ཚིག་དོན་རེ་རེ་བཞིན་ལ་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཁྲིམས་སྲོལ་བཟང་པོ་དང༌། དེང་གི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་སྲོལ་འགྲོ་ལུགས་སོགས་ཕྱོགས་མང་གི་ལེགས་ཆ་དང་བལྟ་བསྡུར་བསམ་ཞིབ་ཀྱིས་བློ་འདོན་དགེ་འཚོལ་གྱི་སྣོན་འཕྲིའི་བསམ་འཆར་ཇི་ཡོད་ཚོགས་ཆུང་གི་གཏན་འབེབས་ལྟར་ཕྱི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༥ ཉིན་གྱི་གོང་དུ་འབུལ་ལམ་ཞུ་ཆེད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་སྤྱི་སྒེར་གྲོས་བསྡུར་རིམ་པ་གནང་མཐར།

སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགན་ཨང་དང་པོ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་ལ་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་དངོས་གཞིའི་གཏན་འབེབས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་བཀའ་ཤག་ཚོགས་ཁང་དུ་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་བསྐྱར་ཞིབ་ཚོགས་ཆུང་གི་འགན་འཛིན་ཚོགས་མི་རྣམ་པ་བཅས་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གནང་སྟེ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་གྱི་དོན་ཚན་གལ་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་དང་མིང་ཚིག་ཐ་སྙད་བཅས་པའི་སྐོར་དྲི་བ་དོགས་གཅོད་ཀྱི་གསུང་གླེང་གནང༌།

སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་སྒོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཟིན་བྲིས་འགྲེམས་སྤེལ་གནང་བ་དེ་དག་མང་མོས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དང༌། སྒྲིག་གཞིའི་དགོངས་དོན་ལྟར་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་འདེམས་ཐོན་མ་བྱུང་བར་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་གྱི་ལས་ཚབ་དགོས་པ་བཞིན་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་མཆོག་སྤྱི་མོས་ཚོགས་གཙོར་བསྐོ་བཞག་དང༌། ཚོགས་གཞོན་གྱི་འོས་གཞི་དྲུག་ཐོན་པར་གསང་བའི་འོས་ཤོག་འཕང་ནས་སྤྱི་འཐུས་པདྨ་བདེ་ཆེན་ལགས་དང༌། རྟ་མགྲིན་ཆོས་སྐྱིད་ལགས་གཉིས་ཚོགས་གཞོན་དུ་འདེམས་ཐོན་བྱུང༌།

གཞན་ཡང་སྤྱི་འཐུས་མི་གསུམ་ཡོད་པའི་ཉིན་རེའི་ལས་རིམ་འཆར་འགོད་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་མི་ལྔ་ཡོད་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཅས་འདེམས་བསྐོ་གནང་སྟེ་སྔོན་འགྲོའི་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚབ་དང་འབྲེལ་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་བཀའ་བསྡུར་དུས་ཚོད་ཇི་ཙམ་དགོས་མིན་ཐད་འགའ་ཞིག་ནས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་འདོན་མཁན་བྱུང་ཡང་མཐའ་མ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ལ་གཏན་འཁེལ་གྱིས་དེ་ནས་བབ་གཟིགས་གནང་རྒྱུ་མཛད།

ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ཉིན་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཀྱི་བརྗོད་པ་དང་པོ་འགོ་འཛུགས་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་དང་སྦྲགས་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པར་ཆ་རྐྱེན་གསུམ་ཚང་དགོས་པ་སྟེ། དང་པོ་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བགྲོ་གླེང་ཞིབ་ནན་གྱི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་དགོས་པ་དང༌། གཉིས་པ། གཏན་འབེབས་གནང་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་གྱི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་དགོས་པ་ལྟར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་དགོས་པ། གསུམ་པ། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་གསལ་བསྒྲགས་གནང་རྗེས་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཆ་ཚང་ཟིན་པ་རེད་ཅེས་བརྒྱུད་རིམ་འགྲོ་ལུགས་ངོ་སྤྲོད་གནང༌།

དེ་ནས་བརྗོད་པ་དང་པོ་དོགས་གཅོད་ཀྱི་དྲི་བ་གནང་རྒྱུ་ཁག་དང༌། བརྗོད་པ་གཉིས་པ་རྩ་བའི་དོན་ཚན་སོ་སོར་ཞིབ་ཕྲའི་བགྲོ་གླེང་སྦྱངས་བཤད། བརྗོད་པ་གསུམ་པ་མཐའ་མའི་གཏན་འབེབས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་གནང་རྒྱུ་བཅས་ཚེས་ ༡༣ བར་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་རང་རང་གི་ལྷག་བསམ་དང་བློ་རྩལ་ཇི་ཡོད་བཏོན་ནས་བགྲོ་གླེང་སྦྱངས་བཤད་གནང་བ་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཅེས་པའི་སྐོར་དང་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐབས་སྐོར་སོགས་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཐད་སྦྱངས་བཤད་དེ་བས་ལྷུག་པོ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གྲོས་འཆར་མི་འདྲ་བ་གྲངས་ ༨༥ བཏོན་པ་དེའི་ཁོངས་ནས་གྲངས་ ༧༣ ལུགས་མཐུན་ཡིག་ཐོག་བཏོན་པ་དང༌། གྲངས་ ༡༢ སྐབས་སོ་སོར་ངག་ཐོག་ནས་བཏོན།

གོང་གསལ་གྲོས་འཆར་ཁོངས་ནས་ཁག་གཉིས་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་གསལ་དོན་ཚན་ཕྱིར་བསྡུ་གནང་རྐྱེན་འབྲེལ་བ་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཕྱིར་བསློག་གནང་བ་དང༌། གྲོས་འཆར་གསུམ་ཚོགས་གཙོས་ངོས་ལེན་མ་གནང་བ། གྲོས་འཆར་གཉིས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་མེད་པས་གྲོས་ཁོངས་སླེབས་ཐུབ་མེད། གྲོས་འཆར་གྲངས་ ༧༨ ལ་གྲོས་བསྡུར་གནང་རྗེས་གྲོས་འཆར་གསུམ་སྤྱི་འཐུས་དོ་བདག་སོ་སོས་ཕྱིར་འཐེན་གནང་བ་དང༌། གྲོས་འཆར་གཅིག་གནས་སྐབས་ཐག་མ་བཅད་པར་བཞག་པ་བཅས་མཐའ་མཇུག་དོན་ཚན་ ༧༤ ཐག་གཅོད་གནང་བའི་འབྲས་བུར་ཐོག་མའི་བཅའ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་ལ་དོན་ཚན་ ༡༡༥ དང༌། ལེའུ་ ༡༡ ཡོད་པ་ནས་ལེའུར་འགྱུར་བ་བྱུང་མེད་ཀྱང༌། དོན་ཚན་ཉི་ཤུ་ཐམ་པ་ཕྱིར་བསྡུ་གནང་སྟེ་དོན་ཚན་ ༩༥ ལྷག་པ་དེའི་ནང་ནས་དོན་ཚན་ ༧༠ རང་འཇགས་གནས་ཁོངས་དོན་ཚན་ ༦༤ གླེང་མེད་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གནས་པ་དང༌།

དོན་ཚན་ ༦ ལ་བཀའ་མོལ་བྱུང་ཡང་མང་མོས་ཀྱིས་གནས་པ། སྣོན་འཕྲིའི་འགྱུར་བ་གནང་བ་དོན་ཚན་ ༢༥ ཡོད་པ་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་དོན་ཚན་དང༌། ཨང་ཀི། ཡི་གེའི་དག་ཆ་བཅས་འགྱུར་བ་ཆེ་ཆུང་བསྡོམས་གྲངས་ ༦༣ བྱུང་ཡོད་པ་ནས་གྲངས་ ༥༠ མང་མོས་དང༌། གྲངས་ ༡༣ སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གནས་པ་བཅས་ད་ལམ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཐོག་མའི་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་དག་སྒྲིག་སྲོལ་ཡོད་པ་དང༌། འགོ་ཁྲིད་ཡོད་པ། འཆར་གཞི་ཡོད་པ། བརྒྱུད་རིམ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་ཐུབ་པ་བྱུང་དོན་ལྟར་ལྕགས་ལུག་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཁང་དུ་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཀྱི་ལྷན་འཛོམས་གཟབ་རྒྱས་གནང་སྟེ་བཅའ་ཁྲིམས་མ་ཟིན་གཉིས་ཐོག་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་མཚན་རྟགས་བཀོད།

སྐབས་དེར་གནས་གྲྭའི་དགེ་འདུན་ནས་ཤིས་བརྗོད་སྨོན་ཚིག་གསུང་བ་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། མཇུག་ཏུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་འབུལ་རྒྱུའི་དམིགས་བསལ་གྲོས་ཆོད་གཅིག་དང༌། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུའི་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཅས་བཞག་གནང་བ་དང༌། གཏན་འབེབས་གནང་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་མ་ཟིན་གཉིས་ཚོགས་གཙོ་རྣམ་པས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཆོག་མཆན་ཕེབས་རྒྱུར་འབུལ་ལམ་ཞུས།

ད་རེས་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་ཐོག་མའི་ཞུ་སྒོ་ཁག་དུས་ཐུང་ནང་གྲུབ་འབྲས་ལྡན་པའི་ངང་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་པར་ཡིད་ཚིམས་དགའ་སྤོབས་དང་བཅས་ཚོགས་འདུ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གྲོལ།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རང་གཞུང་མཛད་གཙོ་རྣམས་དང་ལྷན་བཀའ་བསྡུར་རིམ་པར་བསྐྱངས་མཐར་བཀའ་རྩ་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་པའི་ནང༌།

སྔོན་གླེང༌།༽བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་ནས་བཟུང་མུ་མཐུད་འབད་རྩོལ་རིམ་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུར། སྔ་ལོ་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་སྔར་ལམ་བཀའ་བློན་བསྐོ་སྲོལ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ་བཀའ་བློན་འོས་འདེམས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་བཅས་ལ་ཐག་གཅོད་བྱུང༌། རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པའི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་ལྷན་ལ་བཅའ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་བཟོའི་འགན་དབང་བསྐུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དེར། འདི་ནས་ཆོག་མཆན་བཀོད་དེ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ ནས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ཚེས་གཏན་འབེབས་ཟིན་པ་ལྟར། བཅའ་ཁྲིམས་དང༌། སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཀའ་བློན་འོས་འདེམས་དངོས་སུ་བྱས་སྐབས་འོས་བསྡུ་དང་པོར་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་ལོངས་པའི་བཀའ་བློན་འདེམས་ཐོན་མ་བྱུང་ཁར། བརྒྱ་ཆ་དམའ་རུ་བཏང་སྟེ་འོས་ཤོག་བསྐྱར་བསྡུ་བྱས་རུང་བཀའ་བློན་གཉིས་ལས་འོས་ཐོན་བྱུང་མི་འདུག

བཀའ་བློན་འོས་འདེམས་སྐབས་ངོས་རང་ཕྱོགས་བསྐྱོད་སྐབས་འཁེལ་གྱིས་ད་ལམ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ལ་དྷ་སར་འབྱོར་དུས་མ་གཏོགས་འདིའི་སྐོར་བསམ་ཞིབ་གོ་བསྡུར་བྱ་སྐབས་མ་བྱུང་ཞིང༌། ད་ཆ་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་གྲོལ་ཏེ་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་མ་གཏོགས་མེད་སྟབས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ལ་འཕྲོས་པ་ཐབས་མ་བྱུང༌།

སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུ་སྐོང་བྱེད་རྒྱུ་ཡང༌། བརྡ་ཁྱབ་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ལམ་བགྲོད་འགོར་ཡུན་བཅས་ཉུང་མཐའ་བདུན་གཉིས་ལྷག་གི་དུས་འགོར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ངོས་རང་སྔོན་འཆར་བཞིན། འདི་ཟླའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕྱོགས་བསྐྱོད་བྱ་གཏན་འཁེལ་བ་བཅས་ལ་བརྟེན་ཟླ་ཤས་ནང་ཚུད་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཚུགས་ཐབས་བྲལ་བ་མཐོང་གསལ། གལ་ཏེ་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་སྐབས་གཉིས་པར་འོས་བསྡུ་བྱས་རུང་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་ལོངས་པའི་བཀའ་བློན་འདེམས་ཐོན་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཙམ་ལས། ངེས་གཏན་འཁེལ་བའི་གདེང་ཚོད་བྱེད་མི་ཐུབ།

དེང་སྐབས་ཕྱི་ནང་གང་ས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་ལས་དོན་ཤུགས་བསྐྱེད་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་སྨིན་ཡོད་པའི་དུས་ཚོད་འདི་ཆུད་ཟོས་སུ་སོང་ན་མ་འཐུས་པ་མ་ཟད། བཅའ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་སྒྲིག་འཛུགས་དང༌། ལས་དོན་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱི་ནང་དོན་བྱེད་སྒོ་མང་དག་ཅིག་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༡༡༤ པའི་འབྲུ་དོན་ལྟར། འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་ ༩ པའི་ཚེས་ ༢༧ ནང་ཚུད་འགོ་འཛུགས་ཟིན་པ་དགོས་རྒྱུ་བཅས། ཆབ་སྲིད་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་འཛིན་སྐྱོང་གི་གལ་གནད་དང༌།

ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་ལས་དོན་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་ཉིན་འགྱངས་ཞག་འཕུལ་བྱེད་ཐབས་གཏན་ནས་མེད་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཐོང་བཞིན་དུ། བཀའ་བློན་གཉིས་རྐྱང་པར་འགན་སྤུངས་ཏེ་བཞག་ན་འགྲིགས་ཐབས་མེད་པར་བརྟེན། ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༥ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་ལ་ཇི་དགེའི་བསམ་འཆར་དྲི་བསྡུར་བགྱིས་པར། འདིའི་ཐད་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་དགོངས་དཔྱད་ཀྱིས་ལམ་སྟོན་གནང་སྐྱོང་གསོལ་བ་འདེབས་རྒྱུ་དང༌། མཛད་བདེའི་སླད། བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་རེ་ཟུང་གི་ཆ་ཤས་བསྐྱར་བཅོས་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་རྩ་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་དགོས་བྱུང་ཡང་བཅའ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་གནང་སྐྱོང་གིས་གང་ལྟར་བཅའ་ཁྲིམས་དང་འགལ་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་ཁྱབ་བཀོད་སྒྲིག་ཇི་དགེ་མཛད་གནང་ཞུ་འགབ་ལ་ཚང་མའི་མོས་མཐུན་གཙང་མ་བྱུང་སོང༌། ཞེས་ཚིག་ཐོ་ཕུལ་འབྱོར་བཞིན། བཀའ་ཤག་གི་འགན་འཛིན་ལས་དོན་འཐུས་ཤོར་མི་འབྱུང་ཆེད། བཀའ་རྩ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་བསྐྱར་བཅོས་བྱ་རྒྱུ་དགེ་མཚན་ཆེ་བར་མཐོང་སྟེ། བཀའ་རྩ་འདི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན།

བཀའ་རྩ།༽བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཅུ་དགུ་པའི་ནང་གསེས་ (༢) དང༌། དོན་ཚན་ང་ལྔ་པའི་ནང་གསེས། (༢) པར་གསལ་བའི་དབང་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིག་པའི་ཆ་ཤས་བསྐྱར་བཅོས་སླད། ཁྲིམས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པའི་བཀའ་རྩ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་གཤམ་གསལ།

བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ (༨) འདེམས་ཐོན་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས་ཚད་དམའ་རུ་གཏོང་རྒྱུར་སྤྱི་འཐུས་ངོ་ཡོད་སུམ་ཆ་གཉིས་ཡན་གྱི་མོས་མཐུན་མ་བྱུང་ཚེ་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙན་སེང་གིས་བཀའ་སློབ་ཇི་བྱུང་ལྟར་ལ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ། ཞེས་གསལ་བར། འདེམས་ཐོན་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས་ཚད་དམའ་རུ་གཏོང་རྒྱུར་སྤྱི་འཐུས་ངོ་ཡོད་སུམ་ཆ་གཉིས་ཡན་གྱིས་མོས་མཐུན་མ་བྱུང་བ་དང༌། མོས་མཐུན་བྱུང་ཡང་འོས་ཐོན་བཀའ་བློན་གྲངས་ཚད་ཉུང་སྐྱོན་གྱིས་ལས་དོན་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་ཉེན་ཤར་ཚེ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དགོངས་དཔྱད་ཀྱིས་བཀའ་ཁྱབ་བཀོད་སྒྲིག་ཇི་མཛད་ལ་རྩ་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ། ཞེས་བསྒྱུར་བཅོས་དགོས་པ་ཡིན། བསྒྱུར་བཅོས་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་ ༡༠ ཀ་པ་ཕྱིར་བསྡུ་དང༌། དེའི་ཁ་པ་ནས་ཅ་པའི་བར། ཀ་པ་ནས་ང་པའི་བར་གྱི་ཀ་རྟགས་སུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཡིན། ཏཱ་ལས་བླ་མས་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༦ ལ། ཞེས་སྩལ་ཞིང༌།

བཀོད་ཁྱབ།༽བཅའ་ཁྲིམས་དང༌། སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་བཀའ་བློན་འོས་འདེམས་སྐབས་བཀའ་བློན་གཉིས་ལས་འདེམས་ཐོན་མ་བྱུང་ཞིང༌། དེས་ལས་དོན་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་ཉེན་མཐོང་བཞིན་དུ་རང་དགར་བཞག་པས་མ་འཐུས་སྟབས། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་ལ་ཇི་དགེའི་གོ་བསྡུར་དང་འབྲེལ། བཅའ་ཁྲིམས་འབྲུ་དོན་བཞིན་འདི་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༦ ཉིན་བཀའ་རྩ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་རེ་ཟུང་གི་ཆ་ཤས་བསྐྱར་བཅོས་ཟིན་པ་ལྟར། བཀའ་བློན་ཁ་སྐོང་བཀོད་སྒྲིག་གཏན་འཁེལ་ཆེད། གཤམ་གསལ་བཀོད་ཁྱབ་འདི་བྱས་པ་ཡིན།

བཀའ་རྩ་ཨང་དང་པོ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱིས་བསྐྱར་བཅོས་ཟིན་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་བརྒྱད་པར་གསལ་བའི་དབང་ཚད་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཤམ་གསལ་མི་གསུམ་སྐབས་འདིའི་བཀའ་ཤག་གི་ཡུན་ཚད་རིང་བཀའ་བློན་ཁ་སྐོང་དུ་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཡིན། སྔ་ལོ་སྐབས་བཅུ་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་ཀྱི་ཐོག དམིགས་བསལ་འཕར་མའི་མི་འཐུས། ལས་བྱེད་པ་བཅས་མི་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་འོས་ཤོག་བརྒྱ་ཆ་བདུན་ཅུ་བརྒལ་ཏེ་བཀའ་བློན་དུ་འདེམས་ཐོན་བྱུང་བ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་དང༌། རྗེ་བཙུན་པདྨ། སྐབས་དེར་བཀའ་བློན་འོས་གཞི་མི་གྲངས་ཉེར་གཅིག་ནང་གི་ཨང་བཞི་པ་འོས་གྲངས་ ༢༠༧ ཐོན་པ་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་བཅས་མི་གསུམ་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་འདེམས་ཐོན་བཀའ་བློན་གཉིས་ཀྱི་ཁ་སྐོང་བཀའ་བློན་དུ་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མས། ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ལ། ཞེས་སྩལ།

དེ་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་དགོངས་དོན་བཙན་བྱོལ་བོད་མང་གཙོའི་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་དུ་འདེམས་ཐོན་ངོས་འཛིན་གཏན་འཁེལ་གནང་བའི་བཀའ་བློན་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། བཀའ་བློན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ། བཀའ་བློན་རྗེ་བཙུན་པདྨ། བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུལ་བཅས་རྣམ་པ་ལྔས་བོད་ལྕགས་ལུག་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༩ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༩ ཉིན་བཀའ་བློན་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་འོས་བསྡུའི་སྒྲིག་གཞི་དགོངས་དོན་ལྟར་འདེམས་ཐོན་བཀའ་བློན་རྣམས་འོས་གཞིར་བཞག་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གསང་བའི་འོས་ཤོག་འཕེན་པར་གསུམ་དང་གཅིག་གི་འབྲས་བུའི་ཐོག་ནས་བཀའ་བློན་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་བཀའ་བློན་ཁྲི་པར་འོས་འདེམས་བྱུང༌།

ཚེས་ ༡༠ ཞོགས་པ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་ལྔས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཐུགས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཛད་པའི་དབུ་འོག་དཔུང་འདེགས་དང༌། བོད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་སྲི་ཞུའི་ཞབས་འདེགས་ལ་མཆོག་ཏུ་སྤྲོ་བའི་ལྷག་བསམ་དང༌། ངལ་བ་འཁུར་དུ་བཟོད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ་ཐོག་མར་ལུགས་ཟུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྲོལ་བཟང་མཆོག་གསུམ་བསྟན་སྲུང་བཅས་པའི་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་གནས་ཡུལ་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དང༌། གནས་ཆུང་དང་དགའ་གདོང་བཅས་པའི་ལྕོག་མཁར་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཕྱག་མཆོད་ཀྱིས་བསྙེན་ཅིང༌། ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་དང༌། འཕྲིན་བཅོལ་གཉེར་གཏད་སོགས་མཆོག་གསུམ་དཔུང་གཉེན་དུ་སྦྲན་པའི་གནང་སྒོ་ཟིན་བསྟུན་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་འདེམས་ཐོན་བཀའ་བློན་ལྔ་དམ་འབུལ་གསར་མཇལ་མཛད་སྒོར། ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བྱ་དུར་བཟང་པོ་གཉིས་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་འབྲེལ་ཕྱག་དབང་ཞུས། བཀའ་བློན་གསར་པ་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཆོག་དང༌། སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ། རྗེ་བཙུན་པདྨ། བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་བཅས་རྣམ་པ་ལྔ་ནས་ཕྱག་འཚལ་དང་འབྲེལ་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། དམ་བཅའ་སྙན་སྒྲོན་རེ་རེ་བཞིན་ཞུས། གྲལ་ལ་འཁོད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་དང༌། ལས་དོན་ཐོག་ཧུར་བསྐྱེད་དགོས་ལུགས་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ད་རེས་སྤྱི་འཐུས་ཁ་གྲངས་མང་དུ་བཏང་བ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་བྱེད་སྟངས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་བའི་རྗེས་སྤྱི་འཐུས་མང་མོས་འོས་འདེམས་ཀྱིས་བཀའ་བློན་གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་དང་པོ་ཡིན་པ་རེད།

བཀའ་བློན་འོས་ཐོན་མི་གཉིས་མ་གཏོགས་མ་བྱུང་སྟབས། ལས་དོན་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བཀལ་དུས་མི་མ་ལྡང་བའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པར་བརྟེན། ད་ལམ་བཅའ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་གིས་ཁ་སྣོན་མི་གསུམ་བསྐོས་ནས་ད་ཆ་བཀའ་བློན་མི་ལྔ་ཆགས་པ་རེད། ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད།

ད་ཆ་དམིགས་བསལ་གྱི་འགྱུར་བ་མ་བྱུང་ན་ལོ་ལྔའི་རིང་ཁྱེད་ཚོས་ལས་འགན་འཁྱེར་དགོས་ཤིང༌། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་ཧ་ཅང་གི་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་འགན་འཁྱེར་མཁན་གྱི་བཀའ་བློན་ཡིན་པས། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་ངེས་ལ། དེ་ལྟར་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན། ད་ལྟ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་ལ་སླེབས། ད་ལྟ་ལས་དུས་འདིའི་བཀའ་བློན་མི་ལྔ་པོ་དེས་ལོ་ལྔའི་རིང་ལས་དོན་བྱེད་དགོས་སྟབས་ཕལ་ཆེར་ང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་མ་སླེབས་བར་དུ་ལས་དོན་སྒྲུབ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོས་ཐབས་ཤེས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། ལོ་ལྔའི་ནང་ཚུད་ལ་འགྱུར་བ་བཟང་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཕྱིའི་ཆ་རྐྱེན་གྱི་ཆ་ནས་ང་ཚོར་དངོས་གནས་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད། ཕྱིའི་ཆ་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ང་ཚོའི་ངོས་ནས་སྐབས་འཕྲལ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ནས་ཐབས་ཤེས་ཐུབ་དང་མ་ཐུབ་ཟེར་བ་དེ་ང་རང་ཚོར་རག་ལས་པ་རེད།

ཐབས་ཤེས་ཡག་པོ་ཞིག་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གཉིས་འཛོམས་པའི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོ་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་ཇེ་བཟང་ཇེ་བཟང་འགྲོ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཡོད། ཡང་གལ་སྲིད་ལོ་ལྔའི་རིང་ལ་ང་རང་ཚོའི་ཐབས་ཤེས་ཡག་པོ་མ་བྱུང་བར་འཐུས་ཤོར་ཕྱིན་ན་ནི། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ལོ་ན་ཚོད་རྒས་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པས་འགན་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་གནང་དགོས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’2jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་རྗེས་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་ཕེབས། བཀའ་བློན་རེ་རེ་བཞིན་ལ་ཕྱག་སྲུང་དང་གཡོགས་དར་སྩལ་ཏེ་གསར་མཇལ་མཛད་སྒོ་གྲོལ། དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་ཕར་ངོས་ལ་ཞབས་བཀྱགས་ཐོག བཀའ་བློན་གསར་པ་རྣམ་ལྔ་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་རྟ་ར་བ་བཅས་ལྷན་བཞུགས་བཀའ་བསྡུར་བསྐྱངས།

དེའི་རྗེས་བཀའ་བློན་གསར་འདེམས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་གསར་ཤོག་ཁག་གི་ནང་འགྲེལ་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་འགོད་ཐོན་བྱུང་བར་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་སྐོང་སྟེ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་བར་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བཤད་ཅིག་གནང་དོན།

ད་ལམ་བཀའ་ཤག་ཏུ་བཀའ་བློན་བདུན་གྱི་མི་འགྲོ་གྲངས་ཚང་འོས་འདེམས་མ་ཐུབ་པའི་གནས་ཚུལ་དེར། གསར་ཤོག་ཁག་གི་ནང་འགྲེལ་བརྗོད་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཐོན་འདུག་པར། གཞི་རྩ་བཀའ་བློན་བདུན་གྲངས་ཚང་འོས་འདེམས་མ་ཐུབ་པ་ནི། སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཚང་མའི་ནུས་པ་ཕྱོགས་བསྡོམས་མ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་ལེན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། སླད་འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་མི་ཡོང་བའི་འབད་རྩོལ་བྱེད་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བྱེད་རྒྱུ་ཙམ་ལས། ཕར་ཁག་ཚུར་དཀྲིས་དང་ང་མིན་ཁོས་ལན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་ལ་སྤྱི་འཐུས་ཚང་མར་བློ་ཕམ་ཡོད།

དཔེར་ན་སྔ་ལོ་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་དུ་གཞུང་ཞབས་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། ཚོགས་པ་དྲུག་གི་མི་འཐུས་དྲུག་ཅུ། ཕྱོགས་མཐའི་མི་འཐུས་བཅས་འོས་བསྡུ་བྱེད་པོ་གྲངས་མང་ཡོད་རུང༌། བཀའ་བློན་གསུམ་ལས་འོས་ཐོན་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡང༌། འོས་ཤོག་བླུག་མཁན་སོ་སོའི་བསམ་སྤྱོད་ཀྱི་རང་དབང་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞིག་མ་གཏོགས་རྒྱལ་གཅེས་ལྷག་བསམ་གྱིས་ཕོངས་པ་ཞིག་ལ་ནམ་ཡང་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཡི་མེད།

འོན་ཀྱང་གསར་ཤོག་རྣམས་སུ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་སྟངས་ཁག་གཅིག་ལ། ད་རེས་བཀའ་བློན་འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་བཅའ་ཁྲིམས་དང༌། སྒྲིག་གཞིར་མི་མཐུན་པ་ཅི་རིགས་བྱུང་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་གནང་འདུག་པ་དེར་གསལ་བཤད་ཅིག་ངེས་པར་དགོས་གལ་འདུག་པས་གསལ་བཤད་ཞུ་རྒྱུ་གཤམ་གསལ།

༡༽ བཀའ་བློན་འོས་གཞི་བདམས་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་དབྱེ་བ་ལས་འཛོལ་ཡིན་ལུགས་གསལ་བ་དངོས་བདེན་མ་རེད། བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་གསེས་གཉིས་པའི་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་ཁག་བགོས་ཀྱིས་ཞེས་གསལ་བ་མ་ཟད། སྒྲིག་གཞི་དོན་ཚན་དྲུག་པའི་ནང་ཚོགས་ཆུང་བགོ་དགོས་དང༌། བགོས་སྟངས་བཅས་གསལ་བར་འཁོད་ཡོད་པས། འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གིས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་བགོས་པ་ཁྲིམས་ལུགས་གཞིར་བཟུང་ཡིན།

༢༽ སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོ་ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་གྲོལ་ཟིན་ཡང༌། དེའི་རྗེས་བཀའ་བློན་འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་བྱས་པ་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་ཚུལ་བཀོད་འདུག་པ་དེ་བདེན་པ་མ་རེད། བཀའ་བློན་འོས་བསྡུས་མཚོན་འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་འདི་རིགས་སྤྱི་འཐུས་མང་ཆེ་ཚང་འཛོམས་ནམ་བྱུང་སྐབས་ས་གནས་གང་འོས་སུ་གནང་ཆོག་པའི་ལས་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཚོགས་འདུའི་ཚོགས་གྲོལ་དང་བསྟུན་དགོས་པ་ཞིག་མ་རེད།

གང་ལགས་ཟེར་ན། འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་ནི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཆ་ཤས་ཤིག་མིན་པར་མ་ཟད། འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་འགན་འཛིན་དང༌། ཁོང་གི་ལས་བྱེད་རྣམ་པའི་བཀོད་སྒྲིག་སྟངས་འཛིན་འོག་བྱ་རྒྱུའི་ལས་རིམ་ཞིག་ཡིན་པས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་གཏོགས་མི་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན། ཚོགས་འདུ་མ་གྲོལ་གོང་དུའང་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ཚང་མ་ཚོགས་མཚམས་བཞག་སྟེ་ཁང་པ་གཞན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གསར་འགོད་པ་རྣམ་པས་མཁྱེན་གསལ་གཟིགས་གསལ་རེད།

༣༽ འོས་འདེམས་བསྐྱར་མ་བྱེད་རྒྱུའི་སྔོན་སྤྱི་འཐུས་རྣམས་འཕྲོས་མོལ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག་རུང༌། དེ་ནི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིམ་མིན་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་དགོངས་འཆར་ལ་བརྟེན། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་འཕྲོས་མོལ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། གསང་བའི་འོས་ཤོག་གི་དགོས་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་ལ་གནོད་གཞིའི་རིགས་གང་ཡང་བྱུང་མེད་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་ར་འཕྲོད་འཕེར་ངེས་ཡོད།

༤༽ བཅའ་ཁྲིམས་རགས་ཟིན་གཉིས་པའི་ནང་བཀའ་བློན་གྱི་ཉུང་མཐའི་གྲངས་ཚད་གསལ་ཡོད་ཀྱང༌། བཅའ་ཁྲིམས་ནང་ཉུང་མཐའི་གྲངས་ཚད་གསལ་མེད་པ་དང༌། དེར་བརྟེན། སྤྱི་འཐུས་ཁག་གཅིག་ནས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ལ་དོགས་འདྲི་ཞུས་པ་སོགས་ཁྲིམས་མཐུན་མིན་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་ནི་གཞི་རྩ་མེད་པ་ཞིག་རེད། རགས་ཟིན་གཉིས་པ་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱི་དགོངས་འཆར་བསྡུ་གཞིར་བཀྲམ་པའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ལས། རྩ་འཛིན་གྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མ་རེད།

རགས་ཟིན་གཉིས་པ་ལ་སྣོན་འཕྲི་ཧ་ཅང་མང་པོ་བྱས་ཏེ་འཆར་ཟིན་གཏན་འབེབས་སྐབས་བཀའ་བློན་གྱི་ཉུང་མཐའི་གྲངས་ཚད་མེད་པ་དང༌། བདུན་མ་ལོངས་ཚེ་བསྐྱར་འདེམས་ལན་གཅིག་བྱེད་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་བཀོད་པ་ལ་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་རྗེས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེར་གླེང་སློང་དོགས་གཞི་བྱ་ཡུལ་དང་བྱེད་དགོས་གང་ཡང་མེད།

༥༽ ཚོགས་གཙོ་འོས་འདེམས་མ་བྱས་པར་སྤྱི་མོས་བྱས་པ་ཁྲིམས་འགལ་ཡིན་ཚུལ་གསལ་བཤད་དངོས་བདེན་མ་རེད། སྤྱི་སྲོལ་སྤྱི་མོས་བྱུང་ན་འོས་བསྡུ་མ་དགོས་པ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱང༌། ད་ལམ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོའི་ཐད་ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢ ཉིན་འོས་འདེམས་ལས་རིམ་འགོ་འཛུགས་སྐབས་ཚོགས་གཙོ་སྤྱི་མོས་ཡིན་ལུགས་གསུང་པར་སྤྱི་འཐུས་སུས་ཀྱང་དགག་བྱ་མ་བྱུང་བར་བརྟེན། དེ་འཕྲལ་གྲོས་ཚོགས་སུ་བཀའ་གྲོས་ཀྱིས། བཅའ་ཁྲིམས་སུ་སྒྲིག་གཞི་གཞིར་བཟུང་འོས་འདེམས་བྱ་རྒྱུ་ཞེས་གསལ་བ་བཞིན་སྒྲིག་གཞིའི་ནང༌། སྤྱི་མོས་བྱུང་ན་འོས་བསྡུ་མ་དགོས་པའི་བརྗོད་ཚིག་གསལ་པོ་འགོད་རྒྱུ་སྤྱི་འཐུས་ཡོངས་རྫོགས་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཡིག་ཆ་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གིས་མཚོན་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མར་གསལ་བསྒྲགས་ཞུས་རྗེས་གཞི་ནས་ཚོགས་གཙོའི་འོས་བསྡུ་མཇུག་བསྡོམས་དང༌། ཚོགས་གཞོན་འོས་བསྡུ་དབུ་འཛུགས་གནང་བ་རེད།

༦༽འོས་བསྡུའི་དབང་ཚད་ལྡན་པའི་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་ཐོག་ཁྲིམས་སྒྲིག་དང་མ་མཐུན་པའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་གླེང་སློང་གང་ཡང་མ་བྱུང་གཤིས། ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་ནའང་ཁྲིམས་སྒྲིག་འགལ་རིགས་བྱུང་མེད་པར་ཚད་འཛིན་ཞུ་ཡི་ཡོད།

༧༽བཀའ་བློན་གྲངས་ཚད་འོས་འདེམས་མ་ཐུབ་པ་སྤྱིར་བཏང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་འགན་འཁུར་མ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ངོས་ལེན་ཞུ་བཞིན་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། བཅའ་ཁྲིམས་ནང་བཀའ་བློན་ཉུང་མཐའི་གྲངས་ཚད་མེད་པ་དང༌། ཁ་སྐོང་བཀའ་བློན་འོས་བསྡུ་བྱ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་བཅས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁྲིམས་ལུགས་སུ་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ལས་འགན་མ་འགྲུབ་པ་དང་གཞུང་བཙུགས་མ་ཐུབ་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་མི་ཐུབ།

༨༽ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་མི་སུ་ཞིག་གི་དགོངས་པར་འོས་བསྡུའི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་བཅའ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞིར་འགལ་འཛོལ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཐུགས་དོགས་མ་བདེ་བ་ཡོད་ན། བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་གོ་བདུན་པའི་ནང་གསེས་བཞི་པའི་འབྲུ་འདོན་བཞིན་ཞུ་གཏུགས་དག་ཐེར་མཛད་ཆོག་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་གསལ་བཤད་དུ། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ ༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ལ། ཞེས་གསལ་བཤད་གནང༌།

༣༽ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་དམ་འབུལ་དང་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི།

༡༩༩༡ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༤ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དམ་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོར་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། བཀའ་བློན་རྣམ་གསུམ་ཕྱག་དབང་ཞུས། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བོན་འཐུས་བྱ་དུར་བཟང་པོ་གཉིས་སོ་སོ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། དམ་བཅའ་ཕུལ། མུ་མཐུད་སྤྱི་འཐུས་བྱིངས་མཇལ་ཁར་དར་རང་སློག་དང༌། ཕྱག་སྲུང་སྩལ། ཚང་མ་གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་བཀའ་འཚམས་དང༌། བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་གཉིས་གཏན་འཁེལ། དམ་འབུལ་གནང་སྟེ་ཡག་པོ་བྱུང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཁ་སང་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་བཞིན། བར་དེར་བཅའ་ཁྲིམས་བཟོ་རྒྱུ་རྣམས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་གཏན་འབེབས་གཙང་མ་ཡག་ཐག་ཆོད་བྱུང་བ་རེད། བྱས་འབྲས་དང་པོ་དེ་ཆགས་ཡོད། ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ལས་ཀ་བྱས་པ་ལས་བྱེད་རྒྱུ་མང་བ་བསྡད་ཡོད། འདིར་སྤྱི་འཐུས་ལ་སླེབས་པ་སོ་སོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ལ་མིང་ཞིག་དང༌། ཐོབ་ཐང་དང་དབང་ཆ་དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་གཞིར་བཟུང་ལས་འགན་ཞིག་ཀྱང་སླེབས་བསྡད་ཡོད། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་མང་གིས་རེ་བ་བརྒྱབ་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ང་རང་ཚོའི་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཅན་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ལ་འགན་འཁྱེར་མཁན་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་སོ་སོའི་འགན་ཁུར་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གི་ཐོག་ནས། ད་ལྟ་ལས་ཀ་འགོ་འཛུགས་གྲ་འགྲིགས་པོ་ཡག་ཐག་ཆོད་བྱུང་བ་རེད། ད་དུང་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་ནས་ལས་ཀའི་འགན་ཁུར་འཕྱུག་པ་མེད་པ་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་གནང་རོགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ལྟ་འདིར་སྐབས་སུ་བབས་པ་སྤྱི་འཐུས་ནི། ཆོལ་ཁ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སླེབས་མཁན་ཚོར་ངས་སྤྱི་མི་ཞིག་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་དེ་གཞན་དག་གི་སྐད་ཆ་གང་ཡང་མིན་པར། ང་ཚོ་དམ་ཚིག་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཞིག་ཡོང་བའི་དོན་དག་ལ་རེད། དཔེར་ན། འོས་བསྡུ་བྱེད་སྟངས་དེ་ཚོའི་གྲས་སྤྱིར་བཏང་མང་གཙོའི་འགྲོ་སྟངས་དང་མཐུན་པོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་ཚོ་ཚང་མ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་དེ་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ལ་ཟིན་ནས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་རེད།

ཁྱེད་རང་ཚོ་སྤྱི་འཐུས་ལ་སླེབས་ཚར་བའི་རྗེས་ལ་བསམ་བློ་ཤུགས་ཆེ་བ་དེ་ང་རང་ཚོ་སྤྱི་པའི་དོན་དག་དང༌། ང་ཚོ་བོད་མི་རྩམ་ཟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། སྔོན་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོ་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་མིག་དཔེར་འོས་པའི་བོད་མི་རིགས་སྤྱིའི་དོན་དག་ལ་དམ་ཚིག་གཟོང་ཁ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་བའི་ལ་རྒྱ་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་ཞིག་དང༌། ངོས་འཛིན་བརྟན་པོ་ཞིག དེ་གཞི་ལ་བཞག་པའི་བསམ་སྤྱོད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་རང་ལ་ཚང་བའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་སྐུལ་སློང་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བསླབ་བྱ་བྱེད་རྒྱུ། ལས་བྱེད་པའི་ཐོག་ལ་ཡིན་ནའང་བསླབ་བྱ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།

གཞིས་ལུས་མི་མང་ཚོ་ལ་གསལ་འདེབས་སྐུལ་མ་བྱེད་དགོས་བྱུང་ནའང་དངོས་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྤོབས་པ་ཡོང་རྒྱུ་རེད། དེ་འདྲ་མིན་པར་འདིར་སྤྲང་པོ་ཁ་མང་རུ་ཚོགས་ལུང་པ་གང་འཚོགས་བསྡད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་གལ་སྲིད་ཆགས་པ་ཡིན་ན། མི་ལ་ཤོད་རྒྱུ་སྤྲོས་བྲལ་རེད། འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ནང་སྐབས་རེ་ང་ཚོར་འདི་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག ཚང་མར་ལྷག་བསམ་ཡོད་ན་ཡང་སོ་སོའི་དོན་དག་ཅིག་ལ་ཐུག་ཡོང་དུས་སེམས་ཤུགས་མང་བ་དེའི་ཕྱོགས་ཐོག་ལ་བསྒྲིལ། སྤྱི་པའི་དོན་དག་དེ་སྤྱི་རྟ་སྒལ་རལ་རང་ཆགས། སྤྱི་པའི་དོན་དག་དེ་སྣང་ཆུང་དང༌། ལྷོད་ཡངས་ལ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཡོང་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཚང་མས་དེའི་སྐོར་ཡིད་གཟབ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག’’3jམཆན། ཅེས་སོགས་སྩལ་ཏེ་གྲོལ།

ཚེས་ ༦ ཉིན་གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཡོངས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་ལ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ལ་གཞུང་དམངས་ཡོངས་ནས་མི་ཕྱེད་དད་གུས་ཆེན་པོས་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་ཡང་འདི་ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་དུས་ཆེན་གྱི་རྣམ་པས་ཁྱབ་སྟེ་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་པའི་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱིས་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་མཁར་དྲུང་འཁྲུངས་གསོལ་གྱི་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་ནས་བསང་རྫས་དང༌། གསེར་སྐྱེམས། སྐུ་རླུང་དར་ལྕོག་སོགས་གསོལ་མཆོད་ཀྱི་མཐུན་རྫས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཤམས་ཏེ་གནས་གྲྭ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་ཚང་མས་ཆོ་གའི་ཞལ་འདོན་འུར་འདོན་དང༌། རྣམ་གྲྭའི་དགེ་འདུན་བཞིས་རྒྱགས་བརྔན་ལྷ་བསངས་སོགས་སྔར་སྲོལ་ཉམས་མེད་ཞུས་རྗེས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་གཏང་ནས་དཀར་ཕྱོགས་ལྷ་ཀླུའི་དབུ་འཕང་བསྟོད་པའི་ལྷ་རྒྱལ་ཀི་བསྭོ་ལན་གསུམ་བསྒྲགས།

ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ་དང༌། རང་གཞུང་བཀའ་ཤག་ལྷན་རྒྱས། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན། བཀའ་ཟུར་རྣམ་པ་བཅས་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བར་བཅར་ནས་གུས་ཕྱག་དང་བཅས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་དང༌། འཁྲུངས་ལྷའི་སྣང་བརྙན་ལ་སྙན་དར་སྒྲོན་འབུལ་ཟིན་མཚམས་བཞུགས་གྲལ་དུ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེགས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུའི་མཚན་དཔེའི་གཟི་བྱིན་འབར་ཞིང༌། ཐུགས་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཚང་མར་གུས་ལན་དང༌། གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་བྱམས་བརྩེའི་འཚམས་འཕྲིན་གྱི་གསུང་མོལ་འགའ་ཞིག་ཕེབས་པ་བཅས་གཟིམ་ཆུང་གི་མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་སོགས་གོང་གསལ་རྣམ་པ་མང་ཚོགས་སྟོང་འཛོམས་པའི་གཞུང་དམངས་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་ཆེན་ལ་ཕེབས།

ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ ཐོག་བདེ་སྲུང་དྲུང་གཞོན་དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེ་ལགས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་ཆེན་འགོ་ཚུགས་རྒྱུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་དང༌། བོད་ཁྱིམ་སློབ་ཕྲུག་ཟློས་གར་བས་རྒྱལ་གླུའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཚང་མ་སྐུ་བཞེངས་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ནས་རྒྱལ་དར་དར་ཤིང་རྩེར་བསྒྲེངས་པ་གནང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་སྐུ་པར་མཐོང་གྲོལ་རིན་པོ་ཆེར་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་རྗེས་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བགྲེས་གཞོན་སོགས་མཐོ་རིམ་གྱི་སྲི་ཞུ་བ་རྣམ་པས་རིམ་བཞིན་མཇལ་ཁ་ཞུས། རྟེན་འབྲེལ་གསོལ་འབྲས་བཏེགས་པ་དང་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་བས་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཞེས་པའི་མཉམ་གཞས་གསར་པ་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པ་ཞིག་ཕུལ། བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གསུང་བཤད་དུ།

‘‘རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་བརྩེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་རང་གཟུགས། རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ། ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རིས་མེད་སྐྱེ་རྒུ་མཐའ་དག་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་ལ་སྦྱོར་བའི་འཕྲིན་ལས་རླབས་ཆེན་མངོན་པར་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་དགུང་གྲངས་ང་བདུན་དུ་ཕེབས་པའི་དགའ་སྟོན་གྱི་སྐབས་འདིར། ངས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཞུས་ཏེ་གང་གི་བཀའ་དྲིན་རྣམས་སྙིང་དབུས་སུ་བཅངས་ནས་དང་བ་དང༌། གུས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ལྷ་ཕྱག་དང་བཅས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འབུམ་དུ་འཐོར་ཏེ་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པས་དབུས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་ཡིད་དགའ་བ་འབུམ་གྱིས་ཁེངས་པའི་སྒོ་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་ཡི་ཡོད།

མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དུས་ལས་གཡེལ་བ་མེད་པར། བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ས་ཡི་ཐིག་ལེར་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་གསལ་ནས། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞབས་སྐྱེས་རྩིབས་སྟོང་འཁོར་ལོའི་རེ་ཁ་མཛེས་པར་བཀོད་དེ། ༡༩༤༠ ལོར་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏཱ་ལར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཞུས་ཏེ། ཕན་བདེའི་སྣང་བ་དཀར་པོས་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཛད།

དམ་པ་རྣམས་ནི། རང་བདེ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་གཞོལ་བའི་སྐབས་མེད་པར་བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་བཟུང་ནས་གཞན་དོན་འབའ་ཞིག་ལས་ནམ་ཡང་གཡོ་བ་མི་སྲིད་པ་ལྟར། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ་བཞེས་ནས་རིག་གནས་སྤྱི་དང༌། མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཆེན་མོར་གསན་བསམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད།

སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་དཔུང་འཇུག་དུས་འགྱུར་ཉེན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཚེ། བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཡུལ་རེ་ལྟོས་ཞུ་ཡུལ་མགོན་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་མཆིས། བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་ཡོང་བའི་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་ཞུས་དོན་ལྟར། དགུང་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ཕེབས་ལ་ཁད་པའི་མགོན་པོ་མཆོག་ནས་གསན་བསམ་རྒྱ་ཆེར་གནང་མུས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་ལ་མ་དགོངས་པར། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་མང་དང་བཅས་པའི་བདེ་རྩ་ཁེ་ཕན་འབའ་ཞིག་ལ་དགོངས་ཏེ། ༡༩༥༠ ལོར་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བདག་གིར་བཞེས།’’4jམཆན། ཞེས་སོགས་འགྲོ་ཀུན་སྤྲོ་བ་བརྟས་པའི་གསུང་བཤད་གནང་མཇུག

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་ཐོག་མར་ཆེ་བསྟོད་མཚན་བརྗོད་གསུང་རྗེས། ‘‘དེ་རིང་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག འདི་གར་ཕེབས་པའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་རྣམས་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པ་བརྒྱུད་ནས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཡོངས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདི་ཤིན་ཏུ་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན། བོད་འདི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ནང་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང་ཤིན་ཏུ་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་འགྲོ་ཡི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྐབས་ལ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཕེབས་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་དྲང་བདེན་དང་ཞི་བདེའི་ལམ་སྟོན་གནང་ཐུབ་པ་འདི་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཡིན།’’5jམཆན། ཞེས་སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་གསུང་བཤད་གནང༌།

མཇུག་ཏུ་དྷ་སྟེང་དང་དྷ་ཤོད་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་ཕྲུག་དང༌། བོད་ཀྱི་གཞོན་ལྷན། ས་གནས་བུད་མེད། སྦིར་སློབ་གྲྭ་གསར་པ། རྒྱ་གར་ཡུལ་མི། དབུས་གཙང་རྒྱུན་ལས། མདོ་སྟོད་རྒྱུན་ལས། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ། བོད་འབྱོར་གཞོན་ནུ་ཁག་གཅིག་བཅས་ནས་གནའ་བོའི་བོད་གཞས་དང༌། དེང་རབས་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་གླུ་གཞས་བྲོ་གར་སོགས་མིག་དབང་འཕྲོག་པའི་གཟིགས་མོའི་ལེའུ་ཁག་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས།

ད་ལམ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་ཉིན་དེའི་སྔ་ནུབ་ནས་ཆར་པ་ཤུགས་ཆེ་བབས་ཀྱང༌། བསངས་གསོལ་འགོ་ཚུགས་ཉེའི་སྐབས་ཆར་པ་མཚམས་ཆད་དེ་ཉི་འོད་ཀྱི་ཚ་གདུང་ཡང་མེད་པར་འཁྲུངས་སྐར་གྱི་སྐལ་བཟང་དགའ་སྟོན་ལ་ཅི་དགར་རོལ་བའི་གནམ་གཤིས་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་བྱུང༌། དེ་ནུབ་བཀའ་ཤག་ནས་གངས་སྐྱིད་བཀའ་ཤག་ཚོགས་ཁང་དུ་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་ཁག བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས། ལྷན་ཁང་ཁག་གི་འགན་བཞེས་རྣམ་པ་སོགས་ལ་གསོལ་སྟོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་འབུལ་གནང་མཛད་པ་ལྟར་མགྲོན་སྦྱིན་ཚང་མས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རྨད་བྱུང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་མཛད་འཕྲིན་ལ་གུས་བཀུར་ཆེན་པོས་བསྔགས་པ་བརྗོད་དེ་འཁྲུངས་སྐར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་རང་རང་ལྷག་བསམ་དཀར་པོ་མཚོན་པར་གནང་ཐོག དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ནས་བཟུང་དེང་གི་བར་སུས་ཀྱང་གཏོར་བཤིག་གཏོང་ཐབས་མེད་པའི་འཕགས་བོད་ཀྱི་མཛའ་མཐུན་བཟང་པོ་དང༌། མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་སྐོར་སོགས་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གླེང་མོལ་གནང་སྟེ་བཀྲ་ཤིས་སྨོན་ཚིག་གསུངས་པ་སོགས་འཁྲུངས་སྐར་དགའ་སྟོན་ལ་ཅི་དགར་རོལ།

དེ་རྗེས་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྦིར་སུ་ཇཱ་གསར་འབྱོར་སློབ་གྲྭའི་དགེ་ཆེ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ ༣༤ ད་ལམ་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ལ་བཞུགས་སྒར་དུ་གཞས་སྣ་འཁྲབ་སྟོན་ཆེད་བཅར་འབྱོར་མཇལ་ཁར་གཞས་སྣ་དང་ཟློས་གར་འཁྲབ་ཚན་སྐོར་བཀའ་བརྩད་དང་འབྲེལ་ཟློས་གར་རིག་རྩལ་ལམ་ནས་དངོས་ཡོད་བདེན་འབྲེལ་གྱིས་མིའི་བློ་ཡིད་མགུ་བ་དང༌། སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་ཞིག་ངེས་པར་དགོས་པར་བསམ་གཞིགས་དང༌། རིམ་བཞིན་གཞིས་ཆགས་ཆེ་ཁག་སོགས་ལ་འཁྲབ་བསྐྱོད་ཐུབ་ཐབས་གོ་བསྡུར་ཆོག་འཐུས། སློབ་གྲྭ་དེར་ཐོག་མ་ཆ་རྐྱེན་མེད་པ་ནས་གསར་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་རིམ་བཞིན་འབད་སྒྲུབ་ཀྱིས་ད་ཆ་ཡར་རྒྱས་གང་འཚམས་སོང་ཡོད་པ་ད་དུང་མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་ཕྱོགས་འཐེན་འཁྲུག་རྩོད་རིགས་མ་བྱས་པར་ཚང་མ་འཆམ་མཐུན་མཐུན་སྒྲིལ་ངང་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཏེ་མིག་ལྟོས་དང་བ་འདྲེན་པ་ཞིག་དགོས་གལ་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་དང༌། སྲུང་བྱིན་སྩལ། ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་ཀྱང་བསྒྲོན་བཞེས་བསྐྱངས།

མང་གཙོའི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་མང་ཚོགས་ཀྱིས།།

ཡིད་ལ་སིམ་པའི་དུས་སྟོན་འགྱེད་པ་འདིར།།

རབ་བསྔགས་གླིང་བུར་བསྒྱུར་བའི་དགའ་སྟོན་ལྷན།།

ཆེས་མཐོའི་བ་གམ་བརྩེགས་པའི་ཁྲི་འཕང་མཐོ།།

བློ་གཏེར་ཟབ་ཅིང་མཛངས་པའི་རྡུལ་བརྩེགས་ཀྱིས།།

གཙོ་སྐྱོང་ཟླ་གཞོན་གསར་པ་འགོད་པ་རུ།།

ས་གསུམ་ཤིས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཟླ་བའི་འཛུམ།།

ཕུན་ཚོགས་སྣང་བ་དཀར་པོའི་རྒྱན་དུ་ཆེ།།

ལེགས་བྱང་ས་འཛིན་ཡངས་པའི་ལྟོ་བ་རུ།།

ཕྱོགས་ནས་ཕྱོགས་སུ་བཞད་པའི་བྱམས་བརྩེའི་གཏེར།།

ཕན་བདེའི་ཀུན་དགའ་སྤེལ་བའི་ཟླ་གཞོན་གཉེན།།

གངས་ཅན་མགོན་པོ་འཁྲུངས་པའི་དགེ་ལེགས་འཕེལ།།

ཆོས་སྲིད་དུས་སྟོན་དར་བའི་དཔྱིད་ཆེན་པོར།།

གང་གི་མཚན་མཛད་རྒྱས་པའི་གསོལ་འདེབས་གླུ།

ངོ་མཚར་འཇེབས་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་ལ།།

འཕྱ་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར་གྱི་སྟོབས་རྩལ་རྫོགས།།

1 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ ༡༩༨༧ ནས་ ༡༩༩༡ ཤོག་ངོས་ ༢༣༣ ནས་ ༢༤༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

2 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༨༦ ནས་ ༨༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

3 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༥༦ ནས་ ༨༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

4 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

5 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བཅུ་བཞི་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེར་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས།

༡༽ཨུ་རུ་སུར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ།

གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད། ནང་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་འཛིན། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཨུ་རུ་སུའི་མངའ་ཁོངས་སོག་པོ་སྦོ་ར་ཐུ་ (Buriat) དང༌། ཁལ་མུག (Kalmuk) ཨརྒ་ (Agga) བཅས་རང་སྐྱོང་ཡུལ་ཁག་ནས་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་ལྟར། ༡༩༩༡ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༨ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་མཛད་དེ་ཕྱི་ཉིན་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་སྐུ་གཤེགས་སྲིད་ཟུར་དམ་པ་ར་ཇི་གྷན་དྷི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལྕམ་སྐུ་ལ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་གསོའི་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བར་ཕེབས་ཐོག་དེ་མིན་གལ་ཆེའི་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྒོ་ཁག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

ད་རེས་མཛད་དོན་གཙོ་བོ་ཆོས་ཕྱོགས་ཁོ་ན་སྟེ་ཨུ་རུ་སུའི་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་ནས་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་འཁོར་བའི་དམིགས་བསལ་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དུས་བབ་ཆེས་བཟང་པོ་ཞིག་ཐོན་པ་དེའི་དུས་དྲན་གཙོ་སྐྱོང་དང༌། དད་ཅན་ནང་པ་ཡོངས་ལ་འཕགས་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་སྨིན་བྱེད་དབང་གི་རིམ་པ་སྩལ་ནོད་སོགས་གསུང་ཆོས་ཁག་དང༌། གཞན་ཡང་རྒྱལ་ས་མོ་སོ་ཁོར་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང་རྒྱུ་སོགས་ཡིན་ཞིང༌།

མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནི་ཐུགས་རྒྱུད་བྱམས་པའི་རླན་དང་མི་བྲལ་ཞིང་ཅི་མཛད་སྙིང་རྗེས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་བསྟན་འགྲོ་སེམས་ཅན་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཕན་བདེ་སྦྱིན་རྒྱུར་ཐུགས་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ད་རེས་ཀྱི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདིའི་སྐབས་སུ་ཡང་རུ་རྒྱའི་འབྲེལ་བ་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བཞིན་པ་དེར་གནོད་སྐྱོན་མི་འགྲོ་བ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བ་ལྟར། མོ་སི་ཁོར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་མཁན་པོ་བླ་མ་གཞོན་པ་དང༌། གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ། ཁལ་མུག་མངའ་སྡེའི་སྐུ་ཚབ། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་ལས་རོགས། གཞན་ཡང་མང་ཚོགས་ཁག་སོགས་ཁྱོན་སྡེ་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་སྐུ་ཚབ་དང༌། མང་ཚོགས་ཁྱོན་ཆེ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌།

ལྷག་པར་དེ་སྔ་དང་མི་འདྲ་བར་གནམ་ཐང་རང་དུ་གསར་འགོད་པ་ཆེད་བཅར་གྱིས་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་མཛད་དོན་གང་ཡིན་དང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནང་སྒོ་གང་དང་གང་བསྐྱང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྐོར་གསར་ཤོག་དང༌། རླུང་འཕྲིན། བརྙན་འཕྲིན་བཅས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་དགོས་མཁོའི་ཆེད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་གཙོ་བོ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནང་སྒོ་སོགས་བསྐྱངས་བཞེད་ཡོད་ཚུལ་བཀའ་སྩལ་ཞིང་གསར་འགོད་པས་ཐད་ཀར་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ་དེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཡུལ་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་དབང་འཕེལ་རྒྱས་ཆེས་མགྱོགས་པའི་གཟིགས་ཚུལ་བྱུང༌།

དེ་རྗེས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཡར་རྒྱས་དང་འཚོ་གནས་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཞེས་པའི་དཔར་བསྐྲུན་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཚོགས་གཙོས་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་དང་མཇལ་འཛོམས་གསུང་མོལ་གནང་སྐབས་ཁོང་རྣམ་པས་མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་སྟངས་དང༌། བོད་ཀྱི་ཕྱག་དཔེ་དཀོན་རིགས་དཔར་བསྐྲུན་གནང་རྒྱུར་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོར་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ཤིག་འཛུགས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བས། དེ་རིགས་ཕྱག་ལེན་འཁེལ་ཚེ་ཁོང་རྣམ་པས་མཐུན་འགྱུར་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་གནང༌།

དེ་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་ཚན་རིག་པ་སྐད་གྲགས་ཅན་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མྱོང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ (Vladimirsharon) ཞུ་བ་དེ་སྔོན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཛོམས་གནང་འདོད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང་བར་ལམ་སྐུ་ཚེ་མ་ཟིན་པར་ཐུགས་ཕམ་འཚམས་འདྲིའི་སླད་སྐུ་གཤེགས་འདས་པོའི་ཁྱིམ་དུ་ཕེབས་ནས་ཤུལ་ལུས་ལྕམ་སྐུ་སོགས་ལ་ཐུགས་གསོ་གནང་ཞིང༌། ཤུལ་ལུས་རྗེས་འཇུག་པ་རྣམས་དགའ་སྤྲོའི་གནས་སུ་བཀོད།

རུ་སུའི་མཐུན་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་ཞིབ་པར་ཕེབས་རྗེས་ (Kremelian) ཞེས་པར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས། ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རིག་གཞུང་བརྒྱུད་ཞི་བདེ་ཞེས་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཁག་དང༌། རི་ཆ་ (Richa) ཚན་རིག་སློབ་གཉེར་ཁང༌། སྐད་ཡིག་མཐོ་སློབ་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ལ་རིག་གཞུང་བརྒྱུད་ཞི་བདེ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གསུང་བཤད་ཟབ་རྒྱས་དང༌། དྲི་བ་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ་བསྟུན་ཕན་ཚུན་བཀའ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་གནང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བར་སྐབས་ཡུལ་དེར་བྱུང་མ་མྱོང་ཞེས་དེར་འདུས་ཀུན་གྱིས་གླེང༌།

དེ་ནུབ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་ཁག་གི་སྲོལ་ལྟར་ཚོགས་ཁང་ཞིག་ཏུ་རུ་སུའི་མང་ཚོགས་ལ་ཁོང་ཚོའི་ཡུལ་གྱི་རང་དབང་དང༌། ཞི་བདེ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ནས་གསུང་བཤད་སྩལ་དོན། ‘‘ཆོས་གྲོགས་རྣམ་པ་ལྷན་རྒྱས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། དེ་རིང་འདིར་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌།

གྲ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ་དཀའ་ངལ་འོག་བསྡད་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་མཁན་གྱི་ང་ཚོའི་གྲོགས་པོ་ཚོ་དང་དེ་རིང་འདིར་འཕྲད་ནས་དངོས་གནས་རང་མིའི་སེམས་ནང་ག་རེ་ཡོད་པ་དང༌། རང་རང་སོ་སོའི་བསམ་བློ་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་ཐད་ཀར་བཤད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་དུས་ཚོད་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། ང་རང་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་པོ་བྱུང༌།

ངས་དུས་རྒྱུན་རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་ཡར་རྒྱས་དང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་གཞི་རྩ་བ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གཞི་རྩའི་རང་དབང་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་གསར་གཏོད་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་ཞིག་དང་འཕྲད་པ་ཡིན་རུང་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དཀའ་ངལ་དེ་སེལ་ཐུབ་པ་ཧ་ལམ་ཐག་བཅད་ནས་ལབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ད་ལྟ་ངས་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་བརྗོད་གཞི། ཞི་བདེ་དང༌། སེམས་ཤུགས། རེ་བ་དེ་གསུམ་ནི་བདེ་སྐྱིད་སྒྲུབ་པའི་གཞི་རྩའི་ཆ་རྐྱེན་ཁག་ཡིན། བདེ་སྐྱིད་ཟེར་བ་དེར་ང་ཚོས་ཧོབ་སྟེ་བལྟ་དུས་བསམ་བློའི་ནང་ག་རེ་འཁོར་གྱི་ཡོད་ཟེར་ན། མཐུན་རྐྱེན་ཡག་པོ་ཡོད་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དངུལ་འབེལ་པོ་ཡོད་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བ་འདྲ་པོ། གྲོགས་པོ་བཟང་པོ་ཡོད་ན་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་ང་རང་ཚོའི་བདེ་སྐྱིད་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ཕྱི་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་བློ་ལ་ཤར་གྱི་ཡོད། མ་གཞི་ཕྱིའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་དག་ང་རང་ཚོའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་ཡིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དེ་ནང་གི་བསམ་བློའི་བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡིན། ང་རང་ཚོས་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་དེ་ནང་ནས་བཙལ་དགོས་པ་ལས། ཕྱི་ནས་བཙལ་རྒྱུ་ཞིག་མིན། དེ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་སེམས་ཀྱི་ནང་ལ་ཞི་བདེ་མེད་ན་མི་དེར་སྐྱིད་པོ་ཡོང་གི་མེད། སེམས་ཀྱི་ནང་ཞི་བདེ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་ཡང་མི་དེས་སེམས་སྐྱིད་པོ་དང་བག་ཕེབས་པོ་བྱས་ནས་བསྡད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་བཟོ་དགོས་ཟེར་ན། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དཀྲུག་མཁན་གྱི་འགལ་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་ནི་གནོད་འཚེའི་བསམ་བློ་དང༌། འཁོན་འཛིན་གྱི་བསམ་བློ་དེ་ཡིན། དེ་འདྲའི་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དཀྲུག་མཁན་དང༌། སེམས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་མེད་པར་བཟོ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས། དེ་རྣམས་ཤུགས་ཆུང་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས། སེམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཐོག་ནས་སེམས་ལ་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་རྒྱུ་ཡོད་པ་ངེས་གཏན་ཡིན།’’6jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

སྐབས་དེར་མང་ཚོགས་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བ་འབྱོར་ནས་ཚོགས་ཁང་ནང་མ་ཤོང་བར་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་མང་པོ་ཡོད་པ་དང༌། བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དེ་ནི་ཁོང་ཚོའི་རེ་སྨོན་དང་ཡོངས་སུ་མཐུན་པ་ཞིག་བྱུང་བ་མ་ཟད། སྔར་ཐོས་མྱོང་མེད་པའི་ཤེས་ཚོར་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བར་བརྟེན་གདོང་པའི་འཛུམ་མདངས་རྒྱས་ཤིང་དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་ཡུན་རིང་བརྡབས་ཏེ་ཚོགས་ར་ནས་ཁ་བྲལ་མི་ཕོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་བར་བརྟན།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་སྔ་དྲོ་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་དང༌། ཉིན་གུང་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། དེ་རྗེས་རུ་སུའི་མཐུན་འབྲེལ་ཚོགས་སྡེའི་ལྷན་ཚོགས་ཁག་གི་འགོ་ཁྲིད་དང༌། དྲིལ་བསྒྲགས་ལྷན་ཁང་གི་འགོ་ཁྲིད། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་གཞོན། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སོགས་དང་ལྷན་དུ་རུ་སུའི་གྲོས་ཚོགས་ཁང་ནང་སྤྲོ་སྣང་དང༌། མཛའ་མཐུན་ཆེས་ཟབ་པའི་དམིགས་བསལ་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གནང་ཞིང་ཕྱོགས་ཚང་མས་རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་བེད་སྤྱད་དེ་ཁྱབ་ཆེ་བའི་བཀའ་མོལ་ལྷུག་པོར་གནང༌།

སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་ཕེབས་དོན། ད་བར་ཁྱེད་རྣམ་པས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཕྱག་ལས་ཤུགས་ཆེ་གནང་བར་ངོས་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོ་བོད་ཡུལ་ལ་མཚོན་ན་དེང་སྐབས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རྩ་བྲལ་གྱིས། གང་བྱེད་ཚང་མ་རྒྱ་གཞུང་གི་ལག་ཏུ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཞན་ཞིག་ཏུ་གནས་ཡོད། འདི་སྐོར་འབྱུང་འགྱུར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་རོགས་ཞེས་དང༌། དེང་སྐབས་རུ་སུའི་ནང་གལ་ཆེའི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་པར་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ལ་བསམས་ཀྱང་གལ་ཆེན་པོར་བརྩི་ཡི་ཡོད། དེར་བརྟེན་རུ་སུའི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཐའ་དག་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་དང་འབྲེལ་ངོས་རང་ནང་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་པ་ལ། ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཤེས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྟབས། མ་འོངས་པར་རིག་གཞུང་ཐད་ནས་བོད་དང་རུ་སུའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་དགོས་གལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་ལས་དོན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དང༌། ད་རེས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཆེད་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་ནས་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་ཚོ་དང་ངོ་མཇལ་ཐུབ་པ་འདིས་ངོས་རང་ལ་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་བས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

སྔོན་མ་ངོས་རང་འདིར་ཐེངས་གསུམ་ཡོང་སྐབས་མོ་སི་ཁོ་ནས་ཐོན་དུས་མགོའི་ཞྭ་མོ་ཕུད་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ད་རེས་ནི་དེ་ལྟར་མིན་པར་བློ་ཤིན་ཏུ་ལྷོད་པོ་བྱུང་ལ། བར་སྐབས་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་དངོས་སུ་མཐོང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞེས་སྩལ་ཏེ་ཕྱག་རྟགས་མཚོན་བྱེད་དུ་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་དང༌། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་དགོངས་ཚུལ་རྨང་གཞིར་བཞག་ནས་བརྩམས་པའི་ཕྱག་དེབ་ཁག་གསོལ་སྩལ་གནང༌། ཁོང་རྣམ་པས་ད་རེས་ང་ཚོ་ཚོགས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ད་བར་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། བོད་དོན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་པ་དེ་དག་མགྱོགས་མྱུར་འགྲུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

མ་འོངས་པར་ང་ཚོའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་འདི་གཞུང་འབྲེལ་ཙམ་གྱི་འབྲེལ་བ་མ་ཡིན་པར། ད་དུང་བདེན་པ་ཡོད་མེད་སྲིད་བྱུས་སུ་བཟུང་ནས་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་ཤིང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་རྟག་ཏུ་བཀའ་གནང་བའི་ནང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པ་འདི་འགྲོ་བ་མིའི་རང་གཤིས་ལ་མི་རན་པ་ཞིག་དང༌། དྲང་བདེན་གྱི་ལམ་ཞེས་པ་འདི་འགྲོ་བ་མིའི་རང་གཤིས་ལ་རན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བཀའ་གནང་ཡོད་པ་ལྟར།

ང་ཚོས་དྲང་བདེན་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། བཙན་དབང་བཏང་ནས་འགྲོ་བ་མི་ནམ་ཡང་མནན་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་བསྟུན། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཚོགས་གཙོས། ང་ཚོའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལས་དོན་འདི་རིམ་པས་རུ་སུའི་མངའ་སྡེ་ཁག་ཡོངས་ནང་ལས་དོན་བྱེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དྲང་བདེན་ཞེས་པ་ནི་ཆ་བགོས་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པར། མི་ཀུན་ལ་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ཚང་མས་དེའི་ཐད་ལས་ཀ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། ད་བར་ང་ཚོའི་ལས་དོན་འདི་ས་གནས་འདི་རང་ལ་མ་གཏོགས་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡོད།

དེ་ནི་ང་ཚོ་ལུང་པ་འདིར་ཤ་ཚ་ཞེན་ཁོག་ཆེ་དྲགས་པའི་གནད་དོན་མ་ཡིན་ལ། ཡང་ལུང་པ་གཞན་ལ་བསམ་བློ་མ་བཏང་བ་ཞིག་ཀྱང་མིན། ཡིན་ནའང༌། དེ་ལྟར་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་ནི་ད་བར་ང་ཚོའི་མདུན་དུ་འགོག་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གནས་ཡོད་པས་ཡིན། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་ས་གནས་གཞན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་དོན་དུ་ལས་ཀ་མ་བྱས་པ་གཏན་ནས་མིན།

དཔེར་ན། ༡༩༨༩ ལོ་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་གིས་གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་ཐང་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་སྐབས་ང་ཚོར་སེམས་ཁྲལ་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་མོ་སི་ཁོ་ལ་རྔམ་སྟོན་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་པ་ཡིན། ང་ཚོས་དུས་གང་དུ་ཡིན་ཀྱང་དམར་པོའི་ཚོགས་པས་མང་གཙོའི་དགོས་འདུན་དང་ཡོངས་སུ་ལྡོག་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་པ་དེར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་མང་གཙོར་གོ་བ་ལོག་སྒྲུབ་དང༌། དམར་པོའི་བཙན་དབང་གིས་གཞུང་འཛིན་འབད་བརྩོན་བྱེད་པ་དེ་ལ་ང་ཚོས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་རྣམས་ལ་ད་ལྟའི་རུ་སུའི་གཞུང་འདི་དམར་པོའི་གཞུང་ཡིན་མིན་སྐོར་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ཁོང་ཚོས་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་ལན་འདེབས་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་གཅིག་རེད། གལ་ཏེ་སྲིད་འཛིན་གྷོར་པ་ཅོབ་ (Gorbachev) ཁོང་རང་ཉིད་ལ་བཀའ་འདྲི་གནང་ཡང་ལན་ཕུལ་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། ང་ཚོས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདི་བར་བརྒལ་གྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རིང་མིན་ང་ཚོ་དམར་པོའི་གཞུང་མིན་ཞེས་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་འཆར་རྒྱུའི་རེ་སྒུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅེས་ཞུས།

བཀའ་མོལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་ཁོང་ཚོ་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་བདེན་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྔའི་རུ་སུའི་གནས་སྟངས་དེའི་འོག་ནས་གནས་ཚུལ་འདི་ཙམ་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ལས་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ཆིབས་ཞབས་རྣམ་པར་ཐུགས་འགུལ་ཐེབས་ནས་ད་རེས་ང་ཚོར་བརྗེད་ཐབས་མེད་པའི་སྐུལ་ལྕག་བྱུང་ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་མོ་སི་ཁོ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སོག་པོ་སྦོ་ར་ཐུ་མངའ་སྡེའི་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཨུ་ལང་ཨུ་དྷི་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་མཁན་པོ་བླ་མ་དང༌། སྦོ་ར་ཐུའི་བློན་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་བློན་གཞོན་པ། ཕྱི་སོག་ཏུ་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེ་མོ་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ། གཞན་ཡང་མི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་སྲོལ་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་པའི་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་མང་པོ་བཅས་ཀྱིས་དྲི་ཞིམ་ཐུལ་བའི་མེ་ཏོག་སོས་པ་དང༌། སོག་དར་སྔོན་པོ་སོགས་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་རིམ་པ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

མི་ལོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་དམར་པོའི་བཙན་དབང་གིས་མནན་པའི་འོག་ནས་རང་དབང་ཐོབ་མ་ཐག་པའི་སྐབས་འདིར་ནང་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན། གངས་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཡུལ་དེར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ལོ་མང་རེ་སྒུག་གི་བསམ་དོན་དངོས་སུ་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་དགའ་སྟོན་ཉིས་བརྩེགས་ཀྱི་བདེ་བས་ཡིད་མྱོས་ཏེ་མཐོང་གྲོལ་ཞལ་མཇལ་དང༌། གསུང་གི་བདུད་རྩི་དོན་དུ་གཉེར་སླད་དང༌། སྐུའི་ཆ་ཤས་སམ་ཞབས་རྟེན་གྱི་ས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཚུན་གྱི་བྱིན་རླབས་ཐོབ་ཏུ་རེ་བས་སྐུ་གམ་ཉེ་འཁོར་དུ་འཚང་ཀས་ཁེངས་ནས་ཕེབས་ལམ་ཡང་ཐོབ་དཀའ་བར་ཡུད་ཙམ་འདུ་ལོང་ཟང་ཟིང་གི་རྣམ་པ་བློ་ཡུལ་དུ་དཀའ་བ་ཞིག་བྱུང༌།

དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་སྒྲིག་མགྲོན་ཁང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། དགོང་དྲོ་སྦོ་ར་ཐུ་རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེ་ཆགས་ནས་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བའི་དྲན་རྟེན་རྩེད་ཐང་ཞེས་པར་ནང་ཆོས་དད་ཅན་གྱི་མང་ཚོགས་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་བརྒལ་བ་དང་ཐོག་མའི་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་དགའ་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་འགོ་དམངས་ཡོངས་ལ་འཚམས་འདྲི་གུས་ལན་དང༌། ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཤིན་ཏུ་གོ་བདེ་ཞིག་སྩལ་ཞིང༌། མང་ཚོགས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་གླུ་གར་རྟ་རྒྱུགས་སོགས་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས།

ཚེས་ ༡༥ ཞོགས་པ་ནས་དགོན་པར་རྡུལ་ཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་བཀའ་དབང་སྒྲུབ་ཞག་དབུ་ཚུགས། དེ་ཉིན་རྒྱལ་བ་བྱམས་པའི་སྣང་བརྙན་རིན་པོ་ཆེ་དགོན་པར་ཞབས་སྐོར་དུ་གདན་འདྲེན་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་སྒོར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་མང་ཚོགས་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་དང་ལྷན་ཕྱག་མཆོད་སྨོན་ལམ་གྱི་དགེ་ཚོགས་བསྐྲུན།

དེ་ནས་སྦོ་ར་ཐུ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་བློན་བགྲེས་གཞོན་སོགས་དཔོན་རིགས་ཆེ་ཁག་ནས་གཞུང་འབྲེལ་ཆེ་བསྟོད་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཁོང་རྣམ་དང་ལྷན་དུ་མཛའ་མཐུན་གྱི་གསུང་གླེང་གནང་སྐབས་སྦོ་ར་ཐུ་མངའ་སྡེས་རང་སྐྱོང་ཆ་ཚང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་མེད་སོགས་བཀའ་འདྲི་བསྐྱངས་རྗེས། ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་གཞུང་འབྲེལ་ཁས་ལེན་བྱས་ནས་ལོ་ ༢༥༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བོད་སོག་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་དང༌། དེས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་མི་མང་ལ་ཁེ་ཕན་སྦྱིན་པ་སོགས་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང༌། ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ་བ་གསུང་སྒྱུར་ནས་ཡུལ་སྐད་དུ་བསྒྱུར། དེ་ཉིན་ཕྱི་སོག་ནས་ཆེད་དུ་བཅར་བའི་སེར་སྐྱ་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བར་དམིགས་བསལ་མཇལ་ཁ་དང༌། ཆོས་མཐུན་ཉམས་ལེན་གྱི་བྱེད་སྒོའི་སྐོར་སློབ་སྟོན་མཛད། དེ་ནས་ཙན་དན་ཇོ་བོའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཐུགས་སྨོན་དང༌། མཁན་པོ་བླ་མ་ནས་དམིགས་བསལ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་གཞུང་འབྲེལ་གསོལ་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བཀའ་དབང་གི་སྟ་གོན་དང༌། སྦོ་ར་ཐུའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་ཚགས་ཤོག་འདོན་སྤེལ་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་འགོད་པ་ཁག་གཅིག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གནས་འདིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པའི་མཛད་དོན་དང༌། ནང་ཆོས་ཀྱི་དོན་སྙིང་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་དང༌། ནང་པ་དད་ཅན་ཉིས་སྟོང་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པའི་ས་གནས་ཐམ་ཆ་ (Thamcha) ཞེས་པར་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ཕེབས་ཏེ་གནས་གཟིགས་དང་ཐུགས་སྨོན་རབ་གནས། མང་ཚོགས་ལ་ཞལ་མཇལ་བཀའ་སློབ་བཅས་འདོད་ཁེངས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སུམ་སྟོང་སྐོར་ལ་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་དང༌། སྒྲོལ་དཀར་ཚེ་དབང་བཅས་ལེགས་པར་སྩལ་མཇུག་མང་ཚོགས་དཀྱིལ་འཁོར་མཇལ་ཁ་ཟིན་མཚམས་བསྡུ་ཆོག་མཛད་དེ་དགོན་པར་རྡུལ་ཚོན་བྱིན་རླབས་ཀྱི་རྟེན་སྐལ་གསོལ་རས་སྩལ། དགོང་དྲོ་རྒྱལ་མཆོག་བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞབས་སོག་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་མཆོག་བཞུགས་མྱོང་བའི་ཡུལ་གྲོང་དང༌། འཁྲུངས་ཁང་སོ་སོར་ཕེབས་ཏེ་མང་ཚོགས་ནས་ཁོང་གི་དྲན་རྟེན་ཆེད་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཆུང་ངུར་རབ་གནས་ཐུགས་སྨོན་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཐོག་མང་ཚོགས་ལ་མཚན་ཞབས་དམ་པ་གང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས། མཚན་ཞབས་དམ་པ་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ་ནི་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ཐུགས་བརྩེ་གཏད་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་ཞིག་དང༌། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་དང་རང་དབང་སྲུང་ཆེད་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་མཛད་རྗེས་ཅན་ཞིག བོད་སོག་མི་རིགས་མཛའ་མཐུན་གྱི་སྒྲོག་ཐག་ཡག་པོ་ཞིག་བཅས་ཡིན་པས་ཁྱེད་ཚོས་དྲན་རྟེན་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌།

འོན་ཀྱང༌། ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་དང་བསྡུར་ན་མཆོད་རྟེན་འདི་དག་སྐུ་ཚབ་ཆུང་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་འདུག་པས་སླད་བོད་ཀྱི་བཟོ་བོ་མཁས་པ་དང་མཐུན་འགྱུར་བཅས་མཆོད་རྟེན་དེ་བས་ཆེ་བ་ཞིག་བཞེངས་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་མཛད།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཞོགས་པ་དགོན་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་བརྟན་བཞུགས་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས། གསར་འགྱུར་སྡེ་ཚན་མི་འདྲ་བ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གསར་འགོད་པས་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དེང་རབས་རང་དབང་ཐོབ་མ་ཐག་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་འདིར་ཁོང་ཚོའི་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་དང༌། རིག་གནས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟང་པོ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་ཡོང་ཐབས་ཇི་དགེའི་སྐོར་བཀའ་སློབ་དང་དོགས་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་དང༌། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་སོགས་ངོ་སྤྲོད་མཛད།

དེ་ཉིན་ས་གནས་གཞུང་གི་སྲིད་བློན་དང་ཆོས་དོན་ལྷན་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ་སོགས་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་དགྱེས་བརྩེའི་གསུང་གླེང་དང༌། སློབ་གཉེར་པ་བདུན་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པའི་དགོན་པའི་སློབ་གྲྭར་ཞབས་བཅགས་དགེ་སློབ་ཡོངས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་ཀུན་སློང་དང༌། དམིགས་ཡུལ་ཐབས་ལམ་བཅས་ཀྱི་ཐད་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཨའར་ཀིན་སི་ཀིའི་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་དེ་གར་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་རྟེན་གསུམ་འབུལ་བཞེས་མཛད།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་བཀའ་དབང་སྒྲུབ་ཞག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་དང༌། དགའ་ལྷ། གང་བློ་མའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་དང༌། ཨ་ཁ་ནི་ཞེས་བདེ་མཆོག་གི་གནས་རི་དང་སྔར་མ་ཎི་རང་བྱོན་ཡོད་སའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་གང་མཚམས་བར་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་དང༌། དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཕེབས་ལམ་ས་རོང་རྩུབ་པའི་སྐུ་ངལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་དད་གདུང་གི་སྤྲོ་བ་རྒྱས་བཞིན་པར་རི་བོའི་ངོགས་སུ་ཞབས་སོར་བཀོད་ནས་དམིགས་བསལ་དགོངས་གཞི་ཆེན་པོས་རྟེན་ཁྲུས་ཡུལ་ཁྲུས་ཀྱི་གསུང་ཆོག་དང༌། ཚོགས་མཆོད་སྟབས་བདེ་ཞིག་འབུལ་གནང་གིས་དེ་གར་དད་མཇལ་དུ་བཅར་བའི་མང་ཚོགས་རྣམས་ལའང་ཆོ་གའི་དོན་སྙིང་གསལ་བཤད་དང༌། ཐུགས་སྨོན་སྤྱན་དམིགས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་མཛད་པས་གནས་དང་གང་ཟག་གི་བྱིན་མཐུས་ཐོག་མའི་སྐབས་སུ་ནམ་མཁའ་སྔོ་ཐིང་ངེས་ཡོད་ཀྱང༌། གློ་བུར་ཆུ་འཛིན་སྟུག་པོ་ཞིག་དཀྲིགས་ཏེ་བདུད་རྩིའི་མཆོད་ཡོན་ས་གཞི་བརླན་པར་བབས་པས་ཚང་མ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་ལ་ཡིད་ཆེས་དང་མགོན་པོ་གང་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་བརྟན་པོ་རྙེད།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་དགོན་པའི་སློབ་ཕྲུག་གིས་གཙོས་པས་མང་ཚོགས་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང༌། དགོན་པའི་ལས་སྣེ་བགྲེས་སོང་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། གསར་འགོད་པ་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང་བཀའ་མོལ་གསུང་གླེང་བཅས་མཛད། ཚེས་ ༢༣ ཉིན་བཀའ་དབང་སོགས་གོང་བཞིན་མཛད་པར་མི་ཚོགས་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་བཅར་བ་དེ་ནི་བར་ལམ་སྲིད་འཛིན་གྷོར་པ་ཅོབ་ཡུལ་དེར་ཕེབས་སྐབས་ཀྱང་འདུ་འཛོམས་མ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་མི་རྣམས་ཧང་སང་བའི་གླེང་མོལ་བྱས། དེ་ཉིན་གསར་འགོད་པ་ཉེར་ལྔ་སྐོར་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང༌།

ཡང་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆུ་ལོག་དང་གཅན་གཟན་གཏུམ་པོ་དཔེ་གཞིར་བཀོད་པའི་དམར་པོའི་དུས་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་རྩ་གཏོར་བཏང་བའི་བྱམས་པའི་སྣང་བརྙན་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྨད་ལ་སྤྱན་ཞིབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཐུགས་ཕམ་ཚད་མེད་མཛད་པ་དང༌། རང་ཡུལ་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་དང་ཁོང་ཚོའི་རེ་འདུན་ལྟར་སླད་ཉམས་གསོའི་སྐབས་བོད་ཀྱི་བཟོ་བོ་མཁས་པ་གཏོང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས། གཞན་ཡང་ལེ་ཉིན་སྒེ་རེའི་ (Leningrad) འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ནས་ཕྱིར་སྤྲོད་བྱས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཁག་གཅིག་བཞུགས་ཡུལ་ལ་རྟེན་གཟིགས་དང་རབ་གནས་ཐུགས་སྨོན་བཅས་མཛད། ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྔ་དྲོ་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང་ལྷན་བརྒྱད་སྟོང་པ་དག་སྒྲོགས་དང༌། རབ་གནས་ཀྱི་ཆོ་ག་སྟབས་བདེ་དང་འབྲེལ་ཡུལ་དེར་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྟན་པ་དར་བའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་ལ་དགོངས་ཏེ་དམ་བཅའི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཀྱང་ཚོགས་བཅུག་པར་མཛད་དེ་དགོང་དྲོ་མོ་སི་ཁོར་ཕེབས།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་རུ་སུའི་ནང་པ་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་ཆེད་དུ་བཅར་ནས་མཇལ་ཁ་བཀའ་སློབ་ཞུས་པར་ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་མཇུག་སྲིད་འཛིན་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་སྐུ་ཞབས་ཝི་ལ་ཁོབ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་དེ་ནུབ་ཁལ་མུག་མངའ་སྡེའི་ཨེ་ལི་སི་ཊར་ས་ཁུལ་ལ་ཕེབས་བསྐྱོད་མཛད་པར་རུ་སུའི་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་དང༌། མངའ་ཁུལ་བློན་ཆེན། མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་མི་མང་ནས་གུས་བསུའི་འཁྲབ་སྟོན་ཞུས་པར་དགྱེས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྐབས་བོད་དང༌། སོག་པོ། སྦོ་ར་ཐུ། ཁལ་མུག་བཅས་པའི་སོག་རིགས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ལྷག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་དབང་རྒྱལ་དམ་པའི་ལོ་རྒྱུས་མཛད་རྗེས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་མཛའ་གཅུགས་འབྲེལ་བར་སྐུལ་ལྕག་དང༌། བཀའ་དབང་སྒྲུབ་ཞག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་ཕྱི་ཉིན་སྟ་གོན་དང༌། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་གནང་རྗེས་བློན་ཆེན་ལྷན་ཚོགས་དང་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་རྣམ་པས་རེ་སེམས་ཆེན་པོས་བོད་ཀྱི་བླ་མ་དགེ་བཤེས་མཁས་པ་དང༌། སྨན་པ་འགའ་ཞིག་ཡུལ་དེར་གཏོང་གནང་ཡོང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ན་གཞོན་ཤེས་རིག་བཀྲ་བ་འགའ་ཞིག་རྒྱ་གར་ནང་སློབ་སྦྱོང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་བསྡུ་བཞེས་རོགས་རམ་ཡོང་བ་ཞེས་ཞུས་པར་བཀའ་བཞེས་བཟང་པོ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་སྤྱིར་བཏང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་བདུན་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། གཞུང་གི་སྲིད་བློན། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་པར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དང༌། དྲི་བ་ཁག་ལ་ལན་འདེབས་མཛད་སྐབས་ན་གཞོན་ཞིག་ནས་ཡུལ་དེའི་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སེར་ཁྱིམ་ལྟ་བུ་དང་གྲྭ་པས་ཆང་རག་འཐུང་བ་དེ་རིགས་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་གྱི་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ང་ཚོ་བོད་དུ་རབ་བྱུང་ངུར་སྨྲིག་གི་སྡེ་དང༌། གོས་དཀར་ལྕང་ལོའི་སྡེ་ཞེས་དབྱེ་བ་གསལ་པོ་ཡོད་ཅིང༌། གྲྭ་པས་ཁྱིམ་ཐབ་བཟུང་བ་དང༌། ཆང་རག་འཐུང་བ་འདུལ་བའི་བཅད་མཚམས་དང་འགལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྒྱས་བཤད་ལམ་སྟོན་དང༌། གསུང་ཆོས་གོང་བཞིན་སྩལ།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུ་ཆོག་སོགས་གོང་མཚུངས་ཐོག་སྲིད་བློན་གཞོན་པ་གསུང་ཆོས་ལ་རྟག་བཅར་དད་འདུན་ཆེ་ཞིང་ཡུལ་དེར་ཆུ་རྩྭ་དཀོན་པས་དམིགས་བསལ་རྡུལ་ཚོན་དམ་རྫས་ཤེལ་དམ་གཅིག་སྩལ་ཏེ་ཆུ་འགོ་ཆུ་མིག་འགངས་ཆེ་ཁག་ལ་གཏོར་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་གནང༌། ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལ་ཕེབས་ཏེ་རྟེན་མཇལ་རབ་གནས་དང༌། འབྱུང་འགྱུར་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་རྒྱུའི་ས་སྟོང་ལ་ས་གཞི་བྱིན་རླབས་དང་ཐུགས་སྨོན་རྒྱས་པར་མཛད།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་མོ་སི་ཁོར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གོང་གསལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་གསོལ་སྟོན་འབུལ་གཤོམ་ཞུས་པར་མགྲོན་རོགས་སུ་མོ་སི་ཁོའི་གྲོང་དཔོན་གཞོན་པ་དང༌། ཨུ་རུ་སུ་ཨོར་ཏོ་ཊོག་སིའི་ (Orthodox) ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་གཉིས་པ། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ལས་བྱེད་སོགས་ཕེབས་ཡོད་པ་རྣམས་དང་དགྱེས་སྤྲོའི་གསོལ་སྟོན་ལ་རོལ་བ་བཅས་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་དང་དེའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐངས་གནང་བ་མ་ཟད། འདུ་ཚོགས་ཆེ་ཆུང་གང་སར་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་སྙིང་པོར། བོད་སོག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ནི་ཕ་མ་གཅིག་ལས་བཙས་པའི་བུ་ཕྲུག་མཚེས་མ་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་སོག་པོའི་མི་མང་ཁྲོད་ནས་ནང་ཆོས་རིག་གནས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མཁས་དབང་མང་པོ་ཐོན་པ་དེ་ཚོར་དེང་སང་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས། སྔ་དུས་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་རིགས་མེད་པས་རྟ་དང་རྔ་མོང་ངམ། ཡང་ན་རྐང་འགྲོས་མི་ལོ་འབྲེལ་ཏེ་ལ་ཆུ་འཕྲང་གསུམ་རྒྱབ་ཏུ་བསྐྱུར་ནས་སློབ་གཉེར་འབད་བརྩོན་གནང་བའི་འབྲས་བུ་རེད།

དེའི་ཐོག་ནས་མི་ལ་སེམས་ཐག་ཆོད་པོའི་སྙིང་སྟོབས་ཤིག་ཡོད་ཕྱིན་ས་ཁད་ཉེ་འགྱངས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ་ཅེས་དང༌། ད་ཕན་མི་ལོ་བདུན་ཅུ་བརྒལ་བའི་དུས་ཡུན་རིང་སོག་པོའི་མི་མང་ཚོར་ང་ཚོ་བོད་པར་བྱུང་བ་ལྟར་གྱི་མནར་གཅོད་གཏོར་བཤིག་ཉམ་ཉེས་ཆེན་པོ་ཕོག་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་གཞི་ནས་རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་སྟེ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་བྱཻད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཡོད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་གདན་ཞུ་བཞིན་ངོས་རང་བཅར་ཐུབ་པར་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌།

ཁྱེད་ཚོས་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་པ་ལ་དེའི་ནང་དོན་གསལ་པོ་ཤེས་དགོས་པས་ཐོག་མར་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་ནང་ཆོས་ལུགས་དང་མི་རིགས་འདྲ་མིན་མཉམ་དུ་གནས་ཡོད་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ངོས་འཛིན་པའི་ཐོག་ནས་གཅེས་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་དང༌།

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་ཚང་མ་མཉམ་མཐུན་མཛའ་འབྲེལ་དུ་གནས་པའི་ཁེ་ཕན་དེ་ལའང་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ཞེས་དང༌། ང་ཚོ་བོད་པ་དེང་བཙན་བྱོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཀྱང༌། ཆོས་དང་རིག་གནས་ཐད་ཁྱེད་ཚོར་ཞབས་འདེགས་རོགས་རམ་ཞུ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་ཕྲན་བུ་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་རྣམས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་བཞེས་མཛད་པ་བཅས་ད་ལམ་དད་ལྡན་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་རྒྱུད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་ཐེབས་ངེས་དང༌། ཡུལ་ཁག་གཉིས་པོའི་གཞུང་དམངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་བཟང་པོ་རྒྱུན་མཐུད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་རྒྱུར་གསུབ་ཏུ་མེད་པའི་མཛད་རྗེས་འཇོག་གནང་མཛད་པ་བཅས་གནང་སྒོ་ཁག་ཐུགས་བཞེད་བཞིན་གྲུབ་ནས་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད། ད་རེས་ཆིབས་ཞབས་སུ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བཀའ་ཟུར་བསྟན་འཛིན་དགེ་བྱེད། ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་དང་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དང༌། གཞོན་ནུ། བུད་མེད། ཆིག་སྒྲིལ་བཅས་ཚོགས་པ་དྲུག་ཐུན་མོང་ནས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཀའ་ཤག་འོས་འདེམས་བྱེད་ཕྱོགས་འཐུས་ཚང་མ་བྱུང་སྐོར་སྙན་འབུལ་ཞུས་དོན་འཐུས་མི་དྲུག་ངོ་བཅར་བར་སྤྱི་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་བླངས་པར་བསྔགས་བརྗོད་མཛད།

༢༽སུད་སི་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སུད་སི་དང་ཧཕ་རན་སི། ཨི་ཏྲ་ལི་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཕྱོགས་ནས་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་ཁུལ་དེ་དང་དེའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་རེ་བ་བསྐོང་རྒྱུ་དང༌། འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད།

དེར་སྙན་སེང་སྔོན་ཞུས་ལྟར་ལྡི་ལི་བོད་ཁང་དུ་འབྲེལ་ཡོད་ཚན་པ་འཕགས་བོད་རིག་རྩལ་དང་རིག་གཞུང་སློབ་གཉེར་འདུས་ཚོགས་དང༌། ཕྱི་ནང་རིས་མེད་ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྟེགས་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་མི་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་དང༌། དེ་བཞིན་ཆོས་ལུགས་དང༌། རང་བྱུང་ཁམས། སྣོད་བཅུད་འཚོ་གནས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་དཔེ་དེབ་ཅིག་ཐོག་མའི་བཀྱེ་འགྲེམས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་བཞེས་བསྟར།

སྐབས་དེར་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་ཆོས་ལུགས་རྣམས་ཀྱི་དབར་ལྟ་བའི་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་བཟང་པོར་སྒྱུར་བའི་ཐབས་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་དུ་གནས་པ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་ཙམ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དོན་དམ་པའི་འབྲེལ་བ་ཐུབ་ན་གོ་དོན་ལེགས་རྟོགས་དང༌། དེ་བརྒྱུད་ནས་ཀུན་ཕན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ།

གཞན་ཡང་ཆོས་ལུགས་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་ལུགས་གཞན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟང་པོ་རྣམས་བླངས་ཏེ་ལག་ལེན་བསྟར་གལ་སོགས་དང༌། འཕགས་བོད་ཆོས་རིག་འབྲེལ་ལམ་སྐོར་བཀའ་མོལ་གནང་སྐབས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་མོ་རར་འཇི་དེ་སའི་ནས་དེ་སྔ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འཕགས་བོད་གཉིས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནི་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་སྡོང་པོ་གཅིག་ལས་གྱེས་པའི་ཡལ་ག་གཉིས་རེད་ཅེས་སྙན་སེང་ཞུས་མྱོང་བ་དེ་བསྙེལ་གསོ་དང་སྦྲགས། བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་ནི་རྒྱ་གར་ཚ་དྲོད་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། དེའི་སྡོང་རྒྱུན་དེ་བོད་བསིལ་ངད་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཁམས་དེར་སྐྱེ་སྟོབས་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་ཉམས་མཚར་དང་དངོས་དོན་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀའ་སྩལ།

ཡང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བའི་སྐོར་ཟུར་སྤྲོས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་འདི་ནི་ངོས་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་ངྷི་དང༌། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷ། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དེར་བརྩི་བཀུར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་འོས་ཀྱི་ཡུལ་ངོ་མ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སོགས་རེད་ཅེས་ཕེབས།

དེ་བཞིན་ནང་བསྟན་གྱི་སྙིང་པོ་ནི་ལྟ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་སྟེ། གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པར་ཚུགས་ཐུབ་ཏུ་གནས་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་དེ་དང༌། མཐའ་མེད་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ལྷག་བསམ་གྱིས་དྲངས་པའི་སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སོ་དེ་གཉིས་ཡིན་པས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་བདག་གཅེས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་འདོར་མི་རུང་བའི་བྱ་གཞག་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཤེས་པ་དང༌། སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་འགན་འཁྱེར་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཡིན་པའི་སྐོར་སྩལ།

མཛད་སྒོ་ཐོག་མར་དབུ་འཛུགས་སྐབས་འདུས་ཚོགས་ཁོངས་མི་གཉིས་ནས་ལེགས་སྦྱར་སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་བདུན་པའི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཏམ་བུ་རའི་སྒྲ་གདངས་ལས་དྲངས་ཏེ་ངག་གི་ལམ་ནས་མཆོད་སྤྲིན་སྤྲོས་པ་དང༌། དེ་མཇུག་བོད་ཁང་འགན་འཛིན་ནས་གུས་བསུའི་གསུང་བཤད་དང་འབྲེལ་བོད་ཁང་འདི་བཞིན་གང་ཅིའི་འཁོས་ཀ་ཞན་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་བསྐྱེད་བྱིན་ནུས་ཉག་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་མདུན་བགྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། བོད་ཁང་ཚུགས་ནས་ད་བར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་དང༌། མཁས་པའི་བགྲོ་གླེང༌། བླ་མ་མཚན་ལྡན་ཁག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་གསུང་ཆོས་གོ་སྒྲིག་སྐོར་སོགས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་པར་གསན་བཞེས་མཛད།

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཡོ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མིའི་གྲས་ལེ་ཅ་ཀྲེན་སི་ཀྲན་ (Lichtenstein) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་འཛིན་རྒྱལ་སྲས་ཧན་སི་ཨེ་ཀྲམ་ (Hanseatem) ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཉིན་གཅིག་བཞུགས་ཞག་དང༌། ལྷན་རྒྱས་མཇལ་མོལ་ཤིན་ཏུ་ལྷུག་པོ་གནང་ཐོག་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། སྲིད་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་སོགས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང་མཇལ་འཕྲད་བཅས་གནང་བར་ཁོང་ཚོས་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་མཁྱེན་རྟོགས་བྱུང༌།

གཞན་ཡང་དེ་སྔ་བོད་ལ་བཞུགས་མྱོང་བའི་མཁས་དབང་ཧེན་རིག་ཧ་རར་ (Heirrichffarrer) ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དང༌། གསར་འགོད་པའི་བཅར་འདྲི་བཀའ་ལན་སོགས་གནང་སྟེ་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་སུད་སིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཛུ་རིག་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་དང༌། སུད་སིའི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཞེས་པའི་ལོ་འཁོར་དུས་དྲན་གྱི་མཛད་སྟོན་ཐོག་གདན་ཞུས་བཞིན། ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་འགན་བཞེས་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ཚོགས་འདུར་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང༌། ཞི་བདེར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནུས་པ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཁག་མཛའ་འབྲེལ་དམ་ཟབ་དགོས་སྐོར་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རྒྱལ་ས་སྦོན་ (Bern) དུ་སུད་སིའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་རལ་ནིལ་ཧལ་པར་ (Ralnel Halwar) གྱིས་དབུས་པའི་གཞུང་ཕྱོགས་མི་སྣ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། བོད་བཅས་པའི་གནས་དོན་སྐོར་གསུང་མོལ་གནང་མཇུག་རྒྱ་གར་དུ་བཅའ་བཞུགས་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང༌། ལྡི་ལི་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་དབར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ལམ་གནང་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེ་བའི་འབོད་སྐུལ་དང་འབྲེལ། ཡུལ་དེར་བོད་མི་ཉིས་སྟོང་སྐོར་གནས་སྡོད་ལ་གཟིགས་སྐྱོང་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་གནང༌།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལྷོ་ཕྱོགས་ཧཕ་རན་སིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཕྱི་ཉིན་དོ་ཏོ་ནི་ཡ་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ནས་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་སྒྲུབ་ཞག་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་གི་བཀའ་ཁྲིད་དབུ་ཚུགས། ཚེས་ ༢༤ ཉིན་གལ་ཆེའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གནང་བ་དེ་སྐབས་ཧཕ་རན་སིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཤ་མན་ཌེ་མག་ (Shamen Demark) དང༌། བློན་ཆེན་གྱི་གྲས་སྐུ་ཞབས་སྦལ་ན་ཁོ་ཤི་ན་ (Balnakhoshina) རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཁག་གཅིག་ཕེབས་པ་མ་ཟད། སྐུ་ཞབས་ཤ་མན་ནས་འགོ་འཛུགས་གསུང་བཤད་དང་ྋགོང་ས་མཆོག་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་བྱམས་བརྩེའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གསུང་བཤད་སྩལ་བར་གསར་འགོད་པ་ཚོས་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུ་ཞུས་ཐོག་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་སྐོར་བསྐྱར་ནན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་ཁག་སོ་སོར་བཀའ་ལན་གསལ་པོར་གནང༌།

འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཉིན་མོ་ཞེས་པའི་ཚོགས་འདུར་ཞབས་སོར་བཀོད་པར་མང་ཚོགས་དྲུག་སྟོང་ཙམ་འདུས་འཛོམས་བྱུང་བ་དེའི་སར་སྐུ་ཞབས་ཤ་མན་ཌེ་མག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞི་བདེའི་འགྱུར་འགྲོས་དང་བོད་མིའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་རང་དབང་འབད་བརྩོན་ལ་བསྔགས་བརྗོད་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་བཤད་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གཙོ་བོ་མིའི་སེམས་རྒྱུད་ལ་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་དགོས་པ་དེའི་ཐད་ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་བསླབ་བྱར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་སོགས་འགྲོ་བ་མི་ཕན་ཚུན་དབར་བརྩེ་སེམས་མཛའ་མཐུན་གནས་ཐབས་སྐོར་གྱི་གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་མང་ཚོགས་ནས་ཡིད་ཤིན་ཏུ་མགུ་བའི་གུས་བཀུར་རྣམ་འགྱུར་བསྟན།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བར་ལམ་ཕེབས་སྐྱོད་སྐུ་ངལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་སྐུའི་མཁལ་རྩར་བསྙུན་གཞི་བཞེས་པར་བརྟེན་གསུང་ཆོས་མཛད་རིམ་ཕྱིར་འཐེན་གནང་དགོས་བྱུང་ཡང༌། རྒྱ་ནག་མང་གཙོ་འཐབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པ་དབན་རུལ་ན་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང་ཁོང་ཚོའི་བདེ་སྡུག་གནས་ཚུལ་གསན་བཞེས་ཀྱིས་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་སྦྲགས་རྩ་འགངས་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན། ཧཕ་རན་སིའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱིས་དབུས་པའི་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་དེང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་འགྲོས་དང༌། བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་ལ་གལ་ཆེའི་དགོངས་འཆར་བརྗེ་རེས་གནང་ཐོག་ཧཕ་རན་སི་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐུགས་ཁུར་གནང་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས།

ཚེས་ ༢༦ ཉིན་སྐུ་ངལ་ལ་མ་གཟིགས་པར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་དང་གསུང་ཆོས་འཕྲོ་སྐྱོང་མུ་མཐུད་མཛད། སྐབས་དེར་ཨི་ཏྲ་ལིར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཤོལ་རྩིས་མཛད་ཀྱང་འཕྲོད་བཞེས་ཀྱིས་དྭངས་སྐྱེད་ཕྲན་བུ་བྱུང་བ་དང༌། ཨི་ཏྲ་ལི་ནས་ཀྱང་སྨན་པ་མཁས་པ་དང༌། སྒེར་གྱི་གནམ་གྲུ་བཅས་ཆེད་དུ་གདན་ཞུར་བཅར་བར་བརྟེན་མཛད་འཆར་དུས་འགྱངས་ཉིན་གཉིས་རྗེས་ཚེས་ ༣༡ ཉིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་དེ་གར་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ལོ་རེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་སྲིད་བློན་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་མཚན་སྙན་ལྡན་པའི་མི་སྣ་ཁག་གིས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་བའི་གལ་ཆེའི་ཚོགས་འདུར་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕེལ་འགྱུར་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་སོགས་ཞི་བདེའི་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་བཀའ་སློབ་ཟབ་པ་སྩལ་བར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་དང༌། སྲིད་བློན། ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་བླ་མ། ཆབ་སྲིད་དང༌། ཚན་རིག་མཁས་ཅན་སོགས་མང་ཚོགས་ཉིས་ཁྲི་སྐོར་ཚོགས་བཅར་གྱིས་གསུང་བཤད་ཉན་པ་དེ་ནི་འདུ་འཛོམས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་མ་ཟད་ཁོང་ཚོར་སྔར་ཐོས་མ་མྱོང་བའི་བློ་བསྐྱེད་འཕེལ་བའི་ཤེས་རིག་གི་འཚོ་བཅུད་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་པར་བརྟེན་དགའ་བསུ་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས།

ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཨི་ཏྲ་ལིའི་གློག་བརྙན་བཟོ་མཁན་སྐད་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་སྦ་ཀྲུ་ལུ་ཆི་མཇལ་ཁར་བཅར་ནས་ཁོང་གིས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་གྱི་གློག་བརྙན་ཞིག་བཟོ་རྩིས་ཡོད་པ་དེའི་ཐད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་དང༌། བྱ་བ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས་པར་དགྱེས་བརྩེའི་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཞིབ་པར་ཕེབས། དེ་ཉིན་ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡར་ (Austria) ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་དེ་གར་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བའི་ཁོངས་མི་སོགས་མི་བརྒྱ་ཕྲག་སྐོར་ལ་ཞལ་མཇལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༢ ཉིན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཀར་ཀྲ་ཐེལ་ཌེམ་ (Dr.Kurt Waldheim) མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་གནད་དོན་སོགས་ལ་བཀའ་མོལ་ཞིབ་ལྷོད་གནང༌། ཁོང་ནི་དེ་སྔ་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་གནང་མྱོང་བ་མ་ཟད། ཕྱག་ལས་གང་ཅིར་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེ་ནས་རྒྱལ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གུས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་གསལ་བཤད་དང་སྦྲགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་དུ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་མཛད།

དེ་ནས་སྤྱིར་བཏང་གི་མང་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་དེའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཅན་སོགས་མགྲོན་འབོད་བྱས་པ་མི་བརྒྱད་བརྒྱ་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་བར་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་བསུ་ཆེ་བསྟོད་ཞུས། ཆེས་མཐོའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས་གཙོ་བོ་དང་མཇལ་འཕྲད་ལྷོད་བཞུགས་ཀྱིས་གསུང་མོལ་ཞིབ་པར་ཕེབས་ཏེ་ཁོང་རྣམ་པའི་ཐུགས་བརྩེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང༌། ད་དུང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་བོད་ཀྱི་ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་དབར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ལམ་ཤེས་རྟོགས་ཟབ་ཏུ་གཏོང་ཐབས་སྐོར་འབོད་སྐུལ་གནང༌།

འཇར་མན་གྱི་རྒྱལ་ས་སྦར་ལན་ (Berlin) དུ་ལོ་ལྟར་ཤེས་རིག་རོལ་རྩེད་ཀྱི་དུས་ཆེན་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཚོགས་པས་རྩ་ཆེའི་གོ་སྐབས་འདི་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཚེས་ ༤ ཉིན་རྒྱལ་ས་སྦར་ལིན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགྱེས་བརྩེའི་འཛུམ་ཞལ་ངོམ་བཞིན་པར་འཁྲབ་སྟོན་པ་སྐད་གྲགས་ཅན་གཉིས་དང་བོད་དོན་སྐོར་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་གསུང་གླེང་གནང་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་སུད་སིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་འཕྲོད་བཞེས་མཛད་པ་བཅས་ད་ལམ་གོང་གསལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་མཛད་འཆར་ཤིན་ཏུ་ཚགས་དམ་པོས་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཁག་དང༌། བརྙན་འཕྲིན། རླུང་འཕྲིན། གསར་ཤོག་ཁག་བཅས་ཀྱི་གསར་འགོད་པ། བོད་དོན་རོགས་ཚོགས་ཁག རང་རིགས་མང་ཚོགས། ཆོས་དད་པ་སོགས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་རང་རང་གི་མངོན་འདོད་ཚིམས་ངེས་སྩལ་ཞིང༌། ས་གནས་སོ་སོ་ནས་ཀྱང་ཕེབས་བསུ་ཕེབས་སྐྱེལ་གྱིས་མཚོན་ཕེབས་སྒྲིག་དང་སྐུ་སྲུང་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་བྱ་གང་ཅིར་ཆེ་མཐོང་ཞུས་པ་བཅས་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གི་སྐྱེ་བོ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོའི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཐུགས་རྗེའི་བྱིན་རླབས་འཇུག་པར་མཛད་དེ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་ཞབས་བདེ་བར་བཀོད།

སྐབས་དེར་ཨ་རིའི་གཞུང་འབྲེལ་ཁོར་ཡུག་དུས་དེབ་ཅེས་པའི་ནང་༼འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱེད་རྒྱུ་ནི་སྐྱེ་འགྲོ་ཐུན་མོང་གི་ལས་འགན་ཡིན་༽ཞེས་པའི་བཀའ་རྩོམ་ཞིག་ཀྱང་འགོད་ཐོན་བྱུང་བ་གཤམ་གསལ།

རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་འཕོ་འགྱུར་སྐོར་ལ་ཚན་རིག་པས་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བརྗོད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཤེས་ཡོན་དེ་ཙམ་མེད་པའི་མི་དཀྱུས་མ་ཚོས་ཆ་ཚང་ཤེས་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཡིན། དཔེར་ན། གླིང་འདིའི་ཚ་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ་དང༌། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སླེབས་པ། སྐྱི་ལྤགས་ཀྱི་ནད་དང་སྐྲན་ནད་མང་དུ་འཕེལ་བ། མི་འབོར་འཕར་ཚད་ཆེ་བ། ཐོན་ཁུངས་རྫོགས་པ། རྩ་ཆེའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་རྩ་སྟོངས་སུ་འགྲོ་བ་བཅས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཐོས་ཀྱི་ཡོད། དེང་འཛམ་གླིང་གང་སར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་འདི་དག་ནི། ཕྱི་སྣོད་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་ཚང་མའི་འཚོ་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་མ་ལག་རྩ་འཐོར་དུ་འགྲོ་བའི་འགལ་རྐྱེན་ཛ་དྲག་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་འཕོ་འགྱུར་དེར་སྤྱི་བྱེ་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཉེན་ཚབས་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་འདུག དཔེར་ན། ད་ལྟའི་མི་རབས་འདི་གཅིག་པུའི་ཐོག་འཛམ་གླིང་གི་མི་འབོར་ལྡབ་གསུམ་འཕར་ཡོད་པ་དང༌། དུས་རབས་རྗེས་མའི་ནང་ད་དུང་ལྡབ་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་འཕར་ངེས་རེད། ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ཐོན་ཁུངས་འཛད་སྤྱོད་དང༌། བཙོག་རླུང༌། ཀར་བྷོན་ཌའི་ཨོཀ་སའེ་ཌི། (carbondioxide) སྐྱེད་ཐོན། ཤིང་ནགས་གཙང་གཅོད་བྱེད་པ་སོགས་དང་མཉམ་དུ། འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་ཡང་ལྡབ་ལྔ་ནས་བཅུའི་བར་འཕར་ཡོད། ད་ཆ་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདིར་ལྷག་པའི་རྐྱེན་ངན་དང༌། མི་རབས་རྗེས་མ་ཚོའི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གོད་ཆག་རྣམས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་བློ་ཡུལ་དུ་ཤོང་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་བདེ་སྡུག་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཁོར་ཡུག་གི་ཉམས་ཆག་དེ་ཚོར་ངེས་པར་དུ་སེམས་ཁུར་དང་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས།

ངའི་བསམ་པར། གང་ལྟར་ཡང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་འཚོ་གནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་བགྲོད་ལམ་གསར་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་རྙེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་འདི་བཀྲ་ཤིས་པའི་འཕྲིན་བཟང་ཞིག་རེད་སྙམ། དུས་རབས་འདིའི་ནང་དམག་འཁྲུག་དང་མུ་གེ འབག་བཙོག དེ་མིན་དཀའ་ངལ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་དག་ཅིག་བྱུང་བ་དེ་དག་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་དང་འདོད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན།

དེའང་སྐྱེ་འགྲོའི་བར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། མིའི་རིགས་ཀྱི་མ་རུང་པའི་བྱ་སྤྱོད་དང་དེའི་ཚབས་ཆེན་གྱི་བདག་འབྲས་ལ། སྐྱེད་མ་ལྟ་བུའི་སའི་གོ་ལ་འདིས་མི་བཟོད་པའི་སྡུག་སྐད་ཤོར་ནས། མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་སྔོན་བརྡ་གཏོང་གི་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་གནས་ལུགས་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པ་ནས་མི་བསྲུན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་རྒྱུར་བཀག་འགོག་དང་སྤོང་ཐབས་བྱ་དགོས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ཐུན་མོང་གི་གཞི་རྩའི་བསམ་འདུན་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཡིན། ང་རང་ཚོས་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་གི་རྩ་བ་ཚུགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་སྤེལ་བ་ཡིན་ན། དེས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་སྐྱེ་འགྲོ་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་ངེས་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་རྣམ་ཀུན་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་དང་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་གྱི་བསམ་བློ་ཞིག་སྤེལ་སླད་ཚང་མར་འབོད་སྐུལ་ཞུ་ཡི་ཡོད།

ང་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་འདི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ཟིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ལས་དོན་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱང་དེའི་ཕན་འབྲས་ནི་གནས་སྐབས་དང་མི་སྒེར་ཙམ་མིན་པར། སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས་ཡིན། ང་ཚོས་འདས་པའི་བསམ་མེད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཚོར་བསམ་ཤེས་དང་བཟོད་སྒོམ་བྱེད་ཐུབ་ཚེ། ད་ལྟའི་གདོང་ཐུག་གི་དཀའ་ངལ་ཚང་མ་དོན་དང་ལྡན་པའི་ངང་སེལ་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་དང་སྤོབས་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། རེ་བ་འདི་ང་ཚོས་ཕྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཧྲིལ་པོའི་ཐོག་ཁྱབ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱ་དགོས།

ཆེས་གཞི་རྩར་གྱུར་བའི་བསྲུང་བྱ་ཞིག་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་ཐུབ་ན་རབ་དང༌། གལ་སྲིད་ཕན་པ་སྒྲུབ་མ་ཐུབ་ཀྱང་གནོད་འཚེའི་ལས་སྤོང་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་མ་ལག་དང༌། དེའི་སྟེང་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་བར་ཡོད་པའི་ལྐོག་གྱུར་གྱི་འབྲེལ་བ་རྙོག་འཛིངས་ཅན་མང་པོ་ད་དུང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་མེད། གོང་གི་གཞི་རྩའི་སྲུང་བྱ་དེ་ནི་ང་ཚོའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་ལམ་སྟོན་ཞིག་ཡིན། སའི་གོ་ལ་འདི་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་ལ་ང་ཚོའི་སྐྱེད་མའང་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཁོང་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་ལྟ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི། ད་ཆ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་མི་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

རང་ཉིད་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སའི་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོ་དང་དེའི་སྟེང་གི་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་རྩི་ཤིང་སྲོག་ཆགས་བྱིངས་དང༌། གཞན་ཡང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྗེས་རབས་ཡོད་ཚད་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ལྟ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ཤེས་ཡོན་ལྡན་དགོས། དེར་བརྟེན་ཁོར་ཡུག་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་ཚང་མ་ནི་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་ལག་རྩལ་འཕེལ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་སྤུས་ཀ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། གལ་འགངས་ཆེ་བ་ནི་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་སུ་ཡིན་ཡང་རང་ཉིད་གནས་འཆའ་བའི་ཁོར་ཡུག་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱད་ནོར་གྱི་རྒྱུས་མངའ་ལོན་པའི་ཐོག་ནས་བརྩི་མཐོང་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། ང་ཚོས་གཞན་ལ་བརྩི་མཐོང་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་བསམ་མེད་བླུན་རྨོངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་རྣམས་སྤངས་ཐུབ་ཚེ། རང་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཞིར་གྱུར་པའི་ས་གཞི་རིལ་མོ་འདིར་བདག་གཉེར་སྲུང་སྐྱོབ་ལེགས་པོ་བྱ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།

རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན། ཁོར་ཡུག་གི་ཤེས་བྱ་ཞེས་པ་ནི་བདེ་སྙོམས་ཀྱི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་ཐབས་དེ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ཚང་མའི་མཐུན་སྣང་ཞིག་ནི་འདོད་རྔམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཞིག་འཚོལ་མི་ཐུབ་ལ། ཕྱི་དངོས་པོའི་སྟེང་ནས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་བ་ཞིག་རྙེད་མི་ཐུབ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་འདིར་མི་གྲངས་འདི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ས་གཞི་རིལ་མོ་འདི་གཏན་ནས་གཏན་དུ་སྐྱོབ་ཐུབ་བམ། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ཚང་མས་ཡིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡོང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཡག་ཤོས་རེད་སྙམ།

འཇིག་རྟེན་དབང་དུ་བསྒྱུར་འདོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་དེའི་སྟེང་གི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་བྱུང་བཀོད་པ་རྣམས་འཐོར་ཞིག་འགྲོ་བའི་ལས་གཞི་བརྩམས་པ་ལས། ཉིད་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ལྟ་བུའི་ས་གཞི་རིལ་མོ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་བག་ཡོད་ཀྱི་མཉམ་གནས་བྱས་ན་ཅིས་མི་ལེགས།

གདོད་མའི་རྒྱུན་སྲོལ་དེ་ཚོ་ཕྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལ་འཕྲོད་ཅིང༌། དེ་ཙམ་ཅ་ཟིང་མེད་པར་ཞི་བདེ་ཁོད་སྙོམས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡོང་རྒྱུར་ཕན་ནུས་ཐོན་པའི་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་མཉམ་དུ་འཁྲུག་རྐྱེན་མེད་པར་བདེ་སྙོམས་སུ་འཁོད་རྒྱུར་རིན་ཐང་གི་ནུས་པ་ལྡན་ཡོད།

དཔེར་ན། བོད་མི་རྣམས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མཐོ་སྒང་གི་གནམ་གཤིས་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་གོམས་འདྲིས་ལྡན་པའི་ངང་མཉམ་དུ་གནས་ཐབས་བྱེད་པ་འདི་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་དང༌། རྒྱུན་སྲོལ་གྱིས་ཚོར་རྐྱེན་མྱུར་བའི་བོད་ཀྱི་རང་བྱུང་སྣོད་བཅུད་ལ་གཏོར་བརླག་མི་བྱེད་པའི་ལྟ་སྤྱོད་བཟང་པོ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། བོད་མི་ཚོས་བདག་མེད་བྱེས་འཚོའི་སྲོག་ཆགས་དེ་ཚོ་རང་དབང་གི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་རྒྱུན་དུ་བརྩི་མཐོང་བྱེད་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་དང༌། དུས་སྟོན། གཞན་ཡང་དེ་མིན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ནང་བོད་མི་ཚོས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་བརྩི་མཐོང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།

བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ནའང་ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། ཕྱི་ཁོར་ཡུག་གི་ཆ་རྐྱེན་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཁ་ཤས་ཁོར་ཡུག་གིས་འདོར་བའི་སྐབས་སུའང་མི་ཚོས་དེ་དག་གནས་ཐབས་ངེས་པར་དུ་ལྟ་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། མིའི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གིས་ཕན་ཐོགས་ལྡན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁྱད་ནོར་རྣམས་རྒྱུད་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་འདི་དག་རང་བྱུང་སྣོད་བཅུད་ལ་གཅེས་གཉེར་བྱེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན།

ངོས་ནས་རྣམ་ཀུན་སེམས་པ་བཟང་པོའི་ཕན་ཡོན་གྱི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་གི་ཡོད། མིའི་རིགས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་བཟང་པོ་འདི་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། སེམས་བཟང་པོ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཚེ། ཁྱེད་ཀྱི་ཀུན་སློང་དེ་ཡང་དག་པ་ཞིག་དང་ཁྱེད་ཀྱི་བསྒྲུབ་ན་མི་འགྲུབ་པའི་ལས་དོན་གང་ཡང་མེད། ཇིག་རྟེན་འདིའི་མི་ཚང་མས་ཕན་ཚུན་ཤ་ཚ་སྙིང་ཉེ་ཕན་སེམས་ལྡན་པའི་ངང་འབྲེལ་འདྲིས་དང་མཐུན་ལམ་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེས་ང་ཚོ་རང་ཉིད་སྐྱོབ་ཐུབ་པར་མ་ཟད། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན། འདི་ནི་ང་ཚོས་ཆ་རྒྱུས་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དང༌། འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང་མི་ལྡང་བའི་ཁོར་ཡུག་གསར་པ་ཞིག་ལ་གནས་སྤོ་བྱེད་པ་ལས་ཧ་ཅང་གིས་ལས་སླ་བ་ཡིན།

ད་ཆ་ཞིབ་ཏུ་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་ཚེ། མིའི་རྣམ་ཤེས་དང༌། སེམས་ཁམས། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་བཅས་ནི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱིས་གནས་པ་ཞིག་ཡིན། ཕྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་ཤེས་ཡོན་གྱིས་མིའི་རྒྱུད་ལ་གོ་རྟོགས་བཟང་པོ་ཞིག་དང༌། བྱམས་བརྩེའི་བློ་ཞིག་བསྐྱེད་དེ་འཛམ་གླིང་འདི་ཞི་བདེ་ལྡན་པ་དང༌། སྐྱེ་འགྲོ་ཚང་མ་མཛའ་མཐུན་དང་མཉམ་དུ་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་ངེས་ཡིན།7jམཆན། ཞེས་སྩལ།

༣༽ཁལ་ཁ་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་མཛད་པ།

སོག་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མང་གཙོ་རང་དབང་གི་འགྱུར་བ་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་དད་རང་མོས་ཀྱི་ཁེ་དབང་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ཚད་ཀྱང་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་དུས་བབ་ཆེས་བཟང་པོའི་འོག་ཏུ་ཡུལ་དེའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་དང་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས་སྨོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྔ་དུས་ཁལ་ཁ་རྗེ་བཙུན་པ་ཞེས་འབོད་པའི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་དུས་རབས་ཕྱེད་ལྷག་ཙམ་རིང་རུ་སུ་དམར་པོའི་དུས་འགྱུར་བཙན་གནོན་གྱི་བཀག་འདོམས་འོག་ངོས་འཛིན་གདན་ཞུ་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་དེ་མུར་ལུས་ན་ཡང༌། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་བླ་ལྷ་ཁག་གིས་རང་བཞིན་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་སྐྱེ་སྲིད་གཅིག་ཡོད་པ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཅིང༌།

༡༩༥༩ ལོའི་དུས་འགྱུར་སྐབས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་ནས་དེང་སྐབས་མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཁོངས་བཞུགས་མུས་སུ་ཡོད་པ་དེ་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་མིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཞལ་བཞེས་བཀའ་བཟང་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་དགོས་ཚུལ་འདི་ལོ་དབྱར་ཁ་རང་གཞུང་ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་མཆོག་དང་དྲུང་ཆེ་བཅས་སོག་ཡུལ་དུ་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་སྐབས་སོག་པོའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་དབུས་པའི་དགོན་ཁག་མཁན་བླ་གཞུང་སྒེར་གང་ཐད་ནས་རེ་ལྟོས་ཆེན་པོས་མངགས་བྱ་གསུང་ནན་གནང་བ་ལྟར་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་དེ་སྐོར་གལ་ཆེ་དོན་ཆེན་དུ་བརྩིས་ཏེ་ས་གནས་སུ་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་གང་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་ངོས་འཛིན་གྱིས་མཚོན་པའི་སྐབས་དེའི་དངོས་བྱུང་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་ཐོག་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱུས་ཅན་ཁག་ལའང་འདྲི་རྟོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་སྦྲགས་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་དཔྱད་ཡོང་བའི་སྙན་ཞུ་འབུལ་ལམ་ཞུས་པའི་བཀའ་ཕྱིར་ཕེབས་སུ།

རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་སྲིད་འཇམ་དཔལ་རྣམ་གྲོལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་འདི་བཞིན་ངོས་འཛིན་བྱ་རིམ་ཐོ་ཤོག་ཟུར་གསལ་དངོས་འབྲེལ་དུ་སྣང༌། བསྟན་འགྲོར་ལྷག་བསམ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཤིན་ཏུ་བཟང༌། མདོ་རྒྱུད་གཞུང་ལུགས་ལ་ཐོས་བསམ་ཉམས་ལེན་ཡང་གང་འཚམས་གནང་འདུག་པས་འདི་པ་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་ཕྲེང་དགུ་པ་ངོ་མར་ངོས་འཛིན་བགྱིས་པ་ཡིན། སྐུ་ཚེ་ཡུན་བརྟན་ངོས། རིང་ནས་ཐུགས་བསྐྱེད་སྨོན་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཡུལ་དུ་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་སྤེལ་བའི་མཛད་འཕྲིན་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༠ ལ། ཞེས་སྩལ་བ་བཞིན།

རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་འཇམ་དཔལ་རྣམ་གྲོལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་སྦྲེལ་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༨ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༢ ལོར་ལྷ་ལྡན་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉེ་འདབས་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ་ཡབ་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་དང༌། ཡུམ་དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས།

དེ་ནས་ཟླ་དྲུག་ཙམ་སོང་མཚམས་ཡབ་ཡུམ་ཞལ་གྱེས་ཏེ་སྐུའི་མེས་པོ་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་གཟིམ་འགག་ཟུར་པ་ཆོས་འཕེལ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་གཟིམ་ཤག་ཏུ་བདག་གཉེར་གྱིས་གསོལ་དཔོན་དུ་ཐུབ་བསྟན་རབ་ཡངས་ཆེད་དུ་འཇོག་གནང་མཛད་པ་སོགས་བྱམས་བརྩེའི་འཚོ་སྐྱོང་འོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཞིང༌། སྤྲུལ་སྐུ་ངོས་འཛིན་བྱུང་ཚུལ་ནི། དང་པོ། ཏྲེ་ཧོར་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཟུར་བྱམས་པ་ཆོས་གྲགས་རིན་པོ་ཆེས་འདི་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་ཡིན་གསུངས་ཏེ་སྐྲ་ཕུད་བཞེས་ནས་མཚན་དུ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཞེས་གསོལ།

རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་མེས་པོ་གཟིམ་ཟུར་ལ་ཁྱེད་ཀྱི་ཤག་ཏུ་ཡོད་པའི་བུ་དེ་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་སྲིད་ཡིན། འོན་ཀྱང་རེ་ཞིག་གསང་རྒྱ་གནང་དགོས་ཞེས་ནང་དོན་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད་ཡོད། གཞན་ཡང་དེ་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁ་རག་ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ། ཁང་གསར་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ནས་ཀྱང་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང༌།

དེ་བཞིན་སྐྱབས་རྗེ་ཕ་བོང་ཁའི་མཇལ་ཁར་བཅར་སྐབས་མཚན་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཞེས་པ་བསྟན་འཛིན་དར་རྒྱས་སུ་མཚན་བརྗེས་གནང་འདུག་པ་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོས་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་མཚན་གྱི་ཅོད་པན་སྩལ་བ་ནས་བཟུང་དབྱངས་གསལ་ཕྱི་མོའི་སློབ་དཔོན་མཛད་ཅིང༌། རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་བཀའ་དྲིན་སྩལ་ཏེ་འཇམ་དཔལ་རྣམ་གྲོལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ་མཛད།

བྲ་འགོ་མཁན་ཆེན་གྱི་སྐུ་སྐྱེ་འབྲས་བདེ་ཡངས་བྲ་འགོར་རིན་པོ་ཆེས་ཞབས་བརྟན་སྨོན་ཚིག་ཅིག་བཀའ་རྩོམ་གནང་བ་བཅས་དང༌། གཞན་ཡང་ཆོས་སྐྱོང་ཁག་གི་ངོས་འཛིན་གནང་ཚུལ་ནི། འབྲས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་གི་དབྱར་གསོལ་སྐབས་ཤིག་ཏུ་མཁན་པོ་ལས་སྣེ་དང་ཀུན་གླིང་རྟ་ཚག་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་མང་པོའི་དབུས་སུ་དགའ་གདོང་ཆོས་སྐྱོང་གིས་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་ཞེས་སྐུ་པང་དུ་བཞེས་ཏེ་མཇལ་དར་ཞལ་ཇ་ཕུལ་བ་སོགས་དགྱེས་ཉམས་ཧ་ཅང་མངོན་གསལ་ཅན་ཞིག་གནང་བ་དང༌། ནང་སོག་ནས་འཁོར་ལོ་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་ཡང་སྲིད་བརྩད་གཅོད་དུ་ཆེད་ཕེབས་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སྤྱན་འདྲེན་ལུང་ཞུ་འབུལ་སྐབས་ད་ལྟའི་སྤྲུལ་སྐུའི་མཚན་ཐོན་པ་དང་ཡར་སྐུ་བཞེངས་ཀྱིས་མཇལ་དར་ཨ་ཕྱི་གཅིག་ལ་མདུད་པ་བསྐྱོན་ཏེ། ཧྲིཿཞེས་གནང་བ་ལས་དམིགས་བསལ་གསལ་ཁ་ཆེ་རིགས་མ་མཛད་ཀྱང་ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་བློ་བདེ་པོ་གནང་སྟེ་ལུང་ཞུའི་ས་བོན་བཅས་སྤྲུལ་སྐུའི་སར་འཇོག་པ་གནང་འདུག་ཀྱང་བོད་དུ་ལུས་ནས་མེད།

སྤྲུལ་སྐུར་སྐབས་དེར་བླ་བྲང་དང་དགོན་པ་སོགས་གང་ཡང་མེད་གཤིས་རྭ་སྒྲེང་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེས་བླ་དགོན་བརྟེན་ས་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་ཚུལ་ཕེབས་སྐབས་མེས་པོ་གཟིམ་ཟུར་ནས་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཆོས་ཞུགས་ཆོག་པ་ཞུས་པར་འབྲས་སྤུངས་བསྟན་མར་ཞུས་ཏེ་ཐག་གཅོད་མཛད་རྒྱུ་གནང༌། ལོ་དེའི་སྨོན་ལམ་སྐབས་བསྟན་མར་ལུང་ཞུ་ཕུལ་བར་རྣམ་ཀུན་བསྟན་སྐྱོང་ཆེན་མོས་བཀའ་ལུང་གནང་སྲོལ་མེད་ཀྱང་དེ་སྐབས་ད་ལྟའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཇལ་དར་ཨ་ཕྱི་ཞིག་དང་བཀའ་ལུང་གནང་བས་དེ་ཀུན་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར། དེ་འཕྲལ་དཔའ་བོ་སྤྱན་འདྲེན་སྐབས་ངོས་ཀྱི་རིག་པ་འཛིན་པ་འདི་གདན་ས་འབྲས་སྤུངས་རང་དུ་ཆོས་ཞུགས་དགོས་ཚུལ་གསུངས་པ་ལྟར་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་ཉིན་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་དུ་ཆོས་ཞུགས་གནང༌།

གང་གི་སྐུ་ཆས་ངོས་འཛིན་གྱི་ཐོག་ནས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ངེས་པ་རྙེད་ཚུལ་ནི། རྗེ་བཙུན་དམ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པའི་སྐབས་ཕྱག་མཛོད་ཀྱི་ལས་ཁུར་བཞེས་པོ་བོད་གཞུང་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཁལ་གསོལ་ཞེས་གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་མཁན་ཆུང་ཞིག་བསྐོ་གཏོང་གནང་ལམ་ཡོད་པ་བཞིན་ཁལ་གསོལ་དུ་ཕེབས་མྱོང་མཁན་ཆུང་ཐུབ་བསྟན་ངག་དབང་ཆུང་སྲིད་ཀྱི་མེས་པོ་གཟིམ་ཟུར་གྱི་བཞུགས་གནས་ཞོལ་ནུབ་སྒོའི་སྟེང་ལྷན་བཞུགས་ཀྱིས་དབྱར་ཀ་སྐུ་ཆས་མུག་བསང་གནང་སྐབས་དེའི་ཁྲོད་དུ་གོས་ཆེན་གསེར་མའི་ཁྲི་རྒྱབ་ཡོལ་དང༌། བླ་བྲེས། ཅོད་པན་སོགས་ཡོད་པ་ཆུང་སྲིད་ནས་དེ་དག་ངའི་ཡིན་ཞེས་ཕྱག་ཏུ་བཞེས་ནས་ངོས་འཛིན་གནང་བར་ཁལ་གསོལ་ནས་དེ་དག་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་སྐུ་གོང་མའི་སྐུ་ཆས་འཁྲུལ་མེད་ཡིན་ཞེས་ངོ་མཚར་དང་དགའ་སྐྱོའི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་ཆུང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེར་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་སྐབས་ཤིག་ཁོང་ནས་སོག་སྐད་ཐོག་ཁྱི་དེ་ཚོ་མར་དེད་གསུངས་པར། ཆུང་སྲིད་ནས་ལམ་སང་ཁྱི་དེད་པ་སོགས་སོག་སྐད་ཀྱི་བག་ཆགས་སད་ཚུལ་བྱུང་བ་དང༌། ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོ་འདུག་ཅེས་ཞེད་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་ཁུག་ཀྱོག་ལ་ཡིབས་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་ཡང་བྱུང༌།

གཞན་ཡང་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་སླད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ནང་ཙམ་ལ་ཏེ་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དཔོན་འཁོར་བཅས་ཕེབས་སྐབས་ལམ་བར་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་གཞུང་ནས་བླ་མ་དོ་དམ་ཞུས་ཏེ། ཕྱག་མཛོད་ཏཱ་བླ་མ་སོགས་བོད་དུ་འགྲོ་ཆོག་པ་བྱུང་ཡང་ལྷ་སར་འབྱོར་ནས་སྤྲུལ་སྐུར་གསང་མཇལ་ཙམ་ལས་ཞབས་རྔོ་ཐོགས་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བ་དང༌། རྗེས་སུ་ཏེ་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ངོ་མ་བོད་དུ་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡང་གནས་ཚུལ་གོང་མཚུངས་ལས་དོན་ལྡན་འཕྲོས་གླེང་དང་མཇུག་གནོན་རིགས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་ལུས་ཐོག བཀའ་དྲིན་ཟླ་མེད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་ཆུ་སྦྲེལ་ཞལ་གདམས་ནང་དམར་པོའི་ལམ་ལུགས་ཆེས་ཆེར་བདོ་བས་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་སྲིད་རྩད་གཅོད་མི་ཆོག་པ་སོགས་ཇི་ལྟར་སྩལ་བ་ལྟར་སོག་པོ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་དམར་པོའི་དུས་འགྱུར་གྱིས་བླ་མའི་སྐྱེ་སྲིད་རྩད་གཅོད་མི་ཆོག་པའི་དམ་བསྒྲགས་རྐྱེན་དབང་སྣ་ཚོགས་པས་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྔར་ལམ་གོང་མའི་མཚན་གནས་གདན་ཐོབ་འབུལ་བཞེས་མ་ཐུབ་པར་ལུས་རུང༌།

འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་དུ་ཆོས་ཞུགས་སློབ་གཉེར་གསན་བཞེས་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་མཐའ་འཁྱོངས་གནང་སྟེ་མཐར་ཏཱ་ར་ན་ཐའི་གདན་ས་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་དུ་ཕེབས་ནས་དད་ལྡན་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ལ་ཆོས་འབྲེལ་མང་དུ་སྩལ་ཞིང༌། ༡༩༥༩ ལོར་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྡོར་གླིང་ཁུལ་དུ་ལོ་ཤས་བཞུགས་རྗེས་མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཁོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དེ་གའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་གནས་དམ་པ་མཛད་པ་མ་ཟད། ཡུམ་སྲས་དང་འབྲེལ་ཏེ་དགུང་ལོ་ ༥༩ ཕེབས་པའི་སྐབས་འདིར་བདེན་པའི་མཐའ་གསལ་ནས་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐྱེ་སྲིད་འཁྲུལ་མེད་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཞལ་བཞེས་མཛད་པས་རིང་མིན་རང་གི་སྐྱོང་ཤུལ་སོག་ཡུལ་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་སྨོན་དགོངས་གཞི་ཇི་བཞིན་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་རྒྱ་ཆེ་སྐྱོང་བར་མཛད།

༤༽རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བདུན་ནང་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་ལ་གཞུང་འབྲེལ་དང༌། དེ་མིན་གདན་ཞུའི་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་སོགས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མཛད་དོན་ཁག་གཅིག་བསྐྱང་སླད། ༡༩༩༡ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་བཅས་བཞུགས་སྒར་ནས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་རིམ་བཞིན་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སོ་ཁོར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། དེ་ནས་སོག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་སོག་པོའི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལན་བྷ་ཊོར་ (Ulan Bator) ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་དགའ་ལྡན་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་མཁན་པོ་བླ་མ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡ་ཞི་མཐུན་ནང་པའི་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་དྲུང་ཆེ་ཆུང་གིས་གཙོས་པའི་སྤྱི་སྒེར་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དེ་ནས་མཛེས་བཀོད་རྣམ་པར་བཀྲ་ཞིང་མཆོད་ཆས་སོགས་ནང་གི་འཛིན་སྤྲས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སོག་གུར་ཆེན་པོ་ཞིག་ནང་གདན་དྲངས་ནས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། མཁན་པོ་བླ་མ་སོགས་མགྲོན་རོགས་གནད་ཡོད་རྣམས་དང་ཐུགས་བརྩེའི་གསུང་གླེང་ཕེབས། སྐབས་དེར་གློ་བུར་མི་མང་ཁྲི་ཚོ་བརྒལ་བ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་དོན་གཉེར་གྱིས་ལྷགས་པར་ྋགོང་ས་མཆོག་དགོན་པའི་ཡང་སྟེང་ལ་ཕེབས་ནས་མང་ཚོགས་ལ་ཞལ་མཇལ་དང༌། འཚམས་འདྲི་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་གནད་བསྡུས་ཤིག་སྩལ་ཏེ། དགོན་པའི་འདུ་ཁང་གི་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད་ནས་གནས་བཅུའི་ཞལ་འདོན་གྱི་སྒོ་ནས་མཁན་པོ་བླ་མས་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དགེ་འདུན་དང་དེར་འདུས་མང་ཚོགས་བཅས་ལ་དགའ་ལྡན་ལྷ་བརྒྱ་མ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ།

དེ་ནས་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་ཡུལ་དེར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཕོ་བྲང་ལ་ཕེབས་ཏེ་སྤྱན་ཞིབ་ཐུགས་སྨོན་དང༌། དེ་གར་བཅར་བའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་དང་ལྷན་དུ་བོད་སོག་གི་འབྲེལ་བ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་ལྷུག་པར་གནང་རྗེས་གཞུང་གི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་གནས་སུ་ཕེབས།

ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་དགོན་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དགེ་འདུན་རྣམས་དང༌། དད་ལྡན་མི་མང་བཅས་ནས་བླ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་མཚམས་རྒྱལ་སྲས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་རྩེད་ཐང་ཆེན་མོར་མི་མང་བཞི་ཁྲི་བརྒལ་བར་ལམ་རིམ་བསྡུས་དོན་གྱི་བཤད་ཁྲིད་སྔ་དགོང་ཆོས་ཐུན་གཉིས་ལ་ཆ་ཚང་བ་སྩལ། དེ་ཉིན་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་ནས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་མོ་སི་ཁོར་ཕེབས་ཤིང༌། དེ་གར་སྲིད་འཛིན་གྷོར་པ་ཅོབ་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པ་སྐུ་ཞབས་ (Anatoly Chernyaev) སོགས་མི་སྣ་འགའ་ཞིག་ལ་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས། སོག་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཡུན་ཤིན་ཏུ་ཐུང་ཡང་དེའི་རིང་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་ཁག་ལ་རྒན་རྒོན་ནས་བྱིས་པ་བར་གྱི་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་དད་མཇལ་གསོལ་འདེབས་སུ་རང་བཞིན་ངང་འདུས་པ་མ་ཟད། ཕེབས་ལམ་དུ་བཏིང་བའི་ཕེབས་རས་ཀྱང་དུམ་བུ་མང་པོར་བགོས་ནས་དད་རྟེན་དུ་འཁྱེར་བ་སོགས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་སྙིང་ཁོང་རུས་པའི་གཏིང་ནས་དད་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་བ་ནི་བོད་མི་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

ཚེས་ ༢༩ ཉིན་སོག་ཡུལ་ནས་མོ་སོ་ཁོ་གནམ་ཐང་བརྒྱུད་ལི་ཐུ་ནི་ཡའི་ (Lithuania) གཞུང་འབྲེལ་གདན་ཞུ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་མོ་སི་ཁོར་ལི་ཐུ་ནི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་གཉིས་ཕེབས་བསུ་འཚམས་མཇལ་ལ་བཅར་བ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་གྱི་ཆེད་གཏོང་གནམ་གྲུ་ཕེབས་བསུར་འབྱོར་ཡོད་པ་བཞིན་དེའི་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གནམ་ཐང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང་གཞུང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོ་རྒྱས་པར་གནང༌།

དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ལ་བཞུགས་ཏེ་རྒྱལ་སའི་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཕེབས་སྒྲིག་བཞུགས་གནས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་སྐབས་སྐུའི་ཉེན་སྲུང་སོགས་ཆེ་བསྟོད་ཆ་ཚང་ཞུས། དེ་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་སྲིད་འཛིན་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཇལ་དར་རྩེ་སྤྲོད་དང༌། མཛའ་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གསུང་གླེང་གནང་སྐབས་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ནས་ད་རེས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དེས་ང་ཚོར་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་གཏིང་ཟབ་ཅིག་བྱུང༌།

ངོས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་སྐོར་ལ་དེ་སྔ་ནས་དོ་སྣང་གིས་ཤེས་ཚོར་ཟབ་མོ་ཡོད། ལྷག་པར་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་སྐབས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གཟིགས་སྐྱོང་ཆེན་པོ་གནང་བ་དེ་ང་ཚོའི་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེར་བརྩི་ཡི་ཡོད། ང་ཚོའི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྐབས་སུ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲིན་གནང་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་ཁྲིད་ནང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་ཨང་དང་པོ་ཡིན།

ང་ཚོས་གསུང་འཕྲིན་དེ་དག་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་སྒྲོགས་སྦྱང་ཞུས་པར་ཡུད་ཙམ་གྲོས་ཚོགས་ནང་དགའ་སྤྲོ་དང་ཐལ་མོ་རྡེབ་སྒྲས་ཁེངས་ནས་འཐུས་མི་ཚོས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང༌། དེ་རྗེས་རླུང་འཕྲིན་དང་བརྙན་འཕྲིན་བརྒྱུད་མང་ཚོགས་ལ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པར་མང་ཚོགས་ནས་དགའ་མོས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང༌། ཁོང་ཚོའི་སེམས་སྟོབས་འཕེལ་བའི་འགུལ་ཤུགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་སོང༌། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་དབང་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་རྩོད་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐའ་མ་བདེན་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་བྱུང༌།

གང་ཉིད་ནས་བོད་པ་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་ཐོག་དཀའ་ངལ་ནང་ལྷུང་པའི་མི་མང་ཚང་མའི་མགྲིན་ཚབ་པ་གནང་སྟེ་བཀའ་མོལ་གསུང་གི་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཁྱེད་ལ་དགའ་བསུ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ད་རེས་ཀྱི་འཚམས་འདྲི་འདི་ཡང་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་རྗེས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་མཁན་ཨང་དང་པོ་ཡིན་པ་དེས་ང་ཚོར་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་སྤོབས་བྱུང༌།

དེང་སྐབས་བོད་དང་བོད་མི་མང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། དཀའ་ངལ། བཙན་དབང་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡོད། དེ་བཞིན་བོད་མི་མང་ལ་རེ་འདུན་གང་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་ཚོར་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ལི་ཐུ་ནི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་དབུས་པའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། མི་མང་བཅས་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་འདི་ཁ་ཙམ་མིན་པའི་དོན་དངོས་ལག་ལེན་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་པར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ནང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལྟ་བར་ངེས་པ་རྙེད་ཐུབ་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་དེར་དམིགས་བསལ་གྱི་བསྔགས་བརྗོད་དང༌། སྲིད་འཛིན་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་གནང༌།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་དྭ་ཕྲུག་གི་བུ་བཅོལ་ཁང་ཞིག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བུ་ཕྲུག་ཚོར་བྱམས་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གཟིགས་སྐྱོང་དང༌། ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ལ་གནས་གཟིགས། དེ་ནས་མང་ཚོགས་ཧ་ཅང་མང་པོའི་འདུ་འཛོམས་ཐོག་མིའི་བརྩེ་བ་དང༌། བྱམས་པ། སྙིང་རྗེ་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་སྩལ་བར་མང་ཚོགས་ནས་དགའ་མོས་བརྩི་བཀུར་ཚད་མེད་ཞུས། ཉིན་གུང་སྲིད་བློན་ནས་གསོལ་སྟོན་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌།

མགྲོན་རོགས་སུ་སྲིད་གཞུང་གི་དྲུང་ཆེ་དང༌། ཁྲིམས་དོན་བློན་ཆེན་སོགས་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། སྲིད་བློན་ནས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས། ང་ཚོའི་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་དང༌། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་སོགས་གསལ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་ཐོག་སེམས་ཁུར་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་འདིས་བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཛིན་པའི་ང་ཚོའི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་པོ་མཚོན་ཡོད། ད་དུང་མ་འོངས་པར་བོད་མི་མང་ལ་དེ་བས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་སེམས་ཁུར་ཞུ་ཡི་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་དེ་བསྟུན་འཚམས་ལན་གནང༌།

ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་གྲོས་ཚོགས་སུ་གསུང་བཤད་8jམཆན།སྩལ་ཞིང༌། ཁོང་རྣམ་པས་ཀྱང་བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་ནི་ཆོས་སྲིད་གང་ཐད་ནས་དྲང་བདེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པར་བརྟེན་གྲོས་ཚོགས་དང༌། མི་མང་བཅས་པ་ཚང་མས་རྒྱབ་སྐྱོར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུའི་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་ཡིན་ལུགས་ཞུས།

དེ་རྗེས་རྒྱལ་སྲུང་ལྷན་ཁང་གི་དམག་དཔོན་ཁག་ནས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཏེ་དམག་དོན་གྱི་ཐབས་བྱུས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལས་ཐབས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་ཁ་བསྒྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་སློབ་སྟོན་ཞིག་གནང་རོགས་ཞུས་པ་མ་ཟད། འདས་པའི་ཞི་བའི་ལས་རིམ་ཀྱང་སྙན་སེང་ཞུས་པ་བཅས་དེ་གའི་འཚམས་འདྲི་ལེགས་གྲུབ་ཟིན་པ་དང༌།

ཉིན་དེ་རང་དུ་གོང་གསལ་སྲིད་འཛིན་གྱི་གནམ་གྲུས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས་ཏེ་ལ་ཊི་ཝི་ཡར་ (Latvia) འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཞིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་ལ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་པ་མ་ཟད། ཕེབས་འཁོར་ལ་བོད་དང་ཡུལ་དེའི་རྒྱལ་དར་མཉམ་གཤིབ་ཀྱིས་བརྗིད་པར་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུའང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་བཀལ་བ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་ཆ་ཚང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། དྲུང་ཆེ་སོགས་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་མཛའ་བཤེས་རྙིང་པ་འཕྲད་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་ཕན་ཚུན་འཚམས་འདྲི་དང་གསུང་གླེང་གནང་ཞིང༌།

སྲིད་འཛིན་མཆོག་ནས་གསུངས་དོན། ད་རེས་ང་ཚོའི་གཞུང་གིས་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དམིགས་བསལ་གཞུང་འབྲེལ་ཆེ་བསྟོད་ཀྱིས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བ་འདི་ནི་ང་ཚོའི་གཟི་བརྗིད་དང་སྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་སྦྲགས་ཁོང་ཚོའི་རྒྱབ་ཁབ་ཀྱི་ཐོག་མའི་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་གྱི་འཆར་གཞི་དང་མ་འོངས་པའི་ཡར་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་རྗེས། བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོད་སྐོར་གསུངས་སྐབས། མ་འོངས་པར་ཁོང་ཚོའི་གཞུང་དང་མི་མང་གིས་བོད་མིར་ཤུགས་ཆེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བར་ལམ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་འགྱུར་བའི་ཐོག་ནས་བཙན་ཤེད་ཅན་གྱི་དབང་སྒྱུར་སྟོབས་ཤུགས་ཉིན་བཞིན་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། རང་དབང་དྲང་བདེན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ཉིན་བཞིན་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེས་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློར་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། བོད་མིའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དེ་དང་ཡོངས་སུ་འཚམས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ང་ཚོས་དགའ་བསུ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ཅེས་ཞུས།

སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་པས་ཉིན་གུང་གསོལ་སྟོན་ཕུལ་བ་དེའི་སར་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས་ལ་ཊི་ཝི་ཡ་དང༌། བོད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་ཚུལ་འདྲ་མཚུངས་ཡོད་པ་སྟེ་གཅིག་ནས་ཕྱིའི་བཙན་གནོན་འོག་གནས་པ་དང༌། གཉིས་ནས་དམར་པོའི་གདུག་རྩུབ་འོག་སྡུག་བསྔལ་ཉིས་བརྩེགས་མྱངས་མྱོང་བ་ཞིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་གཉའ་གནོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་དེས་བདེན་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་པར་བརྟེན་བོད་མི་ཚོར་གང་མགྱོགས་རང་དབང་འཐོབ་རྒྱུའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་གསུངས།

དེ་རྗེས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་གོང་མཚུངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞུས། ལ་ཊི་ཝི་ཡའི་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཁེ་གཙང་གི་འཐུས་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གྲོས་ཚོགས་དང་དབང་ཚད་ཆ་འདྲ་ཡོད་པ་དེའི་ཚོགས་མི་ཡོངས་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་ཁོང་རྣམ་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གཅེས་སྐྱོང་དང༌། གཞུང་སྲིད་ལམ་ལུགས་སོགས་ཐད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སྙན་སེང་ཞུས་པ་དང༌། བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཐོག་ཁོང་ཚོས་དམིགས་བསལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ལུགས་ཞུས།

དེ་རྗེས་ལ་ཊི་ཝི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་སུ་མི་མང་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང༌། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་མི་འབོར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཚོགས་ཁང་གི་ཕྱི་ནང་གང་སར་ཁེངས་ཀྱང་སྐད་ཅོར་སོགས་མེད་པར་ཚང་མས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོས་གསུང་བཤད་ཉན་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བར་ལམ་འཛམ་གླིང་ཆབ་སྲིད་འཕོ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཉམས་མྱོང་ནང་དམར་པོའི་ལྟ་བས་མི་མང་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་མི་ཐུབ་པ་སྨོས་མི་དགོས་པའི་ཐོག མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་མིའི་བདེ་སྐྱིད་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་དོན་དངོས་ལོ་རྒྱུས་ནས་ར་འཕྲོད་ཡོད།

དེས་ན་མིའི་བདེ་སྐྱིད་དངོས་ནི་བྱམས་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ་རྩ་བར་བཟུང་ནས་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་བསམ་བློ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་ཞིག་གི་ཐོག་འགྲོ་དགོས་པ་སོགས་དེང་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང༌། རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ལན་འདེབས་བྱེད་པའི་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་མཛད་པར་བརྟེན་ཁོང་རྣམས་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་ཏེ་དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་ཡང་ཡང་བརྡབས།

ཚེས་ ༢ ཉིན་དགོང་དྲོ་ཕེབས་སྐྱེལ་གཟབ་རྒྱས་དང་བཅས་ཨེ་ས་ཊོན་ནི་ཡའི་ (Estonia) རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་པོའི་རྒྱལ་མཚམས་སུ་གདན་ཞུ་བ་ཡུལ་དེའི་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་མང་འཐུས་མིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགན་ཁུར་བ་དང༌། མི་མང་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་ལག་ཏུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་དང༌། མེ་ཏོག་ཆུན་པོ་ཁྱེར་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་དེ་ནུབ་མགྲོན་ཁང་ཞིག་ཏུ་བཞུགས་ཞག་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣ ཞོགས་པ་ས་གནས་རྫོང་དཔོན་ལས་ཁང་དུ་གུས་བསུའི་ཆེ་བསྟོད་ཞུས་ཤིང༌། དེར་ཡང་མི་མང་པོ་རང་བཞིན་འདུ་འཛོམས་བྱུང་བར་བརྟེན་ཁོང་ཚོར་གུས་ལན་དང༌། རེ་བ་ཇི་བཞིན་བཀའ་སློབ་གནད་བསྡུས་ཤིག་དང༌། དེ་གར་ཡོད་པའི་མཚེའུ་ཁག་མང་གི་ནང་ནས་མི་མང་གི་རྩ་ཆེར་བརྩི་བའི་མཚེའུ་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་བ་ལྟར་མཚོ་ལ་ཕྱག་ནས་དང་མཚོ་རྫས་གཏོར་པར་མཛད།

དེ་ནས་རྒྱལ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཕེབས་ལམ་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཡུལ་དེའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཤོས་སུ་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས། དེ་གར་དགེ་སློབ་དང༌། ལས་བྱེད། གསར་འགོད་པ། མི་མང་བཅས་ལ་འཚམས་འདྲི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཞིང༌། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་དང་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་འབྲེལ་བ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་སྐོར་རེ་འདུན་ནན་ཆེ་ཞུས། དེ་གར་མི་མང་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཅར་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་དང་བྱིན་རླབས་དོན་དུ་གཉེར་ཏེ་འཚང་ཁ་ཆེ་རྐྱེན་ཕེབས་འཁོར་ཡང་ཤར་བགྲོད་མ་ཐུབ་པ་སོགས་མང་ཚོགས་ནས་བཅོས་མིན་དགའ་ཞེན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་ནི་ཚང་མར་སེམས་འགུལ་ཐེབས་པ་ཞིག་བྱུང༌།

དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་སར་ཕེབས་ཏེ་གཞུང་གི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས། རྒྱལ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་ས་གནས་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་མཛད་སྒོར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང༌། དེ་སྐབས་ཕྱི་རོལ་ཐང་ཆེན་ཐོག་མི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང༌། ཁོང་ཚོས་བོད་དང་ཨེ་ས་ཊོན་ནི་ཡའི་ (Estonia) རྒྱལ་དར་དང་མེ་ཏོག་སོས་པ་འཁྱེར་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོར་དགའ་བསུ་ཞུ་བའི་ཐལ་མོའི་རྡེབ་སྒྲ་འབྲུག་སྟོང་ལྡིར་བ་ལྟ་བུ་དང༌། མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྤྱི་ཁྱབ་པས་དབུས་པའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཡིན་པ་དང༌། བོད་ནང་རྒྱ་མིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཡོད་པ། དེས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་མང་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་པ། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར་དྲང་བདེན་གྱི་མཐའ་གསལ་རྒྱུ་ཡིན་པ། ཁོང་ཚོར་ཟླ་བ་ལྔ་དྲུག་གི་དུས་ཚོད་འགྱུར་བའི་ནང་ནས་ཐ་མ་རང་བཙན་དང་རང་དབང་ཐོབ་པ་ལྟར་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ནང་འགྱུར་བ་འགྲོ་ངེས་ཡིན་སྐོར་གསུང་བཤད་ཤུགས་ཆེ་གནང་བ་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཆེ་བསྟོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཕྱག་རྟགས་ཕུལ་ཏེ། ཟློས་གར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཚེས་ ༣ ཉིན་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་ཐོན་མ་གནང་གོང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པ་དང་མི་མང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། དེའི་སྐབས་སྲིད་འཛིན་སྐུ་གཞོན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་བཞུགས་མེད་པ་དང་སྟབས་འཁེལ་བས་མཇལ་མ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡང༌། ཨི་ས་ཊོན་ནི་ཡའི་མི་མང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་གང་གི་མི་མང་ལ་སེམས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་ཞུ་ཡི་ཡོད་པ་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གསལ་པོ་མཁྱེན་ཡོད།

དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནད་དོན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་དང་ཁོང་གི་མི་མང་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ། ཤར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ནའང་འདྲ་གནས་ཐབས་རྩ་བ་ནས་མེད་པས། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ངེས་པར་དུ་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད། ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ང་ཚོས་གཞུང་འབྲེལ་གདན་ཞུ་ཐུབ་མེད་ཀྱང༌། མ་འོངས་པར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་མཚན་ཐོག་གདན་ཞུ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁོང་ནས་ཡིད་ཆེས་ཞུ་ཡི་ཡོད་ཅེས་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་འཚམས་ལན་དང་འབྲེལ་བའི་གསུང་གླེང་གནང་སྒོ་ཟིན་མཚམས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༤ ཉིན་འབལ་གྷ་རི་ཡའི་ (Bulgaria) རྒྱལ་ས་སོ་ཧཕི་ཡར་ (Sofia) ཞབས་སོར་བཀོད། གནམ་ཐང་དུ་གདན་ཞུའི་སྦྱིན་བདག་ཨ་ཀྲ་ལན་ཊེན་ཁོ་ལོབ་ཚོགས་པའི་ (Atlantic Club of Bulgaria) ཚོགས་གཙོ་དང༌། (ཚོགས་པ་དེ་ནི་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་དང་དཔོན་རིགས་སྙན་གྲགས་ཅན། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། རྩོམ་པ་པོ་དང༌། གསར་འགོད་པ་གྲགས་ཅན། ཚོང་པ་ཆེ་ཁག་སོགས་ཞུགས་པའི་ཚོགས་པ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་རེད།) རྒྱལ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པ། བོད་འབལ་མཐུན་གྲོགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས།

རྒྱལ་སའི་གསོལ་མགྲོན་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཕེབས་སྒྲིག་སར་ཞབས་སོར་བཀོད། ཕྱི་ཉིན་ཨ་ཀྲ་ལན་ཊེན་ཁོ་ལོབ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་གནད་ཡོད་དང༌། བོད་དང་བྷལ་སྒ་རི་ཡའི་མཐུན་གྲོགས་ཚོགས་པའི་ཚོགས་མི་གནད་ཡོད་ལས་བྱེད་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཁོང་ཚོས་ད་རེས་གདན་ཞུ་ལྟར་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡུལ་འདིར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཐུབ་པ་འདི་ཁོང་ཚོས་ལོ་འདིའི་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐུ་མགྲོན་གལ་ཆེ་ཤོས་ལ་བརྩི་ཡི་ཡོད་ཅེས་ཞུས། མཇལ་འཕྲད་ཞུ་མཁན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྲིད་འཛིན་གྱི་སློབ་སྟོན་པ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གཞོན་པ། གཞུང་གི་དྲུང་ཆེ་ཁག་སོགས་གནད་ཡོད་མང་པོ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་རྣམ་པའི་གདན་ཞུ་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་བཅས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་གསུངས།

དེ་རྗེས་གསོལ་མགྲོན་ཁང་དུ་བྷལ་སྒ་རི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ཛལ་ཡུའུ་ཛལ་ལེབ་ (Zhelyu Zhelev) མཆོག་དང་སློབ་སྟོན་པ་སོགས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་ཏེ་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་མཛའ་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་རྣམ་པའི་ཁྲོད་གསུང་མོལ་ཞིབ་པར་གནང་ཞིང༌། སྲིད་འཛིན་མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བོད་དོན་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་དང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟངས། བོད་ཙམ་མིན་པ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་མི་མང་གི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དོན་ལ་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་དང་ཕྱག་ལས་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་གནང་བ་དང༌། ཁོང་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་མི་མང་གི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། འཛམ་གླིང་ཆོས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་དགའ་བསུ་ཞུ་ཡི་ཡོད་ལ། ད་རེས་སྲིད་འཛིན་གྱི་མཚན་ཐོག་ཏུ་གདན་ཞུ་ཕུལ་མ་ཐུབ་པར་ཐུགས་ཕམ་དང་བཅས་མ་འོངས་པར་གང་མགྱོགས་གདན་ཞུ་ཕུལ་བའི་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ཞུ་ཡི་ཡོད།

འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན་ཨུ་རུ་སུ་དང༌། ཤར་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་དམར་པོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་པ་རེད། བོད་ལའང་སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་རང་དབང་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཞུ་ཡི་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན་དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་མ་གཏོགས་ཁེར་རྐྱང་དུ་ཡུན་རིང་སྡོད་ཐུབ་ཐབས་མེད།

ལྷག་པར་དྲག་གནོན་ཅན་གྱི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དེ་ཚོ་མི་མང་གི་ནུས་པས་མེད་པ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཡོ་རོབ་ཤར་མའི་གནས་ཚུལ་ནས་ར་འཕྲོད་ཡོད། ཁྱེད་ཚོ་བོད་པའི་འཐབ་རྩོད་ནི་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་དང༌། དྲང་བདེན། སོ་སོར་ཐོབ་ཐང་བཅས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་རིགས་ལ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ཅེས་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་སྲིད་འཛིན་གྱི་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་ཤིན་ཏུ་གཏིང་ཟབ་པ་དེས་གང་ཉིད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་ཞེས་དགྱེས་བརྩེའི་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་གནང་སྟེ་ཕེབས་ཐོན་མཛད།

ཚེས་ ༥ ཉིན་དགོང་དྲོ་འཇར་མན་ (Germany) དུ་ཡོད་པའི་དགེ་བཤེས་ཐུབ་བསྟན་ངག་དབང་གིས་གདན་ཞུས་ལྟར་སུད་སི་བརྒྱུད་འཇར་མན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཧན་སྦག་ (Hamburg) ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང༌། དེ་གར་ནང་ཆོས་དད་ཅན་རྣམས་ལ་བཀའ་གདམས་ལྷ་བཞིའི་རྗེས་གནང་དང༌། ནང་ཆོས་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བརྙན་འཕྲིན་དང༌། རླུང་འཕྲིན། གསར་འགོད་པ་ཁག་གཅིག་མཇལ་བཅར་གྱིས་གནད་དོན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་དང༌། ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་མི་སྣ་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་བཅས་བསྐྱངས་མཇུག་བོད་སྐོར་གྱི་པར་རིས་བགྲེམས་སྟོན་ཁང་ཞིག་སྒོ་དབྱེ་དང་གཟིགས་ཞིབ་མཛད་དེ་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༨ ཉིན་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀོད་ཅིང་ཨ་རིའི་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་ཡེལ་ (Yale) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོས་ནེའུ་ཡོག་གནམ་ཐང་དུ་གནམ་གྲུ་ཞིག་ཆེད་དུ་ཕེབས་བསུར་བཅར་བ་ལྟར་དེར་བཞུགས་ནས་ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཕྱི་ཉིན་དེ་གར་ཚན་རིག་དང༌། ནང་ཆོས། རིག་གནས་བཅས་ལ་མཁས་པའི་མི་སྣ་རྣམས་དང་ནང་ཆོས་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གནང་བ་དེའི་སར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བའི་རྣམ་གཞག་སྐོར་ལས་བརྩམས་པའི་བཀའ་སློབ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་དོགས་གཅོད་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་དང༌། ཡང་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་ཕྲུག་ཧྲག་བསྡུས་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བཅས་ལ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་སྩལ། ཉིན་གུང་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་ཆེན་མོས་གསོལ་སྟོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་འབུལ་གཤོམ་ཞུས་པར་མགྲོན་རོགས་སུ་དེ་གའི་མི་སྣ་གཙོ་ཆེ་བ་ཁག་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཆེ་བསྟོད་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་ཐོག་ཁོང་ཚོའི་སློབ་གྲྭས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡི་ཡོད་ལུགས་སྙན་སེང་རྗེས་སློབ་གྲྭའི་ཟློས་གར་བས་ཡུལ་གཞན་གྱི་གཟིགས་མོའི་རྣམ་གྲངས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་མཇུག་ཁོང་ཚོས་བོད་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་རོལ་དབྱངས་དང་བསྡེབས་ཏེ་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་བཏང་བར་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཐོབ།

དེ་རྗེས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་གལ་ཆེ་ཞིག་གནང་བའི་ཐོག་སློབ་གྲྭའི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲི་གནང་རྒྱུའི་དོན་སྙིང་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མིས་བཙན་གནོན་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་སྟེ་སྲིད་གཞུང་དང་ལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པའི་མི་རྣམས་བཙོན་དུ་བཅུག་པ་དང༌། མནར་གཅོད་གཏོང་བ། ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་སུ་བཅུག་པ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། བོད་ནང་རྒྱ་མི་གནས་སྤོས་གཞིས་ཆགས་བྱས་པའི་དབང་གིས་བོད་མི་རྣམས་སྔོན་ཚུད་ནས་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སུ་གྱུར་ཡོད་ཅེས་དང༌།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གང་ཉིད་བོད་དུ་ཕེབས་འདོད་ཀྱི་དོན་ཚན་བསྐྱར་བརྗོད་གནང་དོན། བོད་མི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོ་སྡུག་སྒོམ་བཟོད་བསྲན་མི་ཐུབ་པར་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ངན་པ་ཞིག་འབྱུང་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་སྟེ་ཐུགས་གཡེང་ཡོང་གི་འདུག་ཅེས་དང༌།

བོད་དོན་གྱི་གནས་སྟངས་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་རེད། འདས་པའི་ལོ་བཅུ་གཅིག་ལྷག་ཙམ་རིང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཆགས་པའི་རྗེས་ལ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་ཞི་འཇམ་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་སྟེ། དེའི་རིང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ང་ཚོའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གྱི་བོད་པའི་དཀའ་ངལ་དང༌། བོད་མི་མང་གི་རེ་འདོད་དེ་དག་གོ་སྐབས་གང་ཡོད་ལ་བཤད་པ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། ཐབས་སྐྱོ་བ་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དགོངས་པ་བཞེས་སྟངས་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་བསམ་བློ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་ཚང་མའི་གནས་ཚུལ་ལ་གོ་བསྟུན་གྱི་མི་འདུག དེར་བརྟེན་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་མཐའ་དོན་ ༡༩༨༧ དང༌། ༡༩༨༨ ལོར་མ་འོངས་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་སྐད་ཆ་བྱེད་པའི་གཞི་རྩའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་གྲོས་འཆར་ཞིག་བཏོན་ཏེ་ཡོངས་ཁྱབ་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། ཐོག་མར་ཏིང་ཞའོ་ཕིང་དང་ང་ཚོ་འབྲེལ་བ་དང་པོ་ཡོང་སྐབས། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གིས་རང་བཙན་གཙང་མའི་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་མིན་གྱི་གནས་ཚུལ་ག་རེ་ཡིན་ན་ཡང་གོ་བསྡུར་བྱེད་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད་གསུངས་ཡོད། གཞི་རྩ་དེ་ལ་བཞག་ནས་ངས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པ་ཡིན།

སྐབས་དེར་དངོས་གནས་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་བློ་ཕམ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཐག་ཆོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་ཐབས་ལམ་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་ན་བསམ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་པ་ཡིན། དེར་གྲུབ་འབྲས་མ་བྱུང་བ་རེད། ཚུར་ཕྱོགས་བོད་མི་བློ་ཕམ་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད། ད་ཆ་ཁ་སང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ངས་གྲོས་འཆར་གཉིས་པ་བཏོན་པ་དེའི་ཐོག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་རང་བཞིན་གྱི་གདལ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུ་རེད་ཅེས་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། དེ་ལ་ལན་གང་ཡང་མ་བྱུང༌།

དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ལ་བོད་ནང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཏང་ནས་དེས་ཡང་སྲིད་རྩད་གཅོད་བྱེད་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་བཏོན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཧ་ལམ་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་ལན་མ་བྱུང༌། མཐའ་མ་ལན་ཡོང་དུས་དེ་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག་པ་ལྟར་རེ་བ་བྲལ་བའི་བཟོ་འདུག དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་ངས་ད་ཆ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ལ་ཀུན་སློང་གསར་པའི་ཐབས་ཤེས་གཅིག་ལ་འཁྱུག་ཙམ་བོད་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ན་བསམ་པའི་རེ་འདུན་ཡོད།

ངོས་རང་བོད་ལ་གཅིག་འགྲོ་ཐུབ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་དེར་འཛམ་གླིང་མི་མང་གིས་དོ་སྣང་ཞིག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ཐོག་ལ་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ་པ་གཅིག་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་དེ་འདྲ་མཉམ་དུ་ཡོང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ས་གནས་དེའི་ཐོག་ནས་ཤེས་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད།

དོན་ཚན་གཉིས་པ་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་དྲག་གནོན་གྱི་ལས་ཐབས་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་སྟབས་དེའི་ཐོག་ནས་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་འདྲ་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་ནས་ང་བློ་གཡེང་ཡོང་གི་འདུག དེའི་ཐད་ཀྱང་ང་རང་གཅིག་སླེབས་ཐུབ་པ་དང༌། ངའི་བསམ་ཚུལ་དང་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཏན་ཏན་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་མི་ཡོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པའི་ངས་རེ་འདུན་དེ་འདྲ་ཞིག་འཁྱེར་ནས་ད་ལྟ་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་འཁོར་གྱི་འདུག་ཅེས་གསུངས།

དེ་བཞིན་དྲི་བ་ཞིག་ཞུས་པའི་བཀའ་ལན་དུ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་འདོད་ལྟར་མ་བྱུང་ཚེ་མགྱོགས་མྱུར་རང་ཡུལ་ལ་ཕེབས་རྒྱུར་སྙིང་པོ་མི་འདུག་ཅེས་གསུངས།

དེ་ནས་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ཉིན་ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་མཁས་དབང་དགེ་སློབ་ཡོངས་ལ་དགྲ་བོ་ལའང་མཛའ་ཞིང་བརྩེ་བ་ཞེས་འགོ་བརྗོད་དུ་འཁོད་པའི་གསུང་བཤད་9jམཆན། སྐད་གྲགས་ཅན་དེ་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་ཐོག་སློབ་གཉེར་བ་ཚོའི་བསམ་བློ་ནས་ཀུན་སྤྱོད་བར་ཡ་རབས་བཟང་པོའི་ལམ་དུ་དཀྲི་བའི་བཀའ་སློབ་ཉན་ན་ཉན་སྤྲོ་ཞིང༌། བསམ་ན་བསམ་རྒྱུ་ཡོད་པ། སེམས་ལ་འཇགས་བདེ་བ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གསུང་གི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་བརྗེད་པར་དཀའ་བ་ཞིག་སྩལ་ཏེ་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཕེབས།

ནེའུ་ཡོག་ཏུ་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་མཁས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་ཚོགས་པ་དེར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང་བར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། ཚོགས་པ་དེའི་ཁོངས་མི་ནི་ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་རིམ་པའི་ནང་བློན་ཆེན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་མཁན་གྱི་ཆབ་སྲིད་མཁས་པ་དང༌། ཚོང་པ་ཆེ་ཁག སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཁག་དང༌། ཚན་རིག རླུང་འཕྲིན། བརྙན་འཕྲིན་དང༌། གསར་འགྱུར་སོགས་ལས་རིགས་དམིགས་བསལ་ཐོག་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་སྟེ་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ལྡན་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌།

རྒྱལ་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་སྙན་གྲགས་ཅན་ཚོ་མ་གཏོགས་གསུང་བཤད་གནང་བར་གདན་ཞུ་འབུལ་སྲོལ་མེད་ལ། ཚོགས་པ་དེའི་ནང་བགྲོ་གླེང་བྱུང་བའི་གནད་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཕྱི་ལ་བསྒྲགས་མི་ཆོག་པ་ཚོགས་པའི་སྒྲིག་གཞི་ཡིན་ཞིང༌། ཚོགས་མི་ཚང་མར་ཁེངས་སྤོབས་ཀྱང་ངེས་ཅན་ཡོད་པར་བརྟེན་དེའི་ནང་གསུང་བཤད་ཡག་པོ་གནང་ཐུབ་མཁན་སུ་ཞིག་བྱུང་ཡང་དེའི་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་ཆེར་ཁྱབ་ཀྱི་ཡོད་པར་བཤད། ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ནས་ཁོང་ཚོར་བསམ་བློའི་ལམ་སྟོན་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་པར་བརྟེན་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས་ཐོག་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་མང་པོའི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཡང་ཞུས།

དེ་རྗེས་ཚོགས་པའི་འགན་བཞེས་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བར་གཏང་རག་དང་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཕུལ། ནེའུ་ཡོག་ཏུ་རང་གཞུང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ཁང་གི་ཁང་པ་གསར་པའི་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ཁང་པ་དང༌། པོ་ཏཱ་ལ་དཔར་སྐྲུན་ཁང༌། གཞིས་ཆགས་ལས་ཁུངས་སོགས་སྡེ་ཚན་ཁག་གཅིག་ཡོད་པའི་ཁང་གསོལ་སྒོ་དབྱེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ཐུགས་སྨོན་རབ་གནས་སྩལ་ཞིང༌། སྐབས་དེར་ཨ་རིའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོ་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཕེབས། ཁོ་ལོམ་བྷེ་ཡ་ (Colombia) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་རྒྱའི་སློབ་ཕྲུག་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་མཁན་དང༌། བོད་མིའི་རང་དབང་དོན་གཉེར་མཁན། ཨ་རིའི་མི་སྣ་བཅས་ཡོད་པའི་མང་གཙོ་དང༌། བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཡོང་ཐབས་ལ་བརྩོན་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ཉིན་གཉིས་ཚོགས་པ་དེའི་དབུ་འབྱེད་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་མཁས་པ་མང་གཙོ་དོན་གཉེར་མཁན་ཚོའི་རེ་བ་བཅོལ་ཡུལ་ཕང་ལི་ཊི་ཡང་གསུང་བཤད་གནང་མཁན་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་ལྟར་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བོད་མི་མང་རང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱེད་དགོས་པའི་འདོད་ཚུལ་གསལ་པོ་བཏོན་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཀྱང་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་ཞུས་ཤིང༌། ཁོང་ཚོས་དེ་ནི་ང་ཚོས་རྒྱ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་བལྟས་ནས་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བཤད།

དེ་ནས་ཨེ་ཤ་ཡ་སོ་སའི་ཊི་ (Asia Society) ཞེས་ཤར་ཕྱོགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་ཉན་མཁན་ཚོགས་ཁང་ནང་མ་ཤོང་བར་མི་མང་པོ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སོྡད་དགོས་བྱུང༌། བཀའ་སློབ་རྗེས་བཀའ་འདྲི་མང་པོ་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་སོགས་གང་ཅིར་ཁོང་ཚོ་འདོད་ཁེངས་བྱུང་བར་བརྟེན་འགོ་ཁྲིད་མི་སྣ་འགའ་ཞིག་གི་ཐོག་མའི་རྣམ་འགྱུར་ལའང་མངོན་གསལ་གྱི་འགྱུར་བ་བྱུང༌། དེ་གའི་ཡེ་ཤུ་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཏུ་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང་ལྷན་འཛོམས་གནང་བ་དེའི་སར་ཆོས་ལུགས་ཁག་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང༌། མིའི་བརྩེ་སེམས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་སྐོར་སོགས་གལ་ཆེའི་གསུང་བཤད་སྩལ།

རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ལོའི་ལས་འགུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་གལ་ཆེ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནང་སྒོ་སྟེ་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་སྐུ་ཞབས་རི་ཅར་ཌི་གྷིར་ (Richard Gere) དང་ཀུན་ཁྱབ་ཐར་འདོད་གླིང་ཆོས་ཚོགས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཚེས་ ༡༦ ནས་བཟུང་ནེའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོགས་ཁང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་མི་ཊེ་སིན་ (Madison) ཞེས་པའི་ནང་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་སྤྱོད་འཇུག་ཆེན་མོའི་བཤད་ཁྲིད་སློབ་མའི་གཙོ་བོ་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང༌། དགེ་ལུགས་བླ་ཏི་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་བརྒྱུད་བསྟན་དགའ་རིན་པོ་ཆེ། རྙིང་མའི་འཁྲུལ་ཞིག་རིན་པོ་ཆེ། བོན་གྱི་སློབ་དཔོན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔའི་བླ་མས་དབུས་པའི་ར་སྟོད་སྐྱོང་བླ་རིན་པོ་ཆེ། སྦྱིན་བདག ཕྱི་ནང་གི་མི་རིགས་སུམ་སྟོང་བརྒལ་བ་བཅས་ལ་ལེགས་པར་སྩལ་བ་དང༌།

དེ་མཚུངས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་གྱི་ས་ཆོག་ནས་བཟུང་རྡུལ་ཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་ཅིང་མཆོད་པའི་ཕྱག་ལེན་ཕྲ་ཞིབ་ཀྱིས་ཚེས་ ༢༡ ནས་ ༢༣ བར་བཀའ་དབང་སྟ་གོན་དངོས་གཞི་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་སྩལ་ཞིང༌། མཛད་གསེང་དུ་ཨ་རིའི་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་གྱི་གསར་འགོད་པ་འཕྲིན་ལས་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོར་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་སྐོར་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

དེ་ཡང་གསར་འགོད་པས། དེང་བོད་ནང་གི་མི་མང་ཆེ་བ་ ༡༩༥༩ ལོའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་གལ་ཆེའི་སྙིང་དོན་ཇི་ཡིན་ཕལ་ཆེར་ཤེས་རྟོགས་དཀའ་བས་དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་ཅིག་གནང་རོགས། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྒྱུད་སྡེའི་ནང་ནས་གལ་ཆེ་ཤོས་ལ་བརྩི་ཡི་ཡོད། དེ་སྔ་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཉམས་བཞེས་གནང་ཡོད་ལ། སོག་པོའི་ཡུལ་ཁག་གི་སྔོན་བྱོན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོས་ཀྱང་ཐུགས་སྣང་གནང་ཡོད། དུས་འཁོར་འདི་སྤྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་སྤྱི་མཚུངས་ལྟར་རྣམ་མཁྱེན་སྒྲུབ་བྱེད་གཅིག་ཡིན་པ་དང༌། གཉིས་ནས་འཛམ་གླིང་འདི་རང་ཐོག་དམག་འཁྲུག་མི་འབྱུང་ཞིང༌། ཞི་བདེ་ཡོང་བར་བྱེད་པའི་དམིགས་བསལ་སྒོས་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ཡིན།

དེ་བཞིན་ཆོས་མིན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་ཁྱབ་གདལ་ཡོང་སྐབས་ཀྱང་དེ་རིགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཆགས་པའི་དགོས་པ་དགེ་མཚན་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་འཛམ་གླིང་གི་མཁས་པ་ཚོའི་ཤོད་སྟངས་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ན། དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱུད་སྡེ་འདི་རྒྱ་གར་དུ་ནང་པའི་གསང་སྔགས་བྱུང་རིམ་གྱི་ནང་ནས་བྱུང་ཕྱི་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པར་བརྟེན་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་ཞེས་ཆོས་སྐོར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པོ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་གོང་མ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བར་ྋགོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་བཞི་ཙམ་གནང་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཐེངས་མང་པོ་གནང་བའི་དམིགས་བསལ་གྱི་དགོས་དོན་ཇི་ཡིན་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཅིག་གནང་རོགས། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དུས་འཁོར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་སྤྱིར་བཏང་མང་པོ་ཡོད་ཅིང༌། དོན་གཉེར་བྱེད་མཁན་དེ་རིགས་ས་ཁུལ་མང་པོ་ནས་ཡོང་སྐབས་ང་རང་གི་ངོས་ནས་ཕན་ཐོགས་ཇི་ཙམ་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་ནི་རང་ཉིད་སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དང༌། ཡང་སྒོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་ནས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཕན་ཐོགས་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་རྒྱག་མཁན་ཞིག་ཡིན་དུས། གོ་སྐབས་དེ་རིགས་ཡོང་དུས་དགའ་བཞིན་སྤྲོ་བཞིན་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།

གཉིས་ནས་འཛམ་གླིང་འདིར་དམག་འཁྲུག་ཉེན་ཁ་དང༌། ནད་ཡམས་འདྲ་མིན། མུ་གེ། དེ་མིན་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན་ལ་བཙན་དབང་བཤད་དེ་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བ་བཅས་དེ་རིགས་ཀྱི་ཐོག་ལ་དུས་འཁོར་གྱི་རྡུལ་ཚོན་དཀྱིལ་འཁོར་བཞེངས་ཏེ་སྒྲུབ་མཆོད་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་དབང་བསྐུར་ན་མི་མང་པོ་ཞིག་འདུས་ཏེ་ཚང་མས་དུས་གཅིག་ལ་སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་པ་སོགས་བྱེད་དུས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཕྲན་བུ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག ང་རང་གི་རྨི་ལམ་སོགས་ལ་བལྟ་དུས་ཀྱང་ཕྲན་བུ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད་བཟོ་འདུག

དེར་བརྟེན་ད་བར་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་མང་པོ་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན། ད་དུང་མ་འོངས་པར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གནང་རོགས་བརྗོད་མཁན་མང་པོ་འདུག དེ་ཚོ་ཚང་མར་དེ་དོན་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ་བསྡད་ཡོད། མ་འོངས་པར་བོད་ལ་བཀྲ་ཤིས་ཉི་མ་འཆར་བའི་སྐབས་སུ་དེ་འཕྲལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་བྱེད་རྒྱུ་ངོས་ཀྱི་ངོ་ཤེས་མང་པོས་སྔོན་མ་ནས་བསྐུལ་བ་ལྟར་དེ་དོན་ཁས་ལེན་གྱིས་བྱེད་ཆོག་ཨང་གསར་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད།

རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་ལའང་དེ་གོང་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱུང་བའི་སྐབས་དེར་ངོས་ཀྱི་བསམ་བློར་རང་བཞིན་ཐོལ་བྱུང་དུ་འཆར་བ་ཞིག་ལ། གནམ་བདེ་སྒོ་མོའི་མདུན་གྱི་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་བྱེད་ས་དེ་རང་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན་བསམ་སྟེ་སྐབས་དེར་སྨོན་ལམ་ཡང་བརྒྱབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་མ་འོངས་པར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་མང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་བསམ་བློའི་ནང་བང་བསྒྲིགས་ནས་བསྡད་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ཉིན་ཨ་རིའི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་ཡེལ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་བཤད་ནང་ྋགོང་ས་མཆོག་མགྱོགས་མྱུར་བོད་ལ་ཁྱུག་ཙམ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་འཆར་འདོན་གནང་མཛད་པ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ངོས་ལེན་ཞུས་མེད་པར་བརྟེན་དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་བྱུང་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངའི་བསམ་ཚུལ་ནི་ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༧ དང་ ༡༩༨༨ ལོར་བོད་དོན་ཞི་འགྲིག་ཡོང་བའི་དོན་ལ་ངོས་ནས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པ་ཡིན། གྲོས་འཆར་གཉིས་པ་དེའི་ནང་ངའི་ངོས་ནས་གུ་བཤངས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་ན་མ་གཏོགས་ཡོད་ཚད་བྱས་པ་ཡིན། བོད་མི་མང་པོས་ངོས་ནས་ཕམ་ཁ་འཁུར་རྒྱུ་མང་དྲགས་འདུག་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ནའང་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་སེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་བསམ་སྟེ་མེས་འཚིག་མེར་གཏུག་འགྲིག་གཙོ་བཟུང་གིས་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན།

ཡིན་ནའང་བར་ལམ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དེའི་ཐོག་ངོ་མའི་དོན་དམ་གྱི་བརྡ་ལན་ཞིག་གནང་མ་བྱུང༌། དེར་བརྟེན་ཁ་སང་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་སྐབས་ད་ཆ་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་བརྡ་ལན་མ་བྱུང་ན་དེ་དག་རང་བཞིན་རྩིས་མེད་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང་ལ། དེ་ནས་ད་བར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྣང་མ་གནང་བ་ཡིན་དུས་ངས་གྲོས་འཆར་བཏོན་པ་དེ་རང་བཞིན་གདལ་བཤིག་ཏུ་སོང་བ་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་བོད་ནང་གི་དཀའ་ངལ་དེ་དག་ད་ལྟ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་བྱས་ཏེ་བསྡད་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བྱེད་དགོས་པ་ལས་རང་བཞིན་དུ་སྡོད་ཐབས་མེད། ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་ལ་ང་ཚོར་དམིགས་བསལ་གྲོས་འཆར་གསར་པ་འདོན་རྒྱུ་མེད། དེའི་བབ་འོས་རྒྱ་ནག་ཕྱོགས་ལ་ཡོད། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་གང་ཡོང་བྱས་ཚར་བ་ཡིན།

དམིགས་བསལ་གྲོས་འཆར་འདོན་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཤར་མེད་ཀྱང༌། བོད་ནང་ཁྱུག་ཙམ་ཞིག་འགྲོ་ཐུབ་ན་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟ་རྒྱུ་དང༌། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་སེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང༌། ས་གནས་ས་ཐོག་ལ་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་བསམ་པའི་རེ་འདུན་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་བཏོན་པ་ཡིན།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ད་ལྟ་ཐོག་མའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དགོས་ཞེས་བརྗོད་འདུག ངའི་ངོས་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པ་བྱས་ཏེ་སྔོན་ལ་བོད་ནང་གཅིག་ཕྱིན། ཕ་གའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་གཅིག་བལྟས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་ཡོང་ཐུབ་ན་དགའ་བསུ་ཡོད།

དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ཏེ་གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་གི་མི་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་དང༌། རེ་འདུན་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་དེ་དག་གཏམ་བརྗོད་དང་འགྲོ་འོང་རང་དབང་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་ཐུག་འཕྲད་ཅིག་བྱས་ཏེ་གནས་ཚུལ་ཉན་ནས་དེ་ལ་གཞིགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་ན་བསམ་པའི་ང་ལ་བསམ་ཚུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་སྐད་ཆ་དེ་འདྲ་ (ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན) བརྗོད་ཀྱི་འདུག རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དངོས་གཞིའི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ལན་ཕྲན་བུ་དེ་ལས་གུ་ཡངས་ཙམ་ཡོང་བའི་ངས་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དགོངས་འཆར་གསར་པ་འདོན་གནང་མཛད་པ་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང་དམིགས་བསལ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གཞུང་ནས་དགོངས་འཆར་འདྲ་བྱུང་ཡོད་དམ་མེད། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ལྟ་ངོས་ནས་དམིགས་བསལ་གསལ་པོ་ཞིག་བརྗོད་ཐུབ་པ་མི་འདུག་ཀྱང༌། གནས་ཚུལ་གྱི་བབ་ལ་བལྟས་ན་ད་རེས་ངས་བསམ་ཚུལ་གསར་པ་བཏོན་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལ་ངོས་ཀྱི་ངོ་ཤེས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མི་སྣ་དེ་འདྲ་དང༌། དེ་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གི་འཐུས་མི། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་ངོས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་འདི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཕལ་ཆེར་མང་པོ་ཞིག་གིས་གཟིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཉེ་ཆར་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་སྦལ་ཊིག་ (Baltics) རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་སྐབས་ཡུལ་གྲུ་དེ་དག་གི་སྲིད་འཛིན་དང༌། སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་བོད་དོན་སྐོར་ཁོང་རྣམ་པའི་དགོངས་འཆར་གང་འདྲ་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ལུང་པ་དེ་དག་ཏུ་ད་ལམ་རང་བཙན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ལོངས་སྤྱད་མ་ཐག་པའི་དུས་ཚོད་གསར་པ་ཞིག་འཆར་ཡོད་པར་བརྟེན་ངོས་རང་ཡང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོར་ཧ་ཅང་རང་དབང་གི་འཚོ་བ་གསར་པ་ཐོབ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་དག་ངོས་ནས་ཀྱང་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང༌། རང་བཞིན་དུ་སྦལ་ཊིག་གི་ལུང་པ་ཚོའི་གནས་སྟངས་དང༌། ང་ཚོ་བོད་པའི་གནས་སྟངས་གཉིས་གནས་ཚུལ་མང་པོའི་ཐོག་ནས་ཆ་མཚུངས་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན་རང་བཞིན་གྱི་བོད་པར་ཤ་ཚ་དང་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཤིན་ཏུ་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདུག རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོས་སོ་སོའི་རང་དབང་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་རྩོད་ལེན་བྱས་པ་རེད།

དེ་འདྲའི་ཆ་ནས་ང་ཚོ་བོད་པས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་འདིའི་ཐོག་ལ་ཁོང་ཚོས་དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་བསམ་བློ་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདུག མ་འོངས་པར་ཁོང་ཚོའི་ཐོག་ནས་བོད་པའི་ཐོག་སྐབས་སུ་བབས་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཞིག་ཐད་མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབ་རྒྱུར་སྤྲོ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དགོངས་འཆར་ཡང་ལྷུག་པོར་གསུངས་བྱུང་བས་ངོས་རང་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་ཉེ་ཆར་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བའི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་དེ་གཉིས་བར་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ༡༩༦༣ ལོར་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་བཟོས་པ་དེ་དག་གཞི་རྩ་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་བྱས་ཏེ་དཔེར་ན། རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དབང་ཆའི་སྐོར་ལ་ཚོགས་འདུའི་འཐུས་མི་སུམ་ཆ་གཉིས་ཀྱི་མང་མོས་ཐོག་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དབང་ཆར་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བཀོད་པ་འདིས་མང་གཙོའི་རང་བཞིན་མཚོན་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཡིན་པ་གསལ་ཡོད། དུས་ཚོད་དེའི་རིང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་འགྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཕྱིན་ཡོད་པར་བརྟེན་ད་ཆ་ང་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་བསྐྱར་དུ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག

དེར་བརྟེན་མ་འོངས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་པའི་སྙིང་དོན་ཟིན་བྲིས་ཤིག་འདོན་རྒྱུ་དང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་སྡོད་རིང་དེ་སྔ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་གཞི་ལ་བཞག་སྟེ་དེའི་ནང་ནས་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐུབ་ཚོད་ཀྱི་རིགས་ལག་ལེན་བསྟར་གྱི་ཡོད། དེ་དག་འཚམས་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་མེད་དུས་སྔོན་མའི་ཉམས་མྱོང་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ད་ལམ་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་བཟོས་ཡོད་པ་འདི། བཙན་བྱོལ་ལ་སྡོད་རིང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འགྲོ་སྟངས་ཚང་མ་མང་གཙོ་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་པའི་ཉམས་མྱོང་གསོག་རྒྱུའི་དོན་ལ་བཟོས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན། ཡིག་ཆ་འདི་གཞི་རྐང་མང་གཙོ་རྩ་དོན་ལ་བཞག་ཡོད།

ང་ཚོས་བར་ལམ་བཀོད་སྒྲིག་གསར་པ་བྱས་པ་ཞིག་ལ་བཀའ་བློན་དེ་དག་ཧ་ལམ་འཛམ་གླིང་ཐོག་མེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་གསར་པ་སྟེ། བཙན་བྱོལ་མི་མང་གི་ཁྲོད་ནས་སྤྱི་འཐུས་བདམས། སྤྱི་འཐུས་ཚོས་བཀའ་བློན་ཚོ་འོས་འདེམས་བྱ་རྒྱུ་བཟོས་པ་ཡིན། གང་ཡིན་ཞེ་ན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་འོས་འདེམས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་སྟབས་དེའི་ཐོག་ནས་བཀའ་བློན་ཐད་བསྐོ་བྱས་ན་མང་གཙོའི་ངོ་བོ་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་མི་འདུག

དེར་བརྟེན་བཀའ་བློན་ཚོ་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་བྱས་ན་ཕྲན་བུ་དམངས་གཙོའི་ངོ་བོ་ཚང་བའི་དགེ་མཚན་ཡོད་པ་མཐོང་སྟེ་བསྒྱུར་བཅོས་གསར་པ་བཏང་བ་རེད། ང་ཚོ་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་ཡོད་པར་བརྟེན་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་གི་གནས་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ་པ་དང༌། ཕྱོགས་མང་པོའི་ཉམས་མྱོང་བསགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། བོད་ནང་ཡིན་ན་མང་གཙོ་གཅིག་སྡུད་ཟེར་བའི་མང་གཙོའི་ཚིག་གཅིག་ཡོད་ཀྱང༌། གཅིག་སྡུད་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་དེས་མང་གཙོའི་ཉམས་མྱོང་བསགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་ཡོང་རྒྱུ་མེད། ང་ཚོའི་རྩ་བའི་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་དག་རེད།

ཡིན་ནའང་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པ་ཚོར་དམིགས་བསལ་ཉམས་མྱོང་གསོག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གཅིག་ཡོད་པར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཉམས་མྱོང་གང་ཐུབ་ཀྱིས་བསགས་ཏེ། མ་འོངས་པར་བོད་ནང་དངོས་གནས་མང་གཙོ་མཚན་ཉིད་ཚང་ཞིང་དོན་སྙིང་ལྡན་པ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་ང་ཚོས་ཆ་རྐྱེན་གྱི་ཞབས་འདེགས་ངེས་ཅན་ཞིག་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་པའི་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་ལྟར་ང་ཚོས་དེ་ལྟར་གྲ་སྒྲིག་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། བོད་ནང་གི་མི་མང་ཚོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་བཀའ་སློབ་ཅིག་སྩོལ་རོགས། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ང་རང་དེ་རིང་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནེའུ་ཡོག་ནང་དོན་གཉེར་ཅན་གྱི་ནང་པ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གནང་གི་ཡོད། ང་རང་ཚོ་ལུས་པོའི་ཆ་ནས་ས་ཁད་རྒྱང་སྟེ་ཡོད་ཀྱང༌། གཅིག་ནས་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་འབྲེལ་བ་དང༌།

གཉིས་ནས་དད་པ་དམ་ཚིག་ཅེས་པ་འདི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད་དུས། ལུས་པོ་ས་ཁད་རྒྱང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དང༌། ཆོས་ཀྱི་བདེན་པའི་ནུས་པར་ས་ཁད་ཉེ་རྒྱང་མེད་པར་བརྟེན་ངོས་ནས་འདི་གར་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གནང་སྐབས་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྲུང་ཚང་མ་ངས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་བཞག་སྟེ་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད།

ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་བོད་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡༤།༡༥ གཉིས་ལ་དུས་བསྟུན་གྱི་སྨོན་ལམ་བརྒྱབ་པ་སོགས་བྱས་ན་བདེན་པའི་མཐུ་ཞེས་པ་འདི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པས་ཚང་མར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་སྟེ་ངས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་འཚམས་འདྲི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་འདི་འགྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པས། བདེན་པའི་མཐའ་ངེས་པར་དུ་གསལ་གྱི་རེད། ཚང་མ་བློ་བདེ་པོ་བྱོས། གལ་ཆེ་ཤོས་ཚང་མའི་སེམས་ནང་བློ་ལྷིང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

དཀལ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ཡང་བློ་ལྷིང་པོའི་སྒོ་ནས་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་འདི་ཚང་མའི་སེམས་ལ་འཇགས་པ་བྱས་ནས་ཧུར་ཐག་བྱེད་རོགས། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ྋགོང་ས་མཆོག་ཨུ་རུ་སུ་དང་སོག་ཡུལ་ནང་ལོ་ཁ་ཤས་སྔོན་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡོད་པ་དང༌། ད་རེས་ཉེ་ཆར་ཡང་ཨུ་རུ་སུ་དང་སོག་ཡུལ་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཡོད་པར་བརྟེན་དུས་སྐབས་དེ་གཉིས་བར་ལ་མི་མང་གི་གནས་སྟངས་དང༌། མང་གཙོའི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དགོངས་ཚུལ་གང་བྱུང་ཡོད་དམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་རང་ཨུ་རུ་སུ་དང༌། སོག་ཡུལ་གཉིས་ལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་ཐེངས་དང་པོ་བསྐྱོད་པ་ཡིན། དེའི་རྗེས་སུ་ཡང་ཨུ་རུ་སུར་ཐེངས་འགའ་ཤས་དང༌། སོག་ཡུལ་ལ་ཐེངས་གཅིག་གཉིས་བསྐྱོད་པ་ཡིན། ད་རེས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་མཐོང་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་འདུག མ་གཞི་ཨུ་རུ་སུ་དང༌། སོག་པོ་གཉིས་ཀར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་དམིགས་བསལ་གསར་པ་ཞིག་འཕྲད་འདུག་ཀྱང་གཞི་རྩའི་མང་གཙོ་དང༌། རང་དབང་ཞེས་པ་འདིར་མི་སུ་ཡིན་ཀྱང་དགའ་མོས་བྱེད་པ་དང༌། དམངས་གཙོ་གཅིག་སྡུད་ཟེར་བའི་འོག་ནས་བཙན་དབང་ཤོད་པ་དེ་ལ་མི་སུ་ཡིན་ཀྱང་དགའ་མོས་མི་བྱེད་པ་ཆོས་ཉིད་རེད།

དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོ་ཚང་མ་དགའ་སེམས་རབ་ཏུ་འཁོལ་ཏེ་བསྡད་འདུག ལྷག་པར་ཨུ་རུ་སུ་དང་སོག་པོ་གཉིས་ཀའི་ནང་བར་ལམ་འདས་པའི་ལོ་དྲུག་ཅུ་བདུན་ཅུའི་རིང་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་འོག་ནས་ཆོས་དད་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་གནས་ཚུལ་དེས་མིའི་སེམས་ནང་ཆ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་མ་ཚང་བའི་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་རང་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཡོད་པ་དང༌།

ད་ཆ་ང་རང་ཨུ་རུ་སུར་བསྐྱོད་སྐབས་མོ་སི་ཁོ་ལ་ཐོག་མར་སླེབས་ཉིན་ནས་བཟུང་མ་ཐོན་བར་ཉིན་ལྟར་ཁོང་ཚོས་འདས་པའི་དུས་ཡུན་དེའི་རིང་ཆོས་དད་ལ་ཉམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་གནས་ཚུལ་གཅིག་ཚང་གི་མི་འདུག ཆོས་དད་དང་ཡ་རབས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཞེས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་རེད་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པ་ཉིན་ལྟར་ཐོས་པར་བརྟེན། ང་རང་ཡང་ཡ་མཚན་སྐྱེས་བྱུང༌།

སོག་ཡུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན་ནང་པའི་ས་ཁུལ་རེད། དེ་བཞིན་ཨུ་རུ་སུ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་སོག་རིགས་དེ་སྔ་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་སྦོ་ར་ཐུ་དང༌། ཁལ་མུག ཐོར་རྒོད་ཅེས་པ་དེ་ཚོ་དུས་རབས་མང་པོ་ནས་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།

ས་ཁུལ་དེ་ཚོ་ནས་བོད་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པར་མི་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ནས་བོད་ལ་སློབ་གཉེར་བརྒྱབ་སྟེ་མཁས་པ་ཡང་མང་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་མང་པོའི་འགྲེལ་བ་བརྩམས་པའི་ལེགས་བཤད་རྨད་དུ་བྱུང་བ་མང་པོ་དེང་སང་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཅས་བོད་དང་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།

ང་ལ་ཡ་མཚན་དང་ངོ་མཚར་སྐྱེ་བའི་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི། འདས་པའི་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་གྱི་རིང་ང་ཚོ་འབྲེལ་མཚམས་རྦད་དེ་ཆད་ཡོད་ཀྱང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་འདི་བརྗེད་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་འདུག མདོར་ན་ས་ཁུལ་ཁག་དེ་དག་གི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་དེ་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ལའང་བོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དུས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་དང༌། སེམས་ཐག་ཤིན་ཏུ་ཉེ་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་འདུག དེ་ལ་ང་རང་ཧ་ལས་ཤིང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁོང་ཚོའི་ཁྲོད་ང་ཚོ་ཐུག་སྐབས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་ངུ་མཁན་ཡང་མང་པོ་འདུག

ང་རང་ཡང་ཧ་ཅང་སེམས་སྐྱོ་པོ་བྱུང༌། ང་རང་ཚོའི་བདེན་པ་ཞེས་པ་འདི་དུས་ཚོད་སྙུག་བསྲིང་དུས་རང་བཞིན་མིའི་སེམས་ནས་བདེན་པ་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་པ་འདི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། དེ་ནི་བོར་བརླག་འགྲོ་ས་མེད། རྫུན་པ་ནི་རིམ་པས་རྐུབ་བརྡོལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཆེན་པོ་བྱུང་འདུག འགྱུར་བ་དེ་ཡང་གྲི་མེ་མདས་འགྱུར་བ་བཏང་བ་མ་ཡིན་ལ། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བེད་སྤྱད་དེ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར། མི་མང་གི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་བདེན་པ་འཚོལ་བའི་བསམ་བློའི་ཐོག་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་འདི་དངོས་གནས་ཧ་ལས་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་རེད། ང་རང་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱུང༌།

སོག་པོས་གཙོས་པའི་ས་ཁུལ་དེ་དག་དེ་སྔ་ང་ཚོ་བོད་དང་དངོས་གནས་བུ་སྤུན་མཚེ་མ་ནང་བཞིན་བྱས་བསྡད་དེ་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང་ཐོག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། བར་ལམ་ས་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་ནང་ཆོས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྐོར་དང༌། རིག་གནས་གཞན་དག་བཅས་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ཐད་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མིའི་ཐོག་ནས་གང་ཐུབ་ཀྱི་རོགས་རམ་ཕན་ཐོགས་བྱེད་རྒྱུར་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་རེ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རང་བཞིན་དམིགས་བསལ་ལས་དབང་གིས་ང་ཚོར་འགན་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་དུས་གང་ཐུབ་ཀྱི་ཕན་ཐོགས་བྱེད་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཀོད་ཡོད། དེར་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

བོད་པའི་དགེ་རྒན་དེ་འདྲ་ཕར་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་སློབ་ཕྲུག་ཚུར་གཏོང་རྒྱུ། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དེ་སྔ་དར་ཁྱབ་ཡོད་ས་དེ་དག་ལ་བསྟན་པ་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་ཡོང་བའི་དོན་ལ་སྔོན་ཆད་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལ། མ་འོངས་པར་སླར་ཡང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་གསར་པའི་ཐོག་ནས་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་ལེགས་པོ་ཞིག་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཏན་ཏན་ཤར་འདུག་སྙམ་པའི་འཆར་སྣང་དང་བསམ་ཚུལ་བྱུང༌། ཞེས་སྩལ།

གཞན་ཡང༌། ཚེས་ ༢༡ ཉིན་འཛམ་གླིང་གི་སྣོད་བཅུད་གཅེས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ་བའི་ཐོག་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་༼སྣོད་བཅུད་གཅེས་འཛིན་བྱེད་པ་༽ཞེས་པའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་དོན། ‘‘འཛམ་གླིང་གི་ས་སྒང་རིལ་པོ་འདི་ང་རང་ཚོ་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ནོར་ཞིག་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྟེན་གཞི་ཉག་ཅིག་ཡིན་པས། དེའི་ཐོན་ཁུངས་ཡོད་ཚད་ལ་བག་མེད་ངང་བཤུ་གཞོག་བྱེད་པ་ནི་ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གི་རྩ་བར་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཏོར་བརླག་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད།

ང་ཚོས་རང་ཉིད་འཚོ་སྡོད་བྱེད་སའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བལྟས་ཚེ། འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་མེད་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་བཟོས་པའི་གཏོར་བརླག་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་སྣོད་བཅུད་ལ་གཅེས་འཛིན་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ནི་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་ང་རང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ལ་རག་ལས་པའི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། ད་ལྟའི་མི་ཐོག་འདི་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྗེས་རབས་མི་ཐོག་རྣམས་ལའང་འཇིག་ཉེན་ཡོད་པའི་རྐྱེན་ངན་འདི་ཚོར་ཁ་གཏད་གདོང་ལེན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པའི་ཐད་ང་ཚོ་ཚང་མས་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་རེད།

འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཆེན། དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་གི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དང་དེའི་ཐད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་ཐོག་ཐག་གཅོད་བྱས་ཏེ་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུར་མིའི་བསམ་བློ་ནི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྙོག་གཞི་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་དཀའ་ངལ། དེ་མིན་ཚན་རིག་དང་ལག་རྩལ། གསོ་རིག འབྱུང་ཁམས་ཀྱི་འཚོ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་རྙོག་གྲའི་དཀའ་ངལ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་འཇོན་ཐང་གིས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང༌། དཀའ་ངལ་གང་དུ་བྱུང་བ་དེའི་ཐོག་མའི་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐབས་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་ནང་སེམས་ནས་འཚོལ་དགོས་ལ། ཕྱི་ཡི་གནས་ཚུལ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་གཏོང་བ་ལ་ཐོག་མར་ནང་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་པ་ཡིན།

དཔེར་ན། ཡིད་དུ་འོང་བའི་གླིང་ག་ཞིག་དགོས་ཚེ། དང་ཐོག་ང་ཚོའི་བློའི་ནང་གླིང་གའི་དོན་ཅི་ཞིག་འཆར། དེ་ནས་འཆར་དོན་རྣམས་ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཚེ་ཕྱི་དངོས་པོའི་གླིང་ག་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ།

རང་བྱུང་གི་བཀོད་པ་དང་དེའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་གཏོར་བརླག་གཏོང་བ་འདི་ནི་མི་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་མ་རིག་པ་དང༌། འདོད་རྔམས། ས་སྟེང་གི་རྩི་ཤིང་སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་བརྩི་མཐོང་མེད་པ་བཅས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླད་པའི་བློ་འདི་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་དགོས་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣོད་བཅུད་དང་རྩི་ཤིང་སྲོག་ཆགས་ཚང་མ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་གྲུབ་དང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་གོ་རྟོགས་རྙེད་པ་ནས། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་སྤངས་ཏེ་སྙིང་ནས་བརྩེ་བ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།

འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་དབང་གིས་དཀའ་ངལ་རྙོག་གཞི་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་གང་ཟག་ཁེར་རྐྱང་གི་ངོས་ནས་སེལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན།

རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་མིའི་ཕམ་ཁ་ཚང་མའི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་མཉམ་འབྲེལ་མ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡོད། དེ་ཡང་འདས་པའི་དུས་སུ་མི་རྣམས་མཉམ་འབྲེལ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་མ་རྟོགས་པས་ལན་པ་ཡིན།

ད་ཆ་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་པ་ནི། སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་བརྩེ་རྩ་བ་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་གྱི་བསམ་བློ་རྣལ་མ་ཞིག་འཁྱེར་ཏེ་རྙོག་གཞི་ཡོད་ཚད་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས། ངོས་ནས་རྟག་པར་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་སྤེལ་བའི་ལས་གཞི་དེ་རིགས་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་བཞིན་ཡོད།’’10jམཆན། ཅེས་སྩལ།

ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ས་སྐྱ་བདག་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ་དབུས་བཞུགས་ཀྱིས་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔའི་བླ་མ་དང༌། སྦྱིན་བདག ཆོས་ཚོགས་བཅས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཁྲི་ཕྲག་ཏུ་བརྟན་པའི་གཏང་རག་བརྟན་བཞུགས་གསོལ་འདེབས་གནད་སྨིན་ཞུས།

དེའི་གོང་དུ་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔའི་བླ་མ་རྣམས་ནས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་ཉི་མ་རེ་གནང༌། ཨ་སྦལ་ཧོལ་ (Abal Hall) ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གང་ས་ནས་དོན་གཉེར་ཆེན་པོས་གདན་ཞུ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་ལྔའི་སྡེ་ཚན་དང་བཅས་པའི་བླ་མ། ཡི་དམ། སངས་རྒྱས། བྱང་སེམས། དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་བཅས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་འབུར་སྐུ་དང༌། བྲིས་སྐུ། གསུང་རབ་གླེགས་བམ་སོགས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་རྩལ་དང་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསལ་བར་མཚོན་པའི་འགྲེམས་སྟོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་ཞུས་པ་དེའི་ཐོག་མའི་སྒོ་དབྱེ་སྤྱན་ཞིབ་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས།

དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་འབྲས་བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་འདྲ་བརྙན་བཟོ་བསྐྲུན་ལས་ཐོན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མི་སྣ་དང༌། ཡུལ་ལུང་སོ་སོའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཕོ་མོའི་ཆས་གོས་མི་འདྲ་པའི་འདྲ་བརྙན་འགྲེམས་སྟོན་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བ་བཅས་ཡུལ་དེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་གནང་སྒོ་མཐའ་དག་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཨི་ཏྲ་ལི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཚོགས་པའི་གདན་ཞུ་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཞལ་ཐང་སོགས་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་སྒོ་དབྱེ་དང༌། འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་སོགས་གནང་སྟེ་ཡུལ་དེའི་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲི་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་བཅས་ད་ལམ་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་ལ་ཞབས་བཅགས་རིང་མཐོ་དབུ་ཁྲིད་ནས་གཤམ་མི་མང་བར་གྱི་སྐྱེ་བོ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་སེམས་རྒྱུད་ལ་ཞི་བདེ་དང་བྱམས་བརྩེ་བསྐྲུན་པར་མཛད་དེ་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

ད་རེས་ཆིབས་ཞབས་སུ་ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བཀའ་ཟུར་བཀྲས་མཐོང་བསྟན་འཛིན་དགེ་བྱེད་བཅས་ཡོད་པ་རེད། ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་མཆོག་ནས་ད་ལམ་སོག་ཡུལ་དུ་དགའ་ལྡན་ཐེག་ཆེན་གླིང་གི་མཁན་པོ་བླ་མ་དང་ལས་སྣེ། ཆོས་ཚོགས་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད། སོག་པོའི་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པ། ཨེ་ཤ་ཡ་ཞི་མཐུན་ནང་པའི་ཚོགས་པ། མང་གཙོ་ཚོགས་པ་སོགས་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འགན་བཞེས་རྣམ་པ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་སོག་ཆོས་རིག་གི་འབྲེལ་བ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་སུ་ཁོང་རྣམ་པའི་རེ་བ་ལྟར་བླ་མ་དགེ་བཤེས་མཁས་དབང་མངགས་གཏོང་དང༌། སློབ་ཕྲུག་གཏོང་ལེན་སོགས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུར་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌།

དེ་ནས་ཨུ་རུ་སུར་ཡོད་པའི་སོག་པོ་ཁལ་མུག་མངའ་སྡེར་ཕེབས་ནས་དེ་གའི་འབྲེལ་ཡོད་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་མཛའ་འབྲེལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ཐོག་བཀའ་བསྡུར་གནང་སྟེ་ཕྱོགས་གཉིས་དབར་དགེ་རྒན་མཁས་པ་དང༌། གྲྭ་རྒྱུན་སློབ་ཕྲུག་བཅས་གཏོང་ལེན་གྱི་གྲོས་ཆོད་གཅིག་ཀྱང་བཞག

དེ་བཞིན་སྦོ་ར་ཐུ་ཕེབས་ནས་གྲྭ་རྒྱུན། དགེ་སློབ་གཏོང་ལེན་དང༌། ཅི་ཏ་ས་ཁུལ་གྱི་ཉམས་ཆག་ཚབས་ཆེ་སོང་བའི་བྱམས་སྐུ་ཐོག་ཚད་གསུམ་ལྡན་ཉམས་གསོ་ཞུ་རྒྱུར་བོད་ཕྱོགས་ནས་བཟོ་ལས་ལག་རྩལ་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་ཐག་གཅོད་གནང་བ་བཅས་ལ་ཁུལ་དེ་དང་དེའི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། ཆོས་བྱེད་དགེ་འདུན། དད་ཅན་མང་ཚོགས་བཅས་ནས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་མ་ཟད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཡང་ཡང་ཞུས།

༥༽བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་མི་ལོ་སོ་གཅིག་འཁོར་བའི་མཛད་སྒོ།

དྷ་རམ་ས་ལ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ལོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་ལས་འགུལ་སྟབས་ཅིག་ཏུ་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་གནང་བའི་དབུ་བཞུགས་སུ་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ཐོག་མཛད་སྒོའི་ཚོགས་རར་ཞབས་སོར་འཁོད་པ་དང༌། སློབ་ཕྲུག་ཕོ་མོ་ཚོས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་བ་དང༌། སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་ཚེ་དབང་ཡེ་ཤེས་ལགས་ནས་སློབ་གྲྭའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

བཀའ་ཤག་སྐུ་ཚབ་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་ནས་རྟེན་འབྲེལ་གསུང་བཤད་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་གསུང་བཤད་རྗེས། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས། ‘‘འདས་པའི་ལོ་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་དང༌། ད་ལྟ་འཚོ་བཞིན་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མས་ངོ་ལྐོག་མེད་པར་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཡག་ཐག་ཆོད་ཐོན་ཡོད།

འདས་པའི་ཉམས་མྱོང་གཞི་ལ་བཞག་ནས། མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཡོང་རྒྱུར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་གནང་དགོས་སྐོར། བུ་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་འབྲེལ་ཡོད་གནས་སྟངས་སྐོར་དང༌། ཤེས་ཡོན་གྱི་སྐོར། བོད་སྤྱི་པའི་གནས་སྟངས་སྐོར། མ་འོངས་པར་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བུ་ཕྲུག་ཚོའི་ངོས་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སླར་གསོའི་ཉི་མ་ཤར་བའི་མཚམས་ལ་བོད་དེ་དེང་དུས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་དང༌། མདོར་ན་འདི་ཕྱི་གཉིས་ཡོད་ཀྱི་མི་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡག་པོ་ཞིག་འཛུགས་བསྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པའི་སྐོར།

ཕྱིས་འབྱུང་ཡར་རྒྱས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཐོག་མིག་དཔེ་སྟོན་ཐུབ་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཆགས་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་ལུགས། གཉེན་ཕྱོགས་དགྲ་ཕྱོགས་གང་ལ་བལྟས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་སོགས་གསལ་གསལ’’11jམཆན། སྩལ་མཇུག འཁྲབ་སྟོན་དང་ལུས་རྩལ་གཟིགས་འབུལ་སོགས་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་གྱིས་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་མི་གྲངས་ ༡༣༠ སྐོར་མཇལ་ཁག་ཁ་ཤས་ལ་སོ་སོར་མི་རེ་ངོ་རེར་གནས་འདྲི་དང༌། ཕྱག་སྲུང༌། སྐུ་དཔར། བྱིན་རྟེན་སོགས་སྩལ་ཐོག གྲྭ་ས་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་སློབ་གྲྭར་བསྐྱོད་མཁན་རྣམས་ནས་སློབ་གཉེར་ཧུར་བརྩོན་དང༌། སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་སྲུང༌། ཡུལ་མིར་མཐུན་ལམ་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས།

རང་དབང་ལུང་པར་དོན་མེད་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད། གཉེན་འཕྲད་ཀྱིས་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་མཁན་རྣམས་ནས་ཀྱང་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་བརྗོད་འོས་རིགས་ལ་གསལ་བཤད་བྱེད་དགོས། རྒྱ་མིས་ཧམ་བཤད་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་སྐྱར་ལངས་ཟེར་བ་སོགས་ཁུངས་མེད་ཤོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་ནམ་ཡང་མ་རེད།

ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་མང་གཙོ་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པ་མ་ཟད། ཉེ་བའི་ལོ་ནང་སྤྱི་འཐུས་དང༌། བཀའ་ཤག་འདེམས་བསྐོ་བྱས་ཤིང༌། རིང་མིན་མ་འོངས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཀྱང་འདོན་སྤེལ་བྱ་རྒྱུར་རྡོ་དོན་བོད་ལ་རང་དབང་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་སྐབས་མང་གཙོ་འདེམས་བསྐོ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། འདེམས་བསྐོ་མ་ཟིན་བར་བོད་ས་གནས་སོ་སོར་བོད་རིགས་འགན་ཁུར་ད་ཡོད་རྣམས་ནས་ད་མུས་ཁུར་འགན་ལེན་དགོས། དུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ཀྱིས་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་འཐོར་ཞིག་ཉམས་ཞན་དུ་སོང་བས་རིང་མིན་འགྱུར་བ་འགྲོ་ངེས། ཚང་མ་བློ་བདེ་གྱིས་སོགས་སྩལ།

དུས་མཚུངས་དྷ་རམ་ས་ལ་རྒྱ་གར་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཤཱན་ཏཱ་ཀུ་མར་ (Shanta Kumar) སོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཤེས་རིག་གཏིང་ཟབ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རིག་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ན་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་མཚན་ཡོད་པ་དང༌། ཤེས་ཡོན་གོང་འཕེལ་དང་ཆབས་ཅིག་གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་ངེས་པར་ལྡན་དགོས་གལ་སོགས་བཀའ་སློབ་དང༌། སློབ་གྲྭར་མཐུན་རྐྱེན་ཞལ་འདེབས་གསོལ་རས་སྩལ།

༦༽དབྱིན་ཡུལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་ནང་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་པ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབྱིན་ཇི་དང༌། སུའེ་ཌེན། ཌན་མག ནོར་ཝེ་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་འབྲེལ་ཡོད་ཕྱོགས་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་བཞིན་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲི་དང༌། ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་གཏོད་ནས་ལོ་དགུ་བཅུ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་བཅས་ལ་ཞབས་སོར་འགོད་སླད་ ༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ལྷན་བཅར་ཆིབས་ཞབས་བཅས་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ལྡི་ལི་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་སུའེ་ཌེན་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེ་མོ་ཆེད་བཅར་གནམ་ཐང་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་བཅས་ལོ་མང་སྔོན་ནས་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་བཞིན་སྐད་གྲགས་ཅན་གྱི་བརྙན་འཕྲིན་ཝལ་ཀིན་སོན་ (Wilkinson) ཞེས་པར་ཕེབས་ནས་དེའི་ལས་རིམ་ཐོག་དྲི་བར་བཀའ་ལན་གནང༌།

ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཁག་དང་ཞལ་འདྲིས་ཆེ་བའི་དཔོན་རིགས། དེ་བཞིན་འབྲེལ་ཡོད་གནད་ཅན་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། དགོང་དྲོར་བསྟན་འཛིན་བསོད་ནམས་དང༌། བཟའ་ཟླ་ལི་ཐོ་གཉིས་ནས་བཟོས་པའི་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་བརྙན་འཕྲིན་པར་གཞི་གསར་པ་མཁན་ཟུར་པདྨ་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་བརྩད་གཅོད་བརྒྱུད་རིམ་ཞེས་པ་ཐོག་མའི་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས། སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སོགས་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་ལྷན་བཅར་ཞུས།

དེ་ནས་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་བཅས་ལ་མཇལ་འཕྲད་མཛད་སྐབས་དེར་ཁོང་རྣམ་པས་བར་སྐབས་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་ནང་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ནང་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བར་དམིགས་བསལ་དགའ་བསུ་ཡོད་པ་དང༌།

ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆུང་གིས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་བཞག་པ་དེའི་ནང་བོད་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་འཁོད་ཡོད་པ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་མང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་རང་དབང་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་བཞག་པའི་གྲོས་ཆོད་ནང་བོད་དེ་བཙན་བཟུང་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་དང༌། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ནི་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་ངོ་མ་ཡིན་པ་འཁོད་པ་བཅས་ལ་དབྱིན་ཇིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མས་དགའ་བསུ་ཡོད་པ། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་ལ་གོང་གསལ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆུང་གིས་བཞག་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་དང༌། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་བཅས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༢ པར་འཚོགས་རྒྱུའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་དབྱིན་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་དགོས་པ་མ་ཟད། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་བོད་ནང་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་རྒྱུའི་དགོངས་འཆར་ལ་དབྱིན་གཞུང་ནང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་འཆར་ཟིན་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པ་དེ་ལ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ ༡༢༦ གིས་མཚན་རྟགས་བཀོད་ཟིན་པ་དང༌། གང་མགྱོགས་འཐུས་མི་ ༢༠༠ བར་གྱི་མཚན་རྟགས་འགོད་རྒྱུ་དང༌། དངོས་གཞིའི་གྲོས་ཆོད་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན་གནས་དང༌།

དེ་བཞིན་གྲོས་ཚོགས་ནས་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་ངེས་པར་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་བཞིན། ད་རེས་དངོས་སུ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བར་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚང་མར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་བཅས་སྙན་སེང་ཞུས།

ཚེས་ ༢ ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་འཇོན་མེ་ཇོར་ (John Major) དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་བཞུགས་གནས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་མཇལ་འཕྲད་གནང་ལམ་བཞིན་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཕྱག་གཏོང་རེས་གནང་སྟེ་ནང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཐོག་མར་ལྷན་རྒྱས་སྐུ་པར་སྒྲོན་སའི་ཁང་བཟང་དུ་པར་བ་ཁག་ནས་སྐུ་པར་བསྒྲོན། དེ་ནས་ཐོག་ཁའི་མཇལ་འཕྲད་ཁང་དུ་སྲིད་བློན་འཇོན་མེ་ཇོར་མཆོག་དང༌། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་འཇོར་ཇི་ཀེ་རེ་རྣམ་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་དགྱེས་འཛོམས་ཆེན་པོའི་ངང་མཇལ་འཕྲད་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༥༠ ཙམ་གནང་ཞིང༌།

སྐབས་དེར་ལྷན་བཞུགས་གྲས་སུ་ཕྱི་དྲིལ་བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུས་དང༌། སྐུ་སྒེར་དྲུང་ཆེ་བཀའ་ཟུར་བཀྲས་མཐོང་བསྟན་འཛིན་དགེ་བྱེད་རྣམ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་དང༌། སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ཁོང་ཉིད་ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་རྒྱ་ནག་མི་མང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། ལྷག་དོན་བོད་མི་མང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་སྐོར་དགོངས་འཆར་ནན་པོ་གསུངས་ཡོད་པའི་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་སྙན་སེང་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ད་རེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུ་བའི་གཙོ་དོན་སྙིང་པོ་ཡང༌། གཞི་རྩ་བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དང་བོད་དོན་སྐོར་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་མཁྱེན་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད།

ཡིན་ནའང་ྋགོང་ས་མཆོག་གང་ཉིད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ཐོག་གཟིགས་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་མ་འོངས་པར་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་དང་དགོངས་གཞི་ཇི་ཡོད་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས་དེ་ལུགས་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་གསལ་པོ་བཀའ་གནང་རོགས་ཞེས་གསུངས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་སྲིད་བློན་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་ལ་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་བརྡ་ལན་གནང་སྟེ་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཁག་དང༌། དེ་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་མི་སླེབས་ཏེ་བར་ལམ་ལོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང༌། ལྷག་པར་ལོ་སུམ་ཅུ་བརྒལ་བའི་དུས་ཡུན་རིང་བོད་ནང་ཚབས་ཆེའི་དཀའ་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་ཡ་ང་བ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་རྣམས་དང༌།

དེ་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོ་རྒྱ་ནག་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་གནང་བ་ནས་བཟུང་ད་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སུ་དགོངས་ཡངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མཛད་ཐབས་ཕྱག་བཞེས་གནང་བའི་རིམ་པ་རྣམས་ཞིབ་ཕྲ་གསུང་ཐོག་ད་དུང་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་འདི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཕན་ཚུན་གྲོས་མོལ་གྱིས་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་གསལ་པོར་གསུངས།

སྐབས་དེར་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་འཇོར་ཇི་ཀེ་རི་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་ཐུགས་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་མཛད་ཕྱོགས་བཅས་ལ་ཁོང་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་ལུགས་ཞུས། ད་རེས་བོད་དབྱིན་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་མཇལ་འཛོམས་འདི་ཉེ་བའི་ལོ་རབས་ཁ་ཤས་ནང་གི་མཇལ་འཛོམས་ཐོག་མ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་འབྲེལ་བ་དང་བདེན་དོན་གྱི་ངོ་བོས་རྐྱེན་པས་སྔར་འདྲིས་གྲོགས་པོ་རྙིང་པ་མཇལ་བ་ལྟར་མཛའ་བརྩེ་ཆེས་ཟབ་ཅིང་སྤྲོ་སྣང་གིས་ཁེངས་པ་དང༌། དབྱིན་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་བོད་དོན་ལ་ཁ་ཙམ་མིན་པའི་ཐུགས་ཁུར་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནི་མིག་སྔའི་བོད་དོན་འགྱུར་བའི་ནང་གི་མི་ཚོས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར།

དེ་ནས་ལོ་མང་སྔོན་ནས་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཨོ་སི་ཧཕོར་ཌ་ (Oxford) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་སློབ་གྲྭ་དེར་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་བགྲོ་གླེང་གི་ཚོགས་འདུར་སློབ་གསོ་རིག་གནས་ཀྱི་མཁས་པ་དང༌། ཆབ་སྲིད་མཁས་པ། སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ། གཞན་ཡང་དོ་སྣང་ཅན་བཅས་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་ཚོགས་དབུས་སུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐོག་འབད་བརྩོན་དང༌། དེའི་ཁྱད་ཆོས། ཕན་ནུས་སོགས་ལས་བརྩམས་པའི་བཀའ་སློབ་12jམཆན།གསུང་བཤད་མཛད་པར་དགའ་མགུ་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་དང༌། གལ་ཆེའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་སྐོར་བསྐྱར་དུ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་བཀའ་ལན་རེ་འདོད་ཚིམས་པར་སྩལ།

སློབ་གྲྭའི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་དེའི་ཚོགས་གཙོ་བྱེད་མྱོང་མཁན་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྲིད་བློན་སོགས་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་ཀྱི་ལས་གནས་སུ་འཁོད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟར་ཚོགས་པ་དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན།

ཚེས་ ༣ ཉིན་དབྱིན་ཡུལ་ནས་སུའེ་ཌེན་ (Sweden) གྱི་རྒྱལ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཆེད་བཅར་ཞུ་མཁན་གསར་འགྱུར་ལས་རིགས་སོགས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་གླེང་གནང་སྒོ་གྲུབ་མཚམས་དགོང་དྲོ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སུའེ་ཌེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཆོག་དང༌། བཙུན་མོ་རྣམ་གཉིས་དང་མཇལ་འཕྲད་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༢༥ ཙམ་རིང་ཕན་ཚུན་གུས་བཀུར་མཛའ་མཐུན་ཆེན་པོས་གསུང་གླེང་ལྷུག་པོར་མཛད།

དེ་མཇུག་ཚོགས་ཁང་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་ཐེ་བའི་མང་ཚོགས་དྲུག་སྟོང་སྐོར་ལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདཻའི་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་ཞིབ་རྒྱས་དང༌། ཁོང་ཚོས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པའི་དོན་གནད་སོ་སོར་གང་གི་དགོངས་ཚུལ་གསལ་བཤད་གནང་ཞིང༌། གསུང་བཤད་སྐབས་མང་ཚོགས་ནས་དགའ་མོས་ཡིད་མཐུན་གྱི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་ཐལ་མོ་ཡང་ཡང་བརྡབ་སྟབས་གསུང་མཚམས་ཡང་ཡང་གཅོད་དགོས་བྱུང༌།

ཚེས་ ༤ ཉིན་ཡུལ་ཁག་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་འདྲ་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་ནང་པ་ཚོར་གསུང་ཆོས་སྩལ། དེ་ནས་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་དང་ཕྱག་རོགས་ཕྱི་འབྲེལ་དཔོན་རིགས་གསུམ་དང་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༥ རིང་མཛའ་མཐུན་ངང་གསུང་གླེང་གནང་ཞིང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་གནང་བ་མ་ཟད། ཁོང་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་དང་གཟིགས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་མཁྱེན་རྟོགས་གནང་འདོད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་ལྷག་པར་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་སྟངས་སྐོར་སུའེ་ཌེན་གཞུང་ནས་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་དེ་སྐོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཐད་ཀར་དགོངས་འཆར་མང་པོ་གསུང་ཡོད།

ད་དུང་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས། དེ་ནས་གསར་འགོད་པ་ཁག་དང༌། བརྙན་འཕྲིན། དེ་ཁུལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང་མཇལ་ཁ་སྩལ།

ཚེས་ ༥ ཉིན་ཞོགས་པ་བརྙན་འཕྲིན་གསར་འགོད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་པ་སོགས་དང་མཇལ་འཕྲད་གྲུབ་རྗེས་ཉིན་གུང་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཤིང༌། གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སུའེ་ཌེན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཡར་རྒྱས་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་བློན་ཆེན་ངོ་མ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང༌། བློན་ཆེན་ནས་གསོལ་སྟོན་གྱི་གོང་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་པ་དེའི་སྐབས་གོང་གསལ་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱི་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆེན་པོ་གནང་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས། དེ་རྗེས་རྒྱལ་སའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཤོས་ལ་ཕེབས་ནས་དགེ་སློབ་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

དགོང་དྲོ་ཌན་མག་ (Denmark) ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱིས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཌན་མག་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀོད། སྐབས་དེར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་ཐད་ཀར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁུངས་སུ་ཕེབས་ནས་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་དུས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་གལ་ཆེའི་བཀའ་བསྡུར་གནང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་བར་སྐབས་པེ་ཅིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་སྐྱོ་གནས་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཌན་མག་གིས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བཅད་ཡོད་པ་འདི་སྐོར་གྲོས་ཚོགས་ནང་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་དང་མི་བྱེད་ཐད་བསམ་འཆར་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ནས་ད་ལྟ་ཐག་གཅོད་མི་ཐུབ་པར་ལུས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་སྐོར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ཇི་ཡོད་གྲོས་ཚོགས་ནས་མཁྱེན་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་གཟིགས་ཚུལ་ལམ་སྟོན་གྱི་བཀའ་གསལ་པོ་ཞིག་གནང་རོགས་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་ཐག་ཆོད་པའི་ངང་ངོས་ཀྱི་བསམ་འཆར་བྱས་ན་རྒྱ་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ཁོངས་ནས་ཟུར་འབུད་བྱ་རྒྱུ་དེ་དགེ་མཚན་མ་མཐོང་བས་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་གནང་ན་ལེགས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཤེས་ཡོན་ཐོག་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

འོན་ཀྱང༌། མི་མང་གི་ཁེ་ཕན་དང་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་སྐྱོན་དང་ནོར་འཁྲུལ་ཁག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནན་པོ་གནང་ནས་ཁོང་ཚོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ཁོངས་མི་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་པ་འདི་ཞི་བདེའི་ཁེ་ཕན་གྱི་ངོས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་འགན་འཁྲི་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་བློན་འཇོན་མེ་ཇོར་གྱི་གནང་སྟངས་ལ་ཐུགས་མོས་་ཡོད་ཅེས་སྩལ།

གཟིགས་རྒྱང་རིང་བའི་དགོངས་འཆར་འདི་ཁོང་རྣམ་པའི་ཐོག་མའི་ཚོད་དཔག་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་བར་བརྟེན་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བྱམས་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཐུགས་གཤིས་ལ་ཧ་ལས་ནས་ཉེ་ཆར་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བའི་དགྲ་བོ་ལ་མཛའ་ཞིང་བརྩེ་བ་ཞེས་པའི་གསུང་བཤད་ལ་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང༌།

ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་ཌན་མག་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ཡོ་རོབ་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་མཐུན་མ་ལག་གི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་དང་མཉམ་མཐུན་ཆིག་སྒྲིལ་གྱིས་བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཞུ་རྒྱུའི་ཐད་ཌན་མག་གཞུང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་འཛིན་དང༌། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་བྱུས་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ཌན་མག་གཞུང་ནས་འགྲོ་གྲོན་རོགས་རམ་གནང་རྒྱུ་བཅས་ཀྱི་ཞལ་བཞེས་གནང༌།

མཇལ་འཕྲད་གྲུབ་འཕྲལ་ལམ་སང་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐེངས་འདིའི་གལ་ཆེའི་མཇལ་འཛོམས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་དུས་ཐོག་ཡོང་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་ད་ལྟ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་འཆར་གཟིགས་ཚུལ་ཁག་གསན་ནས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དང༌། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ཞུས་པའི་སྐོར་གསར་འགོད་པ་ཚོར་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང༌།

ཚེས་ ༦ ཞོགས་པ་ཌན་མག་གི་རིག་གཞུང་བློན་ཆེན་དང༌། ཤེས་རིག་ཚན་རྩལ་བློན་ཆེན་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་དུ་བཅར་ནས་བོད་དོན་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་ཐད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ཇི་ཡོད་མཁྱེན་རྟོགས་གནང་བ་དང་གོང་གསལ་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་དོན་གནད་ཁག་ལ་ཁོང་གཉིས་ནས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་པ་སོགས་བོད་དོན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞུས།

ཚེས་ ༧ ཉིན་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་གཙོ་བོ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་གཏོད་ནས་ལོ་དགུ་བཅུ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཞུགས་སླད་ནོར་ཝེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ཞབས་སོར་བཀོད། དེ་གར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་པའི་གྲགས་ཅན་མི་སྒེར་དང༌། ཚོགས་པ་ཁག་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ། གཞན་ཡང་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་རབས་དང༌། ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས་སོགས་ལ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྣང་ཅན་གྱི་མཁས་དབང་མང་པོ་གདན་ཞུ་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་དེ་དག་རྣམས་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་འཛམ་གླིང་འདིའི་ད་ལྟ་དང༌། མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་སྐོར་ལ་མཁས་པ་སོ་སོས་རང་རང་ལས་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་རྩལ་དུ་བཏོན་པའི་གསུང་བཤད་དང༌།

གཟེངས་བསྟོད་བཞེས་མྱོང་མཁན་ཚོས་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་པའི་གསུང་བཤད་བཅས་རེས་མོས་སུ་གནང་བའི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ནི་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་བྱུང་ནས་གྲང་དམག་གི་འཐབ་རྩོད་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང༌། ཡོ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མཉམ་མཐུན་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བ། ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་འགའ་ཞིག་ནང་མང་གཙོ་རང་དབང་གི་དགོས་འདུན་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་བ་སོགས་འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་འདིས་འབྱུང་འགྱུར་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་ཐབས་སུ་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་གང་དང་གང་ཡོད་པའི་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གནང༌།

ད་རེས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་དེ་ནི་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བའི་གོ་སྐབས་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོས་ཉིན་ལྟར་ཕེབས་བསྐྱོད་མཛད་ཅིང༌།

གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཚང་མས་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གསུང་བཤད་མང་པོ་གནང་བ་དེ་དག་གི་གཞི་རྩ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འཕེལ་རྒྱས་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རང་གི་ཉམས་མྱོང་དང༌། ལྟ་ཚུལ་རྒྱས་བཤད་གནང་བ་ཞིག་རེད།

མཇུག་བསྡོམས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བྱམས་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ། འཚེ་བ་མེད་པ་སོགས་མཐར་ཐུག་པའི་བདེ་སྐྱིད་མིའི་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས་སྐོར་གང་གི་རྒྱུན་ལྡན་ཉམས་བཞེས་བཞེད་ཚུལ་རྒྱས་བཤད་མཛད་པར་ཚོགས་ར་ཡོངས་ལ་ཚོར་སྣང་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་དམིགས་བསལ་གྱི་དགའ་བསུ་ཆེན་པོ་ཞུས།

དེ་བཞིན་ཁུལ་དེར་ཡོད་པའི་ནང་པའི་དད་ལྡན་རྣམས་ལ་གསུང་ཆོས་དང༌། མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ། རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་ཁུར་མི་སྣ་སོགས་ལ་མཇལ་འཕྲད། རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་ཁང་གི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། ཨོ་སོ་ལོ་ (Osolo) མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭས་བོད་དང་ནོར་ཝེའི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གྱི་པར་རིགས་འགྲེམས་སྟོན་ཞུས་པ་དེའི་སྒོ་དབྱེ་དང་འབྲེལ་དེ་གར་སློབ་ཕྲུག་དང་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལ་གལ་ཆེའི་བཀའ་སློབ། ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ཁང་དུ་བརྗོད་གཞི་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་བར་དཔོན་རིགས་དང༌། མཁས་དབང་སོགས་གསན་མཁན་ཚོགས་ཁང་གི་ཕྱི་ནང་ཚང་མར་ཁེངས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དོ་སྣང་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོས་འགའ་ཞིག་གིས་ཟིན་ཐོ་བཀོད་པ་དང༌། ལ་ལས་སྒྲ་འཇུག་བྱེད་པ། དགོངས་དོན་རྟོགས་དཀའ་བའམ། ཡང་ན་གནད་འགག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་དོན་གནད་ཁག་ལ་བསྐྱར་དུ་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་བཅས་དེ་དག་གི་ཐོག་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་དགོངས་པ་དེ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་གསལ་པོར་མཚོན།

ཚེས་ ༨ ཉིན་ནོར་ཝེའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་མཇལ་འཕྲད་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༠ རིང་གནང་བ་དེའི་སྐབས་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་སེམས་ཁུར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་ཐུག་འཕྲད་ག་དུས་བྱུང་ཡང་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་གི་ཡོད་ལ་ད་དུང་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ྋགོང་ས་མཆོག་ནི་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ག་དུས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡང་དམིགས་བསལ་གྱི་སྐུ་མགྲོན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཡི་ཡོད།

ད་རེས་ཁོང་གི་ཐུགས་རེར་བོད་དོན་ཐད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་དང་ཐབས་ལམ་མཁྱེན་ཆུབ་གནང་འདོད་ཡོད་པས་དེ་སྐོར་བཀའ་གསལ་པོ་གནང་རོགས། ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ད་བར་བོད་ནང་གནས་ཚུལ་ཇི་བྱུང་དང༌། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་གཉིས་ཕན་ཞི་ལམ་གྱི་འབད་བརྩོན་གནང་རིམ། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བསམ་ཤེས་དང་དོན་དངོས་ཁས་ལེན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་གསལ་སྟོན་མ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བོད་རྒྱའི་དབར་དཀའ་རྙོག་ད་ལྟའང་ཐག་གཅོད་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ལུས་པ་སོགས་གསལ་བཤད་མཛད།

ད་རེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་སྐོར་གལ་ཆེར་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་བ་རྣམས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འགོད་པར།

དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་འཆར་ཟིན་ཞིག་བཟོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང༌།

མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་གཞིར་སླད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དབང་ཤུགས་བོད་ནས་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་མཚམས་བར་བརྒལ་དུས་རིམ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་དེའི་རིང་ད་ལྟ་བོད་ནང་ལས་དོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་འགན་མུ་མཐུད་འཁྱེར་དགོས་པ་དང༌། བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ།

དེའི་འགན་བཞེས་མཁན་སྲིད་འཛིན་ཞིག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བསྐོ་བཞག་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་ཡོངས་རྫོགས་རྩིས་སྤྲོད་གནང་རྒྱུ་དང༌། དེ་ནས་བཟུང་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྲོ་རྒྱུ། བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བསྡུ་སྐོང་གིས་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཟིན་མཚམས་རྩ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་མང་གཙོའི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ནས་སྲིད་གཞུང་གསར་པ་འཛུགས་རྒྱུ་སོགས་སྩལ་གནང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་གསར་འགོད་པས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་རྒྱ་གར་ལ་ལྟ་སྐོར་ཡོང་ཉེར་ཡོད་པ་དེའི་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས་ཁོ་པ་དང་མཇལ་འཕྲད་དགོས་པའི་རེ་འདུན་གནང་བའི་གསར་འགྱུར་ཐོན་པ་དེ་དག་བདེན་པ་ཡིན་ནམ། ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་སྐོར་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་རྒྱུའི་སྐོར་ཡོངས་བསྒྲགས་གནང་རྗེས་ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་ཚབ་ཁང་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐབས་དེར་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་དང་བོད་གཞུང་གི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གཉིས་མཇལ་འཕྲད་ཡོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཕུལ་བ་ཡིན།

གལ་ཏེ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གོ་དོན་ལེགས་རྟོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཐོན་ཚེ་གནས་ཚུལ་བབ་གཟིགས་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་གཞི་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ལན་འདེབས་ནང་དགོངས་འཆར་དེ་ཁས་ལེན་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད། དེ་རྗེས་ཁོང་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་དང་མཇལ་འཕྲད་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན་པ་ང་ཚོས་ཁས་ལེན་བྱས་མེད་ཅེས་ཆེད་མངགས་གསར་འགོད་པར་གནས་ཚུལ་བཀྲམས་ཡོད་འདུག་ཅེས་སྩལ་གནང་བ་བཅས་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དོན་ཁག་ལེགས་གྲུབ་བསྐྱངས་ཏེ་ཚེས་ ༩ ཉིན་ནོར་ཝེའི་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད།

༧༽བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐོར་བུ་ཁག་གཅིག

༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེས ༡༡ ཉིན་ཕོ་བྲང་རྙིང་པའི་ལྷ་མོའི་རྟེན་མདོས་ཁང་དུ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་ཆོག་གྲྭ་བཅས་ནས་གཡང་སྒྲུབ་ཉིན་གསུམ་ཚུགས་པའི་གཡང་བསྡོམས་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་སུ་གཡང་བསྡོམས་སྦུག་དམ་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་ཕབ་མནན་བསྐྱངས། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་མལ་རྟེན་དོད་དང༌། ནང་མཛོད། ཆོག་ཞབས་རྣམས་ལ་ཡོན་དར་བཅས་ཕུལ། གསུང་ཆོག་གྲུབ་པ་དང༌། གཟིམ་ཆུང་ཡིག་ཚང་དབུ་གཡབ་ཏུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་དང༌། ཁག་གཅིག་ཐོན་མཇལ་བཅས་ལ་བྱིན་སྲུང་སྐུ་དཔར་སྩལ་ཐོག སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་རྣམས་ནས་སྒྲིག་སྲུང་དང༌། སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་མཁན་རྣམས་ནས་ད་ཕན་བོད་ནང་མི་མང་ཚོས་སེམས་ཤུགས་ཆེར་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཞི་རྒོལ་བྱས་པ་བཞིན་ལས་འཁྲུག་རྐྱེན་ནམ་ཡང་བྱ་རྒྱུ་མེད་པ་དང༌།

དེང་སྐབས་བོད་ནང་ཕྲན་བུ་ལྷུག་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་དབུགས་ངལ་གསོ་བ་ཙམ་ཡང་འགྲིག་པ་རེད། གཞི་རྩའི་སྲིད་བྱུས་དམ་ལྷུག་ཇི་བྱེད་རྒྱ་མིའི་ལག་པར་ཡོད་སྟབས་ངེས་པ་མེད། རང་དབང་ལ་བརྩོན་ལེན་སེམས་ཤུགས་གང་ལེགས་ཡོད་པ་བཞིན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས། གཞོན་ནུ་རྣམས་ནས་ཆང་འཐུང་སོགས་ཡལ་ཡོལ་དུ་མ་བསྡད་པར་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་དོ་སྣང་དགོས་གལ་སོགས་སྩལ།

དུས་མཚུངས་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་མདོ་སྨད་གསེར་རྟ་བླ་རུང་གི་མཁན་པོ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེས་ཆེད་བཏང་རཀྲཾ་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་དང༌། རོགས་པ་གཉིས། བལ་ཡུལ་ནས་རོགས་རྒྱུས་འབྲུག་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་གྲྭ་ཁོངས་ངག་དབང་མཁྱེན་རབ་བཅས་བསྐྱར་མཇལ་ཐོག མཁན་པོ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་རིན་པོ་ཆེར་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག་རྟེན་ལྡན་དང་རཀྲཾ་དགོན་གནས་ཀྱི་རིས་མེད་བཤད་སྒྲུབ་སྲོལ་བཟང་ལ་བསྔགས་འོས་སྦུག་དམ་བཀའ་ཡིག སྤྲུལ་སྐུ་ཁག་གཉིས་ངོས་འཛིན་གྱི་ཐུགས་དམ་བཀའ་ཡིག བྱིན་རྫས། སྐུ་དཔར་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་བོད་ནས་གསར་དུ་འབྱོར་བའི་སློབ་གཉེར་བ་སོགས་མཇལ་བཅར་བ་ཁག་གཅིག་ལ་འདི་ཕྱི་གཉིས་དགེའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོའི་ཁོངས་ནས་གྲྭ་སར་སློབ་གཉེར་དུ་འགྲོ་མཁན་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་གྲྭ་སར་སླེབས་རྗེས་སྙོམ་ཆུང་ངང་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་བལྟ་རྒྱུ་དང༌། སྒྲིག་ལམ་ཡག་པོ་ཁུར་དགོས། ད་ཕན་གདན་ས་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་བོན་དང་བཅས་པའི་འདི་ཁུལ་དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ནས་གྲྭ་རྒྱུན་ཉིས་སྟོང་ཡས་མས་ཤིག་འབྱོར་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་མང་ཆེ་བས་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་དཔེ་ཆ་བལྟས་ཏེ་ཡག་པོ་ཡོད།

ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་ནང་བཞིན་དགོན་པའི་ནང་དཔེ་ཆ་བལྟ་རྒྱུ་དང༌། སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ཐད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། དེ་བཞིན་གནམ་གཤིས་ཚ་གྲང་དང་འཚོ་བའི་ཐད་བོད་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དོ་སྣང་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་གྱར་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་རིང་གཙོ་བོའི་ལས་ཀ་གལ་ཆེ་ཤོས་ག་རེ་བྱས་ཡོད་ཅེ་ན། བོད་མི་རིགས་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་གཞིར་བཞག་པའི་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་རང་གཤིས་བཟང་པོ་དང༌། ཡ་རབས། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་བཅས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་མ་བརླགས་པར་བོད་པའི་རྣམ་པ་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

རྣམ་པ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་སྤྲད་པའམ། ཡང་ན་ཕྱིའི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་ཡོད་ཀྱང་སྒྲུབ་མི་ཐུབ་པའི་ང་ཚོའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན། ཁྱེད་རང་ཚོ་ནི་ཡ་རབས་དང༌། སྙིང་རྗེ། ཕན་སེམས་བཅས་མིག་གི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མེད་པའི་རྒྱ་མིའི་དབང་སྒྱུར་འོག་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་བ་རེད། ད་ཆ་རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པར་བརྟེན་ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཟང་པོའི་ཡོན་ཏན་ལ་མིག་དཔེ་བལྟས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇགས་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་ནས་གཉེན་འཕྲད་དུ་ཡོང་སྟེ་ཕར་ལོག་འགྲོ་མཁན་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་ཁྱེད་རང་ཚོ་འཕྲད་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌། བོད་ཀྱི་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་མི་མང་ཚོ་ཡིན་ཞིང༌། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཁོང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁ་སང་སྔོན་ལ་འཕྲད་པ་ཚོར་སྐབས་དེར་བཤད་ཡོད་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡང་བློ་བདེ་པོ་བྱས་ནས་ཕར་ལོག འདི་གར་སྡོད་རིང་རྒྱ་གར་ནང་གི་མཐོང་ཐོས་གནས་ཚུལ་རྣམས་རང་གི་ངོ་ཤེས་བློས་འཁེལ་ལྟ་བ་གཅིག་པའི་མི་རྣམས་ལ་གསལ་པོ་ཤོད་དགོས།

ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་རིང་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་དེང་སྐབས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཉིས་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང༌། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཐོན་ཐུབ་མེད་ནའང་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོན་པ་ད་བར་ཁྲི་ལྔ་དྲུག་བྱུང་ཡོད།

དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་རྒྱ་གར་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་མཐོ་རིམ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ཕལ་ཆེར་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ཡོད། བཙན་བྱོལ་ནང་གི་གཞོན་ནུ་མང་ཆེ་བ་སློབ་སྦྱོང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌། ཁག་གཅིག་གི་སློབ་སྦྱོང་གང་ཙམ་སྤུས་དག་པོ་ཡོད། དེ་དག་ནི་ང་ཚོས་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གལ་ཆེར་བརྩིས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན།13jམཆན།ཞེས་སྩལ།

ཡང་ཚེས་ ༡༥ ནས་ཉིན་བཅུ་གསུམ་རིང་བསྟན་སྲིད་བདེ་རིམ་སླད་དབུ་རྩེའི་གཟིམ་ཆུང་རྙིང་པར་རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་དང༌། སྒ་རྗེ་ཁམས་སྤྲུལ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ། སྟག་ལུང་མ་སྤྲུལ། སེར་སྨད་རི་འབུར་སྤྲུལ་སྐུ། སེར་བྱེས་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ། དགའ་གདོང་དང་ཚངས་པའི་སྐུ་རྟེན། བཙུན་དགོན་མཁན་ཟུར་ཤར་རྩེ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ། རྣམ་གྲྭ་སློབ་དགེ་བྱིངས་བཅས་ནས་རྟ་མགྲིན་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་གྱི་བཟླས་བསྙེན་གཏོར་སྒྲུབ་བསྐྱངས་པའི་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་ཤིང༌། སྐབས་དེར་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་ལོ་སེམས་དཔའ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་མི་གྲངས་ ༩༢ དང་བོད་ལ་ཕྱིར་ཐོན་མི་གྲངས་ ༡༢ བཅས་མཇལ་ཁའི་ཐོག ལོ་ཤས་ནང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཧ་ལས་པའི་འགྱུར་བ་སོང་བ་ལྟར་རང་རེ་བོད་དོན་ཐོག་ལའང་དོ་སྣང་ཆེས་ཆེར་བྱུང་ཡོད། བོད་ནང་མང་ཚོགས་རྣམས་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བློ་བརྟན་འགྱུར་མེད་ཡོད་པ་བཞིན་སེམས་ཤུགས་མ་ཉམས་པ་བྱེད་དགོས།

རིང་མིན་འགྱུར་བ་ངེས་གཏན་ཡོང་ལུགས། བོད་ལ་རང་དབང་བྱུང་མཚམས་མང་གཙོའི་གཞུང་སྲིད་འཛུགས་ཕྱོགས་སོགས་རིང་མིན་ཡིག་ཆ་ཐོན་རྒྱུ་ཡིན་ལུགས་བཅས་བཀའ་སློབ་བྱིན་སྲུང་སོགས་སྕལ།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སྤྱན་འདྲེན་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེགས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྒྲོན་དར་སྣ་ལྔ་སྩལ། རྣམ་གྲྭ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དབུ། ཁམས་སྤྲུལ་བཅས་ནས་སྒྲོན་དར་ཕུལ། དེ་འཕྲལ་དགའ་གདོང་གནས་སྲུང་ཆེན་པོ་དང༌། ཚངས་པ་དུང་ཐོད་ཅན་གཉིས་ཐོག་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མལ་རྟེན་གསུམ་རེ་བཏེགས་འབུལ་ལ། སྒྲོན་དར་སྣ་ལྔ་རེ་སྩལ། ཆོས་སྐྱོང་རྣམ་གསུམ་སྣེ་འཕྲོད་མཛད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་བསྟན་སྲིད་སླད་གཏོར་སྒྲུབ་བགྱིས་ཏེ་སང་ཉིན་ཟོར་འཕེན་དངོས་གཞི་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དམ་ཅན་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་གདོང་གྲོགས་རྟགས་མཚན་ཇི་ལྟར་ཡོད་རུང་མྱུར་ཐོན་ཡོང་བ་གནང་དགོས་ཞེས་བཀའ་བསྒོས།

ཆོས་སྐྱོང་རྣམ་གསུམ་གྱིས་སྒྲོན་དར་སྣེ་མོ་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་དྲངས་ཏེ་གུས་པའི་སྟངས་སྟབས་དང་བཅས་རྒྱན་གཏོར་ལ་ཕྱག་ནས་དང་སྒྲོན་དར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ཚོགས་མགོན་དུ་ཉིན་གང་རིང་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་དགོང་དྲོ་ཉི་མྱུར་སྤྲེལ་དུས་ཆུ་ཚོད་ ༤ ཐོག་རྩིས་འབྲས་ནང་གསལ་ཐེབས་ཕྱོགས་བྱང་སྨད་ཤར་ཉེར་འཁེལ་བར་དཔལ་རྟ་མཆོག་རོལ་པ་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་གྱི་ཟོར་འཕེན་བསྐྱངས་རྒྱུར། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཚོགས་གཞོན་བྱ་དུར་བཟང་པོ། བཀའ་བློན་བཀྲས་མཐོང་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ། རྣམ་གྲྭ་དགེ་བསྐོས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་ཆོག་ཞབས་རྣམས་དང་བཅས་གཏོར་རར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཟོར་འཕེན་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོར་ད་ལམ་བསྟན་སྲིད་བདེ་རིམ་དཔལ་རྟ་མཆོག་རོལ་པ་ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གནོན་གྱི་གཏོར་སྒྲུབ་ཟོར་འཕེན་དང་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་གཏང་རག་ཚོགས་འཁོར་འབུལ་གཤོམ་གྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། བཀའ་ཤག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་སོགས་དམ་པ་གོང་མའི་ཕྱག་རྒྱུན་འཛོལ་མེད་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང༌། སྐབས་དེར་ (The Times of India) ཞེས་པའི་རྒྱ་གར་དུས་བབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་ས་སྦི་ན་སེ་རྒལ་ (Sabina Sehgal) ཞེས་པའི་ (རྒྱ་གར་བུད་མེད) ནས་ཁོང་ཚོའི་གསར་ཤོག་ནང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྐོར་གནས་ཚུལ་རྒྱས་བཀོད་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་སྐབས་བོད་མིའི་རྔམ་སྟོན་ངོ་རྒོལ་སྐོར་བཅས་འགོད་སྤེལ་སླད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཇལ་ཁར་བཅར་ཏེ་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་དུ་འཚམས་གཟིགས་སུ་བསྐྱོད་པར་གང་ཉིད་ལ་ཐུགས་ཚོར་ཇི་བྱུང་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འཛམ་གླིང་ནང་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་དགོས་གལ་མཐོང་བ་བཞིན་ད་ལྟའི་སྐབས་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་ནི་བརྟན་བརླིང་མེད་པ་ལྟ་བུར་མངོན། དེས་ན། རྒྱ་ནག་མཉམ་གྲོས་མཐུན་གང་འདྲ་བཞག་རུང༌། དེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དང༌། ཡུན་གནས་ཐུབ་པ་དཀའ། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གཞུང་དེའང་དེ་ཙམ་ནུས་པ་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་མི་སྣང༌། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་དང་གཞུང་ཚབ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་དོན་ཞུ་གཏུགས་གནང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱ་མིའི་གཞུང་ཚབ་ཀྱིས་སྐབས་དེར་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་འོས་ཤིང་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་མང་ཚོགས་ཐོག་སྤེལ་ཡོད། སྔོན་འགོག་ཡིན་ཚུལ་གྱིས་བོད་མི་འགའ་ཤས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་འདུག་པ་འདི་ནི་རྒྱ་མིས་རྐང་གཏད་ནས་རྒྱ་གར་ཐོག་རྙི་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་སྙམ། བོད་རྒྱ་གཉིས་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་འདིར་རྒྱ་ནག་གིས་སྣང་བ་རྩ་བ་ནས་འགྲོ་ཡི་མེད་པ་མ་ཚད་འཆམ་མཐུན་མེད་པར་བཟོ་ཆེད་རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་ཚུལ་ཞེད་སྣང་ཞིག་བསླངས་ཡོད།

བརྟན་བརླིང་མེད་པའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་དེས་རང་གི་རྩ་ཆེའི་སྐུ་མགྲོན་གྱི་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོག་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱ་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡང༌། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་མི་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་བྱས་པ་འདིས་བོད་མིའི་སེམས་ནང་མ་སྐྱིད་པ་ཆེན་པོ་བཟོས་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཤུགས་རྐྱེན་དཔེར་ན། དྲིལ་བསྒྲགས་དེས་རྐྱེན་པས་ང་ཚོར་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་ཟུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱིས་ས་རྟགས་བརྒྱབ་པ་འདིས་བོད་དོན་སྐོར་གནས་ཚུལ་གང་བྱུང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་ནི་ནམ་རྒྱུན་རྒྱ་གར་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཡིན་པ་རེད། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་དང་རྒྱའི་དབར་གྱི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་དེ་ནི་དོགས་གཟོན་ཆེ་དྲགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད། བྱས་ཙང༌། དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལྷུངས་པའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱི་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། འོན་ཀྱང༌། ཟུང་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས་དེའི་ནང་བོད་དོན་སྐོར་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་གཟིགས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་དགོས་དོན་གཙོ་གནད་ཆེ་བ་གཅིག་ནི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རེད་བསམ་བཞིན་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ཀ་ཤི་སྨིར་དང༌། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གཉིས་དབར་འབྲེལ་བ་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་མཆོག་ནས། དེ་འདྲ་ཡིན་གྱི་མ་རེད་བསམ་སོང༌། གང་ལྟར་ཡང༌། བོད་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པ་རེད། ༡༩༤༧ ལོར་གསར་དུ་དབུ་བརྙེས་པའི་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ནི་ས་གནས་མི་མང་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་པ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། རྒྱ་གར་གྱིས་ནོར་འཁྲུལ་ཕྲན་བུ་བྱས་ཡོད། སྐབས་རེ་དོགས་ཟོན་ཆེ་དྲགས་པ་དང༌། སྐབས་རེ་དྲག་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། བོད་དང་ཀ་ཤི་སྨིར་གཉིས་ཀྱི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ཁྲིམས་ཐོག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཏོག་ཙམ་མི་འདྲ་བ་རེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ༡༩༥༤ ལོའི་ཆིངས་ཡིག་དེའི་ནང་ནེ་རུས་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཡིན་པའི་ས་རྟགས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། དེ་རྗེས་རྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་རིམ་པས་གནད་དོན་དེ་རྩ་འཛིན་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པས་དེའི་ཐོག་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངས་དེ་སྔོན་བརྗོད་པ་བཞིན། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་གཞུང་དེ་དོགས་གཟོན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། དེས་མ་ཚད། གནད་དོན་དེ་ནི་རྙོག་ཟིང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་དེར་མནོ་བསམ་ཞིབ་ཚགས་པོ་ཞིག་གཏོང་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད། གལ་སྲིད་རྒྱ་གར་གྱིས་དབྱིན་ཇིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དེའི་ཐོག་འགྲོ་གི་ཡིན་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ནང་བཞག་དགོས་པ་ཞིག་ལ། དབྱིན་ཇིས་བོད་པའི་ཐོག་རྒྱ་མིའི་དབང་ཤུགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད། མཐར། ནེ་རུས་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་མིའི་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ཀྱི་རེད། ཅེས་གསུངས་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་ནས་སྲིད་བློན་ལི་ཕང་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་འདོད་ཡོད་སྐོར་གསུངས་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ལྡི་ལི་ནས་གློ་བུར་དུ་དྷ་སར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་དགོས་དོན་ཅི་ཡིན་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རང་ཉིད་འཛིན་བཟུང་འོག་ཚུད་ཡོང་སྙམ་པའི་ཞེད་སྣང་བྱུང༌། སྲིད་བློན་ལི་ཕང་དང་མཇལ་འདོད་བྱུང༌། ལྡི་ལི་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ནང་སྲིད་བློན་མཇལ་རྒྱུའི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཞུས་པ་ཡིན། སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། གཞུང་ཚབ་ཁོང་རང་གིས་དེར་མོས་མཐུན་གནང་མེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། ཕེབས་དགོས་དོན་རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་བ་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་རང་རྒྱ་གར་ལ་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་འབྱོར་སྐབས་བོད་མི་གང་བྱུང་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་གོ་རྒྱུ་འདུག བོད་མིའི་ཐོག་དམ་བསྒྲགས་དེ་ལྟ་བུ་བྱེད་དགོས་དོན་བཀའ་ཁྱབ་གཏོང་མཁན་སུ་ཡིན་ཤེས་འདོད་བྱུང༌། སྐབས་དེར་རང་ཉིད་ལྡི་ལི་རང་དུ་སྡོད་འདོད་བྱུང༌། འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་ལས་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་གཅིག་ངོས་ཀྱི་རྩར་སླེབས་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་དེར་འགྱུར་བ་མེད་ཚུལ་དང༌། བོད་མིའི་ཐོག་དམ་བསྒྲགས་བྱེད་དོན་ནི་རྒྱ་གར་ཐོག་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་མི་འབྱུང་ཆེད་ཡིན་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་བྱུང༌། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། རང་ཉིད་འཆར་གཞི་བསྒྲིགས་པ་གཞིར་བཟུང་དྷ་སར་ཐོན་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། (Strasbourg) གསུང་བཤད་ནང་ཕྱི་སྲིད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་རྒྱ་ནག་གིས་བྱེད་ཆོག་རྒྱུ་དང༌། དེ་མིན་ལས་དོན་ཚང་མ་ལྷ་སར་བོད་གཞུང་གིས་བྱེད་འཐུས་ཞེས་པ་དེ་ད་ཆ་ཕྱིར་འཐེན་གནང་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། འདི་སྔོན་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་རིང་ (Strasbourg) གི་ལས་འཆར་དེ་ནུས་མེད་ལྟ་བུ་གྱུར་བ་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་ངའི་གནས་སྟངས་དེ་སྒོ་ཕྱེ་ནས་བཞག་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཛ་དྲག་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་བཞིན་ཡོད། དཔེར་ན། བོད་ནང་བོད་མི་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱེད་པ་དང་སྦྲགས་མི་འབོར་སྤོ་བཞུད་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་ལྟ་བུ་རེད། འདི་ཐོག་ལས་འཆར་ག་རེ་སྤེལ་གནང་རྩིས་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངས་དེ་སྔ་ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་ཙམ་རིང་རྒྱ་ནག་མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་ནས་བསམ་ཤེས་ཡོང་ཐབས་བྱས་པ་ཡིན། དེའི་ཆེད་ངས་གུ་བཤངས་གང་ཡོང་བྱས་པ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་ཐོན་པ་བྱུང་མེད། དེ་མིན། ཉིན་ལྟར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བས་མཚོན་གཏེར་ཁ་བསྔོགས་འདོན་དང༌། ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག མང་ཚོགས་སྤོ་བཞུད་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་འདི་ནི་བློ་འཚབ་བྱ་འོས་ཤིག་ཡིན། ད་ཆ་ང་ཚོའི་རེ་བ་གཅིག་ལྷག་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཨ་རི་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ཐོག་ནས་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་རེད། དཔེར་ན། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་ (John Major) གྱིས་གསལ་པོ་བྱས་ནས་གསུངས་གནང་ཡོད། དཔེར་ན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་དང༌། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་བོད་འདི་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པར་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་ནག་ཏུ་གནམ་སྡེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ལས་འགུལ་རྗེས་སྐུ་ཉིད་ལ་གཟིགས་ཚུལ་གང་བྱུང་ཡོད་མེད་དང༌། འདིས་བོད་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་གང་བྱུང་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་ཆ་རྒྱ་ནག་དེ་བརྟན་བརླིང་མེད་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཆགས་ཡོད། སློབ་ཕྲུག་གི་ལས་འགུལ་དེས་རྐྱེན་པས་འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ལྔའི་ནང་དམ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ་ལྷོད་དུ་ཕྱིན་ཏེ་རང་དབང་ཆེ་ཙམ་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། རང་ཉིད་ལ་རྒྱ་ནག་གི་སློབ་ཕྲུག་དེ་ཚོའི་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་ཡོད་མུས་ཡིན། བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་ཇེ་བཟང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ཅེས་གསུངས།

གསར་འགོད་པས། བོད་ཕྲུག་གཞོན་སྐྱེས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྐུ་ཉིད་ནས་འདོན་གནང་མཛད་པའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཐོག་འགྲོ་རྒྱུར་ཐེ་ཚོམ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེར་དགོངས་ཚུལ་ཇི་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ང་ཚོ་ནི་གུ་ཡངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ཆོག་ཅིང༌། གཞི་རིམ་གྱི་ཆ་ནས་ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་པ་རེད། ང་ཚོས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཐོག་བལྟ་དགོས། རྒྱ་ནག་དང་ཁ་གཏད་གཅོག་པར་དངུལ་དང་གོ་མཚོན་ག་ནས་རག་གམ། བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ཡོད་པ་ཚང་མ་རྒྱ་གར་གྱིས་སྡེབ་གཅིག་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་ཉེན་ཡོད། ཅེས་བཞད་མོ་དང་བཅས་གསུངས།

གླིང་འདིར་ཆེ་བའི་གྲགས་པ་ཀུན་འབར་བ།།

རུ་སུ་ཞེས་བྱ་དཔལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེར།།

ལེགས་ཚོགས་སྒྱུ་འཕྲུལ་འཕྲུལ་ཀྱི་འཕྲུལ་རིག་གིས།།

སྒོ་འཕར་ཕྱེ་བར་ཞབས་ཟུང་མངོན་པར་འཕགས།།

ཆོས་སྲིད་ནོར་ལ་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི།།

བློ་ཆེན་བློ་ཡི་ཆ་རྫོགས་ཆེན་པོ་རྣམས།།

ཟླ་གཞོན་ཟླ་བ་སྟོང་གི་ཁྱད་ཡོན་གྱིས།།

མངོན་པར་མདུན་བསུའི་ཆོ་ག་འབུམ་དུ་བསྟར།།

བརྒྱུད་བསྒྲག་དོན་གཙོར་མངགས་པའི་ཁུ་བྱུག་མགྲིན།།

སྙན་པར་འཁྲོལ་ཏེ་བཅར་འདྲིའི་དོན་གཙོ་རྣམས།།

ཡོངས་ཁྱབ་བརྡལ་བའི་དབྱངས་ཀྱི་སྙན་སྒྲའི་གདངས།།

ས་གསུམ་འགེང་པའི་མགྲིན་གླུ་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ།།

དེ་ཚེ་མགོན་པོ་གང་གི་གསུང་གི་དཔྱིད།།

ཕན་བདེའི་གྲུ་ཆར་འབབ་པའི་སྟོན་མོ་རུ།།

རྨད་བྱུང་བྱིན་རླབས་འཇོ་བའི་ཟླ་སྣང་གི།།

ལུང་རིགས་འོད་དཀར་འཚེར་བའི་ངོ་མཚར་མཛེས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་བདུན་དང་གཞུང་སྒེར་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར། བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་དང་བཀའ་བློན་གསར་འདེམས། ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོའི་དམ་འབུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་རེ་བཞི་པའོ།། །།

6 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༦༣༥ ནས་ ༦༤༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

7 ‘ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་སྩལ་བའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན།’ ཤོག་གྲངས་ ༥༧ ནས་ ༦༢ བར་གསལ།

8 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

9 གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

10 ‘ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སྐོར་སྩལ་བའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན།’ ཤོག་ངོས་ ༦༣ ནས་ ༦༥ བར་གསལ།

11 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༥༡ ནས་ ༥༤༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

12 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང་གླེགས་བམ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

13 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༥༠ ནས་ ༡༦༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

རླབས་འཕྲེང་རེ་ལྔ་པ།

བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ། བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱི་མཛད་པ་གལ་ཆེན་ཁག་གཅིག རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་དང་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ། གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་སྦིར་དང་མཚོ་པདྨར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཅས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་པ་ཌི་ཡ་ལར་ (Patiala) གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་ངང་བཞུགས། པན་འཇབ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གུ་རུ་རྒ་རན་ས་ཧིབ་ (Guru Granth Sahib) དབྱིན་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུའི་དཔེ་དེབ་ཞལ་དབྱེ་མཛད་སྒོའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ། པན་འཇབ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་སུ་རན་ངྷར་ན་ཐ་ (Surendra Nath) ནས་གསུང་བཤད་མདོར་བསྡུས། མཛད་སྒོ་གྲུབ་པ་དང་མགྲོན་ཁང་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས། ཆུ་ཚོད་ ༡༠།༤༥ པ་ཌི་ཡ་ལ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ལྡི་ལི་བསམ་ཡས་གླིང་བོད་མིའི་སྡོད་སྒར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ལྡི་ལི་དོན་གཅོད། བདེ་དོན་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ།

དེ་ནས་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་བཞི་བརྒལ་བའི་འདུ་འཛོམས་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད། བདེ་དོན་ནས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་དེ་ཞི་འགྲིག་ལམ་ནས་སེལ་རྒྱུར་རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱུན་མཐུད་བར་རྩིག་རྒྱབ་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་འཇོམས་ཀྱི་མ་རེད། ད་ལམ་ལི་ཕང་གི་ལྟ་སྐོར་སྐབས་རྒྱ་གར་བདེ་སྲུང་མི་སྣས་བོད་མིའི་ཐོག་བྱ་སྤྱོད་རྩུབ་པོ་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དེར་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་འཁོན་འཛིན་མེད་པར་བཟོད་བསྲན་བྱ་དགོས། བོད་མི་རིགས་དང༌། རྒྱ་གར་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་ཕྱིན་པའི་འབྲེལ་བ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར་རྒྱུན་རིང་གི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་དེ་གནོད་སྐྱོན་མ་ཡོང་བ་གནང་དགོས་ལུགས་’’ སོགས་སྩལ། དེ་རྗེས་ཆུའི་ཁྲོན་པ་གསར་པར་ཕྱག་ནས་བྱིན་རླབས་སྩལ།

དེ་རྗེས་ལྡི་ལི་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཧ་ཡི་དྲ་བྷ་རྡར་ (Hyderabad) ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་བོད་མི་སུད་ཚོང་པ་མི་གྲངས་ ༤༠༠ ཙམ་ལ་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ་བྱིན་སྲུང་བཅས་སྩལ་ཞིང༌། ནི་ཛམ་མཐོ་སློབ་རྩེད་ཐང་དུ་འཚེ་མེད་ཞི་ལམ་སྐོར་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་བཤད་སྩལ་ཏེ་ཝི་ས་ཁ་པ་ཌ་ནམ་ (Visakhapatnam) ལ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་ཨིན་ངྷི་ར་ (Indira) གཙུག་ཁག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུགས་མཛད་སྒོའི་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པར་ཡི་གེའི་སློབ་དཔོན་རིག་གནས་ཀྱི་གཟེངས་བསྟོད་ཕུལ། སློབ་གཉེར་ཁང་ལས་སློབ་ཁོངས་མི་ཡོངས་ལ་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཧ་ཡི་ངྷར་བྷ་རྡའི་ཡོངས་ཁྱབ་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་ཞི་བདེའི་སྨོན་ལམ་ཚོགས་འདུར་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་གསུང་བཤད་དང༌། ཤིས་བརྗོད་བསྐྱངས། དེ་ནས་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་གི་སློབ་ཁང་གསར་གྲུབ་ལ་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་དབུ་འབྱེད་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་དང༌། བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་ཏེ་གནམ་གྲུར་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཉེན་རྟོག་པའི་སློབ་གཉེར་བ་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་དེང་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་སྙིང་རྗེ་དང་འཚེ་མེད་ཀྱི་ལམ་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བྷང་ལོར་གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར། རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་གཞིས་འགོ། མཁན་པོ་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གུས་མཇལ་ཞུས། ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་རྗེས་ཕེབས་འཁོར་བཞུགས་ཏེ་ཀོ་ལེ་སྒལ་དོན་ལྡན་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་དང་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་གཞིས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། གཞིས་འགོས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་བླ་མ་མཁན་པོ། ལས་བྱེད་བཅས་མཇལ་བཅར་ཞུས།

དེར་བདུན་གཉིས་བཞུགས་རིང་རྫོགས་ཆེན་དགོན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་གི་ཡང་སྟེང་གཟིམ་ཆུང་དབུ་གཡབ་ཏུ་སེར་བྱེས་ཞི་བ་ལྷ་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་དགེ་ཚུལ་སུམ་ཅུ་དང༌། དགེ་ཚུལ་མ་གཉིས་བཅས་ལ་དགེ་བསྙེན་དང༌། བར་མ་རབ་བྱུང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་སྩལ་ཞིང༌། འབྲས་བློ་གླིང་སླེ་ལུང་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་གྲངས་བཅུ་གསུམ་ལ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་སྩལ།

དེ་ནས་ཇི་ལྟར་སྔོན་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་བཞིན། རྫོགས་ཆེན་དགོན་གྱི་སྒོ་མཆོར་དུ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་བཀའ་དབང་བཀའ་དྲིན་བསྐྱང་རྒྱུའི་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་སུ། རྫ་དཔལ་དགེའི་གསུང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་དགེ་བའི་གཏམ་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་གསུམ་ཉམས་ལེན་དམ་པའི་སྙིང་ནོར་ཞེས་བྱ་བ་སྩལ་རྒྱུར། རྒྱུན་ཕྱག་གསུམ་པ་དང༌། ཤེར་སྙིང༌། སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་ཐུགས་དམ་གནད་སྐུལ། ཡན་ལག་བདུན་པ་བཅས་གསུང་འདོན། གསོལ་འདེབས་མལ་རྟེན་གསུམ་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་འདེགས་འབུལ། སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་བཤད་ལུང་སྩལ་མཇུག གཏང་རག་མལ་དང༌། ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་མ་གསུངས།

ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྔོན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། རྫོགས་ཆེན་དགོན་ཨོ་རྒྱན་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་སྒོ་འབྱེད་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་སྒོ་འབྱེད་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་གནང་བ་དང༌། རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་བཅས་ནས་ཤིས་ཚིག་གསུངས། རྟེན་གཙོར་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ་བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ། དེ་ནས་བཀྲ་ཤིས་བརྒྱད་པ་སོགས་རིམ་བཞིན་ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། ཡན་ལག་བདུན་པའི་མཇུག་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་ཚོམ་བུ་དང༌། རྟེན་གསུམ་ཚིག་མཐུན་བཞིན་བཏེག་འབུལ། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དེ་རྗེས་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཡབ་ཚེ་དབང་དཔལ་འབྱོར། གསར་འབྱོར་བ་རྫོགས་ཆེན་གྲྭ་ཆོས་དགའ། བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ། ཕྱི་རྒྱལ་རིག་པ་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་ནས་རིམ་བཞིན་དགའ་སྟོན་སྙན་སྒྲོན་ཞུས།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རྫོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུས་དཀའ་སྤྱད་ཀྱིས་ཕྱིའི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་བཞེངས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད། གལ་ཆེ་བ་ནང་གི་དགེ་འདུན་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་འགྲོར་སྨན་པ་དགོས་པར་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་སོགས་སྩལ། དེ་རྗེས་རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། ཞལ་འདོན་མུ་མཐུད་ཐོག རྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་སྐབས་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བསོད་རྒྱལ་སྤྲུལ་སྐུ། ཡབ་ཡུམ་ལྟོས་བཅས། ཨར་ལས་འགོ་པ་མི་གྲངས་བདུན་བཅས་མཇལ་ཁར་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་སྩལ། ཤིས་སྨོན་གྲུབ་པ་དང༌། རྫོགས་ཆེན་བཤད་གྲྭ་དང་སྒྲུབ་གྲྭ་ཁང་གསར་སོ་སོར་ཞབས་བཀོད་ཀྱིས་སྒོ་འབྱེད་རབ་གནས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ནས་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གཤིན་རྗེ་ཚེ་བདག་གི་དབང་སྒྲུབ་དང༌། གཤིན་རྗེ་ཚེ་བདག་བཀའ་དབང༌། རྡོ་རྗེའི་རྒྱ་ཅན་ལྗགས་ལུང༌། རྟ་མགྲིན་པདྨ་དབང་ཆེན་ཡང་གསར་ཉེ་བརྒྱུད་ལྷ་དགུའི་དབང་སྒྲུབ་དང་བཀའ་དབང༌། ནོར་བུའི་རྒྱ་ཅན་ལྗགས་ལུང༌། བླ་མེད་ཧེ་རུ་ཀ་མ་མོའི་དབང་དང༌། རལ་གྲིའི་རྒྱ། ཉི་ཟླའི་རྒྱ། གནམ་ལྕགས་ཀི་ལ་ཡའི་རྒྱ། སྡིག་པའི་རྒྱ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང༌། དཔལ་ཆེན་དྲེགས་འདུལ་ཀྱི་དབང་སྒྲུབ་དང་བཀའ་དབང༌། གྲི་གུག་ཐོད་ཁྲག་ཟུང་འཇུག་རྒྱ་ཅན་དང༌། རྡོར་དྲིལ་རྒྱ་ཅན་ལྗགས་ལུང༌། སྟོབས་ལྡན་ནག་པོ་དམོད་པ་དྲགས་སྔགས་ཀྱི་དབང་སྒྲུབ་དང༌། རིགས་གསུམ་མཚན་མའི་རྒྱ་ཅན་དང༌། ལྟོ་འབྲོས་བཏེགས་པའི་ཡིད་བཞིན་དབང་གི་རྒྱ་ཅན་ལྗགས་ལུང་དང༌། སྟོབས་ལྡན་ནག་པོའི་བཀའ་དབང་བཅས་རིམ་བཞིན་སྩལ།

ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་ཆོག་གྲྭ་དང༌། རྫོགས་ཆེན་དགོན་གྲྭ། གདན་སའི་མཁན་པོ་ལས་ཟུར་བཅས་ནས་ཚེ་དཔག་མེད་དྭངས་མ་བཅུད་འདྲེན་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་ཚུགས་ཐོག རྫོགས་ཆེན་བླ་གྲྭ་ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། འདུ་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་འཕྲལ་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ། ཞལ་འདོན་དབུ་ཚུགས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་རིམ་བཞིན་བཏེགས། བརྟན་བཞུགས་ཚིག་བསྟུན་སྟན་དཀར་རྡོ་རྗེ་ཕུལ། རྫོགས་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ནས་གསོལ་འདེབས་མལབཤད་འབུལ་དང་འབྲེལ་ཚོམ་བུ་བཏེག་ཕུལ་ཐོར་བཞེས། དེ་ནས་རྣམ་གྲྭ་མཁན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནས་རིམ་བཞིན་ཚིག་བསྟུན་གྱིས་བུམ་པ། ཚེ་ཆང༌། ཚེ་རིལ། མདའ་དར། ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་འབྲས་རྒྱས། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན། བཀྲ་ཤིས་རྫས་བརྒྱད། མཐུན་འགྱུར་བཅས་རིམ་ཕུལ། ཆོག་གྲྭ་རྣམས་ནས་བསྡུ་ཆོག་གྲུབ་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དཔལ་ཆེན་རིག་འཛིན་གྱི་དབང་སྒྲུབ་དང༌། བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་སྩལ་འབྲེལ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་རིག་པ་ཆོས་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་དང་ལྷན་དུ་རིག་འཛིན་འདུས་པའི་ཚོགས་མཆོད་འབུལ་གཤོམ་བསྐྱངས། ཕྱི་ཉིན་ནས་བཀའ་བརྒྱད་སྤྱི་དྲིལ་ཞི་ཁྲོ་རྣམ་རོལ་གྱི་དབང་སྒྲུབ་བཀའ་དབང་དང༌། རྒྱ་ཅན་ལེ་ཚན་ལྗགས་ལུང༌། གྲོ་ལོད་ཀྱི་དབང་སྒྲུབ་ས་ཆོག་བཀའ་དབང་དངོས་གཞི་བཅས་ཕྱག་ལེན་བསྟར་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ཀོ་ལེ་སྒལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཚོགས་འདུར་གཞིས་འགོ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་དང༌། ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་གསུང་བཤད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ད་ཆ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་འགྱུར་བ་དང༌། ཡང་སྒོས་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡང་དེ་བཞིན་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ལ་མི་དགའ་བའི་གནས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་ཞིག་བར་ལམ་ནས་ལོ་བསྟུད་དེ་ཐོན་ཡོད། འགལ་རྐྱེན་ནམ། རང་རེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་རིམ་པས་ཉམས་བརླག་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། རང་རེའི་མཐུན་ཕྱོགས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ནས་ང་ཚོ་བོད་པའི་དངོས་ཡོད་བདེན་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་བརྩིས་ཏེ་འདི་ལ་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་འདུག་བསམ་པ་དང༌། རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གིས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་པའི་རེ་བ་བརྒྱབ་སྟེ་བོད་པར་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཡོང་གི་ཡོད།

དེར་བརྟེན། ང་ཚོའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པ་ཡིན། གཙོ་ཆེ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཚོས་དངོས་གནས་ལྷག་བསམ་སྙིང་སྟོབས་ཞུམ་པ་མེད་པར་སོ་སོའི་སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་གི་དོན་དུ་སེམས་ཤུགས་གཡོ་བ་མེད་པར་མི་ཐོག་ནས་མི་ཐོག་སྦྲེལ་ཏེ་མཇུག་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་ལག་རྗེས་ལ། ལོ་ཁ་ཤས་ནང་ཏན་ཏན་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུར་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་ནས་ང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལུང་པའི་ནང་བསྡད་ཡོད་ཅིང༌། ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན་རྒྱ་གར་གཞུང་ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ང་ཚོ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཚང་མ་ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན། ལྷག་པར་ཀར་ཎ་ཊ་ཀ་མངའ་སྡེ་འདིའི་ནང་ཧ་ལམ་བོད་མི་ཁྲི་གསུམ་བརྒལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཆེ་ཤོས་ཚོ་གནས་ཡོད་པས་ཤིན་ཏུ་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་རེད།

ཉེ་ཆར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་རྒྱ་གར་ནང་འབྱོར་སྐབས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བདེ་འཇགས་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོར་རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་གི་ཉེན་བརྡ་མང་པོ་བཏང་སྟེ་སྡིགས་ར་བསྐུལ་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་རྒྱ་གར་ཡང་ཟོན་ཆེ་དྲགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་གནས་ཚུལ་འདྲ་མ་ཆགས་པ་གང་འཚམས་བྱུང་ཡོད། དེས་རྐྱེན་པས་ང་རང་ཚོ་བོད་མིའི་ནང་ནས་ཀྱང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ང་ཚོ་བཙོང་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བརྗོད་མཁན་ཡང་ཕྲན་བུ་ཡོང་གི་འདུག

འདིའི་ཐད་ང་ཚོས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་བལྟ་སྟངས་དེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ཏེ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་དགོས་པ་མ་གཏོགས། རྐྱེན་གཅིག་ལ་བལྟས་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱེད་ཤེས་ཀྱི་མ་རེད་ལ་དེ་ལྟར་བྱེད་རྒྱུ་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་གི་ངོས་ལ་ཆ་བཞག་ན། གལ་ཏེ་བོད་རང་དབང་གི་འཐབ་རྩོད་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་པ་ཡིན་ན་ང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་དགེ་སློང་ཞིག་གིས་གཅིག་བྱས་ན་འདིའི་ནང་སྡོད་ཀྱི་མ་རེད། ངས་འདི་བྱས་ན་འཇུག་པོ་ཡོད་མེད་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ཡིན་ནའང༌། བོད་ཀྱི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་ཧ་ཅང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་བོད་ཀྱི་རང་དབང་ཤོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམ་ཉེས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ། དེ་ནི་བོད་མི་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་བརླགས་ཏེ་གཏོར་བཤིག་རྩ་བརླག་བཏང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་མི་འདྲ་བའི་དཔོན་པོ་གསར་པ་ཞིག་སླེབས་ཏེ་བོད་མིའི་རང་དབང་བརླག་པའི་འོག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན།

མ་འོངས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གནས་ཐབས་སུ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རང་དབང་འདི་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སྒྲུབ་པའི་ཞབས་འདེགས་འདི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་ཡིན། མདོར་ན་བསྟན་པ་དང༌། འགྲོ་བའི་དོན་ལ་ཕན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་བསམ་ནས་ངས་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་འདི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་རེད། ང་ཚོ་གྲྭ་པར་འཁྲི་གི་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ན་མི་འགྲིགས། བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་སྐྱ་སེར་མཆོག་དམན་ཀུན་གྱིས་འགན་འཁྱེར་དགོས།’’14jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྤོ་མི་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་དང༌། རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་སྤྲུལ་སྐུ། མཁན་པོ་སྨེ་བ་ཐུབ་བསྟན། སེར་བྱེས་ཀ་བཞི་སྤྲུལ་སྐུ། ཀོ་ལེ་སྒལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་སློབ་སྤྱི་རྒྱ་གར་བ་བཅས་རིམ་བཞིན་མཇལ་བཅར། ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་བཀའ་དབང་དང༌། མེ་ལོང་ཚཙའི་རྒྱ་ཅན་གྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། པད་རྒྱལ་སྤྲུལ་སྐུས་གསོལ་འདེབས་མལ་དང༌། རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག བསོད་རྒྱལ་སྤྲུལ་སྐུས་སྤྱིའི་ཚབ་མེ་ཏོག་གཏོར། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ཆོས་ཞུ་བ་བླ་སྤྲུལ། མཁན་པོ་ལས་ཟུར། དགེ་བཤེས་བཅས་ལྷན་དུ་སྐུ་དཔར་སྒྲོན་བཞེས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གཞིས་ཆགས་མི་མང་གི་ཆེད་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཚན་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་དབང་སྒྲུབ་བསྐྱངས་ཏེ་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་སྩལ། གཞིས་འགོ་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེས་གསོལ་འདེབས་མལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། མི་མང་འཐུས་མིས་གཏང་རག་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ལ་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་སྩལ། ཚེ་དབང་གྲུབ་པ་དང་ཀོ་ལེ་སྒལ་ནས་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས་སྐབས་བླ་སྤྲུལ་མཁན་པོ། དགེ་འདུན། མང་ཚོགས་བཅས་ནས་གྲལ་བསྟར་གྱིས་གུས་འདུད་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། གཞིས་སྒར་གྲོང་སྡེ་གྲོལ་མཚམས་རྫོགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེ། གཞིས་འགོ་བཅས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་མཇལ་དར་ཕུལ། བྷང་ལོར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་ནང་སྲིད་སྐུ་ཚབ་དང་བོད་མི་གནས་སྡོད་བཅས་ནས་ཕེབས་མཇལ་གུས་འདུད་ཞུས། རྒྱ་གར་གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་བྷང་ལོར་གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་དང༌། ནང་མི་བཅས་མཇལ་བཅར་དང༌། བྷང་ལོར་མངའ་སྡེའི་ཚགས་འགོད་སྐྱིད་སྡུག་གི་ལས་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་གསར་འགོད་པ་མི་གྲངས་ ༣༠ སྐོར་མཇལ་འཕྲད་དྲི་བ་དྲིས་ལན་སྩལ་ཞིང༌། རྒྱ་གར་བ་མཁས་དབང་ལྷན་ཚོགས་སར་དེ་སྔའི་མངའ་སྡེའི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ནི་རྗ་ལིང་གྷ་པ་ (Nijalingappa) མཇལ་འཕྲད་ལྷན་བཞུགས་ཐོག་བོད་དོན་གསུང་གླེང་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་སྩལ།

གཞན་ཡང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྤྱན་གཟིགས་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར་དང་ཤིང་སྣ་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་འདེབས་འཛུགས་བསྐྱངས་ཏེ་ནག་སྤུར་ (Nagpur) དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་བྷན་དྷ་ར་ནོར་རྒྱས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་འགོ་དང་སུད་ཚོང་བོད་མི་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས། གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་ཉིད་བོད་མི་སུད་ཚོང་མི་གྲངས་ ༢༠༠ སྐོར་ལ་ཞལ་མཇལ་བཀའ་སློབ་དང་བྱིན་རྫས་བཅས་སྩལ།

ཁུལ་དེའི་རྒྱ་གར་ནང་པ་མི་འཐུས་རྣམས་མཇལ་བཅར་ཐོག་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་དབུགས་དབྱུང་བར་མཛད། མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་ཁག་ཏུ་རྒྱ་གར་ནང་པ་རྣམས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མེ་ཏོག་དང་ཞལ་མཇལ་ཞུས་ཤིང༌། བོད་མི་སུད་ཚོང་པ་མི་གྲངས་ ༡༠༠ སྐོར་ལའང་ཞལ་མཇལ་དང་བྱིན་རྫས་སྩལ། སྦི་ལ་སི་སྤུར་ (Bilaspur) མེ་འཁོར་འབབ་ཚུགས་སུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་འགོ་ནས་ཕེབས་བསུ་མཇལ་དར་ཕུལ། ས་གནས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས་ཁག་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས།

མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་གྲོང་སྡེ་བདུན་པ་ཟིན་མཚམས་གཞིས་ཆགས་བོད་མིས་ཕེབས་བསུ་གུས་བསྟར་དང༌། རྟེན་མཁར་གསར་བཞེངས་ལ་ཕྱག་ནས་སྩལ། རིམ་བཞིན་ཕེབས་བསུ་གུས་བསྟར་སེར་ཕྲེང་སྤོས་སྣེ་བཅས་ཀྱིས་དྭགས་པོ་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དགོན་གྱི་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་ཞལ་འདོན་དབུ་སྐུལ་དང༌། གཞིས་འགོ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག མཉམ་དྲུང་སོགས་ལས་བྱེད་མི་འཐུས་དང༌། ཁལ་ཁ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། དྭགས་གྲྭའི་གནས་འཛིན་བཅས་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ་མཇལ་ཁ་ཞུས། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། སྐབས་གསུམ་པ་དང༌། ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་མ་གསུངས་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་མན་སྤར་གཞིས་ཆགས་དྭགས་པོ་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་དགོན་གྱི་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཁལ་ཁ་རྗེ་བཙུན་སྤྲུལ་སྐུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ངོས་འཛིན་བཀའ་ཡིག་སྩལ་བ་བཞིན་གསར་མཇལ་ལ་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག་འབུལ་དང༌། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཕྱག་སྲུང་དང་ལེགས་དར། ཐུབ་དབང་སྣང་བརྙན་བཅས་སྩལ། གཞིས་སྒར་ཉིན་སློབ་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་ཞབས་བཅགས་གནང་བར་དགེ་སློབ་ཡོངས་ནས་གུས་བསུ་ཞུས།

དེ་ནས་གཞིས་ཆགས་མི་མང་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་དང༌། དབུས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཡན་ལག་སྨན་ཁང་གསར་བསྐྲུན་སྒོ་དབྱེ་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་དང་གཟིགས་ཞིབ་ཕྱག་ནས་དང༌། གཞིས་སྒར་ཕན་བདེ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་འཕྲུལ་འཁོར་བཟོ་བཅོས་ཁང་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང་ཕྱག་ནས་སྩལ། གཞིས་གྲོང་སྡོད་སྒར་གཉིས་པའི་ཀརྨ་ཆོས་འཁོར་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་ནས་གསོལ་འདེབས་མལ་གསུངས། གྲོང་ནང་རྣམ་རྒྱལ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་གསོས་ལ་རབ་གནས་ཕྱག་ནས་དང༌། རྙིང་མའི་ཆོས་ཚོགས་འདུ་ཁང་དུ་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས་སྩལ། སྔགས་འཆང་རྣམས་ནས་གསོལ་འདེབས་མལ་རྟེན་གསུམ་དང༌། བཞེས་འབྲས་འདེགས་འབུལ་ཞུས། དེ་ནས་གཟིགས་སྐོར་ཁག་གྲུབ་སྟེ་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས། ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༡།༣༠ ཐོག་གཞིས་ཆགས་སེར་སྐྱ་སློབ་ཕྲུག་དང་བཅས་མི་གྲངས་ ༡༤༠༠ སྐོར་ལ་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མའི་བཤད་ལུང་སྩལ།

ཚེས་ ༢༥ ཉིན་མན་སྤར་ཕན་བདེ་གླིང་གཞིས་ཆགས་མི་མང་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དག་སྣང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་དབང་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་སྩལ་ཞིང༌། དེ་ནས་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་སླད་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མ་ལྷན་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། ཁལ་ཁ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ། ཚིག་བསྟུན་སྟན་དཀར་རྡོ་རྗེ་ཕུལ། གསོལ་འདེབས་མལ་བཤད་འབུལ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན། ན་བཟའ་ཉེར་སྤྱད། ལྷུང་བཟེད། མཁར་སིལ། བཀྲ་ཤིས་རྟགས་བརྒྱད། རྒྱལ་སྣ། རྫས་བརྒྱད་མཐུན་འགྱུར། འབུལ་དངོས་བཅས་རིམ་བཞིན་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། ཚོགས་མཆོད་གྲངས་གསོག་སྐབས་མི་མང་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང༌། བྱིན་སྲུང་སྩལ་རྗེས་ཀ་ཁྲི་སྒྲོག་སྟེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྤྱན་འདྲེན་ཞུས།

ཕྱེད་ཡོལ་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་བསྡོམས་ཚོགས་འདུར་གཞིས་འགོས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་དང་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེས་གསུང་བཤད། བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་གསུང་བཤད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། མཉམ་དྲུང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། གཞིས་སྒར་ལྷ་མོའི་སྐྱིད་སྡུག་དང༌། སློབ་ཕྲུག སྡོད་སྒར་ཁག་སོ་སོ་ནས་གཞས་སྣ་གཟིགས་འབུལ་གྲུབ་པ་དང༌། གཟིམ་ཆུང་དུ་དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་སྐྱོང་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་དང༌། ལྡི་ལིའི་དོན་གཅོད་ཤེས་རིག་འགན་འཁུར་ཟླ་བ་དངོས་གྲུབ་མཇལ་བཅར་དང༌། གཞིས་སྒར་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་ལ་སྨན་ཡོན་མཐུན་རྐྱེན་སྒོར་ཁྲི་ལྔ་༥༠༠༠༠སྩལ་ཏེ་ཕེབས་ཁར་དྭགས་གྲྭའི་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་སྐོར་བཀའ་སློབ་མདོར་བསྡུས་དང༌། སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་ཕེབས་ལམ་དུ་གྲལ་བསྟར་གུས་མཇལ་གྱིས་ཕེབས་སྐྱེལ་དང་བཅས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཨོ་རི་ས་ཕུན་ཚོགས་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སེར་སྐྱ་མི་མང་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

ས་གནས་ཉིན་སློབ་དབུས་མར་སློབ་ཁང་གསར་རྒྱག་ཞུ་རྒྱུའི་རྩིག་རྨང་ལ་རབ་གནས་དབུ་འབྱེད་དང་སློབ་གྲྭའི་འཛིན་གྲྭར་གཟིགས་ཞིབ། སློབ་ཕྲུག་ནས་གཞས་སྣ་གཟིགས་འབུལ་དང་སློབ་སྤྱིས་གསུང་བཤད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་མདོར་བསྡུས་སྩལ། དེ་ནས་གཞིས་གྲོང་དང་པོའི་དགོན་པ་དང༌། རྒས་གསོ་ཁང་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་སྐོར། ཆུ་ཁྲོན་ལ་བྱིན་རྫས་བཅས་སྩལ་གྲུབ་པ་དང་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས།

ཚེས་ ༢༨ ཉིན་ཨོ་རི་ས་ཕུན་ཚོགས་གླིང་གཞིས་ལས་ཁང་དུ་གཞིས་ཆགས་སེར་སྐྱ་བླ་སྤྲུལ་མི་མང་བཅས་མི་གྲངས་ ༣༠༠༠ བརྒལ་བར་རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མའི་གསུང་ཆོས་སྩལ། ཕྱེད་ཡོལ་གཞིས་གྲོང་ལྔ་པ་བྲ་ནག་དགོན་པ་དང༌། ཨོ་རྒྱན་ཐེག་མཆོག་གླིང་དགོན་པ། ཁང་བརྩེགས། མཆོད་རྟེན་བཅས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕྱག་ནས་སྩལ། ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དངུལ་ཁང་གིས་གདན་ཞུས་དངུལ་ཁང་ལས་བྱེད་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད། གཞིས་གྲོང་གི་བུ་ཁྱིམ་ལ་གཟིགས་སྐོར། དེ་ནས་གཞིས་གྲོང་གསུམ་པར་འཕྲོད་བསྟེན་སྨན་ཁང་དང༌། བུ་གསོ་ཁང་དུ་གཟིགས་སྐོར། གཞིས་གྲོང་བཞི་པར་རྙིང་དགོན་ཐུབ་བསྟན་སྨིན་གྲོལ་གླིང་དུ་གནས་གཟིགས་དང༌། བཤད་གྲྭ་གསར་བསྐྲུན་ལ་གཟིགས་སྐོར་ཕྱག་ནས། ཨ་རྫི་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ནམ་མཁའ་དྲི་མེད་ལྷན་བཅར་གྱིས་གེ་སར་གྱི་སྒྲུབ་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་འབྲེལ་ཐུགས་དམ་བསྐྱངས་ཏེ་ནམ་མཁའ་དྲི་མེད་སྤྲུལ་སྐུ་འབྲུག་སྟག་ཚང་སྒྲུབ་གནས་སུ་བསྟན་སྲིད་དུ་དམིགས་ཏེ་སྒྲུབ་པ་བྱེད་དགོས་བཀའ་མངགས་དང་དགོས་དངུལ་སྩལ།

དེ་ནས་གཞིས་གྲོང་གསུམ་པའི་རྙིང་དགོན་བདུད་འདུལ་རབ་བརྟན་གླིང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ལོ་ལྟར་བསྟན་སྲིད་ཞབས་རིམ་ཆེད་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཚུགས་མུས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྩལ་འཐུས་ཕེབས། ནམ་མཁའ་ཁྱུང་རྫོང་ལ་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས་སྩལ། གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཞིང་རྨོས་འཕྲུལ་འཁོར་བཟོ་བཅོས་ཁང་དང༌། ས་གནས་རུམ་གདན་བཟོ་ལས་ཁང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྨན་ཁང་བཅས་སུ་གཟིགས་ཞིབ་ཐོག བོད་མི་ནད་པ་ཁག་ལ་བྱིན་རྟེན་གསོལ་སྩལ་བསྐྱངས།

དེ་ནས་གཞིས་ལས་ཁང་དུ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྐོར་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས་ཏེ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་སྩལ། གཞིས་འགོ་དང༌། གཞིས་ཁོངས་བོད་མི་སུད་ཚོང་མི་འཐུས་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ལ་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་སྩལ། གཏང་རག་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འཁོར་འབུལ་གཤོམ་སྐབས་ཆོས་ཞུ་བ་ཨ་རྫི་སྤྲུལ་སྐུས་མཚོན་བླ་སྤྲུལ་དགེ་འདུན་དང༌། མང་ཚོགས་བཅས་མི་གྲངས་༣༠༠༠ བརྒལ་བར་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་དང༌། སྤྱི་ཐོག་བྱིན་རྟེན་སྩལ།

གཞིས་ལས་ཁང་དུ་མང་ཚོགས་ཚོགས་ཆེན་དུ་གཞིས་འགོ་ནས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་དང༌། ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་ནས་གསུང་བཤད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། མཉམ་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་མཇུག་སྡོམ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། དེ་རྗེས་གཞིས་ཆགས་བོད་མིའི་ཟློས་གར་ལེའུ་ཁག་གཟིམ་འབུལ་ཞུས་གྲུབ་པ་དང་ཨོ་རི་ས་གཞིས་ཁོངས་རྒས་གཅོང་ཉམ་ཐག་སྨན་ཡོན་སོགས་ཀྱི་ཆེད་ཧིན་སྒོར་དྲུག་ཁྲི་ ༦༠༠༠༠ གསོལ་རས་སྩལ་བ་དང༌། གཞིས་ཁོངས་པདྨ་བཀོད་སྐྱིད་སྡུག་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་ལ་ཧིན་སྒོར་ཆིག་ཁྲི་ ༡༠༠༠༠ བཅས་གསོལ་རས་སྩལ།

ཚེས་ ༣༠ སྔ་དྲོ་ཨོ་རི་ས་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་བསྐྱངས་སྐབས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་བསྟར་སྒྲིག་གིས་གུས་མཇལ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། བྷོ་བྷ་ནེ་སི་ཝར་ (Bhubaneswar) བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ཡན་ལག་སྨན་ཁང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་ཐོག་སྨན་ཁང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བཀའ་རྩད་དང་འབྲེལ་བའི་སླད་དོན་ཕན་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་བཀའ་གྲོས་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ལྡི་ལིར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔར་བསྐྲུན་ཚོགས་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་ ༢༤ པའི་སྟེང་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་ལྟར། ༼དཔར་བསྐྲུན་རང་དབང༌།༽ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་ནས་བོད་ཁང་ནས་ལྡི་ལིར་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྣང་བརྙན་གསར་བཞེངས་གྲ་སྒྲིག་ཞུ་བཞིན་པའི་ས་གནས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གཟིགས་ཞིབ་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས།

ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་པ་ཁྲན་ཀོ་ཀྲིར་མེ་འཁོར་ལས་བཤོལ་ཏེ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་བཞུགས་སྒར་དུ་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་དང༌། མང་ཚོགས་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་གུས་མཇལ་ཞུས་པ་དང་བཅས་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

ཐུགས་སྟོབས་གསེར་གྱི་ཟ་མ་ཏོག་གི་མཛོད།།

ཤར་ནུབ་ཆེ་རྒུའི་ཡིད་ཀྱི་འཛིན་མའི་ལྟོར།།

གཏེར་དུ་སྦས་པས་སྣ་ཚོགས་བརྟན་གཡོའི་ཁམས།།

ཡིད་འོང་ཞི་བདེའི་གཏམ་ཀྱི་དབྱངས་སུ་ཆགས།།

མ་སྨད་ལེགས་བཤད་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཆབ།།

ཀུན་ཏུ་བཀྲམས་པས་མཐའ་དག་ཡིད་ཀྱི་སྣོད།།

སིམ་པའི་ཟས་ཀྱིས་གཏམས་པའི་ངོ་མཚར་ལས།།

ཡི་གེའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོར་མངའ་གསོལ་ལོ།།

རྣམ་དཔྱོད་མཆོག་གི་དབལ་ཁ་རབ་རྣོ་བས།།

ཕྱི་ནང་གཞུང་བརྒྱའི་དཀའ་གནད་མུན་སྟུག་ཚལ།།

ཅིག་ཅར་གསལ་བར་མཛད་ལ་མཁས་རྒུའི་ལྕེ།།

གཏན་དུ་བསྔགས་པའི་རླུང་བུར་འཁྲི་འདི་མཚར།།

ཁྱད་པར་མི་སྡུག་ངན་བྱུས་འབྱུང་པོའི་མཚོ།།

བརྡོལ་བས་ཆོལ་གསུམ་སྲོག་དབུགས་རྟ་རྔའི་སྤུན།།

མཐུད་པའི་འཕྲིན་ལས་ཟླ་ཤེལ་བརྩེགས་པའི་མདངས།།

ས་ཆེན་ངོས་དག་བརྒལ་ལ་སུས་མི་གུས།།

14 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༦༤༢ ནས་ ༦༥༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

བཞུགས་སྒར་གྱི་མཛད་པ་ཁག་གཅིག་དང་ལྡི་ལིར་ཕེབས་བཞུད་སོགས།

དེ་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་འོག་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་བདུན་ཕྲག་གསུམ་རིང་ཚོགས་ཏེ་གནད་དོན་མང་པོའི་ཐད་བགྲོ་གླེང་སྦྱངས་བཤད་གོ་བསྡུར་གནང་ཞིང༌། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་ངྷི་དང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ཞི་བར་གཤེགས་པའི་དུས་དྲན་སོ་སོར་མྱ་ངན་དུས་དྲན་དང་ཐུགས་སྨོན་གནང༌།

གྲོས་ཚོགས་ཐོག་ལོ་འཁོར་སྔོན་རྩིས་དང་དངུལ་རྩིས། སྟངས་འཛིན་གྱི་ཁྲིམས་གཞི་དང་རྩིས་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་སྒྲིག་གཞི། འོས་བསྡུ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་བཅས་གཏན་འབེབས་གནང་བ་མ་ཟད། བོད་རྒྱའི་དབར་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་དོན་ཚན་བཞི་ལྡན་གྱི་གྲོས་ཆོད་ལ་མང་མོས་གྲོས་འཆམ་བྱུང༌།

ད་ལམ་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་ཚོགས་འདུའི་རིང་ཚོགས་འདུའི་ལས་རིམ་དང་འགྲོ་ལུགས་སྟངས་འཛིན་སོགས་གང་ཅིར་རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བསྔགས་པར་འོས་པའི་མང་གཙོའི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་བྱུང་བར་མ་ཟད། གཞུང་དམངས་ཀྱི་སྲི་ཞུའི་ལས་དོན་ཆེ་ཕྲ་མཐའ་དག་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་གཞི་རྩར་བཞག་སྟེ་ཞིབ་འཇུག་མཐར་ཕྱིན་གནང་བའི་ལམ་སྲོལ་བཟང་པོ་ཞིག་ཆགས་པ་འདིས་འགན་ཁུར་གྱི་འདུ་ཤེས་ལ་དམིགས་བསལ་སྐུལ་ལྕག་ཆེན་པོ་ཐེབས་ངེས་ལ་བརྟེན། སླད་ཕྱིན་ལས་དོན་ཁག་སྔར་དང་མི་འདྲ་བར་ཡར་རྒྱས་ཚགས་ཚུད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་རྒྱུར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་རྣམས་ཡིད་ཆེས་དང་རེ་བས་གནས་སུ་བཀོད་པའི་མུར།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུའི་རོལ་དབྱངས་དང་བཅས་ཕུལ་བ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་སྐྲྀ་པ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་རྣམ་གཉིས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་ཚང་འཛོམས་དང༌། བཀའ་བློན་རྣམ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་མ་འོངས་བོད་རང་དབང་བྱུང་མ་ཐག་མང་གཙོའི་བར་བརྒལ་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་ཕྱོགས་དང༌། བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྙིང་དོན་དགོངས་འཆར་མཛད་རིམ་སྐོར། རྒྱ་ནག་དང་ཐའེ་ཝན་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་འོས་ཡོད་མེད་སྐོར་གཞུང་འབྲེལ་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘དེ་རིང་ང་ཚོ་ཚོགས་ཁང་གསར་པ་འདིའི་ནང་ཚང་མ་འཛོམས་པ་དང་པོ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་ཉིན་བསྟུད་ནས་ཚོགས་འདུ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་འདིར་ཞུ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི། ང་རང་ཚོ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ལ་ཉེ་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེའི་རིང་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཕྲལ་སྒང་བཙན་བྱོལ་གནས་སྟངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུ་དང༌། མ་འོངས་པར་བོད་ནང་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དོན་ལ་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ། ཆོས་སྡེ་ཁག་ནས་ནང་དོན་རིག་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་རྣམས་རྒྱུད་འཛིན་ཐུབ་པའི་དོན་ལ་ཚང་མས་ཤུགས་བརྒྱབ་ནས་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་དེ་ལ་བཏང་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག་མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་སླར་གསོ་བྱུང་བའི་རྗེས་བོད་ནང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ཤིག་ཕྱི་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ནས་བཟོས་ཡོད། དེའི་ཚེ་དུས་ནམ་ཞིག་ང་རང་ཚོའི་རང་དབང་རང་ལག་ཏུ་སོན་ནས་ངེས་པར་དུ་སོ་སོའི་ལུང་པ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱང་རྒྱུ་ཞིག་ཡོང་བར་ཡིད་ཆེས་གཙང་མ་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལོ་དུས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཡོང་གི་རེད་སྙམ་པའི་ཚོད་དཔག་བྱ་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད།

བར་ལམ་དུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་འདིའི་འོག་ནས་གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་མི་ཐོག་བརྗེ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ནའང་སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང༌། མི་རིགས་ཀྱི་དོན་ལ་ལྷག་བསམ་དང་སྙིང་སྟོབས་འཁྱེར་སོ་ཧ་ལས་པ་ཞིག་ཡོད། ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོ་ཡིན་ནའང་རྩ་བའི་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ཚང་མའི་སེམས་ལ་མངོན་གསལ་དོད་ལོས་དང་ཤུགས་ཆེ་ཆུང་ནི་ཡོང་གི་རེད་མ་གཏོགས། སྤྱིར་བཏང་བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་སེམས་ནང་སོ་སོ་བོད་པ་ཡིན་བསམ་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་བཙན་དབང་བྱས་བྱུང་བསམ་པ་ཞིག་ཚང་མའི་སེམས་ནང་ཟུབ་ཏུ་མེད་པ་གནས་ཡོད།

དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་འཛོམས་པའི་འོག་ནས་ད་ཆ་ང་ཚོ་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཡོང་རྒྱུའི་དུས་ཤིག་ལོ་ཤས་རྗེས་སུ་ཡོང་བའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་པ་གཅིག་པུའི་རེ་བའི་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། རྒྱ་ནག་གི་ཐོག་ལ་མཁས་པ་ཡིན་བརྗོད་མཁན་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་གི་བསམ་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ལ། ལྷག་དོན་རྒྱ་མི་རིགས་རང་གི་ནང་ནས་བར་ལམ་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཡོང་བ་མང་པོ་ཞིག་གི་བསམ་ཚུལ་དང་ཡང་གཅིག་གྱུར་ཆགས་ཀྱི་འདུག ད་ཆ་ལོ་ལྔའམ་མཐོ་ན་བཅུའི་ནང་ཚུད་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུར་ཚང་མས་རེ་བ་རྒྱག་བཞིན་ཡོད།

དེར་བརྟེན་ད་ཆ་མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་ཕལ་ཆེར་ང་ཚོའི་དམིགས་འོག་ལ་ཆུད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་དུས། ང་རང་ཚོས་དེ་རྩིས་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་ང་ཚོའི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་འདིར་ཧ་ཅང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ང་རང་ཚོ་ཚང་མའི་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་ཤེས་གསལ་ཡིན། ཡིན་ནའང༌། རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ནས་སོ་སོའི་ལུང་པར་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་འགན་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འཁུར་དགོས་པར་བརྟེན། གཅིག་བྱས་ན་དཀའ་ངལ་འདི་ལས་ཆེ་བ་ཞིག་དང༌། རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཡོང་སྲིད་པ་ཡིན།

སྡུག་ས་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོ་ནང་ཁུལ་གསོད་རེས་གཏོང་རྒྱུ་མི་ཡོང་བའི་ངེས་པ་མེད། མ་འོངས་པར་ང་ཚོས་ཡག་པོ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་དཔེ་མི་སྲིད་པའི་དཀའ་ངལ་ཞིག་དང༌། བཟོད་ཐབས་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན། མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་སོན་པའི་མཚམས་ལ་ང་ཚོའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ད་ལྟ་ནས་བསམ་བློ་ཏན་ཏན་གཏོང་དགོས་ཀྱི་འདུག

གཉིས་ནས། ང་ཚོ་འདི་ཁུལ་ཡིན་ནའང་རུང༌། བོད་ནང་ཡིན་ནའང་རུང༌། རིགས་གཅིག་གིས་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཐོན་པའི་ཉིན་མོ་དེར་ང་ཚོའི་དོན་དག་ཡོངས་རྫོགས་འགྲུབ་པ་རེད་བསམས་པའི་བསམ་བློ་སྟབས་བདེ་པོ་དེ་འདྲ་གཏོང་མཁན་ཡོང་གི་ཡོད་ས་རེད། དེ་འདྲ་གཏན་ནས་མིན།

དངོས་གནས་རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ལ་མི་གཞན་ཞིག་ལ་ཁག་དཀྲི་ལག་ཕྱིས་བྱེད་ས་མེད་པར་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགན་ཆ་ཚང་འཁྱེར་དགོས་པར་བརྟེན། གནད་དོན་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་འདུག ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། སྔོན་མ་ཡོད་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་དེ་ལོ་སུམ་ཅུའི་གོང་ནས་བཟོས་པ་ཡིན་སྟབས། དེའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད། ད་ཆ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ཏེ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ་སྔོན་མའི་རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་ལྟར་བསྐྱར་བཅོས་བྱེད་པ་དང༌། མང་གཙོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་བཟོ་རྒྱུའི་ཆེད་ལོ་གཅིག་གཉིས་གོང་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་པ་ཡིན།

རྩ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་བཟོ་རྒྱུ་སྨོས་མེད་ཁར་ད་དུང་མ་འོངས་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ལམ་སྟོན་ཡིག་ཆ་གསལ་པོ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་སྟེ། ཟླ་ཤས་གོང་དུ་འགོ་བཙུགས་པ་ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་གཏན་གཙང་མ་འཁེལ་བ་ཞིག་བྱུང་མ་སོང༌། ཐོག་མར་བྱས་ན་གཏན་གཙང་མར་འཁེལ་བ་བྱས་ཏེ་དེ་རིང་སྤྱི་འཐུས་ཚང་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཡིག་ཆ་དེ་འབུལ་རྒྱུ་བྱུང་ན་བསམ་པ་དྲན་བྱུང་ཡང༌། བྲེལ་བ་བྱས་ན་དགོས་པ་མི་འདུག་པས་གོ་བསྡུར་ལྷོད་ལྷོད་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་རིང་དེའི་ནང་དོན་རྣམས་དོན་སྙིང་བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་དེ་དག་ཞུ་ན་བསམ་པ་བྱུང༌། ང་རང་ཚོ་རང་དབང་བྱུང་ནས་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་གང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐོག་མར་བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། དེའི་འགོ་འཛིན་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་འཐུས་མི་བསྡུ་བསྐོང་བྱས་ཏེ་འོས་གཞི་མང་མོས་ཐོག་ནས་གཏན་འཁེལ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་དང༌། དེ་མིན་གང་ལྟར་མི་དྲག་པ་ཞིག་ལ་འགན་སྤྲད་དེ་བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་འཛུགས་རྒྱུ། དེ་འདྲའི་མི་དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་ཡོད་པའི་དབང་ཚད་རྣམས་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ།

ངས་དེ་སྔོན་ནས་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ནས་ངས་སྲིད་དོན་གྱི་འགན་འཁྱེར་རྒྱུ་མིན། བོད་མི་སྤྱི་འགྲེ་སྤྱི་མཚུངས་ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་དཀྱུས་མ་ཞིག་བྱས་ནས་སྡོད་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་རྟག་པར་བཤད་པ་དེ་བག་བྲོ་པོ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར། ངོ་ཐོག་ལག་ལེན་བཀལ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་བཅད་ནས་བཤད་པ་ཡིན།

གནས་ཚུལ་དེ་ཡིག་ཆ་དེའི་ཐོག་ལ་གསལ་པོ་བཀོད་ན་བསམ་པ་ཡིན། ངས་དབང་ཚད་ཡོངས་རྫོགས་མི་དེ་ལ་རྩིས་སྤྲད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་མཇུག་སྒྲིལ་རྒྱུ་རེད། བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་གསར་པ་བཙུགས་པ་དེའི་ལས་འགན་དང་པོར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཡོངས་རྫོགས་ནས་རྩ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མི་མང་གི་འཐུས་མི་བསྡུ་བསྐོང་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་འགན་གཅིག་དང༌། དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་རྒྱུ་རྣམས་ལམ་སང་འགོ་བཙུགས་ནས་བྱེད་རྒྱུ། ཚོགས་ཆེན་དེའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་རྩ་ཁྲིམས་དེ་གཞིར་བཞག་ནས་གཞུང་གི་འགྲོ་སྟངས་གསར་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་རེད།

ལས་དོན་དེ་ཚོ་ལོ་གཉིས་ནང་ཚུད་ལ་ཟིན་ཐུབ་པ་བྱེད་རྒྱུ། གཞུང་གསར་པ་དེ་མ་ཚུགས་ཀྱི་བར་ལ། ད་ལྟ་རྒྱ་མིས་སྒྲིག་འཛུགས་བཟོས་པའི་ཤེས་ཡོན་དང༌། འཕྲོད་བསྟེན། དཔལ་འབྱོར་སོགས་ལས་རིགས་སྡེ་ཚན་མང་པོ་ཞིག་ནང་རྒྱ་མིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ད་ལྟ་བར་ཉམས་མྱོང་གང་འཚམས་བསགས་ཡོད་ལ། རྒྱུས་ཡོད་ཡག་པོ་ཆགས་ཡོད།

ད་ལྟ་ཕན་ཁོང་ཚོར་ཕོགས་རྒྱ་མིས་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལས་ཁུངས་ནང་བསྡད་ཡོད་ཀྱང་བསམ་བློ་བོད་པ་གཙང་མ་བྱས་ཏེ་སྡོད་མཁན་བརྒྱ་ཆ་ ༩༩ ལས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ཚོས་མུ་མཐུད་དེ་ལས་འགན་འཁྱེར་རྒྱུ། མི་རེ་ཟུང་དམིགས་བསལ་ཅན་ཡོང་མདོག་ཁ་པོ་རེད། དེ་ནི་གནས་ཚུལ་ཐ་དད་རེད། ཕྱིན་ཆད་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འཁེལ་མཚམས་ནས། དེ་གཞིར་བཟུང་གཞུང་གསར་པ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་དང༌། སྒྲིག་འཛུགས་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་གཅིག་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་ཚོ་ལ། བཙན་བྱོལ་གཞུང་མཇུག་རྫོགས་པ་ནས་དམིགས་བསལ་ཐོབ་ཐང་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་སོ་སོའི་ཤེས་ཡོན་དང༌། ཉམས་མྱོང་ལ་གཞིགས་པའི་ལས་ཀ་གང་སྤྲད་པ་དེ་བྱེད་དགོས།

བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚོགས་ཆེན་བསྡུ་བསྐོང་བྱས་ནས་གཏན་འབེབས་ཟིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་གཞིར་བཟུང་གི་གཞུང་གསར་པ་བཙུགས་པ་དེའི་ཐོག་ནས། ད་ལྟ་རྒྱ་མིས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་སྡེ་ཚན་དེ་ཚོར་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་མེད་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རེད། དེ་བར་ད་ལྟ་བཀོད་སྒྲིག་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་མུ་མཐུད་ནས་སྡོད་རྒྱུ་དང༌། ལས་བྱེད་ཀྱང་ད་ལྟ་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་མུ་མཐུད་ལས་འགན་འཁྱེར་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཏན་ཏན་ལྷིང་འཇགས་པ་དང༌། གྲ་འགྲིགས་པ་ཡོང་གི་རེད། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་དེ་འདྲ་ཡིན་ཞེས་གསལ་པོ་ཞིག་བྱུང་ན། བོད་ནང་ད་ལྟ་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་རིགས་འགའ་ཞིག་གི་བསམ་བློའི་ནང་གནས་ཚུལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པའི་མཚམས་ལ་ང་ཚོ་ལས་བྱེད་ཚོའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཆགས་ཡོང་བསམ་པའི་བློ་གཡེང་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ངས་གསུང་བཤད་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་མིང་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཐོན་ན། ཚང་མའི་བསམ་བློའི་ནང་གསལ་པོ་དང༌། གུང་འགྲིགས་པོ་ཞིག་ཆགས་ཡོང་གི་རེད། དེ་འདྲའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཏོན་ན་བསམ་པ་ཡིན། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ལའང་ང་ཚོར་རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ལ་བྱེད་སྟངས་འདི་འདྲ་ཡིན་ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་གསལ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཕྱི་ནང་སུས་བལྟས་ཀྱང་བསམ་བློ་ནང་གསལ་པོ་དང་བྱེད་བདེ་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

དེ་ནས་རྩ་ཁྲིམས་རྒྱས་པ་ཞིབ་ཚགས་པོ་ཞིག་འདི་ནས་གོ་སྒྲིག་བྱེད་ཐུབ་མིན་གང་ལྟར་ཡང༌། མ་འོངས་པར་ཚོགས་འདུ་ཆེན་པོ་དེའི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་བྱེད་རྒྱུའི་གྲོས་གཞིའམ་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཆར་ཟིན་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་ན་བསམ་པ་ཡོད། དེ་ཡང་ང་རང་གི་བསམ་འཆར་ཙམ་མ་གཏོགས་དེ་ངེས་པར་གཏན་འཁེལ་དགོས་ཞེས་བཤད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ལ། བཤད་འདོད་ཀྱང་མེད། འཆར་ཟིན་དེའི་ནང༌། རྩ་དོན་བོད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་བཟོ་རྒྱུ་སྔོན་མ་དོན་ཚན་ལྔའི་ནང་གསལ་བ་བཞིན་བཀོད་ཡོད།

ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། བོད་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རང་ཉིད་ལ་ཁེ་ཕན་ཡོང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་ལུང་པ་ཚང་མར་ཕན་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཡང་མིག་དཔེ་བཟང་པོ་བསྟན་ཐུབ་རྒྱུར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་མཐོང་གི་འདུག ང་རང་གི་མི་ཚེ་འདིའི་ཐོག་ལ་གཏོང་བསམ་པ་ཡོད། མིང་གང་ཞིག་འཁྱེར་རུང་མ་འཁྱེར་རུང་འདིའི་ཐོག་ལ་མ་ཤི་བར་དུ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་བསམ་གྱི་ཡོད། དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་མཚོན་ན་ཡང༌། མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ལུགས་ཤོད་མཁན་ཡོང་གི་འདུག ངས་མགོ་ཡག་པོ་ཚོས་ཀྱི་མེད། སྤྱིར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཡག་པོ་ཤེས་ཀྱི་མེད། གང་ལྟར་ལྟ་བ་འཁྱེར་སོ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་གཞིར་བཞག་པའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཤིག་འཛིན་དགོས།

དེའི་ནང་ལ་གཅིག་བྱས་ན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ནང་ནས་ལེགས་ཆ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལེན་རྒྱུ་དང༌། ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་རིགས་ང་ཚོས་ལྐུགས་པ་ཨུ་ཚུགས་བྱེད་དགོས་དོན་མེད། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ནང་སྒེར་སོ་སོའི་ནུས་པ་བཏོན་ནས་རང་གི་ཁེ་ཕན་དང་འབྲེལ་བའི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ནས་ལེགས་ཆ་བླང་རྒྱུ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་མིན་ནམ་བསམ་གྱི་འདུག གཞུང་གི་འགྲོ་སྟངས་དེ་ཕལ་ཆེར་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་ (Parliamentary) (གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས) ཞེས་པ་ལྟར་བྱས་ནས་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་མང་བ་སུ་ལ་བྱུང་བ་དེས་གཞུང་འཛིན་རྒྱུ་དང༌། ཆོས་ལུགས་རིས་མེད་ཅེས་པ་འདི་ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་ཕལ་ཆེར་འཚམས་གྱི་མེད་དམ་དྲན་གྱི་འདུག་རུང༌། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ད་ལྟའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཕྱི་ནང་གཞིས་བྱེས་མི་མང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ཞེས་པ་འདི་ལ་བློ་མོས་ཆེ་བ་ཡོང་རྒྱུར་བརྟེན་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་ལའང་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།

ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན། འདི་རང་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཡོད་པའི་བཟོ་འདུག སྙིང་དོན་དེ་ལྟར་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་མུས་མགྱོགས་མྱུར་ཟིན་བྲིས་གཏན་གཙང་མ་འཁེལ་མཚམས་ཡོངས་གྲགས་བྱས་ནས་འདོན་རྒྱུ་ཡིན། དེ་རིང་དངོས་གཞི་ཞུ་རྒྱུ་འདི་སྐོར་ཡིན།’’ ཞེས་སྩལ།

མཇུག་ཏུ་སླར་ཡང་བཀའ་སློབ་ནན་ལྗིད་ཅན་ཕེབས་དོན། ‘‘ང་ཚོའི་ངོས་ནས་བོད་ནང་ལ་ཡིན་ནའང་འདྲ། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བོད་པ་ཡོད་ས་གང་དུ་ཡིན་ཀྱང༌། མ་གཞི་བོད་པ་མི་རེ་ངོ་རེས་ལྷག་བསམ་བཅངས་ནས་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། སྐབས་འཕྲལ་སོ་སོར་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མང་པོ་ཞིག་རང་བཞིན་སྣང་མེད་དབང་གིས་དུས་ཚོད་མང་པོ་ཤོར་གྱི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག དཔེར་ན་ཉེ་ཆར་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན་ངོས་རང་མ་ཏ་པ་སྡེ་ཤི་ (Madhya Pradesh) མངའ་སྡེ་དང༌། ཨོ་རི་ས་གཞིས་ཆགས་སོགས་ལ་བསྐྱོད་སྐབས་ས་གནས་སོ་སོའི་རྒྱ་གར་ཚགས་པར་གྱི་གསར་འགྱུར་འགོད་མཁན་མང་པོ་ཐུག་བྱུང༌། ཁོ་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་འདོད་དང༌། དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ཡིན་ནའང༌། བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། ང་ཚོའི་ཕྱི་དྲིལ་ཚགས་པར་ལ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཞེས་སྔོན་མ་ནས་བཤད་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་ཡང་འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་འདུག དཔེར་ན་ང་རང་ཚོ་སྐད་ཆ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ལྟར་བོད་མི་བལ་གོས་ཚོང་མཁན་ལ་ཆ་བཞག་ན་ཧ་ལམ་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་གྲོང་ཁྱེར་ཕལ་མོ་ཆེར་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། སུད་ཚོང་བ་མི་རེ་ངོ་རེས་བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ཤོག་ལྷེ་རེ་གཉིས་ལས་མ་བྱུང་ཡང་མི་ལ་སྟོན་རྒྱུ་དང༌། སྤྲོད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན། ལེན་མཁན་ཁག་གཅིག་གིས་ཀློག་གི་རེད། ཁག་གཅིག་གིས་མ་བཀླགས་ཀྱང་སྐྱོན་མེད། རང་ཤུགས་ཀྱིས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཡོང་གི་རེད། དེ་འདྲའི་ཐབས་བྱུས་ང་ཚོས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་འཐུས་ཤོར་འགྲོ་གི་འདུག

མདོ་དོན་ཡང་སྙིང༌། རྒྱ་གར་ནང་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་རྒྱ་གར་མི་མང་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ཉུང་ཡིན་པ་འདི་སྐོར་ལས་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཀར་ཤུགས་སྣོན་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག དེ་བཞིན་བོད་ནང་འདི་ནས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་མེད་སྟབས་བར་ལམ་གཉེན་འཕྲད་འགྲོ་མཁན་དང༌། ཚུར་གཉེན་འཕྲད་ཡོང་མཁན་དེ་ཚོ་མི་རེ་ངོ་རེར་ཆོས་བརྒྱུད་སོ་སོའམ། ཆོལ་ཁ་སོ་སོ་ནས་ཉེ་བ་གཉེན་འབྲེལ་ལ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་བཤད་དེ་ཤེས་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཞིང༌། ང་ཚོ་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཚང་མར་ཁྱབ་པ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ལ། ད་ལྟ་ནུས་པ་ལྡང་གི་མི་འདུག

བོད་མི་མི་རེ་ངོ་རེས་སྤྱི་དོན་སེམས་ཁུར་འཁྱེར་ནས་ཞར་དང་ཞོར་ལ་བོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་རྒྱུ་རེད། དེ་ལྟར་ཡོང་བ་ལ་འདིར་ཡོད་བོད་མི་ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མའི་ནང༌། བོད་དོན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཤུགས་ཆེ་སླེབས་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡོང་གི་མེད་པ་རེད། བར་ལམ་བོད་ནས་ཡོང་མཁན་ཚོས་བལ་ཡུལ་ནང་སླེབས་ན་ཚོང་གི་སྐོར་མ་གཏོགས་ཤོད་མཁན་མི་འདུག་ལ། རྒྱ་གར་ནང་ལའང་བལ་གོས་ཀྱི་ཚོང་སྐོར་མ་གཏོགས་ཤོད་རྒྱུ་མི་འདུག དེ་སང་ཨ་མེ་རི་ཀར་གཞིས་ཆགས་འགྲོ་མཁན་སྐོར་གྱི་སྐད་ཆ་མ་གཏོགས་ཤོད་རྒྱུ་མི་འདུག་ཅེས་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ནི་ཞབས་འདྲེན་རེད། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་བོད་པའི་དོན་དག་ལ་སེམས་ཁུར་དང༌། དོ་སྣང་ཡོད་ན་ཞར་དང་ཞོར་ལ་སྤྱི་དོན་གྱི་སྐད་ཆ་ཐོན་གྱི་རེད།

དེ་ལྟར་མེད་ན་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ས་ཞིག་ལ་སླེབས་དུས་ཁྲལ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཆ་ཕྲན་བུ་བཤད། སོ་སོའི་ནང་ལ་སླེབས་དུས་དོན་དག་གཞན་དག་ཅིག་བཤད་དེ་བསྡད་ན། བོད་ནས་ཡོང་མཁན་ཚོ་བོད་ནས་ཡོང་དུས་སེམས་ཤུགས་ཡོད་ཀྱང་འདིར་སླེབས་རྗེས་སེམས་ཤུགས་ཆག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་འདུག འདི་ཕྱོགས་སླེབས་པའི་འབྲས་བུར་ཕར་ལོག་སྐབས་བསམ་བློའི་ནང་བོད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཐོབ་ཐང་གི་གོ་རྟོགས་མཐོ་རུ་སོང་ནས་སེམས་ཤུགས་འཕར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་མེད་པ་རེད། ང་ཚོས་གོ་སྐབས་མང་པོ་འཕྲོ་བརླག་གཏོང་གི་འདུག དེའི་ཐད་ཚང་མས་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་ཡང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང༌། ཤེས་ཡོན་གྱི་གནས་ཚུལ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རྩ་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཕྲན་བུ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ས་གནས་ས་ཐོག་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་ཕྱོགས་ཕྲན་བུ་ཟབ་པ་དང༌། གཞིས་འགོར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་བློར་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མེད་པའི་ས་ཁུལ་ཁ་ཤས་ལ་མང་ཚོགས་ཚོས་ཀྱང་དེ་རྩིས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དམིགས་བསལ་བྱེད་རྒྱུ་མ་བྱུང་བའི་བཟོ་འདུག་པ་ད་རེས་ངོས་ནས་དོ་སྣང་བྱུང༌། དེ་ཚོ་ཐབས་ཤེས་མ་བྱས་པ་དང༌། འཐུས་ཤོར་སོང་བའི་སྐྱོན་ཆ་ལས། རང་བཞིན་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་རེད། སྤྱི་འཐུས་ཡིན་ནའང་འདྲ། བཀའ་ཤག་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལས་ཁུངས་སྡེ་ཚན་སོ་སོས་ཁ་ནས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། ལག་ལེན་ངོ་མ་འགེལ་དུས་སྣང་ཆུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་ཐི་གུ་སྣེ་ཤོར་ཏན་ཏན་འགྲོ་བ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག ང་རང་ཚོས་སྔོན་ལ་སྐད་ཆ་སྦོམ་པོ་ཞིག་ཤོད་དགོས་པ་རེད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་ཐུབ་པ་བོད་མི་ནང་ཁུལ་ཡས་མས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཐུབ་པ་འདུག

གོ་སྐབས་ཕྲན་བུ་ཞིག་བྱུང་ཡང་དེ་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་བོད་ནང་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཐབས་དང༌། ང་ཚོ་འདི་ཁུལ་ལ་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཐབས་ག་རེ་བྱེད་ཐུབ་པ་འདུག ང་ཚོ་སྤྱི་ཡོངས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡག་ཐག་ཆོད་རེད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་དང་འགན་ལྕི་ཐག་ཆོད་པར་བརྟེན། ད་དུང་ཡང་ད་ལྟ་བྱས་པ་འདིས་ལྡང་གི་མི་འདུག ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་མ་བྱས་ཐབས་མེད་ཆགས་ཀྱི་འདུག རྒྱ་གར་ནང་དང༌། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག བོད་ནང་བཅས་པར་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་རྩོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། རྩོད་ལེན་བྱེད་སྟངས་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐད་ད་དུང་ནུས་པ་བསྐྱེད་དགོས་པ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག

བར་ལམ་བཅའ་ཁྲིམས་གསར་པ་བཟོས་ཏེ་བཀའ་ཤག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོར་ཡང་འགན་ཆེན་པོ་སླེབས་ཡོད། གདན་ས་ཁག་གི་མཁན་པོ་ཚོར་ཡང་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌། ད་རེས་ཀོ་ལི་སྒལ་དུ་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གྱི་དགེ་བསྐོས་གཉིས་གསར་མཇལ་ལ་སླེབས་བྱུང༌། ཁོང་གཉིས་ལ་དགེ་བསྐོས་ཁ་ཚ་ཙམ་བྱེད་དགོས། དགེ་བསྐོས་གཅིག་གིས་ཟོན་བྱས། གཉིས་ནས་ཟོན་བྱས་ན་ཡག་པོ་མི་འདུག ཁ་ཚ་ཙམ་བྱེད་དགོས་བཤད་པ་ཡིན། དགེ་བསྐོས་གཅིག་གིས་ཕྲན་བུ་ཕྲན་བུ་ལག་འགྱོག་དགོས་པ་ཡོང་གི་འདུག་པ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་འགྲིགས་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་འདུག ངས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་རེད། སོ་སོའི་ངོས་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་དང༌། དྲང་པོ་དྲང་གཞག་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ཕྱིན་ཕྲན་བུ་ཁ་ཚ་ཙམ་བྱས་པ་འདི་དྲན་སྐུལ་བྱེད་མཁན་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་ཡག་གི་རེད། བར་ལམ་གྱི་ཉམས་མྱོང་ནས་བལྟས་ཀྱང་བློ་གསལ་གླིང་གི་མགོན་པོས་དགེ་བསྐོས་བྱེད་སྐབས་ཁ་ཚ་པོ་བྱས་པ་དེས་ཕྲན་བུ་ཕན་འདུག

བཀའ་ཆོས་ཀྱི་ཉིན་མཐའ་མར་གྲྭ་པ་ཚོར་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ད་ལམ་དགེ་བསྐོས་ལ་ངས་བཤད་ཡོད། དགེ་བསྐོས་ཀྱིས་ཁ་ཚ་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ན། དེ་དགེ་བསྐོས་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་མ་རེད། ངས་ཁ་ཚ་པོ་བྱེད་དགོས་བཤད་པ་ཡིན། མི་ལ་ཤོད་མཁན་ཞིག་ཡོད་ན་ཡག་པོ་འདུག དེ་བཞིན་དུ་མགོ་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་བློན་ཚོས་གཤམ་འོག་ལས་བྱེད་པར་དགའ་མིན་དགའ་མདོག་བྱས་ཏེ། ཁ་ཤས་ལ་བསུན་པོ་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར། དངོས་གནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་དང༌། དྲང་པོ་དྲང་གཞག རྒྱུ་འབྲས་དཔང་འཕེར་གྱི་ཐོག་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་འདུག

དེ་བཞིན་སྤྱི་འཐུས་ཚོའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་མགོ་བཀའ་བློན་ནས་མཚོན་པའི་ལས་ཁུངས་ཆེ་ཕྲ་ཚོའི་ནང་ལས་བྱེད་པས་འཐུས་ཤོར་བ་ཡོད་ན། རྒྱབ་ལ་རྒྱབ་བཤད་མ་བརྒྱབ་པར། མདུན་ལ་གདོང་བསྟན་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་དང༌། དྲང་པོ་དྲང་གཞག་བྱས། ཤོག་ཤོག་བསྒྲིལ་མ་ཡིན་པར་ཐད་ཀ་སོ་སོར་འཛེམ་ཟོན་སྤངས་ནས་ཤོད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག གཙོ་ཆེ་སྒྲིག་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་ལས་དོན་ཚགས་ཚུད་ཡག་པོ་ཡོང་བའི་དོན་ལ་ཚང་མས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་འཛེམ་ཟོན་མེད་པར་གཞེན་སྐུལ་བྱེད་རྒྱུ་སྐབས་སུ་གང་བབས་པ་རྣམས་ནན་པོ་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག

ང་རང་སྒེར་ལ་ཆ་བཞག་ན། སྐྱེས་པའི་དུས་ཚོད་འདི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གི་དུས་ཚོད་སྡུག་ཤོས་ཏེ་བོད་ཆགས་འཇིག་ཡོང་བའི་མཚམས་ལ་ང་སྐྱེས་པ་རེད། ད་ཆ་ཧ་ཅང་གི་ན་རྒས་རྫི་རྡིབ་མ་བྱུང་གོང་ལ་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཆེན་པོའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་པས། ད་བར་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་པ་རེད་ལ། ད་དུང་ཡང་སྙིང་ལ་རུས་པ་བཅུག་ནས་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེང་སང་གི་དུས་ཚོད་འདི་བོད་ནང་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད།

ད་རེས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བོད་མི་ཞིག་ཐུག་བྱུང༌། དེས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་བདེན་པ་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་ཀྱང༌། ཁོ་རང་ལ་པེ་ཅིན་བརྒྱུད་བོད་མི་ལས་བྱེད་པའི་ས་ནས་ཐོས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ནང་ལ་རྒྱ་མི་སླེབས་ཟིན་པ་ཁྲི་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་དང༌། བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་མི་ཁྲི་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། སྐྱེ་སྒོ་བཀག་པར་ཆ་བཞག་ན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༤།༨༥།༨༦ བཅས་ལོ་གསུམ་ནང་སྐྱེ་སྒོ་བཀག་པ་ཁྲི་ལྔ་ཟིན་པ་དེ་ཚོར་ཆ་བཞག་ན་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ཆགས་འདུག

བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་དངོས་གནས་ཛ་དྲག་གི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་ཕྱི་རོལ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་བསྒྱུར་བཅོས་གནང་ཚུལ་འོག་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཡོད། དེ་ལྟར་མཐུན་རྐྱེན་དང༌། འགལ་རྐྱེན་གང་ནས་བྱས་ཀྱང་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཞིག་ཐོག་སླེབས་ཡོད་པས་ཚང་མས་རིག་པ་བསྒྲིམས་ནས་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ།’’ ཞེས་སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་སྩལ་གྲུབ་པ་དང༌། ཕོ་བྲང་དུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་ ༢༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་དང་བོད་ཕྱི་ནང་གི་གནས་བབས་དང༌། མང་གཙོའི་སྐོར་སོགས་སྩལ་དོན། ‘‘ང་ཚོ་འདིར་ཐུག་པར་དགའ་པོ་བྱུང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ། བར་ལམ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། མ་གཞི་ཁྱེད་རང་ཚོས་རོབ་ཙམ་ཤེས་གསལ་རེད། སྔ་མོ་ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོ་ཞེས་ཞེད་སྣང་བྱེད་ཡུལ་དུ་བརྩི་བ་དང༌། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་སུ་ལན་ཞེས་འཛམ་གླིང་དབང་དུ་བསྡུ་མཁན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དེ་ད་ཆ་རྩ་མེད་དུ་སོང་བ་རེད།

དེས་ག་རེ་བསྟན་གྱི་ཡོད་དམ་ཟེར་ན། དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཞེས་ཧ་ཅང་བཙན་དབང་བྱེད་པའི་ལུགས་སྲོལ་འདི་རང་བཞིན་མིའི་བློ་ལ་རན་གྱི་མེད་པ་བསྟན་པ་དང༌། ལམ་ལུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུང་པ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་བསམས་ཀྱང་གཏོང་མི་ཐུབ་པར་ཕམ་ཉེས་སུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་ནི་ཕྱིའི་དགྲས་བཟོས་པ་མ་ཡིན་པར། ནང་ཁུལ་སོ་སོའི་མི་མང་གི་ཡིད་ཆེས་བརླགས། རེ་ཐག་ཆད་དེ་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་ཞིག་ནས་འགྱུར་བ་སོང་བ་རེད། དེང་སང་རྒྱ་མི་དང༌། བི་ཏི་ནམ། བྱང་ཀོ་རི་ཡ། ཁྱུ་པ་བཅས་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་བཞི་མ་གཏོགས་དེ་མིན་གཞན་ཚང་མ་འགྱུར་བ་སོང་ཟིན་པ་རེད། རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལ་མཚོན་ན་ཡང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ནས་ ༨༦།༨༧ མཐའ་མ་གྱ་དགུ་ལོར་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་མདུན་ལ་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡོད། དེ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་མི་ཚོས་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བརླགས་པ་དང༌། གུང་ཁྲན་ཏང་ལ་མི་དགའ་བ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད།

དེང་སང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནི་དམག་ཤུགས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ལས། མི་མང་གི་སྤྱི་མོས་ཡོད་པ་དང༌། ལུང་པར་ཡར་རྒྱས་གདེང་འཁེལ་བ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་གཞུང་གནས་པ་ཞིག་མ་རེད། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བལྟས་པ་ཡིན་ན། དྲག་ཤུགས་ཀྱིས་དབང་ཆ་འཛིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཕྱིན་སྔ་ཕྱི་མ་གཏོགས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན།’’15jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཡང་སྐབས་དེར་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་ཞེ་ཆེན་བླ་མ་དགེ་འཕེལ་ཅན་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ཆོས་སྐོར་ལས། སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་དབང་སྒྲུབ་བསྐྱངས་ཏེ་ཞེ་ཆེན་བླ་མ་དགེ་འཕེལ་དང་ཞེ་ཆེན་མཁན་པོ་པདྨ་ཀུན་བཟང་སོགས་མི་གྲངས་དགུ་ལ་ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་དང༌། བདེན་གསོལ་སྨོན་ལམ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་གནད་སྐུལ་སོགས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ།

གཞན་ཡང༌། བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་མི་གྲངས་ ༡༢༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་སྐུ་དཔར་དང་བོད་དོན་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང༌། མ་འོངས་པའི་གནས་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྙིང༌། ‘‘བོད་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་འཚར་ལོངས་ཡོང་བཞིན་པ་ཚོས་ཡོན་ཏན་ལ་དང་དོད་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། སོ་སོའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྨོས་ཅི། དེ་མིན་རྒྱ་མིའི་སྐད་ཡིག་བརྒྱུད་ནས་བསླབ་དགོས་བྱུང་ཡང་གནད་འགག་མེད་པས། གང་ལྟར་དེང་དུས་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། རྒྱ་མིས་རྟག་པར་བོད་པས་འཇོན་གྱི་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རོགས་རམ་མེད་ན་བོད་པ་མགོ་ཐོན་གྱི་མ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོ་རང་དབང་འདོད་པ་དང༌། རྒྱ་མིའི་གཡོག་པོ་བྱེད་འདོད་མེད་ན། ང་རང་ཚོའི་ལས་དོན་ཚང་མ་སོ་སོས་བྱེད་ཐུབ་པའི་འཇོན་ཐང་ཡོད་པ་བྱེད་དགོས།

རང་ཁྱིམ་རང་བདག་ཡག་པོ་བྱེད་པ་ལ་འཛིན་སྐྱོང་གིས་མཚོན་པའི་ལས་ཀའི་འགན་ཚང་མ་སོ་སོས་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་གི་འགྱུར་བ། བོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་བཅས་ཕྱོགས་མང་པོའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཉི་མ་གཅིག་རྒྱ་མི་བོད་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ལས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་འགན་ཆ་ཚང་བོད་མིས་འཁྱེར་མ་ཐུབ་ན་ཧ་ཅང་ངོ་ཚ་པོ་ཡིན།

མ་གཞི་འཛམ་གླིང་གི་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ། དཔེར་ན། རྒྱ་གར་ལ་ཆ་བཞག་ནའང་དེ་གོང་ཨུ་རུ་སུའི་མཁས་པ་མང་པོ་སླེབས་ཡོད་པ་དང༌། དེང་སང་ཉི་ཧོང་གི་མཁས་པ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་མཁས་པ་དེ་འདྲ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་ལ་ཆ་མཚོན་ནའང་འཛམ་བུ་གླིང་གང་ས་ནས་རོགས་རམ་བྱེད་མཁན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད་སྙམ། འོན་ཀྱང་རྩ་བའི་རྨང་གཞིའི་ལས་འགན་ཆ་ཚང་སོ་སོའི་མིས་འཁྱེར་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།

དེང་སང་ཤེས་ཡོན་ལ་དང་དོད་བྱེད་དགོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ས་ཆ་ཁ་ཤས་ནང་ལྷོད་གཡེང་འགྲོ་ཡི་མེད་དམ་བསམ་གྱི་འདུག མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་མེད་ཀྱང་ད་ལྟ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཡོད་པ་དེ་བེད་སྤྱད་ནས་ཤེས་ཡོན་ལ་དང་དོད་བྱེད་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཆང་མང་པོ་འཐུང་བ་དང༌། མ་ཅང་རྒྱན་རྩེད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་བཏང་ན་རྒྱ་མིར་དགོས་རྒྱུ་དེ་བྱུང་བ་རེད། ན་གཞོན་འཚར་ལོངས་ཡོང་བཞིན་པ་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་འཐུས་ཤོར་དང༌། ཉམས་མྱོང་གསོག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤོར་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་མ་འོངས་པར་བོད་མི་རིགས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྱུར་རྒྱུ་རེད།

དཔེར་ན། རྒྱ་ནག་ནང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཟེར་བའི་དུས་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་ལ་འཐུས་ཤོར་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་མི་རབས་དེ་དག་དེང་སང་རྗེས་ལུས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་པ་བརྗོད་ཀྱི་འདུག བོད་པ་ན་གཞོན་ཚོས་ཆང་ཚོད་མེད་འཐུང་བ་དང༌། ཤོ་སྦག་རྒྱག་པ་སོགས་ཀྱི་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་བཏང་ན་དེ་ནི་སྐྱོན་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། ངེས་པར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ངས་ཡང་ཡང་དྲན་སྐུལ་བྱས་ཡོད། འདི་ཁྱེད་རང་ཚོས་སེམས་ལ་ངེས་པ་བྱེད་དགོས།’’16jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་དབུ་གཡབ་ཏུ་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་འབྱོར་བའི་བོད་རིགས་དང༌། ལ་དྭགས་པ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་མི་གྲངས་ ༡༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་དང༌། བོད་ནས་གསར་འབྱོར་སྦིར་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པ་མི་གྲངས་ ༥༠ སྐོར་དང༌། ཐོན་མཇལ་མི་གྲངས་ ༡༠ སྐོར་བཅས་ལ་བྱིན་སྲུང་དང༌། སྦིར་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པ་རྣམས་དགོས་དོན་སློབ་སྦྱོང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་བཞིན་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བསྐྱེད་དང༌། སྒྲིག་ཁྲིམས་སྲུང་བརྩི། གནས་ཡུལ་གང་དུ་ཡིན་རུང་བོད་མིའི་རང་གཤིས་ཀྱི་བསམ་བློ་འགྱུར་མེད་བྱེད་དགོས་སོགས་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༣ པར་ཕེབས་འཁོར་བཞུགས་ཏེ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ལྡི་ལིར་ཧི་མ་ཅལ་བྷ་ཝན་ (Himachal Bhawan) ཞེས་ཚོགས་ཁང་དུ་རྒྱ་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་ཕེབས་ཞབས་བཀོད་དེ་གསུང་བཤད་སྩལ། ཨ་ཤོ་ཀ་མགྲོན་ཁང་དུ་ཉིན་མོའི་གསོལ་ཚིགས་གྲུབ་བསྟུན་ལྡི་ལི་གསར་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྨོན་ལམ་གསུང་འདོན་དང་ཁྱུག་ཙམ་སྒོམ་ལ་ཞུགས། དེ་རྗེས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཕེབས་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཕེབས་དོན།

དོ་ནུབ་ངོས་ནས་ནང་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་ངོས་འཛིན་སྟངས་སྐོར་ཞུ་ཡི་ཡིན། དེ་ཡང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ།། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བ་ཡིན།། གང་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་ན་ནི།། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་རུང༌།། ཞེས་གསུངས་ཡོད། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་རེད། དེས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པས་སྟོང་པའམ། རང་རྐྱ་བའི་སྟོང་པ་ཞེས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་ཡེ་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་མིན།

དེས་ན་ཁོར་ཡུག་སྟེ་ང་ཚོ་གནས་པའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་འབྱུང་བ་ལྔ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། འབྱུང་བ་ལྔ་ནི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་དང་སྟོང་པའམ་ནམ་མཁའ་བཅས་ལྔ་ལ་ཟེར། དུས་འཁོར་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནམ་མཁའི་རྒྱུ་ཞེས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་ཤུགས་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མར་གྲུབ་སྐབས་སུ་དཀྱིལ་ཤུགས་འདི་ལས་བརྩམས་ཤིང་རིམ་བཞིན་འཇིག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཕར་འདི་ལ་བསྡུ་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད། འབྱུང་བ་འདི་ལྔའི་གཞི་རྟེན་གྱི་ཐོག་ནས་སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཧ་ཅང་དམ་པའི་འབྲེལ་བ་ལྟོས་གྲུབ་ཅིག་ཡོད།

དེར་མ་ཟད་འབྱུང་བའི་སྐོར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རང་ཆས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་ནང་གི་འབྱུང་བའང་ཡོད་ཅིང༌། དེ་དག་ལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཡོད། མདོར་ན་ནང་པའི་གཞུང་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་ནང་གི་གསལ་རིག་སྟེ། དེ་ནི་བྱེད་པོ་ལྟ་བུ་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་འབྱུང་བ་ལྔ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འབྱུང་བ་ཕྲ་མོ་འདི་དག་ལས་ནང་གི་འབྱུང་བ་སྟེ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང༌། དེ་དག་གི་འདུ་བྱེད་ལས་དལ་འགྱུར་གྱིས་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་དག་འགྲུབ་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོ་སེམས་ཅན་དང་ཕྱིའི་ཁོར་ཡུག་གི་བར་ལ་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་དང༌། རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་པ། ཆ་ཤས་ལ་བརྟེན་པ། བློ་ཡིས་ཐ་སྙད་འདོགས་སྟངས་ལ་བརྟེན་པ་སོགས་ཕྲ་ཞིབ་མང་པོ་ཡོད།

དོ་ནུབ་ང་ཚོའི་བརྗོད་གཞི་ནི་བརྟེན་པ་སྣོད་དང༌། གཡོ་བ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་བར་གྱི་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་ཡིན། ངའི་གྲོགས་པོ་འགས་ང་ལ་མིའི་རང་བཞིན་ནི་རྩུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་རེད་ཅེས་ཟེར་བར་ངས་དེ་འདྲ་མིན་ཞེས་བརྗོད། ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་སྐབས་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་དཔེར་ན། སྟག་དང་སེང་གེ་ལྟ་བུ་དེ་ཚོའི་འཚོ་བ་གཙོ་བོ་གཞན་གྱི་ཤ་ལ་བརྟེན་ཡོད་སྟབས་སྡེར་མོ་དང་མཆེ་བ་ཡོད། ཤྭ་བ་སོགས་རྩྭ་གཟན་གྱི་སེམས་ཅན་ཞི་བའི་རིགས་རྣམས་ལ་སྡེར་མོ་མེད། དེའི་ཐོག་ནས་ངས་ང་ཚོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་གཤིས་ཀ་འདི་འཇམ་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་གྲོགས་པོ་ཚོ་ལ། ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ལ་མོས་མཐུན་མེད། འགྲོ་བ་མིའི་རང་གཤིས་ནི་ཞི་བའི་རང་བཞིན་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན།

ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་སྐོར་ནས་བཤད་ན་མི་ནི་འདུས་སྡོད་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཡིན། ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་དགོས། རོགས་པ་མེད་ན་འཚོ་མི་ཐུབ། དེ་ནི་གཏན་ཁྲིམས་ལྟ་བུ་ཡིན། མིའི་རང་གཤིས་འཇམ་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་དུས་མིས་ཁོར་ཡུག་ལ་འཛིན་སྟངས་དེ་ཡང་འཇམ་པོ་ཞིག་དགོས། ངའི་བསམ་པར་ང་ཚོ་མི་དང་མིའི་བར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་འབྲེལ་བར་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། མི་དང་ཁོར་ཡུག་གི་བར་ལ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་འབྲེལ་བ་ཡང་ངེས་པར་དུ་དམ་འཛིན་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་བསམ་བློ་དེ་འདྲ་ཞིག་བཏང་ནས་དོ་ཁུར་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་སྙམ། ཡང་བསམ་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ལ། ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་འདི་ང་ཚོ་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རང་གཞན་སེམས་ཅན་ཀུན་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྩ་དོན་ཞིག་ཡིན། ཁོར་ཡུག་ནི་ད་ལྟ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་ད་ལྟ་རང་འདོད་ལྟར་ལོངས་སྤྱད་ན་གནས་སྐབས་ལ་ཁེ་ཕན་ཕྲན་བུ་ཐོབ་སྲིད་ཀྱང༌། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཆ་ནས་ང་རང་ཚོ་དང༌། མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བཟོ་རྒྱུ་རེད།

ནམ་ཞིག་ཁོར་ཡུག་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་གནམ་གཤིས་ཀྱང་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་སོགས་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་རེད། འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ལྟ་སྟངས་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁོར་ཡུག་གི་གནད་དོན་འདི་ང་ཚོ་འཚོ་གནས་ཀྱི་གནད་དོན་གཅིག་པུ་ཡིན།

དེར་བརྟེན། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གཅེས་ཉར་བྱེད་པ་ལ་ངའི་བསམ་པར་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་མིའི་ནང་གི་བསམ་བློ་སྙོམས་སྒྲིག་རང་བཞིན་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་སྙམ་པ་མ་ཟད། ཁོར་ཡུག་གི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་ལ་སྣང་མེད་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ངན་འབྲས་ཀྱིས་ང་ཚོར་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པས། དེར་བརྟེན། ཐོག་མར་གནས་ཚུལ་ (ཤེས་བྱ) འདི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་སྐོར་མི་མང་ལ་སློབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ཡང་གལ་ཆེན་པོ་གཞན་ཞིག་ནི་ངས་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར། སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ཞེས་པ་འདིའི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གོང་དུ་བརྗོད་པ་ལྟར་གལ་ཏེ་མི་རང་འདོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་རུང་གཞན་དག་ལ་མ་བརྟེན་མཐུ་མེད་ཡིན་ནི་དགོས་ཀྱི་རེད། མི་གཞན་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་པ་དང༌། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཉམ་ཁུར་བྱེད་པ། གཞན་གྱི་བདེ་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་པ་སོགས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཕན་ཡོན་ཡོད། གལ་སྲིད་མི་ཞིག་གིས་གཞན་ཡལ་བར་དོར་ནས་རང་གཅིག་པུར་བསམ་ན་རང་ལ་གྱོང་ཕོག་རྒྱུ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཁྲིམས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་གིས་གཞན་ལ་འཛུམ་མདངས་བསྟན་པའམ། ཡང་ན་རྣམ་འགྱུར་ངན་པ་ཞིག་བསྟན་ན་གཞན་གྱིས་ངོས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བསྟན་གྱི་རེད། མ་རེད་དམ། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་གིས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་དང་བག་དྲོ་པོ་ཞིག་བསྟན་ན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་མཚུངས་ཤིག་བྱ་ཡི་རེད། འདི་ནི་ཤེས་ཁག་པོ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མིན། མི་ཚང་མས་གྲོགས་པོ་འདོད་པ་མ་གཏོགས་དགྲ་བོ་འདོད་ཀྱི་མ་རེད། གྲོགས་པོ་བཟོ་བའི་ལམ་མ་ནོར་བ་ནི་སེམས་པ་བཟང་པོ་འདི་ལས་དངུལ་དང་དབང་ཆ་རྩ་བ་ནས་མིན། དངུལ་དང་དབང་ཆའི་གྲོགས་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ནི་གྲོགས་པོ་ངོ་མ་མིན། གྲོགས་པོ་ངོ་མ་ནི་སེམས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཡིན། མ་རེད་དམ། ངས་རྒྱུན་པར་མི་ཚོ་ལ་དབང་ཆ་དང་དངུལ་ཡོད་དུས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་དེ་དག་དངུལ་དང་དབང་ཆའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པ་ལས་གྲོགས་པོ་ངོ་མ་མིན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལགས་ཟེར་ན། དེ་ནི་དངུལ་དང་དབང་རྫོགས་དུས་ག་ལེ་བཞུགས་ཞེས་འགྲོ་ཆོག་ཆོག་ཡོད། དེར་བརྟེན་གྲོགས་པོ་དེ་ནི་ཡིད་བརྟན་རུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན།

གྲོགས་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ག་དུས་ཡིན་ཡང་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་འཁུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གྲོགས་པོ་བཟོ་བའི་ཐབས་མ་ནོར་བ་ནི་ཞེ་སྡང་མིན་ལ། དེ་མིན་ཤེས་ཡོན་རྐྱང་པ་དང༌། རྣམ་དཔྱོད་ཀྱང་མིན་པར། སེམས་བཟང་པོ་ཁོ་ནའི་ཐོག་ནས་གྲོགས་པོ་བཟོ་དགོས་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་པར། གལ་སྲིད་རང་འདོད་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱེད་འདོད་ན་ཡང་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་རང་འདོད་ཅན་ཞིག་བྱེད་དགོས་པ་ལས་གུ་དོག་པོ་བྱ་རྒྱུ་མེད། འདིའི་གནད་འགག་གཙོ་བོ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་གྱི་བསམ་བློ་འདི་ཡིན། སྟོབས་ཤུགས་དང་བདེ་སྐྱིད་རྣལ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱང་ཡིན།

ལྟ་ཚུལ་འདིའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན་གལ་སྲིད་ང་ཚོས་ཤིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཚད་མི་རབས་རྗེས་མ་ལ་བསམ་བློ་ཡེ་ནས་མ་བཏང་བར་བེད་སྤྱོད་བཏང་ན་དེ་ནི་ང་ཚོའི་ནག་ཉེས་མ་རེད་དམ། གལ་སྲིད་ང་ཚོར་འཇིག་རྟེན་ལ་འགན་འཁུར་བའི་བསམ་བློ་དང་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་དང༌། སྡོམ་ཁྲིམས་ཤིག་ཡོད་ན་ང་ཚོ་དང་ཁོར་ཡུག་གི་འབྲེལ་བ་འདི་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་སོ་སོའི་ཉེ་སྐོར་ཁྱིམ་མཚེས་དང༌། ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་སོགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡང་བཟང་པོའི་ཕྱོགས་ནས་སྙོམས་སྒྲིག་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།

མ་གཞི་གནའ་སྔ་མོ་ཡང་རྒྱ་གར་ལུང་པའི་ནང་ལ་བསམ་བློ་པ་དང༌། ཆོས་ལུགས་མཁས་པ་མང་པོ་བྱོན་ཡོད། དེང་དུས་སུ་ཡང་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བློ་པ་མ་ཧཱ་ཏཱ་མ་གྷན་དྷི་སོགས་དང༌། ཆབ་སྲིད་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལྟ་བ་ལེགས་པོ། ཨ་ཧིམ་ས། (Ahimsa) ཞེས་འཚེ་བ་མེད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ལེན་བསྟར་ཡོད་པ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ལམ་ལུགས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་འོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་སྒྲིལ་སྤངས་པའི་ཕྱི་སྲིད་འདི་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། ལྟ་ཚུལ་བཟང་པོ་འདི་རྒྱ་བསྐྱེད་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ནི་འོས་ཤིང་འཚམས་པ་ཞིག་དང༌། གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག

ད་དུང་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཞིག་ནི་སེམས་དང༌། གསལ་རིག་ཅེས་པ་འདི་གང་ལ་བརྗོད་པ་དེ་ཡིན། ངའི་བསམ་པར་ད་ཕན་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ནང་འདས་པའི་དུས་རབས་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་ཚན་རིག་དང༌། རྫས་འཕྲུལ་གྱི་རིག་གནས་དེ་ཤུགས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཐོག་དར་ཁྱབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེང་སང་ཕྲ་རབ་དངོས་ཁམས་རིག་པ་མཁན་དང༌། རྩའི་རིག་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཚགས་པོ་དང་གཏིང་ཟབ་པོའི་སྒོ་ནས་ཕྲ་རྡུལ་དེ་འདྲ་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང༌། རྟོག་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེའི་མུ་ནས་ཁོང་ཚོ་ལ་དཔྱད་མཁན་གྱི་ངོས་དང་ཤེས་བྱེད་ཟེར་བ་ཞིག་རྙེད་ཡོད་ཅིང༌། འོ་ན་ཤེས་བྱེད་ཅེས་པ་འདི་ག་རེ་རེད་ཅེ་ན། ལས་སླ་པོར་བཤད་ན་དེ་ནི་འགྲོ་བ་མི་སྟེ་ཚན་རིག་པ་ལྟ་བུ་རེད། འོ་ན་ཚན་རིག་པས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་བརྒྱུད་ནས་ཤེས་སམ་ཟེར་ན། ཀླད་པའི་གནས་ལུགས་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ད་དུང་ཀླད་པའི་ཕྲ་ཕུང་ཕྲག་ཁྲིག་མང་པོ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་པ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། ཕྲག་ཁྲི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་ནང་ནས་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་ངོས་འཛིན་ཐུབ་ཡོད་ཀྱི་རེད་སྙམ། ཤེས་པ་ཟེར་བ་འདི་ལ། ཤེས་པ་ཟེར་རམ། ཀླད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་ཞིག་དང༌། ཡང་ན། གསལ་རིག་ཅེས་གང་ལྟར་ཀླད་པ་དང་ཤེས་པའི་བར་དང༌། ཤེས་པ་དང་དངོས་པོའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་འདི་ངས་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག ངའི་བསམ་པར་ཤེས་པ་དང་དངོས་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་འདིའི་སྐོར་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚན་རིག་པའི་བར་གྲོས་མོལ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་ཐུབ་པ་དགོས་ཀྱི་འདུག་སྙམ།

གང་ལྟར་མིའི་ཤེས་པ་འདི་ཕྱིའི་བཀོད་པའི་ཐོག་ལ་ཁུར་དང་ཐེ་གཏོགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ནང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་ད་དུང་ཡང་ང་ཚོ་དོ་སྣང་དང་ཤེས་རྟོགས་ཉུང་དྲགས་འདུག ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་དང༌། ཁེ་ཕན། ལམ་ལྷོང་ཡོང་བ་བཅས་ལ་ཚན་རིག་དང་དངོས་པོའི་འཕེལ་རྒྱས་དགོས་ངེས་ཡིན་ཀྱང༌། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཡང་དགོས་པ་ཡིན། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཞེས་པ་འདི་སྨན་པས་ཁབ་རྒྱག་རྒྱུ་མེད་ལ། ཁྲོམ་ལ་འཚོང་མཁན་ཡང་མེད། སྒོར་མོ་ས་ཡ་མང་པོ་ཡོད་ན་ཅ་ལག་གང་དགོས་ཉོ་ཐུབ་ཀྱང༌། གལ་སྲིད་ཁྱོད་རང་མཁོ་རྒུའི་ཁྲོམ་ར་ཞིག་ལ་ཕྱིན་ཏེ་ང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཉོ་དགོས་ཡོད་བརྗོད་ན་མི་ཚོ་གད་མོ་ཤོར་རྒྱུ་ཡིན། ཡང་ན་སྨན་པ་ཞིག་གི་སར་ཕྱིན་ནས་ང་ལ་སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དགོས་བརྗོད་ན་དེས་གཉིད་ཁུག་པའི་སྨན་དང་སྨན་ཁབ་བརྒྱབ་སྲིད་ལ། ཡང་ན་ངལ་གསོ་ཞིག་བྱེད་དུ་འཇུག་མོད། དེ་ནི་བདེ་སྐྱིད་ངོ་མ་མིན། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ངོ་མ་ཞིག་སྨན་པས་སྦྱིན་མི་ཐུབ། གློག་ཀླད་ལྟ་བུར་ཡང་མགོ་རྙོག་ཚ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དེས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྤྲོད་མི་ཐུབ། སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ནི་སེམས་རང་གི་ནང་ནས་འཚོལ་དགོས་པ་ཡིན།

མི་ཚང་མར་བདེ་སྐྱིད་དགོས་ཤིང༌། དེ་ཡང་ལུས་པོའི་བདེ་སྐྱིད་དང་སེམས་པའི་བདེ་སྐྱིད་གཉིས་བསྡུར་བ་དང༌། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་བསྡུར་ན། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དེ་ལུས་པོའི་བདེ་སྡུག་ལས་ཤུགས་དང་ནུས་པ་ཆེ་བ་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཐབས་ལམ་ངེས་ཅན་གྱི་ཐོག་ནས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། འདི་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་ལ་ཐོག་མར་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཤེས་དགོས་ཞེས་ངས་རྒྱུན་དུ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ང་ཚོས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བམ། ཁོར་ཡུག་གི་སྐོར་ལ་གླེང་མོལ་བྱེད་སྐབས་དེ་དག་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡོད་ཀྱང༌། མདོར་བསྡུས་ན་ཐག་གཅོད་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ངའི་བསམ་ཚུལ་ལྟར་ན། བྱམས་པ་དང༌། སྙིང་རྗེ། ཤེས་རབ་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་ལ་འགན་འཁུར་བའི་བསམ་བློ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནད་འགག་གཙོ་བོ་རེད་སྙམ། ཞེས་སྩལ་ཞིང༌། རིམ་བཞིན་ཌོག་ཀྲོར་ཀ་རན་སིང་དང་ཌོག་ཀྲོར་ཕི་རེམ་ཀིར་པལ་གཉིས་ནས་གསུང་བཤད་མདོར་བསྡུས་རེ་གནང་རྗེས་སློབ་དཔོན་ཀི་ཤོར་གྷན་ངྷེ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་གནང་གྲུབ་པ་དང༌། བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ (Tushita) ཆོས་ཚོགས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་མི་སྒེར་སོ་སོ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་ལྡི་ལི་གསར་པའི་ (Ficci) ཞེས་པའི་ཚོགས་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཁས་དབང་རྣམས་དང་ལྷན་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང༌། མིའི་མི་ཚེའི་སྙིང་པོའི་སྐོར་སོགས་བགྲོ་གླེང་མཛད་དེ་ཚེས་ ༡༧ སྔ་དྲོ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཞབས་བཀོད།

ཚེས་ ༡༨ ཉིན་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་ ༡༢༥ སྐོར་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྱུར་འགྲོས་དང༌། བོད་དོན་གནས་ལུགས་སོགས་ཕེབས་དགོས་སྙིང་པོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒན་པ་ཁ་ཤས་སྔོན་མ་བོད་ནས་ཐུག་མྱོང་བ་དེ་འདྲ་ཡོད་འགྲོ། གཞོན་སྐྱེས་མང་ཆེ་བ་དེ་རིང་ཐུག་པ་དང་པོ་རེད། དེང་སང་དུས་ཚོད་འགྱུར་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་དང༌། ཡང་སྒོས་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གནས་སྟངས། དེའི་ནང་ཚན་རྒྱ་ནག་རང་གི་ནང་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་མུས་མཐོང་གསལ་རེད། དོན་སྙིང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་དམར་པོའི་རིང་ལུགས་ནུབ་འགྲོ་གི་ཡོད། རྒྱ་ནག་གུ་ཁྲན་གྱིས་དབང་ཆ་ཁྱི་ཁ་རུས་བཟུང་མཁྲེགས་པོ་བྱེད་པ་འདིར་རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་བློ་མོས་མི་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེང་སང་རྒྱ་ནག་དང༌། བོད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཚང་མར་དྲག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ན་མ་གཏོགས། གཞན་ཐབས་ཤེས་མེད་པ་ལྟ་བུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ལ་སླེབས་ཡོད། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན། དྲང་པོ་དྲང་བཞག་དང༌། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་ཉན་བཤད་མི་བྱེད་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་ཁོ་ནས་གཞུང་འཛིན་ན་ཡུན་རིང་གནས་ཐབས་མེད། འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་བཙན་དབང་བཤད་མཁན་གྱི་གཞུང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚང་མ་དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་ཞིག་སོང་མཚམས་མཇུག་འགྲིལ་བ་ལས་གནས་ཐུབ་པ་བྱུང་མེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་བོད་རང་དབང་བྱུང་མཚམས་ངས་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་འཁྱེར་གྱི་མིན་ཞེས་བཤད་ཡོད། བར་བརྒལ་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ངས་དམིགས་བསལ་གཞུང་གི་ལས་འགན་འཁྱེར་གྱི་མིན། དེ་ནི་ང་སེམས་ཤུགས་ཆག་པ་དང༌། བོད་སྤྱི་དོན་ལ་སེམས་ཁུར་མེད་པ། ཡང་ན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་ལྟ་བུ་རྩ་བ་ནས་མིན། ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་སྤྱི་དོན་ལ་ངས་གང་ཡོང་ཅི་ཡོང་བྱས་ཡོད། མ་འོངས་པར་ཡང་ང་རང་མ་ཤི་བར་དུ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཆོས་སྲིད་གང་ཅིའི་ཐོག་ལ་སེམས་ཁུར་བླང་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདིའི་ཐད་བློ་གཡེང་བྱེད་མི་དགོས།’’17jམཆན། ཞེས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་དང་བྱིན་སྲུང་སྐུ་དཔར་བཅས་སྩལ།

དུས་མཚུངས་ལ་དྭགས་པ་དང་འབྲུག་པ། ཕྱོགས་མཐའ་ནས་འབྱོར་བའི་བོད་མི། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་མི་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་ཐོག་བཀའ་སློབ་ཕེབས་པའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་འདིར་རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པ་རེད། རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཞེས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཞིག་ཡོད། ང་ཚོར་བཀའ་འགྱུར་བསྟན་འགྱུར་པོད་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པའི་དཔེ་ཆ་ཚང་མའི་འགོ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཞེས་འཁོད་པ་ལས། རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་ཟེར་བ་ཞིག་འཁོད་མེད། གང་ལྟར་བོད་ཀྱི་ཆོས་གཙོ་བོ་དེ་རྒྱ་གར་ནས་དར་བའི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཡིན། རྒྱ་གར་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་རྒྱ་ནག་ལའང་དར་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་གར་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཐག་ཉེའི་བབས་ཀྱིས་ཡིན་ནམ། གང་ལྟར་རྒྱ་གར་དང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཐག་ཉེ་པོའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཡོང་མཁན་རྣམས་ཐུག་འཕྲད་སྐབས། འདི་རྣམས་ང་ཚོའི་དོན་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་བསམ་པ་ངས་རྒྱུན་དུ་དྲན་གྱི་ཡོད། ང་རང་ཚོས་རང་དབང་གི་དོན་དག་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་ལུང་པ་ཞིག་གི་དོན་དག་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལུང་པ་གཅིག་གི་རང་དབང་གི་དོན་དག་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་སྐབས་མི་མང་བ་དེ་གཙོ་ཆེ་བར་འཛིན་དགོས། ཕྱི་རྒྱལ་ལུང་པའི་ནང་ལ་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་གཉིས་གསུམ་ཙམ་ལས་མེད། བོད་ནང་ལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་ནི་ང་ཚོའི་དོན་གྱི་བདག་པོ་ཡིན། བོད་ནས་བདག་པོའི་སྐུ་ཚབ་འབྱོར་བའི་སྣང་བ་ཤར་གྱི་འདུག དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོར་རྩ་བའི་དཀའ་ངལ་མེད་པ་མིན་ན་ཡང༌། སོ་སོའི་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁའི་དངངས་སྐྲག་དང༌། ད་ལྟ་རང་བདེ་སྲུང་མི་སྣ་ཡོང་སྟེ་འཛིན་བཟུང་བྱས་མི་ཡོང་ངམ་བསམ་པ། དོ་ནུབ་མཚན་གུང་ལ་སྒོ་རྡུང་མཁན་སུ་སླེབས་ཡོང་བསམ་པ་འདི་འདྲའི་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་དོན་རྩ་བ་ནས་མེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་ལ་ཡོད་པ་ཚོ་དེ་འདྲའི་དངངས་སྐྲག་འོག་སྡོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གནས་ཚུལ་དེ་འདྲའི་འོག་ནས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཐུག་དུས་སྐབས་རེ་སེམས་དགའ་སྣང་དང༌། སྐབས་རེར་སེམས་ལ་སྐྱོ་སྣང་ཡོང་གི་འདུག དེ་རིང་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཐུག་པར་དགའ་པོ་བྱུང༌།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་བཞིན་བོད་པའི་བུ་ཕྲུག་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་ད་ལྟ་ཡག་ཉེས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ལ་སློབ་སྦྱོང་དུ་ངེས་པར་འགྲོ་དགོས། ལྷ་ས་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་མིན་པའི་ས་ཁུལ་ལུང་ཁུག་ཁ་ཤས་དང༌། ལྷག་དོན་ཁམས་ཁུལ་ལ་རྒྱ་མིས་བཙུགས་པའི་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཕ་མ་ཁ་ཤས་ཀྱི་རང་གི་བུ་ཕྲུག་གཏོང་འདོད་མི་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོད་འདུག དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་རེད། བུ་ཕྲུག་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེ་སྔ་སློབ་སྦྱོང་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་ཚོའི་ལུང་པའི་རང་དབང་ཤོར་བ་རེད། མ་འོངས་པ་ཡང་སོ་སོའི་ལུང་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བདག་པོ་ཡག་པོ་ཞིག་རྒྱག་ཐུབ་པ་བྱེད་པ་ལ་ལྷག་བསམ་གཅིག་པུས་ལྡང་གི་མེད། ངེས་པར་དུ་ཤེས་ཡོན་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལུགས་བོད་པའི་བུ་ཕྲུག་ཚང་མས་ཤེས་ཡོན་ལ་དང་དོད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ཕ་མ་ཚོས་ཀྱང་སྐུལ་ལྕག་བྱས་ནས་ཕྲུ་གུར་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་འབུམ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཡོད། རྒྱ་མིའི་ཟ་ཁང་ཕྱོགས་གང་སར་ཡོད་པ་ལས། རྒྱ་མིའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་སྐོར་གླེང་སྒྲོས་བྱེད་མཁན་མེད། དེང་སང་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཚོང་ར་ཆེན་པོ་དེ་ཚོའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པ་རེད། མིའི་བསམ་བློའི་ཤེས་ཚད་ཐོག་ནས་བཤད་ན་ང་ཚོ་བོད་པ་རྒྱ་མི་ལས་ལྷག་པ་མེད་ཀྱང་ཞན་པ་རྩ་བ་ནས་མེད། སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བལྟས་ན་ཡང་བོད་པ་ལྷག་པ་མ་གཏོགས་ཞན་པ་མེད། དཔེར་ན། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དུས་རབས་བདུན་པ་བརྒྱད་པའི་ནང་བོད་ལ་དར་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད། ང་རང་ཚོའི་བོད་པ་མི་གྲངས་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་ཞིང༌། མི་གྲངས་ཉུང་ཉུང་འདིའི་ནང་ནས་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་མཁས་པ་ཇི་ཙམ་ཐོན་ཡོད་པ་དང༌། མཁས་པ་དེ་ཚོས་བརྩམས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ག་ཚོད་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་མི་འབོར་ཆེན་པོ་ལ་དཔག་པའི་མཁས་པ་ཇི་ཙམ་ཡོད་དང༌། མཁས་པ་དེ་ཚོས་བརྩམས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་དཔེ་ཆ་ག་ཚོད་ཡོད་བལྟས་བསྡུར་བྱས་ན། ང་ཚོ་བོད་པ་མང་བ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་རེད།’’18jམཆན། ཅེས་སོགས་སྩལ།

བདེན་དོན་རྩོད་ལ་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཚོགས།།

མདུན་ཅོག་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས།།

ཟིན་མེད་ཚོར་འདུ་ཙམ་གྱི་མདོ་མེད་གཏམ།།

འདོར་བའི་སྲོལ་བཟང་སྤེལ་བར་ཡིད་རེ་སྤྲོ།།

དེ་ལ་མགོན་གང་དགྱེས་པའི་ཉམས་དང་བཅས།།

འཕྲལ་ཡུལ་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་བདུད་རྩིའི་ཟས།།

སྤྱི་སྨན་ཀུན་དགའི་དཔལ་དུ་ཡོངས་སྩལ་བས།།

དམིགས་འདུན་གསར་པའི་སྣང་བར་འོད་ཀྱིས་འཁྱུད།

རིང་ནས་སྙན་པའི་འོད་ཚོགས་ལྷ་ལམ་དུ།།

ཉེར་འཁྱུད་ལྡི་ལིར་ཞབས་སེན་པདྨའི་འདབ།།

བཀོད་དེ་སྣོད་བཅུད་ལྟོས་གྲུབ་འབྲེལ་བའི་དོན།།

གྲོལ་བར་མཛད་པས་མཐའ་དག་སྤྲོ་བ་བརྟས།།

དེ་བས་ཀྱང་ནི་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཞེས།།

ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱིས་སྟོང་ན་རང་སེམས་ལས།།

འཚོལ་བར་འབད་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཐོགས་མེད་དུ།།

སྤྲོས་པས་དོན་མཐུན་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་བསྔགས།།

15 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༦༡ ནས་ ༡༧༠ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

16 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༧༡ ནས་ ༡༨༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

17 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༨༢ ནས་ ༡༨༦ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

18 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༡༨༧ ནས་ ༢༠༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་དང་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ།

སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་ཞབས་སོར་བཀོད། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་དཔོན་རིགས་དང༌། དེ་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་གི་དཔོན་རིགས་མཁས་དབང་སོགས་ཕྱི་ནང་མི་སྣ་ཆེད་བཅར་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས། ཚེས་ ༢ ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་མེས་པོ་དམ་པ་མ་ཧཱ་ཏ་མ་གྷན་དྷིའི་ཚ་བོ་སྐུ་ཞབས་ར་ཇི་གྷན་དྷི་ནས་འཛམ་གླིང་འདིར་ཞི་བདེ་དང༌། དྲང་བདེན། ཚུལ་དང་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཟང་པོ་བསྐྱར་གསོ་ཡོང་བའི་དོན་ལ་རྒྱ་གར་བ་ཆབ་སྲིད་དང༌། དཔལ་འབྱོར། རིག་གནས། ཚན་རིག ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་སོགས་ཀྱི་ལས་རིགས་ལ་དམིགས་བསལ་ཐུགས་སྣང་ཉམས་ཞིབ་གནང་མཁན་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་ཁག་གཅིག་དང༌། དེ་བཞིན་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་པ་ཀི་སི་ཐན་དང༌། བྷང་ལ་སྡེ་ཤི། ཤི་རི་ལངྒ། བལ་ཡུལ་སོགས་ཀྱི་གོང་མཚུངས་མཁས་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞུགས་པའི་དགོངས་འཆར་བགྲོ་གླེང་གི་ཚོགས་འདུ་གལ་ཆེ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་བ་དེའི་སར་གདན་ཞུས་བཞིན་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ཉིན་གང་གོང་གསལ་གྲོས་གཞིའི་ཐོག་མཁས་པ་སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་དང་འབྲེལ་བའི་གཞི་རྩའི་དགོངས་འཆར་བཀའ་བསྡུར་ལྷུག་པོ་གནང་བ་གསན་བཞེས་ཐོག་གང་ཉིད་ཀྱིས་བྱམས་བརྩེ་ཞི་མཐུན་གྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཚེས་ ༣ ཉིན་ཕྱི་ནང་མཇལ་བཅར་བ་ཁག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་དང༌། དགོང་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༥།༣༠ ཐོག་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ན་ར་སི་མ་རའོ་ (P.V.Narasimha Rao) མཆོག་དང་དུས་ཡུན་ཚོུད་གཅིག་ཙམ་རིང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་གལ་ཆེའི་དོན་གནད་སྐོར་ལ་བཀའ་བསྡུར་དགོངས་འཆར་ནང་གཤིན་ལྷུག་པོ་གནང་སྟེ་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༥ ཉིན་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༡༩ ཆུ་སྤྲེལ་གནམ་ལོའི་རང་ཞལ་གསར་དུ་ངོམ་པའི་དགུང་གསར་བོད་ཚེས་གཅིག་ཞོགས་པ་བཞུགས་སྒར་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ནས་དུང་རྒྱའི་སྙན་སེང་དང་ཕེབས་བརྡ་བཅས་གོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་ཐོག རྣམ་གྲྭའི་དགེ་བསྐོས་དང་རང་གཞུང་ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེས་གདན་དྲངས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་རྟེན་གཙོར་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ་དང་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་ཡང་སྟེང་དུ་ཚེས་གཏོར་མཛད་སྒོར་ཞབས་སོར་འཁོད་ནས་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་མཁན་སློབ་འདུས་པའི་གསུང་ཞབས་དང་བཅས་འདོད་ཁམས་བདག་མོའི་གཏོར་སྐྱོང་མངའ་གསོལ་གྱི་གསུང་ཆོག་རྒྱས་པ་སྔར་ལམ་ལྟར་ཉམས་སུ་བསྟར་ཞིང༌། ཞལ་འདོན་ཚིག་མཚམས་དང་བསྟུན་མཛད་སྟོན་གྱི་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང་ཚོགས་འཁོར་གྱི་བྱིན་རླབས་བཅས་རིམ་པར་ཕེབས། ཤིས་བརྗོད་སྨོན་ཚིག་གིས་བརྒྱན་པའི་གསུང་ཆོག་གྲུབ་བསྟུན་གོང་བཞིན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་མཆོག་དང༌། བཀའ་བློན་ལས་ཟུར་རྣམ་པ། ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར། སྤྱི་འཐུས། འགན་འཛིན་དང་དྲུང་ཆེ་རྣམ་པས་མཚོན་གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ་རྒས་ཡོལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང༌། ས་གནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས། རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་དང༌། གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང༌། དགའ་གདོང་གྲྭ་ཚང་སོགས་མཁན་སློབ་ལས་སྣེ་དང་དགེ་འདུན་བགྲེས་གྲས། གཞན་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་སྐུ་མགྲོན་ཁག་བཅས་པའི་བཞུགས་གྲལ་དབུས་སུ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་སློབ་གསུང་ཞབས་ནས་གསུང་ཆོག་ཞལ་འདོན་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་སྲིད་སྣ་བདུན་དང༌། རྟགས་བརྒྱད། རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དངོས་པོ་ཁག་རྣམ་གྲྭ་མཁན་རིན་པོ་ཆེས་ཕུལ་ནས་བདག་སོགས་བསྟན་འགྲོའི་མགོན་དུ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་གསོལ་འདེབས་མཐུན་འགྱུར་ལེགས་པར་ཞུས།

རབ་འབྱམས་སྨྲ་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཉིས་ནས་དཀར་སྤྲོ་ཚོགས་ལངས་ཀྱི་བརྒལ་རྟགས་མཆོད་སྤྲིན་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་ཟློས་གར་བས་གར་རོལ་གྱི་མཆོད་སྤྲིན་ངོ་མཚར་བ་སྤྲོས། བྱ་བྲལ་བསྙེན་མཚམས་པ་ཁག་ནས་སྐུ་ཚེ་ཚེ་སྒྲུབ་ཞུས་པའི་ཚེ་རྫས་ཕུལ་བ་དགྱེས་བཞེས་མཇལ་ཕྱག་དང༌། ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་མཆོག་ནས་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་གཞུང་སའི་དགྱེས་སྟོན་རྟེན་འབྱུང་གི་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འདེགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས་སྲི་ཞུའི་ལས་བྱེད་སོགས་མཛད་བཅར་སྦུག་མ་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཐེངས་དང་པོ་དང༌། མཇལ་ཐེངས་གཉིས་པར་ཁོངས་གཏོགས་ལས་བྱེད་ཁག་བཅས་ལ་ཕྱག་དབང་དང་སྲུང་མདུད་གསོལ་རས་སྩལ་མཇུག་ཚོགས་ལངས་པ་གཉིས་ནས་ཚིག་བཀྲ་བཅད། ཀ་ཁྲི་སྒྲོག་སྟེ་དགུང་གསར་མཛད་དོན་གྲོལ།

བོད་ཚེས་ ༢ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དང་ཉེ་འཁོར་ཁུལ་སྡོད་རང་རིགས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་དང་གློ་བུར་ལྷགས་འབྱོར། གཞན་ཡང་ནང་ཆོས་ལ་དད་ལྡན་ཡུལ་མི་དང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་སོགས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་དབང་སྩལ། བོད་ཚེས་ ༣ ཉིན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རྣམ་གྲྭ་མཁན་སློབ་འདུས་མང་གི་དབུ་བཞུགས་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སྲུང་སྤྱིའི་བསྐང་འཕྲིན་རྒྱས་པ་དང༌། བསྟན་སྲིད་བདེ་དོན་སྐོར་གྱི་གནང་སྒོ་སྔར་ལམ་བཞིན་བསྐྱངས་ཤིང༌། གཞུང་དམངས་གཉིས་ནས་བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་མཁར་དྲུང་དུ་ལོ་གསར་གྱི་བསངས་གསོལ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་དུ་ཕྱི་ནང་སྤུན་ཟླ་མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་གླུ་གཞས་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོས།

དེ་བཞིན་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་མཇལ་མང་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཆོས་རའི་དབུ་གཡབ་ཏུ་གཞིས་ནས་ཕེབས་པའི་སྤུན་ཟླ་ཡོངས་ལ་ཇ་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཀྱི་སྣེ་ལེན་ཞུས་ཐོག་སྣེ་འབྲེལ་འགན་ཁུར་བས་ཚང་མར་ལོ་གསར་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས།

བོད་ཚེས་ ༤ ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་བསྡམས་ཏེ་ལོ་གསུམ་འཁོར་བར་བོད་གཞུང་དམངས་ནས་དྲན་གསོའི་མཆོད་སྤྲིན་རྟེན་མཆོག་སྤྱན་སྔར་འབུལ་གཤོམ་གནང་བ་དང༌། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཐོག་སྐུ་ཕྱག་དང་འབྲེལ་ནས་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་མཛད།

འདི་ལོ་མི་ཚོགས་དང་བསྟུན་མཆོད་འབུལ་དངོས་གཞི་གསུང་རར་ཚོགས་ཤིང༌། རྣམ་གྲྭ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་མཁན་སློབ་འདུས་མང་གིས་གཙོས་མཁན་པོ་བླ་སྤུལ་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཆེ་ཕྲ། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་བཅས་སུམ་སྟོང་སྐོར་ཕེབས་ཡོད་ཅིང༌། ཆོས་འཕྲོད་བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ནས་བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མཛད་རྗེས་ཅན་གྱི་དཔའ་བོ་འདས་གསོན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་སྐྱབས་ཐོ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། འདུས་ཚོགས་སུ་བསྙེན་བཀུར་མང་ཇ་དང༌། སྐུ་ཡོན་བཅས་ཕུལ།

དད་འདུས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བས་སྔར་སྲོལ་ཆོ་འཕྲུལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་དུས་མཆོད་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བསྟན་པ་རྒྱས་ཤིང་འགྲོ་བ་བདེ་བ་དང༌། ལྷག་པར་གངས་ལྗོངས་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་རྒུད་པའི་སྨག་རུམ་འདི་དག་མྱུར་དུ་བསངས་པའི་ཆེད་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་དང་མནར་བཞིན་པའི་གཞིས་ལུས་སྤུན་ཟླ་འདས་གསོན་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྙེན་བཀུར་ཕྱག་མཆོད་དང་དགེ་བསྔོའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེར་གནང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དུས་དྲན་གསོ་སྦྱོང་དང༌། སྐྱེས་རབས་གསུང་ཆོས། སྨོན་ལམ་ལྗགས་བསྔོ་རྒྱས་པ་སོགས་སྔར་ལམ་ལྟར་ཉམས་སུ་བསྟར་ཞིང༌། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་རྣམས་རིམ་བཞིན་མར་ཚོན་གྱི་ཀུན་བཟང་མཆོད་པའི་སྒྱུ་རྩལ་མཛེས་བཀོད་ལ་མཆོད་མཇལ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་ཟློས་གར་བ་དང༌། སུ་ཇཱ་བོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་གསར་པའི་ཟློས་གར་བ་སོ་སོའི་གླུ་གར་དང༌། མང་ཚོགས་ཀྱིས་རང་མོས་གཞས་དང་ཞབས་བྲོ་བཅས་ཀྱི་གླུ་གར་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེ་སྤྲོས། དེ་ནས་འདི་ལོའི་དཔྱིད་ཆོས་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་གྱི་བཤད་ཁྲིད་སོགས་བཀའ་དབང་གསུང་ཆོས་ཁག་རིམ་པར་སྩལ།

འཕགས་ཡུལ་སྐྱོང་བའི་ས་ལ་སྤྱོད་པ་དག།

ཉེ་བར་བཅར་ཞིང་མཉེས་གཤིན་འོ་མའི་མཚོ།།

གསུང་མཆིད་རླབས་ཀྱིས་གཡོས་པའི་ཉམས་སྣང་གིས།།

གཟུར་གནས་ཡིད་ཁམས་དགེ་ལེགས་མཛོད་དུ་བསྒྲུབས།།

འབུམ་ཕྲག་སྐྱེ་བོའི་གཙུག་གི་ལན་བུ་ནི།།

མགོན་གང་ཞབས་རྡུལ་རེག་ལ་འབད་པའི་ཚུལ།།

མཐོང་བས་འཆི་མེད་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་དག་ཀྱང༌།།

དགུ་ཚིགས་ལམ་དུ་ལྟད་མོར་གཡེང་ལ་བྲེལ།།

མེས་པོའི་ལམ་སྲོལ་གསེར་གྱི་ཏམ་བུ་རའི།།

ལྷག་བསམ་སོར་མོས་རྡུང་བའི་སྙན་འཇེབས་སྒྲ།།

ཕྱོགས་ཀྱི་མགྲོན་ཚོགས་རྣ་བར་བཀྱེ་བའི་དཔལ།།

འདི་ན་བདོག་ཅེས་དགུང་གསར་བུ་མོ་མྱོས།།

གཞུང་བརྒྱའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་གནད་ཀྱི་ཕྲེང༌།།

ཉམས་སུ་བསྟར་བའི་ཕུན་ཚོགས་མཆོད་པའི་གར།།

ཆེས་ཆེར་སྤྲོས་བཅས་བྱང་ཆུབ་བསྙེས་པའི་ལམ།།

སྟོབ་ལ་དབང་ལུང་ཟབ་མོའི་གདམས་པ་སྩལ།།

ས་བཅད་བཞི་པ།

གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་སྦིར་དང་མཚོ་པདྨར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཆོས་རར་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་སོ་གསུམ་པའི་མཛད་སྒོར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། ཟློས་གར་བས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། བཀའ་ཤག་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གསུང་འཕྲིན་19jམཆན། ཟུར་ཡོད་ཐོག་ཕྱི་ནང་འགྱུར་འགྲོས་བཟང་པོའི་ཤུགས་ལས་བོད་དོན་རིམ་གསལ་གྱི་དུས་བབས་ཇེ་ཡག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཚང་མས་ཁུར་བསྐྱེད་ལྷོད་མེད་དགོས་པ་མ་ཟད། གཞིས་ལུས་གཞོན་ནུ་རྣམས་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་བརྩོན་དང་སྤྱོད་ལམ་ངན་དོར་བཟང་ལེན་གྱིས་མ་འོངས་བོད་ཡུལ་བོད་མིས་བདག་སྐྱོང་འགན་ཁུར་ཐུབ་པ་དགོས་གནད་སོགས་བཀའ་སློབ་གསུང་གི་བདུད་རྩི་སྩལ་བའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཡོངས་ཁྱབ་གསུང་འཕྲིན་འགྲེམས་སྤེལ་ཟིན་པ་ལྟར་བསྐྱར་དུ་ཀློག་མི་དགོས་པ་བྱས་ནས་དེའི་སྙིང་དོན་ཞུ་རྒྱུར།

དེ་རིང་ང་ཚོས་དུས་དྲན་བྱེད་པ་འདི་ང་ཚོའི་ལུང་པར་དེ་སྔ་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གཏོར་བཤིག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཚབས་ཆེ་བྱུང་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ལ་རྗེས་དྲན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་དྲན་བྱེད་པའི་དགོས་དོན་ནི་ང་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། དེ་བཞིན་མི་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རང་བཞིན་གྱི་རང་དབང་དང༌། དྲང་བདེན། བདེ་སྐྱིད་བཅས་འདོད་པ་འདི་མི་སུས་ཀྱང་བཀག་འགོག་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། འདི་འདྲའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཡང་སྒོས་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་རང་དབང་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྐྱང་པ་མ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

དེར་བརྟེན། ང་ཚོའི་བདེན་པའི་འཐབ་རྩོད་འདི་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བཤད་ན་དངོས་གནས་སོ་སོ་འདི་ཕྱིའི་ཚོགས་གཉིས་གསོག་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱིར་བཏང་མི་ཆོས་ཐད་ནས་བཤད་ན་ཡང་དངོས་གནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་པའི་དྲང་བདེན་གྱི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་ཡིན། ཕ་རོལ་པོས་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་ཧམ་པ་དང༌། བཙན་དབང༌། དབང་ཤེད། ངོ་ཚ་ཁྲེལ་གཞུང་བྲལ་བ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀའི་ཐོག་སློབ་གསོ་ཞིག་སྤེལ་ཏེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མིའི་སེམས་ལ་དྲན་སྐུལ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད།

དྲན་སྐུལ་གྱི་ལས་ཀ་དེའི་ཕུགས་རྩའི་ངོ་བོ་ནི། ཧམ་པ་དང༌། འདི་ཕྱི་གཉིས་ཕུང་གི་ལས་ཀ་ཁོ་ན་རེད། འོན་ཀྱང༌། དེ་དག་ཕྱིར་བྱུགས་ནང་བླུགས་ཀྱིས་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ན། ང་ཚོ་ཚུར་ཕྱོགས་ནས་དྲང་ཞིང་འོས་པ་དང༌། ནམ་ཞག་གཏན་དུ་བདེ་ནས་བདེ་བར་བགྲོད་པའི་ལམ་བཟང་ཕན་བདེའི་གཞི་རྩ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ང་རང་ཚོས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་དྲན་གསོ་བཏང་ནས་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་དངོས་གནས་བྱེད་འོས་པའི་བྱ་བ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།

འདས་པའི་ལོ་འདིའི་ནང་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ལ་ཧ་ལས་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་པའི་ངོས་ནས་ཐབས་ཤེས་བྱས་ཏེ་བྱུང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། བོད་པའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ར་བ་ལས་བརྒལ་བའི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་ཧ་ལས་པའི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། འཕོ་འགྱུར་དེ་ལྟར་ཡོང་བའི་རྩ་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མི་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་དབང་དང༌། དྲང་བདེན་འདོད་པ་ནི་རང་གི་ཕུང་པོ་འདི་གྲུབ་ཙམ་ཉིད་ནས་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། གནས་ཚུལ་འདིའི་འོག་ནས་ཁ་མཁས་པོ་དང༌། འདྲ་ཆགས་པོ་ཇི་ཙམ་བཤད་རུང་མ་བཤད་རུང་གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་བཙན་དབང་དང༌། དབང་ཡོད་ཤོད་མཁན་གྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་རིམ་པས་མི་སུ་ཡིན་ཡང་ཞེན་པ་ལོག་ནས་བློར་མི་བབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས། གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ཡིན།

ངས་རྒྱུན་དུ་མིའི་གཤིས་ཀ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་མིའི་རང་བཞིན་གྱི་གཤིས་ཀ་ནི་བཟང་པོ་དང༌། ཡ་རབས་ཤིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ་ལྟར་འདས་པའི་ལོ་གཅིག་གཉིས་ནང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་མ་ཟད། དེ་ཡང་མིའི་གཞི་རྩའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་པའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དྲང་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་རེད། དྲག་རྩུབ་བཙན་དབང་ལྡན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཚོ་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལམ་ནས་གསར་དུ་བཙུགས་ཡོད་ན་ཡང་མཐའ་མ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་རེད། དེ་ནི་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།’’20jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཐའེ་ཝན་ནང་ཆོས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་མི་དྲུག་མཇལ་བཅར། དེ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཐའེ་ཝན་ནང་ཆོས་ཚོགས་མི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ནས་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཞུ་ཆེད་གདན་ཞུས་ལྟར་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། ནང་ཆོས་ཚོགས་པ་ནས་རྒྱ་སྐད་ཐོག་གསོལ་འདེབས་སྨོན་ལམ་ཞུས་ཏེ་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་ ༡༥ ནས་སྐབས་གསུམ་པ་རྟ་དབྱངས་དང་བཅས་གསུངས་འདོན་དང༌། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བདེན་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་བཀའ་སློབ་དང་འབྲེལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཚོགས་མའི་སྟེང་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་བཀའ་དྲིན་སྩལ།

དེ་རྗེས་ཚོགས་མི་ཡོངས་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་དང༌། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་དད་རྟེན་དུ་རྒྱལ་བ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྣང་བརྙན་དང༌། ཤེར་ཕྱིན་བརྒྱད་སྟོང་པ་སྦུག་དམ་མཚན་རྟགས་འཁོད་པ་པོད་གཅིག བདེ་བར་གཤེགས་པའི་རིང་བསྲེལ་རྡོག་ལྔ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ སྔ་དྲོ་ཕེབས་འཁོར་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་པ་ལམ་སྤུར་ (Palampur) མཛེ་ནད་ཅན་བོད་མི་བཅུ་བཞི་དང་རྒྱ་གར་བ་འགའ་ཤས་བཅས་ཕེབས་ལམ་དུ་མཇལ་སྒུག་ཞུས་ཡོད་པར་ཕེབས་འཁོར་ལས་བཤོལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་སྩལ། དེ་ནས་སུ་ཇཱ་ (Suja) གསར་འབྱོར་སློབ་གྲྭ་གསར་པར་གདན་ཞུས་བཞིན་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་དགེ་སློབ་ཡོངས་དང༌། སྦིར་གཞིས་ཆགས་སེར་སྐྱ་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་གཞུང་སྒོའི་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་མཛད།

སློབ་གྲྭའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དང༌། ཉལ་ཁང་གཅིག་ལ་ཞབས་བཅགས་གཟིགས་ཞིབ་ཐོག གསར་བསྐྲུན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པའི་སློབ་ཁང་བཅས་ལ་རྒྱང་གཟིགས། སློབ་གྲྭའི་ཡིག་ཚང་མདུན་ཐང་དུ་བཞུགས་ཁྲིའི་འཁྲིས་སྐུ་བཞེངས་གནང་མུར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་རྗེ་བཙུན་པདྨ་ནས་གསུང་བཤད། དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སློབ་གྲྭ་བར་བསམ་བློ་དང་ཀུན་སྤྱོད་སློབ་གཉེར་བཅས་ཀྱི་སྐོར་དང༌། དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ལའང་བསྟན་འགྲོའི་ཞབས་འདེགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཚུལ་ཉམས་བཞེས་ཡང་དག་པ་དགོས་ལུགས་སོགས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་དང༌། གང་བློ་མ་དང་ཨ་ར་པ་ཙའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་སྩལ། འཛིན་གྲྭ་བཅུ་པ་ཐོན་དང་པོ་སློབ་ཕྲུག་བདུན་ལ་ཨང་རིམ་བྱ་དགའ་དང༌། ལག་ཁྱེར་གསོལ་རས། སྤྱི་ཁྱབ་རྒན་བདག་དང་སྒྲིག་འཛུགས་དོ་དམ་རྣམས་ལ་བྱ་དགའ་གསོལ་རས་བཅས་སྩལ།

ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་བསྟུན་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་མན་ཌི་ (Mandi) ཕེབས་མཚམས་མཚོ་པདྨའི་དགོན་ཁག་དང༌། མི་འཐུས་བཅས་ཕེབས་བསུར་བཅར་ཏེ་མཇལ་དར་ཕུལ། མཚོ་པདྨ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། གུས་མཇལ་ཞུས་ཏེ་རྙིང་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། རྙིང་དགོན་མཁན་པོས་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དེ་ནས་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༣ སྔ་དྲོ་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་མཚོ་པདྨའི་རི་རྩེར་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་གུ་རུའི་སྒྲུབ་ཕུག་ཏུ་གནས་གཟིགས་དང་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ། བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་རྣམ་གྲྭ་གསུང་ཞབས་དང་བཅས་པས་དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྲུང་དགྱེས་པ་སྐོང་བའི་ལྷ་བསང་གསུང་ཆོག་བསྐྱངས་པ་དང་གུ་རུའི་ཞབས་རྗེས་ལྷ་ཁང་བཅས་ལ་ཞབས་བཅགས་གནས་གཟིགས་གྲུབ་བསྟུན་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་འཛི་དཀར་དགོན་པར་གནས་གཟིགས་ཕྱག་ནས་དང༌། དེ་ནས་མཚོ་པདྨ་ཅན་གྱི་ཤར་ངོས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས་བྱུང་བའི་ཐུགས་སྒྲུབ་ཡང་སྙིང་ཀུན་འདུས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས།

ཆོས་ཞུ་བ་འབྲི་གུང་ཆུང་ཚང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། སྟག་ལུང་རྩེ་སྤྲུལ། ཁམས་སྤྲུལ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་སོགས་རིས་མེད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དང༌། དགེ་བཙུན། ཡུལ་མི་དང་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་འབྱོར་པའི་བོད་མི་དང༌། ལ་དྭགས་པ། གར་ཞ། ཁུ་ནུ། སྤི་ཏི། འབྲས་ལྗོངས། འབྲུག་པ། བལ་ཡུལ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་སོགས་མི་གྲངས་ཁྲི་ཕྲག་བརྒལ་བར་བཀའ་དབང་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་སྩལ་ཞིང༌། རྙིང་དགོན་མཁན་པོ་དང༌། ས་གནས་ཚོགས་ཆུང་གི་འགོ་པ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། བཀའ་དབང་གྲུབ་བསྟུན་འབྲི་གུང་ཆུང་ཚང་སྤྲུལ་སྐུས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ། བཞེས་འབྲས་ཕེབས་གྲུབ་བསྟུན་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་བཞུགས་གནས་རྙིང་དགོན་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཕྱེད་ཡོལ་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས། རྟ་མགྲིན་དམ་སྲི་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས་ཏེ་ཆོས་ཞུ་བ་འབྲི་གུང་ཆུང་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། སྟག་ལུང་རྩེ་སྤྲུལ། ཁམས་སྤྲུལ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང་གྲྭ་བཙུན་སོགས་ཆོས་ཞུ་བར་དོན་གཉེར་ཅན་དང༌། བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་ ༦༠༠ སྐོར་དམིགས་བསལ་དབང་ཞུར་བཅར་ཆོག་པ་བཅས་ཆོས་ཞུ་བ་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་རྟ་མགྲིན་གྱི་དབང་སྟ་གོན་དང༌། དངོས་གཞི་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་སྩལ་བ་དེ་ཡང་གངས་ལྗོངས་འགལ་རྐྱེན་གེགས་བར་ཞི་ཆེད་འདིར་གུ་རུའི་གནས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དགོངས་ཏེ་སྩལ་བ་ཡིན་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་ཏེ་དབང་བཞི་ལེགས་པར་སྩལ་ཞིང༌།

བཀའ་དབང་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀར་སྦྲང་ཆར་ཟིམ་ཟིམ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བབ་སྟེ་ཆོས་ཞུ་བ་རྣམས་ཆར་ཆུས་བརླན་ཡང༌། ཇི་མི་སྙམ་པར་རང་གནས་སོ་སོར་ལྷན་ནེར་འདུག་སྟེ་བཀའ་དབང་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་ཐོབ་པའི་སྐལ་ལྡན་དུ་གྱུར། གཞན་ཡང་དོན་གཉེར་ཅན་མི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་གནས་མཆོག་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཁྱད་གནད་དུ་དགོངས་ཏེ་རྟ་མགྲིན་དམ་སྲི་ཟིལ་གནོན་གྱི་དབང་སྟ་གོན་དང་དངོས་གཞི་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ནས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པ་ལྟར་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་དེ་ཚོགས་མཆོད་ཁྲི་ཚར་གནད་སྨིན་འབུལ་གཤོམ་བསྐྱངས།

གཞན་ཡང༌། ཚེས་བཅུའི་དུས་མཆོད་གར་འཆམ་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། མཚོ་སྐོར་དང་སྦྲགས་ཧིན་རྡུ་ལྷ་ཁང་དང་སིག་གི་ལྷ་ཁང་ལ་ཞབས་བཅགས་གནས་གཟིགས་མཛད། ཚེས་ ༡༥ སྔ་དྲོ་མཚོ་པདྨ་རྙིང་དགོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་འབྲེལ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༢༧ ཉིན་གཞིས་ལུས་བོད་མི་གཉེན་འཕྲད་དང་བྲོས་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བ་ཐུན་མོང་ནས་བླ་མཆོད་བདེ་སྟོང་དབྱེར་མེད་མ་དང་ལྷན་ཐབས་ཀྱི་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུས་བསྟུན། བལ་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བསོད་ནམས་ཆོས་སྒྲོན་ཁྱིམ་ཚང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་གཞུང་ལམ་གྱི་བྱང་སྡོམ་འབོག་ཆོག་ཆེན་པོ་དང༌། ལྷ་ས་མཚོ་སྣ་ཚོང་ཁང་ཀུན་བཟང་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་སྟོང་སྤྱན་སྟོང་གི་དབང་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་དང་དབང་དངོས་གཞི། ཨ་མདོ་མགོན་པོ་དང༌། སུད་སིར་གནས་སྡོད་དིང་རི་ཚེ་རིང་བུ་ཁྲིད་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཚེ་དབང༌། ཡིག་བརྒྱའི་ལྗགས་ལུང་བཅས་རིམ་བཞིན་སྩལ་བ་དང་འབྲེལ་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ང་རང་ཚོ་ཁ་སང་ནས་ཉི་མ་སྦྲེལ་ཏེ་བཀའ་མོལ་བྱུང་བ་བཞིན་ཆོས་ཉམས་ལེན་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ད་ལྟ་སྐབས་སུ་བབ་པ་བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་ལ་ཡོང་མཁན་མང་པོ་ཞིག་དོ་དགོང་སང་དགོང་ནས་ཐོན་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར། རྩ་བ་སོ་སོའི་རང་ཡུལ་ལ་ལོག་འགྲོ་གི་ཡོད་ཀྱང༌། རང་ཡུལ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་འོག་བདེ་བ་མེད་པར་ཕར་སླེབས་རྗེས་རྩད་གཅོད་གང་ཞིག་ཐོན་ཡོང༌། སྤྱི་བདེའི་མི་སྣ་སུ་ཞིག་སླེབས་ཡོང་བསམས་ནས་དངངས་སྐྲག་དང་མ་བདེ་ཤིག་ཤིག་བྱས་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་སྒྲུབ་མཁན་དོན་གྱི་བདག་པོ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ཡིན་པ་ལྟར། ད་ལྟ་བར་དུ་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། ད་དུང་ཡང་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱས་ནས་སྙིང་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་སྦི་གསང་དོད་པོ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། དོན་ཆེན་འགྲུབ་པར་ངང་རིང་ཟེར་བ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་ལས་ངང་ཐུང་ཐུང་བྱས་ནས་ཟང་ཟིང་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད།

བློ་རྩ་བརྟན་པོའི་ཐོག་ནས་ངང་བསྲིངས་བྱས་ན་རིམ་པས་བདེན་མཐའ་གསལ་གྱི་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བདེན་མཐའ་གསལ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ལམ་སང་ཕྲན་བུ་ཁག་པོ་ཡིན། ཁ་སང་བརྗོད་པ་བཞིན་ལོ་བཞི་ལྔའི་ནང་འགྱུར་བ་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་བ་ཏན་ཏན་ཆེན་པོ་ཡོད་ན། ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ངས་རྟག་པར་བརྗོད་པ་བཞིན། ང་ལ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། ཚེ་རབས་མང་པོ་ནས་ལས་དང་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་བཙན་པོ་ཡིན་པ་རིག་པས་བསྒྲུབ་ན་ཕལ་ཆེར་ཤེས་ཐུབ་ཅིང༌། དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཅན་འདི་འདྲ་ཞིག་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་ང་རང་སྐྱེས་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་གདན་གྲལ་དུ་སླེབས་པར་བརྟེན།

དཔེར་ན། ད་ལྟ་ཤི་ན་དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཅན་འདིར་སྐྱེས་པའི་གོ་ཆོད་མེད། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་ལོ་དྲུག་ཅུ་ལ་ཉེ་བར་བཅར་བ་དེའི་རིང་ངའི་མི་ཚེ་རང་དབང་བྲལ་ནས་མི་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་བའི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་ལ་ཞབས་འདེགས་གང་ལ་གང་འཚམས་བསྒྲུབས་ཡོད། ང་ལ་འཇོན་པོ་རྒོད་པོའི་ནུས་པ་གང་ཡང་མེད་ཀྱང༌། ལྷག་བསམ་དག་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་བཙན་པའི་དབང་གིས་ཕན་ཐོགས་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བར་ལམ་ལས་བྱེད་རྒས་ཡོལ་ལ་བཏང་བ་གང་འཚམས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བློ་གཡེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ས་རེད། བློ་གཡེང་རྩ་བ་ནས་བྱེད་མི་དགོས། མ་འོངས་པར་རང་དབང་བྱུང་མཚམས་ང་ཚོས་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཡོང་བའི་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད། སྔོན་ཆད་དེ་ཚོས་འཇིགས་སྣང་དངངས་སྐྲག་གི་འོག་དང༌། ཡང་ན་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་མགོ་འཁོར་གཡམ་རྒྱུག་གི་འོག་ནས་སྐད་ཆ་ཤོད་སྟངས་དང༌། ལས་ཀ་བྱེད་སྟངས་བོད་མི་མང་བློ་ཤས་ཡོང་བའི་ལས་འཛོལ་ཏན་ཏན་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང་དེ་དག་མང་ཆེ་བ་འཇིགས་སྣང་མ་བཟོད་པ་དང་ཁ་ཤས་སྤྲེལ་ལད་ཀྱིས་བྱས་པ། ཁག་གཅིག་མགོ་འཐོམས་ནས་རྒྱ་མིས་བརྗོད་པ་དེ་རང་རེད་བསམ་སྟེ་བྱས་པ་ཡིན་དུས་དེ་ལ་འཁོན་འཛིན་དང་གནག་སེམས་གནོད་སེམས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད། དེར་བརྟེན་ཚང་མ་བློ་བདེ་པོ་བྱེད་དགོས།’’21jམཆན། ཞེས་སྩལ། མཇུག་ཏུ་གནས་བཅུ་དང༌། བླ་མཆོད་ཚོགས་འབུལ། བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ། མ་སྨད་བསོད་ནམས་བཅས་གསུངས། ཆོས་ཞུ་སྦྱིན་བདག་ཁག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ་ཕྱག་སྲུང་གཡོགས་དར་བཅས་སྩལ།

ངན་གཡོའི་རླུང་དམར་འཚུབ་པའི་དཔུང་ཤུགས་ཀྱིས།།

གངས་རིའི་སྣོད་བཅུད་ཐལ་བར་བརླག་སྙམ་ཡང༌།།

མགོན་གང་ཐབས་ཤེས་ཉི་ཟླའི་འོད་རྣོན་པོས།།

ཡོངས་སུ་གསོ་བའི་ཟེར་མ་ཆེས་ཆེར་སྤྲོས།།

དགེ་ལེགས་གཉིས་སྨན་དབུ་མའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ།།

འབྱེད་པའི་བྱང་སེམས་མཆོག་གི་མཛད་པ་ནི།།

གསུམ་དུས་ལེགས་བཤད་དབྱངས་ཀྱི་ཁུག་སོ་ན།།

རྟག་བརྟན་གཡུང་དྲུང་རི་མོའི་གཟུགས་སུ་འཁྱིལ།།

སྐུ་ལྔའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ་ཨོ་རྒྱན་རྗེའི།།

སྒྲུབ་གནས་མཚོ་ཡི་པདྨོའི་བསིལ་རེག་ཅན།།

གང་དེར་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་བསྟན་འགྲོའི་དོན།།

འགྲུབ་པའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱངས་ལ་ལྟོས།།

དཀར་ཕྱོགས་སྐྱོང་བའི་ལྷ་སྲུང་འབུམ་ཕྲག་བརྒྱ།།

ཅིག་ཅར་འདྲེན་པའི་དགྱེས་སྐོང་བསང་རྫས་ནི།།

འཆི་མེད་ལམ་ཀུན་འགེངས་པའི་སྤྲིན་ཕུང་དུ།།

བསྡེབས་པས་དམ་པ་རྣམས་ནི་སྙིམ་པ་ཟུམ།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བོད་མིའི་གཞིས་སྒར་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་སྐབས་དེ་འབྲེལ་གྱི་གནས་ཚུལ། བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱི་མཛད་པ་གལ་ཆེན་ཁག་གཅིག རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་མཇལ་འཕྲད་དང་དགུང་གསར་མཛད་སྒོ། གསུམ་དུས་སྲུང་བརྩི་དང་སྦིར་དང་མཚོ་པདྨར་ཆིབས་བསྒྱུར་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་རེ་ལྔ་པའོ།། །།

19 གསུང་འཕྲིན་ཆ་ཚང་དེབ་འདིའི་ཟུར་སྣོན་ཁོངས་བཀོད་ཡོད།

20 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན།’ ༡༩༩༢ ནས་ ༡༩༩༧ ཤོག་གྲངས་ ༢༩ ནས་ ༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་བསྐྲུན།

21 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༦༥༥ ནས་ ༦༧༣ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

རླབས་འཕྲེང་རེ་དྲུག་པ།

སྔ་རྗེས་སུ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཅིག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཚོན་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་དང་སྤྲེལ་ལོའི་ཚེས་བཅུའི་དུས་སྟོན། ཨ་རིའི་གསར་ཤོག་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་རྩོམ་དང་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན། གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཆེན་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་མཛད་སྒོ་སོགས་ཀྱི་སྐོར།

ས་བཅད་དང་པོ།

ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་བདུན་ནང་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར།

༡༽ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡར་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་འཕྲིན།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡར་ (Indonesia) གདན་ཞུས་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་སླད་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ཞོགས་པ་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཕྱི་ཉིན་ཞོགས་པ་སིང་ག་པུར་ (Singapore) གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་ཁྱུག་ཙམ་བཞུགས་རིང་ཡུལ་ལྗོངས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་དང༌། ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡ་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས་སུ་གནང་སྒོ་ཟིན་འཕྲལ་དེ་ནས་མཁའ་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤི་ཡར་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་མཛེས་ལྗོངས་ལྡན་པའི་མགྲོན་ཁང་ཞེས་པར་བཞུགས་ཞབས་འཁོད།

ཚེས་ ༢ ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་དང་སྐུ་ཞབས་ཕེ་རེཌ་ཅེ་ནེ་དང༌། ཨན་ཅེ་རིའུ། ཅེ་ནེ། རོ་ནལ་ཌ་ཇུ་བཅས་ལྷན་དུ་གསུང་མོལ་བཀའ་བསྡུར་གྱི་དབུ་ཚུགས། ཕྱི་ཉིན་བཀའ་བསྡུར་གྱི་མཇུག་སྐྱོང་དང༌། མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཧིན་རྡུའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་ལ་གནས་གཟིགས། མེ་ཏོག་ཀྱི་སྐྱེད་ཚལ་ལ་སྤྱན་ཞིབ། སྐུ་ཞབས་རོ་ནལ་ཌ་ཇུ་སྟངས་དཔྱལ་གྱིས་སྙིང་རྗེ་དང༌། ཞི་བདེ་གོང་དུ་སྤེལ་ཐབས་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་པ་གསན་བཞེས། སྐུ་ཞབས་མི་ཚུ་ཨོ་ཀི་དང་མཇལ་འཕྲད། འཛམ་གླིང་དབུ་ཁྲིད་ཚོགས་པ་ཞེས་པས་གདན་ཞུས་ལྟར་དེ་གར་མི་སྣ་མཇལ་འཕྲད་དང་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད།

སྒོམ་གྱི་ཆོས་ཐུན་གཉེར་བའི་ཆོས་ལུགས་པས་འགོ་འཛུགས་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་གནང་རྗེས་ལྷན་གཅིག་ཡུད་ཙམ་སྒོམ་གྱི་ཐུན་ལ་བཞུགས། དེ་རྗེས་སྐུ་ཞབས་མི་ཚུ་ཨོ་ཀི་དང་དབྱིན་ཇིའི་ཚེ་སྲོག་རིག་པ་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཇོན་པ་ལིང༌། དཔེ་རྩོམ་མཁས་པ་སྐུ་ཞབས་ཇོ་ནི་ཕེར་ཇེམ་སི་སོ་སོ་དང་མཇལ་འཕྲད། དེ་རྗེས་སྐུ་ཞབས་སུར་ཡོ་སུ་ལི་སི་ཏོ་དང་ཁ་ཆེའི་གཞོན་ནུ་མ་ཞིག་བཅར་ནས་ཁོང་གཉིས་ནང་པའི་ཆོས་སུ་ཞུགས་རྒྱུའི་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། དེ་ཉིན་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གདན་ཞུ་ཚོགས་པའི་རེ་བ་བཞིན་གསུང་བཤད་གནང་མཇུག་དྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ།

ཚེས་ ༤ ཉིན་སྐུ་ཞབས་རོ་ནལ་ཌ་ཇུ་དང་སྐུ་ཞབས་ནའོ་མི་སོགས་དང་ལྷན་འཛོམས་གནང་བའི་སར་སྔ་ལོའི་ཟླ་ ༥ པར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྩལ་བའི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་གསུང་འཕྲིན་སྒྲ་ཕབ་འཁོར་ཐག་རྣམས་འགྲེམས་སྤེལ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིན་མཇལ་བཅར་མི་སྣ་གནད་ཡོད་མང་པོ་དང་གསུང་གླེང་མཛད།

ཚེས་ ༥ ཉིན་སྐུ་ཞབས་རྡར་མ་ཝ་ཏི་དང་མཇལ་འཕྲད་རྗེས་ཐེངས་འདིའི་མཛད་རིམ་ལེགས་གྲུབ་ཀྱིས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

བཞུགས་སྒར་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་སྐོར་མཇལ་ཁར་བྱིན་སྲུང་དང་སྐུ་དཔར་སྩལ་ཏེ་བཀའ་སློབ་ཕེབས་དོན། ‘‘ཐོག་མར་ཕ་ཡུལ་རྨི་ལི་ནས་ཡིན་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་ལ་བཀའ་འདྲི་གནང་བར། ཁོང་ནས་རང་ཉིད་གཞིས་དགོན་དུ་དཔེ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱ་གར་ཁུལ་གནས་མཇལ་ཟིན་པ་དང་ཕྱིར་ལོག་བྱ་རྩིས་ཡོད། བྱུང་ན་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དཔེ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་རེ་ཟུང་ཕེབས་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གནས་སྙན་སེང་ཞུས་པར། ཁྱེད་རང་གི་དཔེ་ཆ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། གདན་ས་ཁག་ནང་རྨི་ལིའི་གྲྭ་རྒྱུན་ངོ་ཤེས་པ་ཡོད་ན། དེ་ཚོར་སྔོན་ལ་ཕར་ཚུར་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས། དོ་བདག་གཉེན་འཕྲད་དང་སྦྲགས་ཕ་ཡུལ་ལ་འགྲོ་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། ཕ་ཡུལ་ལ་སླེབས་རྗེས་དཔེ་ཆ་ཁྲིད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོང་གི་ཡོད་ན་ལོ་གཉིས་གསུམ་བསྡད་ན་འགྲིག་གི་རེད།

གང་ལྟར་ཁྱེད་རང་ཚོས་དཔེ་ཆ་ཁྲིད་རྒྱུར་དོ་སྣང་བྱས་པ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། མཚམས་འདིར་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་བོད་དུ་གང་མགྱོགས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུས་པར། ཡིན་དང་ཡིན། ང་བོད་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་འདོད་པ་ཡོད། ངོས་རང་ལ་ཆ་བཞག་ན། སོ་སོའི་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་ལུང་པའི་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་ཞབས་འདེགས་ཕྲན་བུ་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ལས་ཤིག་བསགས་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡིད་ཆེས་དང༌། སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

ང་རང་གིས་ངོས་ནས་ཉིན་མ་གཅིག་ཡིན་རུང་སྔོན་ལ་འགྲོ་ཐུབ་ན་བསམ་པའི་འདོད་པ་ཡོད། ཡིན་ནའང་ང་ཚོའི་རྒན་ལགས་སྐུ་དབང་ཆེན་པོ་ཡོད་སྟབས། ངས་རྒྱ་མིར་མགོ་སྒུར་ནས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་མི་འགྲིགས། རྒྱ་མི་ཐོག་མར་བོད་དུ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་བར་ལོ་དགུ་ཙམ་ངས་རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་བསྡད་པ་ཡིན།

ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ལོར་ང་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་བ་དེའི་སྐབས་སུ་གནས་སྐབས་བོད་ལ་ཕར་མ་ལོག་པར་རྒྱ་གར་ལ་བསྡད་ནས་ཐབས་ཤེས་འདྲ་བྱས་ན་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་ན་ཡང༌། མ་ལན་མ་འགྱོད་པའི་རྩ་བ་ལ་བསྐྱར་དུ་བོད་ལ་ལོག་པ་རེད། ལྔ་བཅུ་ང་བདུན་གྱི་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ནས། ང་དགུའི་ཟླ་བ་གཉིས་པ་བར་དུ་ལྷ་སར་བསྡད་ནས། རྒྱ་མི་མཉམ་དུ་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོད་བྱས་པ་རེད།

འོན་ཀྱང་རྒྱ་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་འདོད་པ་ལ་གང་ཡོད་པ་དེ་མ་གཏོགས། ཕར་སྐད་ཆ་བཤད་ས་གཏན་ནས་མི་འདུག རྒྱ་མིའི་འདོད་ཚུལ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འདི་ཕན་ཐོགས་མེད་པ་ཞིག་ལ་བལྟས་ནས་བརྩི་འཇོག་མི་བྱེད་པ་དེ་རེད། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པར་སྐྱོན་ཆ་ཡོད་པ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས། བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་སྟངས་དེ་ཡང་ང་ཚོ་བོད་ལུང་པར་རན་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཤིག་གཏོང་དགོས་པ་ལས། རྒྱ་ནག་ནང་བསྒྱུར་བཅོས་བཏང་བ་ཇི་བཞིན་ང་ཚོ་བོད་པའི་ཐོག་ལ་བཏང་ན་རན་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།

འདི་ཚོའི་གྲས་རྒྱ་མི་ལ་རྩ་བ་ནས་བཤད་ས་མི་འདུག བསམ་འཆར་ཤོད་དགོས་ཟེར་གྱི་ཡོད། བསམ་འཆར་བཤད་ན། ཁོང་རང་ཚོའི་རྣ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་བླངས། ཁོ་རང་ཚོའི་རྣ་བར་མི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་གི་མ་རེད། དུས་གང་འཚམས་སོང་རྗེས་ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་ལོག་སྤྱོད་པའི་བསམ་བློ་རེད་ཅེས་སྐད་ཆ་འདྲ་མི་འདྲ་བཤད་ཀྱི་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོས་རྒྱ་མི་རྣམས་ལ་རྒན་ལགས་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཅིང་རྒན་ལགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ང་བོད་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན་ང་རང་སྡུག་པོ་ཡོང་བ་སྨོས་མེད་དང༌། བོད་མི་མང་ལའང་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད།’’22jམཆན། ཅེས་སྩལ།

བཞུགས་སྒར་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པས་རིག་རྩལ་ལྷ་མོའི་གཞུང་རྒྱལ་སྲས་དོན་གྲུབ་དང༌། གཅུང་པོ་དོན་ཡོད་ཀྱི་འཁྲབ་གཞུང་གསར་པ་གཟིགས་ཕུད་འདི་ལོ་ཞོ་སྟོན་དང་སྐབས་མཚུངས་འབུལ་བཞེས་སླད་ཆིབས་བསྒྱུར་གདན་ཞུ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་ལེ་ལག་ཁང་པ་གསར་བསྐྲུན་ཞུ་འཆར་ས་ཡུལ་ལ་སྤྱན་ཞིབ་དང༌། འཐོར་ནས་སྩལ། དེ་ནས་བཞུགས་ཡུལ་ཟློས་གར་ཡིག་ཚང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད།

ཟློས་གར་འགན་འཛིན་ནས་ཞོ་སྟོན་ངོ་སྤྲོད་དང༌། ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་མཚམས་ལྷ་མོའི་གཟིགས་འབུལ་འགོ་ཚུགས། མཇུག་ཏུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་རང་རིགས་ཀྱི་རིག་རྩལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལུགས་དང་རྒྱུན་འཛིན་ཡར་རྒྱས་གཏོང་གལ་སྐོར་ཕེབས་སྙིང༌། ‘‘ད་རེས་འདིར་བོད་མི་སེར་སྐྱ་མང་པོ་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང༌། དེ་བཞིན་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་དོན་གྱི་ཐོག་ལ་ཤ་ཚ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་མཁན་གྲོགས་པོ་གང་ཙམ་སླེབས་ཡོད་པ་ཚང་མར་ཞུ་རྒྱུ་ལ། བོད་ནང་དེ་སྔ་སྙན་གྲགས་དང༌། སེམས་འབྱོངས་པོར་བརྩི་བའི་གཅུང་དོན་ཡོད་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཟློས་གར་བས་འཁྲབ་པ་རེད། ལྟད་མོ་བ་ཚང་མ་དགའ་པོ་བྱུང་ཡོད་ཀྱི་རེད། ང་རང་ཡང་དགའ་པོ་བྱུང་བས། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

གཞི་རྐང་ལྷ་སར་བསྡད་པའི་བོད་མི་རྒན་པ་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་རེད། ལྷ་མོ་བ་རེ་ཟུང་ནས་དེ་སྔའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པས་ཤེས་ཀྱི་རེད། འཆར་ཅན་ལྷ་སར་ཞོ་སྟོན་ཞེས་པ་ཞིག་འཁྲབ་ཀྱི་རེད། ང་ཆུང་ཆུང་ཡིན་དུས་ཞོ་སྟོན་སྐབས་དགའ་ཚོར་ཡོང་གི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། དེའི་རིང་དཔེ་ཆ་བལྟ་དགོས་མེད་པ། གཉིས་ནས་ལྟད་མོ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དམག་མིའི་རུ་སྒྲིག་བཅས་ཡོད་དུས་ཞོ་སྟོན་སྐབས་སྐྱིད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། ༡༩༥༨ ལོའི་ཞོ་སྟོན་དེ་མཐའ་མ་དེ་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

དེ་ནས་ད་བར་ལོ་ ༣༤ ལྷག་ཙམ་ཕྱིན་པ་ཡིན་དུས་ད་རེས་སྔོན་མ་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་དྲན་གསོ་ཐེབས་ཏེ་ང་རང་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ལྷ་མོ་བ་ཚང་མར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་འཛོམས་བསྡད་པ་འདིས་ང་རང་ཡང་ཆུང་ཆུང་སྐབས་ཀྱི་ཚོར་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་སྟེ་དགའ་པོ་བྱུང་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཡང་དེ་བཞིན་དགའ་པོ་བྱུང་ཡོད་ཤག་རེད། རྡོ་དོན་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ནང་གི་མི་ཞིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད།

ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་ལ་ང་ཚོ་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་རེད། ཏན་ཏན་ང་ཚོའི་བདེན་མཐའ་གསལ་གྱི་རེད། དེ་རིང་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་ལ་ཞི་བདེའི་ཚོར་བ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་སེམས་ཤུགས་ལ་བསྒྱུར་དགོས་པ་ཡིན། ཉི་མ་གང་འཁྱོལ་མ་ཡིན་པར་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་རྩ་དོན་གྱི་ཐོག་ལ་འཐབ་རྩོད་ལྷག་བསམ་ཞུམ་པ་མེད་པ་བསྐྱེད་དགོས། སེམས་ལ་བག་ཕེབས་མེད་པ་དང༌། སྦུག་སྲུབ་དོག་པོ་བྱུང་ན་སེམས་ཤུགས་བརླག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་བྱུང་བ་དེ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དོན། རྩ་དོན་ཐོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་བྱེད་དགོས།’’23jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

༢༽ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང་ནིའུ་ཛི་ལན་ཌར་ཆིབས་བསྒྱུར།

ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་ (Australia) དང་ནིའུ་ཛི་ལན་ཌ་ (New Zealand) རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོར་ཡོད་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང༌། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་ཇི་ལྟར་གདན་ཞུ་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་བཞིན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྟོན་འཁོར་ཆིབས་ཞབས་བཅས་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་བཞུགས་སྒར་ནས་ལྡི་ལིར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་དེ་གར་ཨོ་སི་ཀྲ་ལི་ཡའི་གཞུང་ཚབ་ཆེན་མོ་བ་མཇལ་བཅར་དང༌། རྒྱ་གར་གཞུང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་གྱི་སློབ་གཉེར་བར་ཟབ་སྦྱོང་གི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྲད་པའི་ཁོངས་ཨ་ཧཕི་རི་ཀ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སློབ་གཉེར་བར་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་སློབ། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས། དེ་བཞིན་ལྡི་ལི་གྲོང་དབུས་ཀྱི་རོ་ཀྲ་རི་ཁི་ལོབ་ (Rotary Club) ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གདོང་ལེན་དང་ཀུན་སྤྱོད་བཟང་པོའི་རིན་ཐང་ཞེས་པའི་ལྷན་ཚོགས་དབུ་འབྱེད་བསྐྱངས་ཏེ། མི་མང་འདུ་འཛོམས་ཆེ་བའི་སར། དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ནང་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་མ་ཕོངས་ཤིང༌། དེའི་ཡར་ཐོན་ཐོག་དོ་འཁུར་མེད་པ་མེད་ཀྱང༌། འགྲོ་བ་མིའི་རང་བཞིན་གཞི་རྩའི་རིན་ཐང་ཐོག་ཕོངས་ཡོད། འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བདེ་རྩའི་སླད་གཞན་ལ་བྱམས་སེམས་ཀྱི་ཀུན་སློང་དེ་ནི་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་རེད། འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་རྩ་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང༌། འཛམ་གླིང་འདི་དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་བཀོད་རྒྱུ་དེ་མི་རེ་ངོ་རེའི་འགན་ཞིག་ཡིན་པར་ཚང་མས་དེའི་ཐོག་ཞབས་འདེགས་ཞུ་དགོས་གསུངས་ཤིང༌། དེང་དུས་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་འགའ་ཤས་རང་བཞིན་ཐོག་ནས་ཡིན་ཅིང༌། སྡུག་བསྔལ་མང་ཆེ་བ་དེ་རང་གིས་བཟོས་པ་ཞིག་རེད། བལྟ་ཕྱོགས་དང༌། བྱེད་སྲོལ་མ་ནོར་ཡང་དག་གི་ཐོག་ནས་དཀའ་རྙོག་དེ་ཆུང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཅིང༌། ཀུན་སློང་ནི་གཙོ་བོ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་བཅོས་མིན་ཞིག་མ་འབྱུང་ཚེ་ཤེས་འཇོན་ལྡན་ཡང་ཕན་ཐོགས་མེད།

དེའི་གཞི་རྩ་ནི་འཚེ་མེད་ཞི་བ་ཡིན་ཅིང༌། དེའི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གྱིས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང༌། ཐོག་མར་དེའི་གནད་དོན་ངེས་རྟོགས་ཀྱིས་དེ་ནས་ལག་ལེན་བཁེལ་དགོས། ལམ་ཕྱོགས་དེར་འགལ་རྐྱེན་ཇི་ཡོད་ལ་གདོང་ལེན་གྱིས་བརྒལ་ཐབས་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས།

དེང་དུས་འཛམ་གླིང་འདི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་མ་ཕོངས་ཀྱང༌། མིའི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་བཟང་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེས་ཕོངས་ཤིང༌། སེམས་པ་བཟང་པོ་མེད་ཚེ་ཀླད་པ་ཡག་པོས་ཅི་ཕན། མི་གཞན་ཚོ་རང་དང་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་རྒྱུའི་གཞི་རྩའི་སྙིང་པོ་ཞིག་རེད། དེ་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུའི་བསམ་བློ་བཏང་ཐུབ་ཅིང༌། འཛམ་གླིང་བདེ་བར་འགོད་ཐུབ་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་ཀྱི་རེད་ཅེས་གསུངས། ད་ལམ་གྱི་ལྷན་ཚོགས་དེ་སྐུ་ཞབས་ཌི་ཨེན་པ་དོ་ཞུ་བས་གོ་སྒྲིག་གནང་ཞིང༌། དབུས་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་མཁས་དབང་ཀ་རན་སིང་མཆོག་ནས་ལྷན་ཚོགས་གཙོ་སྐྱོང་གནང༌། ལྷན་ཚོགས་དེར་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་བཟོ་བདག་པ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཟུར་པ་ཁག་སོགས་ཀྱང་ཕེབས།

གཞན་ཡང་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་གསར་པའི་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་བཅས་གནང་སྟེ། ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་མདའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་པར་ཐ་ (Perth) ཞབས་སོར་འཁོད། ཚེས་ ༢༩ ཉིན་དེ་གའི་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་དང༌། དཔོན་རིགས་དྲུག་ཅུ་སྐོར་གྱིས་ཕེབས་བསུ་དགའ་སྟོན་གྱི་ཚོགས་འདུར་གདེན་འདྲེན་ཞུས། གསར་འགོད་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་ནུབ་ཕྱོགས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འགན་འཛིན་གྱིས་གུས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཏེ་ཚན་རིག་མཁས་པ་རྣམས་དང་སེམས་དང་ཚན་རིག་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་གསུང་གླེང་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་མངའ་སྡེའི་དཔོན་རིགས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་མི་གྲངས་དྲུག་སྟོང་བརྒལ་བའི་ཚོགས་འདུར་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེ་རྗེས་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས་སྐབས་མངའ་གཞུང་དཔོན་རིགས་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་མང་པོ་ཕེབས་ཡོད། དེ་གར་ཡོད་པའི་རྒྱ་མི་དང༌། བི་ཏི་ནམ། ཀམ་སྤོ་ཀྲི་ཡ་བཅས་པའི་ནང་ཆོས་དད་ཅན་དང༌། ཐེག་དམན་གྱི་བླ་མ་འགའ་ཞིག་བཅས་མི་གྲངས་བདུན་སྟོང་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ། ཕྱི་ཉིན་མང་ཚོགས་བརྒྱད་སྟོང་བརྒལ་བར་ཞི་བདེའི་མདུན་ལམ་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཨི་ཊ་ལའི་ཌིར་ (Adelaide) ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་ཕེབས་བསུ་དང༌། ལས་ཁུངས་སུ་སྣེ་ལེན་ཞུས། དེ་རྗེས་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་དུ་བླ་ཆེན་གྱིས་གཙོས་པའི་ཡེ་ཤུ་དང༌། ནང་པའི་ཐེག་དམན་དགེ་འདུན་པ་བཅས་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་དང་ལྷན་དུ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཆེད་དུ་ཞལ་འདོན་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། ཡུལ་དེའི་ཐོག་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བླ་མ་ཁག་གཅིག་དང་བཅས་མི་མང་ནས་དགའ་བསུའི་ཆོས་གར་ལྟ་བུ་ཞིག་གཟིགས་འབུལ་ཞུས།

ཚེས་ ༢ མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བར་བདེན་པ་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཚུལ་སྐོར་གྱི་གསུང་ཆོས་དང་ལྗགས་ལུང་ཁག་སྩལ། དེ་ནས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་མཁས་པ་ཁག་གིས་བྲིས་པའི་རི་མོ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོང་ཐང་དང༌། བོད་མིའི་གནས་སྟངས་བཅས་འབྲེལ་ཡོད་རི་མོའི་འགྲེམས་སྟོན་ལ་སྤྱན་ཞིབ། གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས། མཐུན་སྒྲིལ། འཛམ་གླིང་གཅེས་སྐྱོང་ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

མན་སྦོན་ (Melbourne) གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གྱིས་བོད་སྐོར་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་ལ་སྤྱན་ཞིབ་དང༌། དེ་རྗེས་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པས་གནད་ཡོད་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་ཕེབས་བསུའི་ཚོགས་འདུར་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེ་གར་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་དང༌། ས་གནས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་བཞི་བཅུ་སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བཀའ་སློབ་དང༌། གསར་ཐོན་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་གྱི་ཕྱག་དེབ་གསོལ་རས་སྩལ།

ཚེས་ ༤ ཉིན་མི་གྲངས་ལྔ་སྟོང་བརྒལ་བར་བདེན་བཞི་ལས་བརྩམས་པའི་སྒོ་ནས་གསུང་ཆོས་དང༌། གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གུས་བསུར་ཞབས་བཅགས། མི་གྲངས་ཉིས་སྟོང་བརྒལ་བར་ཆོས་ཀྱི་གལ་གནད་ཅེས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ། མན་སྦོན་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ཞུགས་པའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཁྲིམས་དོན་མཁས་པའི་མཚན་བསྟོད་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས། དེ་གའི་སྐྱེད་ཚལ་དུ་དྲན་རྟེན་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་ཕྱག་བསྟར་འདེབས་འཛུགས་མཛད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་བཀའ་སློབ་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པས་ཆེད་དུ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་འགྲེམས་སྟོན་རྒྱ་དམག་གིས་བོད་མི་བསད་རྨས་བཏང་བའི་པར་རིགས་ལ་སྤྱན་ཞིབ་དང༌། སྐབས་དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་གཙོ་ནས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་ནུབ་ཧོ་བྷལ་ཌར་ (Hobart) ཕེབས་ཏེ་ཕྱི་ཉིན་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་བརྒལ་བར་བདེན་བཞི་སོགས་ཀྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ།

ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱལ་ས་ཀན་བྷ་རར་ (Canberra) ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་ཕྱེད་ཡོལ་ཐོག་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་དགྱེས་བརྩེའི་མཇལ་འཛོམས་གནང་ཞིང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་གིས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པ་དང༌། ཆེད་མངགས་གཞུང་འབྲེལ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ཞིག་རྒྱ་ནག་དང༌། བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་བཏང་བ། དེ་བཞིན་ཁོང་ཉིད་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་གྱིས་ཁོང་ཚོར་བོད་དོན་སྐོར་ངེས་པར་དུ་ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དང་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་ལམ་དུ་ཞུགས་ནས་ཐག་གཅོད་ཡོང་ཐབས་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་ནན་ཆེ་གནང་ལུགས་སྐོར་ཞིབ་ཕྲ་སྙན་སེང་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ད་བར་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་སྲིད་གཞུང་ནས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་ཐུགས་སྣང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་དང༌། བོད་རྒྱ་དབར་གྱི་གྲོས་མོལ་གནང་ཕྱོགས་ཐད་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ནི་སྔོན་གཏན་འཁེལ་བའི་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པར་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ངོ་ཐུག་གིས་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་དགོས་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་ལི་ཡ་གཞུང་དང་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པས་ད་དུང་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཤུགས་ཆེ་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་དང་ཡིད་ཆེད་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་སོགས་མཇལ་འཛོམས་ཀྱི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མཛའ་གྲོགས་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁེངས།

དེ་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱིས་གུས་བསུའི་མཛད་སྟོན་སར་གཟིགས་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཨི་ཝཱན་སེ་ (Senator Evans) རྣམ་གཉིས་བར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་གནང་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སྲིད་བློན་མཆོག་ནས་ངོས་རང་ལ་ཐུག་འཕྲད་གནང་རྒྱུའི་ཐུགས་རེ་ཡོད་སྐོར་གསལ་བར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ཞེས་དང༌།

ཨི་ཝཱན་སེ་མཆོག་ནས། སྲིད་བློན་མཆོག་ནི་ག་དུས་ཡིན་རུང་གང་ཉིད་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་འདུན་ཡོད་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་བརྡ་སྟོན་གནང་ཞིང༌།

ཡང་ཁོང་གིས། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་རོགས་རམ་གང་ཡོང་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། སྔ་ལོ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པའི་སྐུ་ཚབ་གཟིགས་སྐོར་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་བློ་འཚབ་འོས་པའི་གཟིགས་ཚུལ་བྱུང་འདུག བོད་མིའི་རིག་གཞུང་ཐོག་དྲག་གནོན་དང༌། རྒྱ་ཧན་མི་རིགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་སྤོ་བཞུད་བྱས་པ་མ་ཟད། མང་ཚོགས་ཐོག་གདུག་རྩུབ་དང་མནར་གཅོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་མི་མང་པོ་གར་སོང་ཆ་མེད་གྱུར་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་རེད། དེ་ནི་བློ་འཚབ་སྐྱེ་གཞི་ཞིག་རེད། ཅེས་དང༌།

ཡང་ཁོང་གིས། རྒྱུན་དུ་རྒྱ་གཞུང་མཉམ་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྐབས་བོད་དོན་སྐོར་གླེང་སློང་མུ་མཐུད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ཉེ་ཆར་ཟླ་ ༤ ནང་རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ (Qian Qichen) དང་སྲིད་བློན་ (Zhu Rongi) མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་ལ་མཐོང་ཆེན་སྤྲོད་དགོས་པ་དང༌། སྲུང་སྐྱོབ་སླད་དགོས་མཁོ་ལས་མང་བའི་རྒྱ་དམག་འབོར་ཆེན་བོད་ནང་མི་འཇོག་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་པ་ཡིན། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་འདོན་གནང་མཛད་པའི་གཉིས་ཕན་ཅན་གྱི་སི་ཀྲ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེ་ནི་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་བདེ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། དེར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དང་དུ་མ་བླངས་པ་ནི་རང་ཉིད་ལ་བློ་ཕམ་ཚད་མེད་བྱུང༌། བོད་དོན་ཐོག་ཡིག་ཆ་ལག་འབྱོར་བྱུང་བར་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་ནས་ ༡༩༧༢ ལོར་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་བདག་དབང་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་འབྱུང་འགྱུར་ལོ་གཉིས་ནས་ལྔའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་མི་རབས་གསར་པ་སླེབས་ན་བོད་དོན་ཐོག་གྲོས་མོལ་ཡོང་རེ་འདུག ཅེས་དང༌།

ཏཱ་ལ་འི་བླ་མས་ལི་ཕང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོང་རེ་འདུག་གམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

ཨི་ཝཱན་སེ་ནས། ལི་ཕང་ནི་མཁྲེགས་བཟུང་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་འགྱུར་བ་ཡོང་རེ་མེད་པ་དང༌། འགོ་ཁྲིད་གཞན་འཇའུ་རོང་ཅེ་ལྟ་བུ་གུ་ཡངས་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་ཞིག་རེད།

གུ་ཡངས་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་སྔ་རྗེས་སླེབས་ནས་འགྱུར་ལྡོག་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་ངེས་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

ཁོང་ནས། རྒྱ་ནག་ནང་དམར་པོའི་སྲིད་གཞུང་མགོ་རྟིང་སློག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་མཐོང་གི་མི་འདུག ཨུ་རུ་སུའི་ནང་མགོ་རྟིང་སློག་རྒྱུར་ནང་ཁུལ་འགལ་ཟླ་ཅི་ཆེ་ཡོད་པ་དེ་རིགས་རྒྱ་ནག་ནང་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ལོ་མང་པོའི་གོང་གྲལ་རིམ་ཐོག་ནས་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པས་ནུས་པ་སྲ་བརྟན་དུ་གནས་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནང་མི་རབས་རྒན་པ་ཚོ་མ་རྫོགས་བར་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་འགྲོ་རེ་མེད་པ་དང༌། རྒྱ་ནག་གི་གནད་དོན་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་མཁན་ཚོས་ཀྱང་གློ་བུར་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་མི་བྱེད་ཅིང༌།

ལམ་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡོང་ངེས། དེ་འདྲའི་འགྱུར་བས་བོད་རང་བཙན་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡོང་རེ་མ་མངོན་ནའང༌། རྒྱ་གཞུང་ནས་བོད་ནང་དྲག་གནོན་ཆུང་དུ་བཏང་མི་སྲིད་པ་མ་རེད། ཅེས་དང༌།

རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པའི་བསམ་ཚུལ་ལ་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་ཐོག་ཨུ་རུ་སུ་ནང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་ཇི་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནང་རིམ་པས་འགྱུར་བ་འགྲོ་རྒྱུར་ལོ་ཤས་འགོར་རྒྱུ་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་བོད་མི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་མཁན་རྣམས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་རྒྱུའི་དམིགས་འཛུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་སྤོ་བཞུད་བྱེད་བཞིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་བོད་ནང་ས་སྟོང་རྒྱ་ཆེ་དང་རང་བྱུང་གཏེར་ཁས་ཕྱུག་ཅིང༌། རྒྱ་ནག་ནང་མི་འབོར་ཅི་ཆེའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་སེལ་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་རེད།

རྒྱ་རིགས་ཕོན་ཆེ་བོད་ནང་ལྷགས་འབྱོར་རྗེས་བོད་རིགས་ན་གཞོན་རྣམས་ནས་རྒྱ་མིའི་སྐད་ཡིག་དང༌། རིག་གཞུང་ཐོག་སྦྱང་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་པ་དང་བཅས་རང་གི་རིག་གཞུང་ལ་དོ་སྣང་མེད་པར་ཉམས་ཆག་འགྲོ་ཉེན་ཆེན་པོ་ཡོད། བོད་པའི་རིག་གཞུང་འདི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་རང་བྱུང་དངོས་ཁམས་ཞི་བདེར་གནས་རྒྱུའི་གཞི་རྟེན་ཡིན་སྟབས་རིག་གཞུང་དེ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་འོས་བབས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། རྒྱ་མིས་བོད་པའི་རིག་གཞུང་ལ་དགའ་ཞེན་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་ཀྱང་རྣམ་འགྱུར་བཟང་པོ་ཞིག་སྟོན་རྒྱུ་དགེ་མཚན་མཐོང་གི་འདུག བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་གར་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ཐད་ཀར་བཀའ་མོལ་གནང་རྒྱུ་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཞིག་བྱས་རུང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ལས་འཆར་འདི་རིགས་ཁ་བྲལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། ཏིང་ཞའོ་ཕིང་ནས་རང་བཙན་མ་གཏོགས་གཞན་ག་རེ་ཡིན་རུང་གྲོས་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་ཐག་གཅོད་ཆོག་རྒྱུ་བརྗོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་དོན་དམ་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་བློ་མེད་ཅིང༌། གཡོལ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་འདུག ཅེས་བཀའ་སྩལ།

ཨི་ཝཱན་སེ་ནས། རང་ཉིད་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཡིན་སྐབས་སི་ཀྲ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཡེལ་ (Yale) གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་དུ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་ཐད་རང་ཉིད་ནས་ ༡༩༨༨ དང་ ༡༩༨༩ དེ་བཞིན་ ༡༩༩༠ བཅས་ལོ་གསུམ་བསྟུད་མར་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཉམ་དུ་བོད་དོན་གླེང་སློང་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པར། དེའི་ལན་དུ། སི་ཀྲ་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་དེའི་ནང་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་གྲོས་གཞི་ཚུད་འདུག ཅེས་བསྙད་འདོགས་བྱེད་པ་དང༌། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞིང༌།

རང་ཉིད་ཨོ་སི་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་བོད་དོན་ཆེས་མཐོའི་ལྷན་ཚོགས་ (Australia Tibet Council) ཀྱིས་བོད་དོན་གྲོས་གླེང་མུ་མཐུད་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་འཚོལ་དགོས་རྒྱུའི་བཀའ་གནང་སོང༌། འདི་སྐོར་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་རེ་སྐུལ་མ་བྱས་སྔོན་རང་ཉིད་ནས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་ཐེངས་དྲུག་བདུན་ཙམ་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན། བོད་མིའི་རྩ་དོན་ཐད་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁོ་ན་མིན་པར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོར་འབྲེལ་མོལ་གནང་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་མང་ཙམ་གཏོང་གནང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོ་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་ཐབས་གནང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན། ཞེས་དང༌།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ནས། རྒྱ་གཞུང་ལ་བོད་དོན་ཐོག་ཉི་ཧོང་གཞུང་བརྒྱུད་ནས་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ཐབས་ལམ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

ཁོང་ནས། འདི་ནི་ཡོང་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། རྒྱ་གཞུང་ནས་ཉི་ཧོང་ནི་དཔལ་འབྱོར་ཡོང་ཁུངས་ཞིག་ལ་ཆ་འཇོག་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་གནས་ཚུལ་ཉམས་མྱོང་དུ་བཟུང་ནས་ཉི་ཧོང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་གང་ཡིན་ལ་དགའ་མོས་མི་བྱེད་པ་མ་ཟད། དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་བྱུང་རྐྱེན་ཐོག་ད་ལྟའང་ཉི་ཧོང་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་དགོངས་སེལ་ཞུས་མེད་པ་དང༌། ཤེས་ཡོན་གྱི་ལམ་ནས་ཉི་ཧོང་གི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་ཡང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་དོན་རྐྱེན་སྐོར་ལ་གོ་རྟོགས་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱས་མེད། རྒྱ་ནག་ནས་ཉི་ཧོང་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་འདོད་མེད་པའམ། ཁོ་ཚོའི་གནོན་ཤུགས་འོག་བསྡད་འདོད་ཡོད་པ་མ་རེད། ཅེས་དང༌།

ཏཱ་ལའི་བླ་མས། འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ཤས་ནང་ཐའེ་ཝན་དང༌། རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་རེ་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

ཨི་ཝཱན་སེ་ནས། འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ཤས་ནང་དེ་ལྟར་ཡོང་རེ་མ་མངོན་ཡང༌། མ་འོངས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནང་དེ་ལྟར་ཡོང་རེའི་རྨང་གཞི་བཙུགས་ཟིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཐའེ་ཝན་ནས་དངུལ་འགྲོ་སོང་རྒྱ་ཆེ་གཏོང་བཞིན་ཡོད། ཐའེ་ཝན་མི་རིགས་རྣམས་རྒྱ་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡོད། ཅེས་དང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ཨུ་རུ་སུ་དང་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་མེད་དང༌། དེ་སྔ་ཨུ་རུ་སུའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ཞིང༌། ད་ཆ་རང་བཙན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དེས་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་བསམ་བློར་ཕན་ནུས་བྱུང་ཡོད་མེད་བཀའ་འདྲི་གནང་བར།

ཨི་ཝཱན་སེ་ནས། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་མགྱོགས་མྱུར་འགྲོ་རྒྱུའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཆ་ཚང་མེད་པ་དང༌། རང་བཙན་སོན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་ནས་ཡུག་རེན་ (Ukraine) ནང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་ཡོད་ཅིང༌། སྔོན་མའི་སྲིད་བྱུས་དེ་དོར་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་ནག་ནང་འགྱུར་བ་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུ་མ་མངོན། མ་འོངས་པར་གུ་ཡངས་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་བྱུས་གུ་ཡངས་ཕྱིན་ཏེ། མི་མང་གི་མངོན་འདོད་གཏམ་བརྗོད་རང་དབང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཟོ་ཆེ། ཞེས་དང༌།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ད་རེས་སྐུ་ཞབས་ཨི་ཝཱན་སེ་ནས་ནང་དོན་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་ཕྲན་ལ་འགྲེལ་བཤད་གནང་བར་དགའ་སྤྲོ་དང་བཅས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བརྗོད་པ་དང་སྦྲགས་མ་འོངས་པར་ཡང་དགོངས་ཚུལ་ལམ་སྟོན་རེ་འདུན་ཞུ་བཞིན་པ་དང་བཅས་གནས་ཚུལ་འདི་ལྡི་ལིར་ཡོད་པའི་ཨོ་སི་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་ཚབ་བརྒྱུད་གནང་ཐབས་བདེ་མིན་བཀའ་གནང་བར།

སྐུ་ཞབས་ཨི་ཝཱན་སེ་ནས། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱ་ནག་དང་གྲོས་མོལ་མུ་མཐུད་ཡོང་ཐབས་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་ལམ་འདི་ཐོག་ནས་གནང་ན་འཐུས་རྒྱུ། ཞེས་གསུངས།

ཚེས་ ༧ ཉིན་སླར་ཡང་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕེབས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱི་སྲིད་དང༌། བདེ་སྲུང༌། ཚོང་འབྲེལ་བཅས་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་སུ་བཀའ་སློབ་དང༌། རྒྱལ་ཡོངས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་གིས་གསོལ་སྟོན་ཞིག་ཕུལ་ཏེ་མགྲོན་རོགས་ཞུ་མཁན་ཆབ་སྲིད་མཁས་པ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི། གསར་འགོད་པ་བཅས་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་མང་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་ཚོགས་གཙོས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་སྐོར་གསུང་གླེང༌། གསར་འགོད་པའི་དྲི་བ་ཞུས་པ་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་གནང་བ་རྒྱལ་ཡོངས་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་ཐད་ཀར་བསྟན། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣར་མཇལ་འཕྲད། བདེན་བཞིའི་སྐོར་གྱི་གསུང་ཆོས། ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ཚོགས་མི། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི། ལྷག་པར་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་རྙིང་ཁུངས་མང་གཙོ་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་སོགས་དང་མཛའ་བརྩེའི་གསུང་གླེང་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༨ ཉིན་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་གཞུང་གིས་ད་བར་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་འཇོག་ཡོང་བའི་འབད་བརྩོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་གནས་གསུངས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ད་ལམ་བོད་དོན་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་ཁག་དང༌། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་ཁག་གི་མི་སྣ་མང་པོ་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་ཁོང་ཚོས་ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་མི་མང་ནས་བོད་དོན་ལ་དོ་སྣང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་འདི་གར་བོད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་ཁུངས་ཤིག་འཛུགས་ཐུབ་ན་འདི་གའི་ཚོགས་པ་མང་པོས་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ན་གཞོན་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲོད་རྒྱུ་དང༌། འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་གཞག་གོང་འཕེལ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་མོས་ཡོད་པ་ལྟར་འཆར་གཞི་དེ་རིགས་ལག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ལ་འབྲེལ་བ་ཞུ་སའི་བོད་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་ན་དེས་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་གནས་བསམ་འཆར་ཞུ་མཁན་བྱུང་བས་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པར་ཡང་དེ་དོན་ཐུགས་མོས་ཆེན་པོ་བྱུང་ན། ལས་ཁུངས་དེ་འདྲ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུ་ཕྱག་ལེན་འཁེལ་ཐབས་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་གནང་བར། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་དེའི་ཐད་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད་པས་དེ་དོན་དགོངས་བཞེས་གནང་ཆོག་ཅེས་ཞུས་གནང༌།

དེ་རྗེས་རྒྱལ་ཡོངས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭས་ལོ་རེའི་འཆར་ཅན་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་གདན་ཞུའི་གཙོ་མགྲོན་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བཀའ་སློབ་གནང་རོགས་ཞུས་པ་བཞིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སོགས་བཀའ་སློབ་དང༌། ཡང་དགོང་དྲོ་མང་ཚོགས་ལ་སྤྱི་ཕན་ཀྱི་ལྟ་བ་འཛུགས་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་སྦི་རི་སི་སྦན་ (Brisbane) ལ་ཕེབས་ཏེ་ཕེབས་སྒྲིག་པར་མཇལ་ཁ་དང༌། མང་ཚོགས་ལྔ་སྟོང་བརྒལ་བར་བཀའ་སློབ། ཕྱི་ཉིན་མང་ཚོགས་དྲུག་སྟོང་བརྒལ་བར་གསུང་ཆོས་དང༌། གྲོང་སྡེའི་རོགས་ཚོགས་ཀྱིས་གོ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་དེང་གི་ལག་རྩལ་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་སྒོ་དབྱེ་གནང༌། ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སི་རྡ་ནི་ (Sydney) ལ་ཕེབས་ཏེ་གསར་འགོད་པ་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ལ་གསུང་གླེང༌། ཁུལ་དེའི་སློབ་གྲྭ་ཡོངས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་སློབ་ཕྲུག་ཉི་ཤུར་མཇལ་ཁ་དང༌། ཁོང་ཚོའི་དྲི་ཞུས་ལ་བཀའ་ལན་སྩལ། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཚབ་པས་གནད་ཅན་མི་སྣ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་བརྒལ་བའི་གུས་བསུའི་མཛད་སྒོར་གདན་འདྲེན་ཞུས། དེ་རྗེས་མི་མང་སུམ་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་བརྒལ་བར་ཞི་བདེ་ནི་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པས། སྤྱིའི་འགན་ཁུར་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས་ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་དེ་ཁུལ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་མང་གཙོའི་འཐབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་དང༌། བོད་མིའི་རོགས་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་ཉི་ཤུ། དེ་གར་ཡོད་པའི་མི་བཞི་བཅུ། ཆོས་ཚོགས་ཁག བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་ཁག ཕེབས་སྒྲིག་དང་བླངས་པ། ས་གནས་ཕེབས་སྒྲིག་ཚོགས་མི། མཐུན་རྐྱེན་ཞལ་འདེབས་འབུལ་མི་སོགས་ཚན་པ་བཅོ་ལྔའི་མི་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་བརྒལ་བར་ཁག་སོ་སོར་མཇལ་ཁ་དང་བཀའ་སློབ། མང་ཚོགས་ལྔ་སྟོང་བརྒལ་བར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་བཀའ་དབང་བཅས་སྩལ་ཏེ་ཁུལ་དེའི་གཟིགས་སྐོར་མཇུག་སྒྲིལ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ནིའུ་ཛི་ལན་ཌར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྲིད་བློན་འཇིམ་བྷོལ་གྷར་ (Jim Bolger) དང་ཐུགས་སྣང་གཤིན་པོའི་མཇལ་འཕྲད་སྐར་མ་ ༤༥ རིང་གསུང་མོལ་གནང༌། ལྷག་པར་སྲིད་བློན་ནས་བོད་ནང་ཆོས་དད་རང་མོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོས་བཀའ་འདྲི་གནང༌། དེ་ནས་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕྱི་སྲིད་དང༌། བདེ་འཇགས་ཚོགས་ཆུང་གི་ཁོངས་མི་རྣམས་དང་མཇལ་འཕྲད་གསུང་གླེང་ལྷུག་པོ་གནང༌། དེ་སྐབས་གལ་ཆེའི་གསར་ཤོག་ཁག་གི་གསར་འགོད་པས་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་བཀའ་འདྲི་མང་པོ་ཞུས།

གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་འགའ་ཞིག་ནས་ང་ཚོས་བོད་མིར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ལས་ཀ་གང་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་དེང་སང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོའི་ནང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ལས་གྲུབ་པའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པ་བཙུགས་ཡོད་པ་དེ་རིགས་རྒྱ་སྐྱེད་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ལུགས་བཀའ་ལན་སྩལ་བར། ཁོང་ཚོས་དེ་དོན་དང་བླངས་ཁས་ལེན་ཞུས།

དེ་ནས་གཞུང་འཛིན་ཚོགས་པ་མིན་པའི་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་དང་བོད་དོན་སྐོར་གསུང་གླེང་བསྐྱངས། རྒྱལ་ས་ཝ་ལིན་ཀྲོན་ (Wellington) གྱི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཉིས་བརྒྱ་སྐོར་གྱིས་ཕེབས་སྟོན་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས། རྒྱལ་སའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ་གུས་བསུར་ཕེབས། བོད་པའི་གྲོགས་པོ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཌོན་སྦིལ་མཇལ་འཕྲད་དང་འབྲེལ་ཁོང་གི་ངོ་སྤྲོད་གཙོ་གཉེར་ཞུས་ཏེ་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ལ་བཀའ་སློབ་དང༌། ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་དང་མཇལ་འཕྲད་ལྷན་འཛོམས་བསྐྱངས་སྐབས་དེར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ནས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་

གནས་སོགས་གནས་ཚུལ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཀྱང་ད་བར་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བའི་གནས་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་བོང་ནང་གི་གནས་སྟངས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐུལ་ལྕག་མཛད། ཚེས་ ༡༥ ཉིན་རྡི་ནི་ཌོན་ (Dunedin) ཞེས་པའི་མཚོ་གླིང་དུ་ཕེབས། མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་གྱི་གསུང་ཆོས་དང༌། ས་གནས་ཡུལ་མི་དང་གྲོང་སྡེ་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གུས་བསུའི་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། མང་ཚོགས་ལ་ཞི་བདེའི་རྨང་གཞི་ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ (Christchurch) ཞེས་པའི་གྲོང་སྡེའི་ཡུལ་མིའི་ཕེབས་སྟོན་དང༌། མང་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོར་ཞི་བདེ་དང༌། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཅེས་པའི་བཀའ་སློབ། སྐྱེད་ཚལ་ལ་དྲན་རྟེན་ཤིང་སྣ་ཕྱག་བསྟར་འདེབས་འཛུགས་སོགས་བསྐྱངས་ཏེ་ཨོ་ཁི་ལན་ཌ (Auckland) ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཕེབས། ཡུལ་དེའི་ཐོག་མའི་མི་རིགས་ཚོས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོ་ཞིག་ཏུ་ཕེབས་སྟོན་གྲ་སྒྲིག་དང་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། མི་རིགས་དེ་ཡང་བར་ལམ་ཤོག་ཁག་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས་འབྲེལ་ལམ་ཆད་པའི་ཐབས་སྡུག་གི་གནས་སྟངས་ཡོད་མུས་ཀྱང་དེ་ཉིན་དགའ་སྟོན་ལ་མཉམ་འཛོམས་བྱུང་སྟེ་འབྲེལ་ལམ་གྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེ་བ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དྲིན་ལ་ངོས་འཛིན་གྱིས་དམིགས་བསལ་དགའ་གུས་ཞུས།

དེ་རྗེས་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཌལ་སྦི་ཌི་ནི་སྒེལ་མཇལ་འཕྲད་དང་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་བྱེད་དགོས་ཞེས་པའི་གསུང་ཆོས་དང་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཚོགས་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་སོགས་དང་ལྷན་དུ་ས་ཟླའི་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩིའི་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས། ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཐེག་གསུམ་ཆོས་འཁོར་གླིང་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཐུབ་སྐུ་ཆེན་མོར་སྤྱན་དབྱེ་རབ་གནས་དང༌། རྒྱལ་ཡོངས་བརྙན་འཕྲིན་དང་རླུང་འཕྲིན་སོ་སོར་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གནང༌།

རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆོས་ཚོགས་སུ་ཕེབས་ནས་བོད་མི་ཉི་ཤུ་སྐོར་ལ་ཕྱག་བྱིན་དང༌། གོང་གསལ་ཚོགས་ཁང་དུ་མི་མང་ལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་ཡོང་བར་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་ཁུལ་དེའི་གཟིགས་སྐོར་གནང་སྒོ་མཇུག་བསྒྲིལ་ནས་ཚེས་ ༢༠ སྔ་དྲོ་ལྡི་ལི་ནས་མཁའ་ལམ་བརྒྱུད་ཅན་རྡི་སྒར་དུ་ཕེབས་བཤོལ་སྐབས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་གཉིས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། དེ་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་བཞུགས་སྒར་དུ་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་གྲལ་བསྟར་གུས་མཇལ་ཕེབས་བསུ་ཞུས་ཏེ་ཕོ་བྲང་དུ་བདེ་བར་ཞབས་སོར་འཁོད། ད་རེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་འགོག་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་བཟོས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་དོན་ཁག་ཐོག་མའི་མཛད་འཆར་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་བ་བྱུང༌།

ཕྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡ སྔ་དྲོ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་ཇོ་ལུགས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས་ཏེ་མ་ཎི་རིལ་སྒྲུབ་དང་འབྲེལ་མ་ཎི་དུང་ཕྱུར་གསོག་སྒྲུབ་ཞུ་མི་རྣམས་ལ་རྗེས་གནང་བཀའ་དྲིན་སྩལ། འབྲི་གུང་སྒྲུབ་དཔོན་དཀོན་མཆོག་ནོར་བུ་ནས་མལ་རྟེན་དོད་དང༌། མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། མུ་མཐུད་མ་ཎི་རིལ་སྒྲུབ་དབུ་ཚུགས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་ ༩ པར་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་འཇགས་བསྐྱངས།

མཛད་གསེང་དུ་ཡིག་ཚང་དབུ་གཡབ་ཏུ་ཕྱོགས་མཐའ་ནས་ཡོང་བའི་བོད་མི་དང༌། རྒྱ་གར་བ། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་མི་གྲངས་ ༣༠༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་བྱིན་སྲུང་སྩལ། བོད་ནས་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་ ༦༠ སྐོར་མཇལ་ཁ་དང་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ང་ཚོས་དྲང་བདེན་དང་རང་དབང་མང་གཙོའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་པ་འདི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལས། ང་ཚོ་བོད་པ་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་མིན། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་སྤྱིའི་དོན་ལ་ཐུག་ཡོད།

ང་ཚོས་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་འགལ་ཟླར་འཛིན་གྱི་མེད། མ་འོངས་པར་ཡང་བོད་དང་རྒྱ་གཉིས་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མཆེད་དང༌། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཕན་ཐོགས་རོགས་རམ་བྱས་ཏེ་སྡོད་རྒྱུ་ལས། དགྲ་ཟླ་དགྲ་གཤེད་བྱས་ཏེ་སྡོད་རྒྱུ་མིན། ང་ཚོས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་བོད་བར་འཁྲུག་རྩོད་བྱས་ཏེ་རང་དབང་ལོན་ཐུབ་རྒྱུ་དཀའ་བ་དང༌། གལ་ཏེ་ལོན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་དེ་ནི་ཚབས་ཆེའི་གཏོར་བཤིག་དང༌། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་དགའ་རྒྱུ་མེད།

གཉིས་ནས་འདོད་རུང་མ་འདོད་རུང་རྒྱ་བོད་གཉིས་སྔར་ནས་ད་བར་ཁྱིམ་མཚེས་སུ་གནས་ཡོད། མ་འོངས་པར་ཡང་ཁྱིམ་མཚེས་བྱས་ཏེ་སྡོད་རྒྱུ་ལས་གཞན་མེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་བར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མཛའ་བརྩེའི་བསམ་པ་མ་བརླག་པ་ཞིག་དང༌། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གྲོགས་པོ་གྲོགས་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་ཐུབ་ན། བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀར་ཕན་ཐོགས་ཡོད། ཕན་ཚུན་དགྲ་ཟླ་དགྲ་གཤེད་དུ་བསྡད་པ་ཡིན་ན། མ་འོངས་པར་ཡང་དཀའ་ངལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ལྟར་ཡིན།’’24jམཆན། ཞེས་སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་ལམ་སྟོན་མཛད།

༣༽ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཀའི་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གདན་ཞུས་ལྟར་ལྷོ་ཨ་མེ་རེ་ཀའི་བྷ་རེ་འཛིལ་ (Brazil) རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་རིའུ་ཌེ་ཇི་ནི་རོར་འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་གི་ཆེས་མཐོའི་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོར་ཞབས་སོར་འགོད་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་ཨར་ཅན་ཀྲི་ན་ (Argentina) དང༌། ཅི་ལི། (Chile) ཝེ་ནི་འཛུ་ལ་ (Venezuela) བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གཟིགས་སྐོར་འཚམས་འདྲི་བསྐྱང་སླད་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢ ཉིན་གུང་ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་དང་པོར་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་མཁའ་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཚེས་ ༤ ཉིན་བྷ་རེ་འཛིལ་གྱི་རྒྱལ་ས་རིའུ་ཌེ་ཇི་ནི་རོ་ (Rio De Janiero) ནང་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཆིབས་བསྒྱུར་མཛད་རིམ་གལ་ཆེ་ཁག་ཨ་རིའི་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་དམིགས་བསལ་ཐུགས་ཁུར་གྱིས་དུས་ཐོག་སོ་སོར་གནས་ཚུལ་རྒྱང་བསྲིང་གནང་བ་ལྟར། བྷ་རེ་འཛིལ་གྱི་རིའུ་ཌེ་ཇི་ནི་རོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་ཁོར་ཡུག་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་གཞུང་འབྲེལ་དང༌། གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་པ་སྟོང་ཕྲག་གི་འཐུས་མི་ཧ་ཅང་མང་པོས་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་གོང་དུ་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འདུ་མང་པོ་ཞིག་འཚོགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དེའི་མགྲོན་གཙོར་སྒེར་གྱི་ཚོགས་པས་གདན་ཞུ་ཕུལ་བ་ལྟར། ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས་སྒྲིག་ཞུས་ཤིང༌། དེ་གར་ཡོད་པའི་གསར་འགོད་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཆེད་དུ་བཅར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསར་འགོད་པ་སོགས་མི་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་བརྒལ་བའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༥ རིང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་དང༌། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཧ་ཅང་གཟབ་རྒྱས་གནང་བར། ཚོགས་ཞུགས་ཚང་མས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་དང་ཁོང་ཚོས་བརྗོད་དོན། འགའ་ཞིག་གིས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་སྙིང་དོན་ཁག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གླེང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། བྷར་ཛིལ་གཞུང་དང་མི་མང་གཉིས་ཕྱོགས་ནས་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེར་བརྩིས་ཏེ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་གོང་ནས་གསར་ཤོག་ཁག་གི་ཐོག་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་འབྲེལ་སྐུ་པར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བཀྲམ་ནས་རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་ལ་ངོ་སྤྲོད་གནང༌།

དེ་སྐོར་ཨ་རིར་བཅའ་བཞུགས་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ནས་གསུང་དོན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡང་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་སྐད་ཅོར་བརྒྱབ་དང་རྒྱག་བཞིན་པ་རེད། ལྷག་པར་ད་རེས་རིའུ་གྲོང་ཁྱཻར་དུ་ཚོགས་པའི་འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་གི་ཚོགས་འདུ་འདི་ཧ་ཅང་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བྷར་ཛིལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་དང༌། དེ་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པ་བཅས་ལ་སྔ་རྗེས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱང་རྒྱུའི་ཐད་སྐྱོན་བརྗོད་མང་པོ་བྱས་རུང་དེ་ལ་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་ྋགོང་ས་མཆོག་དངོས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་གི་ཆེས་མཐོའི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་གསུང་བཤད་སྩལ་རྒྱུ་ནི་བྷར་ཛིལ་མི་མང་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཕེབས་པའི་འཐུས་མི་རྣམ་པ། གསར་འགོད་པ་དང༌། དམིགས་བསལ་གསར་འགོད་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་གྱི་རེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ཁོང་ཚོས་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག ཅེས་བརྗོད།

ཚེས་ ༥ ཉིན་ཆོས་ལུགས་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཐུགས་སྨོན་མཛད་སྒོ་ཞིག་གནང་བར་མི་གྲངས་སུམ་སྟོང་སྐོར་ཞུགས་ཡོད་པ་དང༌། དེ་རྗེས་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གནང་བ་དེའི་སར་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་གྷོར་ (མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པའི་འོས་མི་) དང༌། ཨ་རིའི་གླུ་གཞས་གཏོང་མཁན་གྲགས་ཅན་ཇོན་ཊན་པལ་གཉིས་བཅར་ནས་གསར་འགོད་པ་ཚོ་དང་བཅས་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་གཏིང་ཟབ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ངོས་རང་འདི་གར་ཁྱེད་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་བཅར་ཐུབ་པ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་སྤྲོ་དང་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང༌། ང་ཚོ་ཚང་མའི་རེ་འདོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཡིན་པ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་དེའི་རྩ་བའམ་རྒྱུ་རྐྱེན་བརྟེན་ས་ནི་ཕྱི་དངོས་པོ་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་གཉིས་ཡིན་པར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད།

འཇོན་ཐང་ཆེ་ཆུང་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཡོད་མེད། ལག་རྩལ་ཡོད་མེད་བཅས་གང་ལྟར་ཡང༌། རང་བྱུང་སྣོད་བཅུད་ནི་ང་རང་ཚོ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐུན་མོང་གི་འཚོ་བའི་རྟེན་གཞི་ཉག་གཅིག་ཡིན།

ངོས་ཀྱི་བསམ་པར། སྔོན་དུས་མིའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་གནས་ཚད་འདི་འདྲའི་ཆེན་པོ་ཞིག་མེད་ཀྱང༌། དེང་སང་ཚན་རིག་དང༌། ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་རུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་འདིར། རང་རེ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། བཀའ་དྲིན་ཡིད་ནས་བརྗེད་པ་ལྟ་བུ་བྱེད་ཀྱི་འདུག སྐབས་ལ་ལར་ང་ཚོའི་ལོག་རྟོག་ལ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་སྙམ་གྱི་ཡོད། ཕྱོགས་ཁ་ཤས་ཐད་ང་ཚོས་དབང་སྒྱུར་དང་འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱང༌། རང་བྱུང་གི་ཁམས་ཧྲིལ་པོར་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་ཐུབ་སྙམ་པ་ནི་སྟོང་བསམ་ཁོ་ན་ཡིན།

དེར་བརྟེན། ད་ཆ་ང་ཚོས་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ནི། སའི་གོ་ལ་དང༌། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུས་མངའ་ལོན་པ་དང༌། ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་ད་དུང་བྱ་བ་ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན། འགྲོ་བ་མི་ཐེ་བའི་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་འདི་ཉིན་གཅིག་ནག་ཐོམ་མེའི་ངང་སྟོངས་སུ་འཇུག་ངེས་ཡིན།

ངོས་ཀྱི་བསམ་པར། དཔེར་ན། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་དམག་འཁྲུག་ལྟ་བུའི་སྤྱི་སྒེར་གང་སར་གནོད་ཚབས་ཆེ་བའི་གནད་དོན་འདི་རིགས་ལ་མི་ཚོར་དོ་སྣང་སླེབས་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་མིན་མངོན་གསལ་དེ་ཙམ་མེད་པར་རིམ་པས་ཁོར་ཡུག་གཏོར་བརླག་ཚབས་ཆེ་འགྲོ་ཉེན་གྱི་འགལ་རྐྱེན་དེ་ཚོར་སྣང་ཆུང་བྱེད་བཞིན་འདུག་སྙམ། ནམ་ཞིག་གནད་དོན་ཆུང་ངུ་དེ་ཚོ་ཆེན་པོར་གྱུར་ནས་ཚང་མས་ཧ་ལས་པ་དང་འཇིགས་སྣང་བྱེད་པའི་དུས་ལ་སླེབས་དུས་ཕལ་ཆེར་ཕྱིས་དྲགས་པ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་གནད་དོན་ཆུང་ཆུང་ཡིན་ཀྱང༌། དུས་ཐོག་ཤེས་པ་བྱས་ནས་སྤྱི་སྨན་ཀུན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་ཞིག་བཅངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་དགོས།

མཁའ་དབྱིངས་སུ་གནས་པའི་ཟླ་བ་དང༌། རྒྱུ་སྐར་ཁམས། སྔོ་ལ་དྭངས་པའི་ནམ་མཁར་རིན་ཆེན་མུ་ཏིག་གི་འོད་འཚེར་བ་ལྟ་བུའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོ་དངོས་སུ་ཟླ་བའི་སྟེང་དུ་འཛེགས་ཏེ་བལྟས་ན་ཉིན་ཤས་རིང་ཡ་མཚན་གྱི་ཚོར་སྣང་དང་སྐྱིད་སྣང་ཚོར་སྲིད་ཀྱང༌། གལ་ཏེ་ང་ཚོ་དེ་གར་གཏན་དུ་སྡོད་དགོས་བྱུང་ཚེ། ང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སའི་གོ་ལ་འདི་ཡང་ཡང་དྲན་ནས་དེ་མ་ཐག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན།

དེར་བརྟེན། སའི་གོ་ལ་ནི་ང་ཚོའི་མཐར་ཐུག་གི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱེད་པའི་དེ་རིང་གི་ལྷན་འཛོམས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཧ་ཅང་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་དང་དུས་ཐོག་འཁེལ་བ་ཞིག་ཡིན། ལས་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་ལས་སླ་པོ་མེད་ལ། དཀའ་ངལ་ཚང་མ་དེ་རིང་གི་ལྷན་འཛོམས་འདི་ལྟ་བུའི་ཐོག་ནས་ལམ་སང་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པའང་མིན། འོན་ཀྱང༌། དེ་རིང་གི་ལྷན་འཛོམས་འདི་རིགས་ཀྱིས་མིའི་བློ་སྒོ་འབྱེད་རྒྱུ་དང༌། མི་ལ་ལམ་སྟོན་གསར་པ་ཡོང་རྒྱུ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད།

མི་ལ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བློ་གྲོས་ཤིག་ཡོད་པས་ནམ་ཞིག་རྨོངས་གཉིད་ལས་སད་ཏེ། དཀའ་ངལ་དང་རྙོག་གཞི་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཏན་ཏན་རྙེད་ངེས་ཡིན། སྐབས་ལ་ལར། ང་ཚོའི་བསམ་པར་ཐམས་ཅད་རང་བྱུང་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོང་བ་དང༌། དེ་ཡང་རྫོགས་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བསམས་ནས་དེ་ལ་གཅེས་ཉར་དང༌། སྲུང་སྐྱོབ་མི་བྱེད་པའི་སྣང་མེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཞིག་འཁོར་གྱི་ཡོད། དེ་རིགས་ནི་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན། ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་འདི་ལྟ་བུའི་སར་ཚང་མའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་བློ་གྲོས་འདོན་ཐུབ་ན་དངོས་གནས་ཕན་ཐོགས་དང་གྲུབ་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་གདོན་མི་ཟ། འདི་རྣམས་ངོས་ཀྱི་དྲན་ཚུལ་ཙམ་ཡིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༦ ཉིན་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་ལྕམ་སྐུ་ནན་སིའི་པོ་ལོའི་སི་ (Nancy Pelosi) སོགས་ཁག་གཅིག་ལ་མཇལ་འཕྲད་དང༌། ཉིན་གུང་གྲ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་ལ་ཕེབས། ཚོགས་གཙོས་དགའ་བསུའི་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་སོགས་དྲག་སྤྱོད་ལ་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་སྒེ་རིན་པི་ (Greenpeace) ཞེས་པའི་ཚོགས་པ་གྲགས་ཅན་གྱིས་གསང་སྲུང་དམ་བསྒྲགས་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་ལ་གཟིགས་སྐོར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོ་ཞུས་པའི་མཚོན་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ཉིན་སྦར་ཛིལ་གྲོང་ཁྱེར་རིའུ་ཌེ་ཇི་ནོ་རོ་ནང༌། འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཁོར་ཡུག་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་གྲངས་ ༢༧༠ ཙམ་ཞིག་དང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཁག་འདུས་པའི་ཚོ་ཁག་གཅིག་ཡིན་པའི་ལྷན་ཚོགས་དེའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་རྒྱས་འཛོམས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་བཀའི་ཕེབས་དགོངས་སུ།

ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་ཚང་མས་རང་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་གམ། ཡང་ན་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདིའི་ཁོངས་མི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་བརྟན་པོ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་སྙམ། རང་རང་གི་རིག་གཞུང་དང༌། ཆོས་ལུགས། ལུང་པ། རིགས་རྒྱུད་བཅས་ཐ་དད་ཡིན་ནའང་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མ་གཞི་རྩའི་ངང་འདྲ་མཉམ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ཚང་མ་བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར་མ་ཟད། ང་ཚོ་ཚང་མར་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་མི་ཞིག་བྱེད་པའི་ཁེ་དབང་ཡོད། མདོར་ན་ང་ཚོའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་དགོས་དོན་ནི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ནི་ང་ཚོའི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཡང་ཡིན། དེང་དུས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་གནས་སྟངས་འོག་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་གོང་བུ་གཅིག་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཡོད། གནའ་སྔ་མོའི་དུས་སུ་དེ་འདྲའི་འདུ་ཤེས་ཤིག་འཛིན་ཐུབ་པ་སྨོས་མ་དགོས། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་འདྲའི་ལྟ་སྤྱོད་མ་བྱུང་ཡང་སྐྱོན་མེད། ཡིན་ནའང་དེང་སང་ལྟ་སྤྱོད་དེར་དགའ་ཞེན་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར། དཀའ་ངལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཡང་དེ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་དཀའ་ངལ་དུ་འགྱུར་རྒྱུའི་ཉེན་ཁའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ལ་སླེབས་ཡོད་པར་བརྟེན། ངའི་ཁྱིམ་ཚང་དང༌། ངའི་ཆོས་ལུགས། ངའི་རིག་གཞུང༌། ངའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ངའི་གླིང་ཆེན་ཞེས་བརྗོད་རྒྱུའི་དུས་སྐབས་ཡོལ་ཟིན་པས། ནང་སེམས་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་ལེན་རྒྱུ་ནི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཆགས་ཡོད།

དེ་ནི་ཀུན་སློང་བཟང་པོའི་གཞི་རྩ་ཡིན་ལ། མིའི་བྱ་སྤྱོད་མཐའ་དག་གི་བྱེད་པོ་གཙོ་བོའང་ཡིན། ང་ཚོས་ལས་དོན་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱང་ཐོག་མར་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་དང༌། ཡ་རབས་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོས་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་གི་སྒོ་ནས་འབད་བརྩོན་བྱས་ན། དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་མ་འགྲུབ་གང་ཞིག་བྱུང་རུང་སྐྱོན་མེད། ཐ་ན་ལས་དོན་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བར་ཕམ་ཁ་བྱུང་ནའང་འགྱོད་པ་སྐྱེས་དགོས་དོན་མེད། ཀུན་སློང་ངན་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་དོན་ཞིག་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ན་ཡང་གང་ཟག་དེས་བློ་བདེ་བའི་སྤྲོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཚོར་མི་ཐུབ། དེར་བརྟེན། ཀུན་སློང་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལེགས་ཉེས་ཅི་བྱུང་ཐམས་ཅད་ཀུན་སློང་ལ་རག་ལས་ཡོད། ཀུན་སློང་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཚེ། ཐ་ན་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་དོན་ཡང་ཉེས་སྐྱོན་བྲལ་བ་ཞིག་ཡོང་ངེས་ཡིན། འོན་ཏེ། ཀུན་སློང་རྣམ་དག་དང་ཚུལ་མཐུན་ཞིག་མེད་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་ངེས། དེར་བརྟེན། བྱ་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་པའི་བཟང་ངན་མཐར་ཐུག་ང་ཚོའི་ཀུན་སློང་ལ་རག་ལས་ཡོད།

ངོས་ཀྱི་བསམ་པར། ཕུ་ནུ་མིང་སྲིང་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བའི་འདུ་ཤེས་རྨང་གཞིར་བྱས་པའི་དགེ་སེམས་ཤིག་དང༌། བརྩེ་སེམས་དང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་རྨང་གཞིར་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཅིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེན་པོ་འདུག དེ་ལྟ་ན་ཡང༌། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པ་ལ་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་འཕྲད་ངེས་ཀྱང༌། ཐོག་མ་ནས་ཀུན་སློང་རྣམ་དག་ཅིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་ནི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཡིན། ཁ་ཅིག་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་དང༌། ལས་དོན་ཡང་བསྒྲུབ་སླ་པོ་ཡོད་པས་མི་ཚང་མས་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་རེད་བསམ་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་པར་རློམ་པ་དེ་ནི་སྐྱོན་གྱིས་བསླད་པའི་ཀུན་སློང་ཡིན།

སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདིར་དྲག་ཤུགས་དང༌། བཙན་དབང་གི་བྱ་སྤྱོད་མང་པོ་ཞིག་དར་ནས་འཛམ་གླིང་འདི་ཉེས་སྐྱོན་གྱིས་བསླད་ཡོད། ངོས་ནས་ད་ཕན་ལོ་ངོ་སོ་གསུམ་རིང་ཐབས་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཉའ་མ་ཆག་པར་བཟང་པོའི་ཕྱོགས་ལ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་ཞེས་ངོས་ཀྱི་མི་དམངས་ལ་བརྗོད་རྒྱུ་བྱུང༌།

དུས་རྟག་དུ་སྤྲོ་སྣང་གི་བསམ་བློ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁའི་རྩ་བ་ཡིན། ཐོག་མ་ནས་བློ་ཕམ་ཡིད་ཐང་ཆད་དེ་བསྡད་ན་དོན་དག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་འགྲུབ་དཀའ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན། སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་སེམས་ཤུགས་ལ་གཅེས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན།

ངོས་ནས་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན། ཆོས་ལུགས་དང༌། ཆབ་སྲིད། ཚན་རིག་ལག་སྩལ། ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་དེ་ཚོ་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་ལ་བདེ་སྐྱིད་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན། འདས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཟིང་རྙོག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ཏེ་མི་ཚོས་ཆབ་སྲིད་ནི་ཧ་ཅང་བཙོག་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན། དེང་སང་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་དམངས་གཙོའི་ཚོགས་སྡེ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། དམངས་གཙོའི་ལྟ་བ་ཡང་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ཡང་དེ་འདྲའི་གནས་སྟངས་འོག་རང་ཉིད་སྲིད་དོན་གྱི་ར་བ་ལས་ཐོན་ཏེ་ཟུར་ནས་ཁ་རྡུང་གཏོང་བ་དང་འདོད་བློ་མེད་པའི་གཏམ་བརྗོད་བྱེད་པ་དེ་ཚོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མིན། དཔེར་ན། ཆོས་ཕྱོགས་ལའང་སྐྱོན་ཆ་ཡོད། མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཟེར་བ་དང༌། ཆོས་ལུགས་ཆོ་ག་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་བཤུ་གཞོག་དང་ཧམ་པའི་བྱ་སྤྱོད་མང་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཕན་མི་ཐོགས་པས། ལས་དོན་དེ་ཚོའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་བཟང་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བར་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས། དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ལམ་ཉག་གཅིག་ཡིན།

ངོས་ནས་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་ཅུང་ཟད་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་འདོད་བྱུང༌། གཞི་རྩའི་ཐོག་འཛམ་གླིང་འདི་ང་རང་ཚོ་ཐུན་མོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་ཞིང༌། མི་རེ་རེའི་ངོས་ནས་འགན་བླངས་ཏེ་འགྲོ་བ་མིའི་བདེ་དོན་དང་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་གནས་འཆའ་སའི་གླིང་ཆེན་འདི་ལས་གཞན་ཞིག་མེད་ན། མི་རེ་རེའི་ངོས་ནས། རང་ཉིད་ཀྱི་སྤུན་ཟླ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འབུ་སྲིན་གྱི་རིགས་དང༌། རྩི་ཤིང་གི་རིགས། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དང་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་མདོར་ན་བརྟན་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། གཡོ་བ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀར་ལྟ་སྐྱོང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སེམས་ཁུར་ལས་འགན་འཁུར་དགོས།

གང་ལྟར་ཡང༌། ཐོག་མའི་ལས་འགུལ་ནི་མི་སྒེར་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བརྩམ་དགོས་པ་དང༌། དེ་ནས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་མི་སྒེར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་རྣམས་མཉམ་དུ་བསྡུད་ཅིང་བརྒྱུད་དེ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པར་བརྟེན་ཚོགས་སྡེ་ཁག་དེ་ཚོ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། ངོས་ཀྱི་བསམ་པར་སྲིད་གཞུང་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བརྩམས་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། དེ་ནི་སྐབས་ལ་ལར་དྲང་བདེན་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ལྷག་གི་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་སྲིད་བྱུས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཆེད་དུའམ། ཡང་ན་སྐབས་ལ་ལར་འགོ་ཁྲིད་དེ་ཚོས་རང་ཉིད་ཡང་བསྐྱར་འདེམས་བསྐོ་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡོད་ལ། རང་དབང་ཡང་ཆེན་པོ་ལྡན་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་ལྟ་ཚུལ་གསར་པ་གསར་གཏོད་དང༌། ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་སྤེལ་ཏེ་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་ལས་དོན་དེ་རིགས་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ངང་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ཚེ། སྲིད་གཞུང་ཡིན་ཡང་ཁྱེད་ཚོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ངེས་ཡིན་ལ། ད་ཕན་དེ་འདྲའི་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད། དེར་བརྟེན། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་དམིགས་བསལ་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡོད། ཁྱེད་ཚོས་ད་ཕན་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སྤྱི་དང་འཛམ་གླིང་འདིར་བླ་ན་མེད་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་དེ་མཉམ་འབྲེལ་དང་ཡིད་ཆེས་ལྡན་པའི་ངང་ཕྱག་ལས་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཡོང་བའི་རེ་འདུན་ཞུ་གི་ཡོད།

དེང་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་དབར་ཆ་མི་སྙོམས་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་མེད་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ད་དུང་འཛམ་གླིང་ལྷོ་བྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབར་དཔལ་འབྱོར་ཆེ་ཆུང་གི་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་ཡོད། ཡར་རྒྱས་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་ནང་ལའང་སྔ་གཞུག་གང་རུང་དུ་དོ་མི་མཉམ་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོས་དོ་མི་མཉམ་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་འཚོལ་དགོས། དོ་མི་མཉམ་པའི་གནས་སྟངས་དེ་ཚོ་སྐྱོབ་པ་ལ་ངའི་ལུང་པ་དང༌། ངའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་སེམས་ཁུར་མཉམ་ལེན་དང༌། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ངང་གྲོས་མོལ་གནང་དགོས་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་འབྱུང་འགྱུར་ལ་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དེ་མིན་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རང་འདོད་ཀྱི་ལྟ་སྤྱོད་འཛིན་པ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་གཅིག་ཤོས་ཀྱི་དེ་ཡིད་མ་རངས་བྱེད་པའམ། སྐྱོན་བརྗོད་ཁོ་ན་བྱས་ན་ཡག་པོ་མེད། མཐུན་སྒྲིལ་ངང་ཚང་མས་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱེད་པ་དང༌། ཚང་མས་འཛམ་གླིང་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདིའི་ཁོངས་མི་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་བཅངས་ན་ང་ཚོས་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུབ་ངེས་ཡིན།

གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི། ང་ཚོས་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། སྟོབས་ཞན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་གྱི་ཆ་མི་སྙོམས་པའི་གནས་སྟངས་དེ་གླེང་རྒྱུར་མགོ་འཁོར་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཏིང་བརྗེད་དུ་གཏོང་བ་དང༌། དེར་ལྷོད་གཡེང་བྱེད་མི་རུང༌། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ནང་ཁུལ་དུའང་དབུལ་ཕྱུག་གི་བར་ཁྱད་ཡོད། དཔེར་ན་བྷ་རེ་འཛིལ་ (Brazil) དང་རྒྱ་གར་ལྟ་བུའི་ནང་དུའང་གདུང་སེམས་སྐྱེ་གཞིའི་གནས་ཚུལ་ཡོད། དེ་ཚོ་ནི་དངོས་དོན་དུ། ཉེན་ཁ་དང་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཡིན།

དེང་སང་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད། ཨུ་རུ་སུ་འཐོར་ཞིག་སོང་མ་ཐག ངོས་རང་ཡོ་རོབ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྐབས། ངོས་རང་སྡོད་པའི་གནམ་གྲུའི་ནང་ཨ་ཕེ་རི་ཁའི་གཞུང་ཞབས་མཐོ་གྲས་ཤིག་འདུག ང་ཚོ་ལྡི་ལིའི་གནམ་ཐང་དུ་འབྱོར་སྐབས་ངེད་གཉིས་སྐར་མ་ཁ་ཤས་རིང་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང༌། ངོས་ནས་ཁོང་ལ། ཉེ་ཆར་བྱུང་བའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྟེང་གི་འགྱུར་བ་དེ་ཚོ་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་གཞི་ཞིག་དང༌། དགེ་མཚན་ཆེ་བའི་འགྱུར་འགྲོས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ད་ཆ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་གཏོར་བཅོམ་ལ་ཞེད་སྣང་བྱེད་དགོས་མི་འདུག་བརྗོད་པར་ཁོང་ནས། སྔོན་ཆད་ཡིན་ན་སྟོབས་ཆེན་གཉིས་ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་གསུམ་པས་བར་གནས་བྱེད་ཆོག་ཀྱང༌། དེང་སང་དབང་ཤུགས་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་ལྷག་པར་བརྟེན་ང་ཚོར་སྔོན་མ་ལས་ལྷག་པའི་འཇིགས་སྐྲག་དང་སེམས་ཁྲལ་འདུག་ཅེས་ངོས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་དུ་མ་འཆར་བའི་གནད་དོན་ཞིག་བརྗོད་བྱུང༌།

ང་ཚོར་མ་འོངས་པ་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུའི་གདེང་ཚོད་མེད། ངའི་བསམ་པར་འདི་ནི་ཅུང་ཟད་སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཨ་རི་མང་གཙོ་རང་དབང་གི་ནུས་ཤུགས་མིན་པར་ཨ་རིའི་དམག་ཤུགས་དང༌། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ནུས་ཤུགས་ཡིན་སྲིད། གྷོལཧཱ་ (Gulf) དམག་འཁྲུག་ལངས་རྗེས་སུ་ང་རང་གི་ངོས་ནས་ངའི་མི་ཚེའི་ལྷག་མ་འདི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་དྲག་པོའི་རྟེན་གཞི་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་དོན་དུ་འབད་བརྩོན་བྱེད་བསམ་ནས་དམ་བཅའ་ཞིག་བཞག་པ་ཡིན།

ཁ་སང་ངས་ (BBC) སྦི་སྦི་སི་ནས་ཨ་ཧཕི་རི་ཀའི་ནང་དུ་མི་ས་ཡ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གི་ཡོད་ཚུལ་ཐོས་བྱུང༌། དེའི་རྐྱེན་གཅིག་ནི་ཚ་བ་ཡིན་ཡང༌། གཞན་ཞིག་ནི་ཉེ་ཆར་གྱི་ནང་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་རེད། དངུལ་མང་པོ་དམག་གྲོན་ལ་བཏང་ནས་ས་ཞིང་ལ་བདག་པོ་མ་བརྒྱབ་པ། འདི་དག་ཚང་མ་མདོར་ན་མཚོན་ཆ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་ན་དམག་གི་རྟེན་གཞི་འཛུགས་པ་དང༌། དམག་འཁྲུག་བྱེད་པ་འདི་དག་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་དུམ་བུ་ཞིག་རེད།

ཡིན་ནའང༌། དེང་སྐབས་ཚང་མ་འགྱུར་ལྡོག་འགྲོ་བཞིན་པའི་དུས་ལ་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་བསམ་བློ་གསར་པ་ཞིག་གཏོང་དགོས། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་འདི་འདྲའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་ཅིག་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་འདི་གཏོར་བཅོམ་གྱི་དོན་དུ་སྤྱད་ན་ནི་དངོས་གནས་ཤིན་ཏུ་ཐབས་རྡུགས་ཡིན།

ངས་ཐེངས་ཤིག་ལ་དུས་རབས་འདིའི་ནང་དུ་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་ཏུ་གནས་ཚུལ་ཐབས་སྡུག་ཤོས་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་ཟླ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་དེ་རེད་ཅེས་བརྗོད་མྱོང༌། གང་ལགས་ཤེ་ན་གསར་བརྗེ་འདི་འབྱུང་བ་དང༌། གསར་བརྗེ་འདི་གནས་པའི་ཆེད་དུ་ཁྲག་གི་འགྲོ་གྲོན་མང་པོ་བཏང་ཡོད། དེ་ནི་མ་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་གཞིར་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཡང་གསར་བརྗེ་དེའི་ཚོད་ལྟ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱིས་མཇུག་འབྲས་ནི་ཡ་ང་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས་ངས་གདུང་སེམས་ཤུགས་དྲག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

སྤྱིར་བཏང་མཚོན་ཆ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་དུས་ལ་འཇིགས་སྐུལ་གྱིས་ (Detente) ཞེས་བཟང་པོ་འགའ་ཡང་བྱས། དེ་སྐབས་བྷར་ལིན་གྱི་གྱང་རྩིག་གཏོར་ཟིན་པ་དང༌། གུང་ཁྲན་གྱི་བཙན་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་འཐོར་ཞིག་སོང་ནས་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གཅིག་པུ་ལྷག་ཡོད། དེ་ནི་ང་ཚོ་ལ་གུང་ཁྲན་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་པས་ངའི་བསམ་ཚུལ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆས་རང་གི་ལས་འགན་སྒྲུབ་ཟིན་པས་ད་ཆ་དེ་དག་ང་ཚོ་ལ་དགོས་པ་མེད། ང་ཚོར་ན་ཚ་དྲག་པོ་ཞིག་ཕོག་ན་ང་ཚོ་ལ་སྨན་དགོས་ལ་ནད་བཅོས་པའི་ཆེད་དུ་དུག་ཀྱང་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོ་ན་ཚ་དྲག་ཚར་དུས་སྨན་དང་སྨན་འདི་རིགས་དགོས་པ་མེད་པས་ད་དུང་མུ་མཐུད་ཉར་ན་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡིན།

ད་ལྟ་དུས་ཚོད་བཟང་པོ་ཞིག་འཆར་བའི་དུས་འདིར་ང་ཚོས་བསམ་བློ་གཏིང་ཟབ་ཟབ་གཏོང་དགོས། ཐོག་མར་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་རིགས་མེད་པ་བཟོ་དགོས་པ་དང༌། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་དུ་དྲག་པོའི་རྟེན་གཞི་བཙུགས་པ་དེར་ཁེ་ཕན་ཡོད་མེད་ལ་བསམ་བློ་ཞིབ་ཏུ་གཏོང་དགོས། ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་གིས་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་གྲོས་འཆར་དེ་དམ་ལྷོད་གང་ལྟར་ཡང་ཡག་པོ་རེད། འོན་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་དེ་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་རེད།

འཇར་མན་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ངོས་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་འཆི་བ་ལ་འཇིགས་པ་དང༌། ཤར་ཕྱོགས་པ་རྣམས་འཇིགས་སྣང་མེད་པ་ཅི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་བྱུང༌། ངས་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་ཚོ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་དམག་དང་མཚོན་ཆ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ལ་དགའ་པོ་འདུག མཚོན་ཆ་དེ་དག་གིས་མིའི་སྲོག་གཅོད་པ་དང༌། དམག་འཁྲུག་གིས་དུས་མ་ཡིན་པའི་འཆི་བ་འཇིགས་སུ་རུང་བ་འོང་དུ་འཇུག་གི་ཡོད་པས་ཁྱེད་ཚོ་འཆི་བ་ལ་འཇིགས་སྐྲག་མེད་པ་འདྲ། ང་ཚོ་བོད་པ་ཚོ་ནི་དམག་མི་དང༌། དམག་དཔུང་དེ་འདིའི་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་བརྩི་ཡི་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོ་འཆི་བ་ལ་འཇིགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་ལན་བརྒྱབ་པ་ཡིན།

ངའི་བསམ་པར་བདེ་འཇགས་ཀྱི་མིང་ཐོག་ནས་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ནི་ནོར་འདུག་སྙམ། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འགལ་ཚབས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཡང་ད་དུང་ཁྲིམས་མཐུན་དུ་བརྩི་ཡི་འདུག དེ་ནས་དེ་དང་དུས་མཉམ་དུ་མི་མང་དུང་ཕྱུར་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ལ་མ་འོངས་པར་བརྒྱ་ཆའི་བརྒྱ་འགྲིག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡོང་གི་མེད་སྟབས། དེ་རྩིས་ཀྱི་རྩིས་བྱེད་པ་ཡང་དགོས་ངེས་རེད། འཛམ་གླིང་གཅིག་སྡུད་དམག་ཤུགས་དེ་གྲུབ་ཟིན་པས་གྷོལ་ཧཱ་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་དམག་ཤུགས་གཙོ་བོ་དེ་ཨ་རི་ནང་བྱུང་ངམ། མ་འོངས་པའི་དམག་ཤུགས་སམ་བདེ་འཇགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེ་ཆུང་ལ་མ་ལྟོས་པར་དྲག་ཤུགས་འདྲ་མཉམ་གྱིས་འཛུགས་དགོས་ལ། གཅིག་སྡུད་དམག་ཤུགས་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་མགོ་གཙོ་ཞིག་གིས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་དགོས། གང་ས་གང་ལ་དྲག་ཤུགས་འཛུགས་ཆོག་ཅིང༌། གལ་སྲིད་ང་ཚོའི་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་ན་རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ནང་དུ་འཁྲུག་རྩོད་སོགས་འཚེ་བའི་ལས་མི་ཡོང་བ་དང་ཕྱོགས་གཞན་ནས་དངུལ་ཆུད་ཟོས་དང་གཏོར་བཅོམ་གྱི་ལས་མང་པོ་སྐྱོབ་ཐུབ་པ་དང་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་འཇིགས་སྣང་ཉུང་དུ་འགྲོ་གི་རེད།

ང་ཚོའི་མི་འབོར་མང་དྲགས་པའི་དབང་གིས་འཛམ་གླིང་འདི་སྐྱོབ་མི་ཐུབ། ཚན་རིག་པ་ལྟར་ན་ད་ལྟའི་མི་འབོར་འཕེལ་ཚད་འདི་མུ་མཐུད་ནས་ཕྱིན་ན་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་དང༌། ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་ཉེན་ཚབས་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། ནང་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བཤད་ན་མིའི་སྲོག་ཟེར་བ་རྩ་ཆེན་པོར་བརྩི་བ་དེའི་ཆ་ནས་མིའི་སྐྱེ་སྒོ་འགོག་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། དེ་ནི་མི་གཅིག་གི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན། ཆེ་ས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་དུས་མི་མང་དྲགས་ནས་འཛམ་གླིང་འདིར་འཚོ་བ་མ་ལྡང་པར་གནས་མི་ཐུབ་པ་གསལ་པོ་རེད། འདི་ནི་མི་གཅིག་གཉིས་ཤིག་གི་གནད་དོན་མིན་པར་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཚང་མ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཡོད་སྟབས་ནང་པ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་ཀྱང་ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་འགོག་གི་ལས་དོན་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ངེས་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱས་འཛོམས་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་སྣོད་བཅུད། ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་སྟེང་བཀའི་ཕེབས་སྒོར། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་འདིར། ང་ཚོ་གནས་འཆའ་བའི་འཛམ་གླིང་འདི་ཉིད་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། གླིང་འདིའི་སྟེང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཧ་ལམ་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང༌། སྲིད་དོན་དང་དམག་དོན་གྱི་མཉམ་ལས་ཆིག་སྒྲིལ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཚོགས་སྡེ་མང་པོ་ཐོན་པ་དང༌། བཟོ་ལས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྣམ་པ་ཐོན་པ་སོགས་ཀྱིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་བས་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་འགྲུལ་བཞུད་སྟབས་བདེ་རུ་སོང་བའི་དབང་གིས་སྐད་རིགས་དང༌། རིགས་རྒྱུད། རྒྱང་ཐག་རིང་བ་སོགས་ཀྱི་གནའ་བོའི་འགོག་རྐྱེན་བཀག་རྒྱ་དེ་ཚོ་མེད་པར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་དེ་རིང་འདིར་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་དོན་ཡང་དེང་སྐབས་ང་ཚོར་ཁ་གཏད་གདོང་ཐུག་གི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་འཕྲད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་སྟེ། དཔེར་ན། མི་འབོར་ཚད་ལས་བརྒལ་ཏེ་འཕེལ་བ་དང༌། རང་བྱུང་གི་ཐོན་ཁུངས་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ། དེ་མིན་རང་བྱུང་གི་བཀོད་པ་ཉམས་རྒུད་ཇེ་ཆེར་སོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མཁའ་རླུང་དང༌། ཆུ་གཏེར་ལྗོན་ཤིང་སོགས་དང་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྲོག་རྩར་གྱུར་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྩི་ཤིང་སྲོག་ཆགས་ཚང་མ་མུ་མཐུད་གནས་མི་ཐུབ་པའི་ཉེན་ཁ་བཟོ་ཡི་ཡོད་པ་སོགས་ཡིན།

འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཚང་མའི་ངོས་ནས་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་གྱི་བསམ་བློ་རྣམ་དག་ཅིག་གཏོང་ཐུབ་ཚེ། དེང་སྐབས་ང་ཚོར་འཕྲད་པའི་དཀའ་ངལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ང་རང་ཚོས་ལས་དོན་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱང་རང་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཁེ་ཕན་དང༌། ཡང་ན། རང་གི་ནང་མི་དང་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་འབའ་ཞིག་གི་ཁེ་ཕན་ཆེད་དུ་མིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་སྤྱིའི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཆེད་དུ་ལས་དོན་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱེད་པ་ནི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཀ་བ་ཡིན། དེ་བཞིན་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་སྤྱོད་ཤེས་པ་དང༌། མི་རབས་རྗེས་མ་རྣམས་ལ་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་བ་སོགས་ནི་འཛམ་གླིང་སྣོད་བཅུད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པའི་བྱ་བ་ཡིན།

ངོས་རང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་གི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པའི་ཚོགས་འདུ་འདིར་རེ་འདུན་དང་སྤྲོ་སྣང་ཆེན་པོ་བཅངས་ཏེ་བཅར་བ་ཡིན། དེ་རིང་གི་ཚོགས་འདུ་འདི་རིགས་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྣམས་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་མཉམ་ལས་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་སྒོ་ཆེན་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་ཆེས་མཐོའི་ལྷན་ཚོགས་ (Earth Summit) ཀྱི་རེ་འདོད་ཐམས་ཅད་སྐོང་ཐུབ་པའི་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་ལྟ་བུ་ཞིག་མིན་ཡང༌། དེས་གླིང་འདིར་བྱས་རྗེས་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད།

དེར་བརྟེན། དེ་རིང་འདིར་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཞིག་གི་སྐུ་ཚབ་ཕེབས་ཡོད་པར་ངོས་རང་སེམས་གཏིང་ནས་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཁྱེད་རྣམ་པས་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁེངས་པའི་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་གནང་བཞིན་པ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ལས་འགུལ་འདི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཁོ་ནས་སྤེལ་དུས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། ད་ལྟ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་དངོས་གནས་སེམས་ཁུར་དང་ཤ་ཚ་ཡོད་མཁན་གྱི་མི་ཚོས་མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁྱེད་ཚོས་འབད་བརྩོན་གནང་བ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀར་ཡར་རྒྱས་ཕྱོགས་སུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུར་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། དེ་རིང་འདིར་བཞུགས་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཚང་མར་མི་སྒེར་ཇི་བཞིན་རང་རང་གི་དགོས་འདུན་དང་དམིགས་ཡུལ་རེ་ཡོད་ཀྱང༌། རང་རེ་ཐུན་མོང་གི་ངོས་ནས་སྤྱི་དོན་ལ་ནུས་པ་བཏོན་ནས་འབད་སྒྲུབ་མ་བྱས་ན། ང་ཚོའི་ཚོགས་སྡེའི་ལས་དོན་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཁབ་རྩེ་ཙམ་ལས་ཡོང་མི་ཐུབ།

ང་རང་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གཞིར་གྱུར་པའི་འཛམ་གླིང་འདིར་དགའ་ཞེན་ཡོད་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་འཛམ་གླིང་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན། འབྱོར་བ་ཆེ་ཆུང་དང༌། ཤེས་ཡོན་ཆེ་ཆུང༌། རྒྱལ་ཁབ་དང་ཆོས་ལུགས་འདྲ་མིན་གྱི་ཁོངས་སུ། བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་ཚང་མ་སྨྲ་ཤེས་དོན་གོ་བའི་འགྲོ་བ་མི་ཡིན་པ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།

ཚང་མ་བདེ་བ་འདོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར་མ་ཟད། ང་ཚོ་ཚང་མར་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཁེ་དབང་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁྱེད་རྣམ་པས་གཞི་རྩའི་ཐོག་འགྲོ་བ་ཀུན་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་ཚོར་ཐུབ་ན། ཁྱེད་རྣམས་ནས་ཁོང་ཚོར་ཤ་ཚ་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེའི་བློ་ཞིག་ཡོང་ངེས་མ་ཟད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པའི་བཅོས་མིན་གྱི་ལྷག་བསམ་ཞིག་ཀྱང་སྐྱེས་ངེས་ཡིན།

བྱམས་སྙིང་རྗེ་ནི་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ཤིག་དང་ཞི་བདེའི་མཐུན་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན། དེར་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། དེ་ནི་ནང་སེམས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་ཀྱང་ཡིན། ཆོས་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་ལ་དད་འདུན་ཡིད་ཆེས་བྱ་རྒྱུ་ནི་དེ་ཙམ་དགོས་གལ་ཆེན་པོ་མིན། མི་ཚང་མས་མིའི་རང་བཞིན་བཟང་པོ་ཡར་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

དེང་སྤྱི་ཚོགས་ཆེ་ཆུང་གང་དུའང་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུག་གི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེང་སང་ས་གནས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་འགོ་བརྩམས་པའི་བྱ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་དེས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོར་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད། དེ་བཞིན་ས་ཁུལ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནང་བྱུང་བའི་རྐྱེན་ངན་དེའང་མེ་སྟག་གིས་སྤང་ལྗོངས་བསྲེགས་པ་ལྟར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཉེན་ཡོད་པས་མེ་ཆུང་དུས་ནས་གསོད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་དང༌། རིགས་རྒྱུད་ཐ་དད། ལྟ་གྲུབ་མི་འདྲ་བ་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་མཚམས་དེ་ཚོས་ང་རང་ཚོ་ཐ་དད་དུ་གཏོང་འཇུག་མི་རུང༌། ང་ཚོས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་དང་གཡས་སྐྱོར་གཡོན་འདེགས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཞུགས་ན། གཞན་ལ་སེམས་ཁུར་དང་རོགས་རམ་བྱས་པ་འདིས་མཐར་ཐུག་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཡང་མཉམ་དུ་འགྲུབ་ངེས་ཡིན་པའི་གནས་ལུགས་གསལ་པོ་ཡོད།

རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། གླིང་འདིའི་སྟེང་དུ་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བའི་སྐྱེ་འགྲོ་སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་འདིས་ཁྱབ་ཡོད་པར་མ་ཟད། དངོས་པོ་ཕྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱབ་ཡོད།

ང་རང་ཚོ་གནས་འཆའ་བའི་སའི་གོ་ལ་ནས་བར་སྣང་གི་ཆར་སྤྲིན་དང་རྒྱ་མཚོ། རྩི་ཤིང་ནགས་ཚལ་དང་མེ་ཏོག་སོགས་ཚང་མ་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ལྟར། གལ་སྲིད་དེ་ཚོའི་བར་གྱི་བྱེད་ནུས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་བརླག་ཚེ། རང་རང་གི་འཚོ་ནུས་བྲལ་ནས་སྙིགས་རོར་འགྱུར་ངེས་ཡིན། ང་རང་ཚོས་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ལུགས་ལ་བརྩི་སྲུང་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེར་འཛིན་དགོས། ང་རང་ཚོས་དེའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལ་སྣང་ཆུང་བྱས་པ་དང༌། མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དེང་སྐབས་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་འཕྲད་ཡོད།

དཔེར་ན། དེང་སང་ལྷག་པར་དུ་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ལ་འཛེམ་བག་མེད་པར་བསྔོག་འདོན་བྱེད་བཞིན་པ་དང༌། ལྷག་པར་ས་འོག་སྣུམ་རིགས་དང་རྡོ་སོལ་སོགས་གང་བྱུང་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་ནི་སྐྱོ་གནས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། གལ་སྲིད་ད་ལྟའི་འཛད་སྤྱོད་ཀྱི་གོམ་བགྲོད་འདི་མུར་བསྐྱོད་ན། མཐའ་མཇུག་ང་ཚོའི་མགོ་ཐོག་ལ་དཀའ་སྡུག་སྣོད་བཅུད་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ང་ཚོས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་བར་མ་ཟད། འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལའང་བརྡབ་གསིག་བཏང་ཡོད།

ང་ཚོས་ཕན་ཚུན་སེམས་ཁུར་དང་ཕན་ཚུན་བརྩི་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་འདི་བསྐྱུར་ནས། ཕྱི་དངོས་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྟེང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་འཚོལ་སྒྲུབ་ཀྱི་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ང་རང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རང་གཤིས་བཟང་པོ་བརྩེ་སེམས་དང་བྱམས་པ། མཉམ་འབྲེལ་སོགས་རིང་དུ་དོར་ནས་ཆ་རྒྱུས་གང་ཡང་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་མགོ་འཁོར་ནས་དེ་ལས་བདེ་སྐྱིད་ཅིག་ཐོབ་རྒྱུའི་རེ་སྟོང་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་ནི་དངོས་གནས་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད།

ང་ཚོ་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པའི་འཕྲུལ་ཆས་མིན། ང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་དགོས། གལ་སྲིད་ང་རང་ཚོ་འཕྲུལ་ཆས་ཁོ་ན་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ང་རང་ཚོའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཏེ་བདེ་སྐྱིད་ཡིད་ཚིམས་པ་ཞིག་ཡོང་ངེས་ཀྱང༌། ང་ཚོ་ནི་རྡུལ་རྫས་ཁོ་ནས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མིན་པས། ཕྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་འདི་དངོས་གནས་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

གཞི་རྩའི་ཐོག་ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ལ་དགའ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། དཔྱིད་ཀ་འཆར་སྐབས་ཉི་མ་རིང་དུ་སོང་སྟེ་དྲོད་རླུང་གིས་དགུན་གྱི་གྲང་བ་སེལ་ཞིང༌། རྩི་ཤིང་དང་མྱུ་གུ་རྣམས་ཁ་འབུས་འགོ་ཚུགས་པ་དང་རང་རེའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཀུན་སྔོ་ལྗང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་རང་བཞིན་དགའ་སྤྲོའི་སྣང་བ་འཆར་བ་དང༌། ཡང་ནམ་དུས་སྟོན་གྱི་མཇུག་ཏུ། དབྱར་དུས་ཁྲ་ཐིང་ངེར་ཤར་བའི་མེ་ཏོག་རྣམས་རྙིང་པ་དང༌། ལྗོན་ཤིང་གི་ལོ་འདབ་རྣམས་ཀྱང་སེར་པོར་གྱུར་ནས་ས་གཞིར་ལྷུང་སྟེ་རང་རེའི་མཐའ་སྐོར་གྱི་ཁོར་ཡུག་རྣམས་སྐྱ་ཐེར་རེར་གྱུར་པ་དང༌། ལྗོན་ཤིང་རྣམས་ཀྱང་གཅེར་བུར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་གི་དགའ་སྤྲོ་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་གྱི་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་གང་ཞིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་ཅེ་ན། རང་རེ་ཚང་མ་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་དང་འབྲས་ལྡན་སྐྱེ་འཕེལ་གྱི་རྣམ་པར་དགའ་པོ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་འཐོར་ཞིག་དང༌། ཉམས་རྒུད། གཏོར་བརླག་བཅས་བྱུང་བར་མི་དགའ་བ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་ཡིན།

ཡར་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཞིག་འཚོལ་བ་ལ། ང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་དུ་གྱུར་པའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་འདིས་ཕྱོགས་གང་སར་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་དུ་གྱུར་བ་ཞིག་འབུལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་འདིའི་རིན་ཐང་ལ་བསྐྱར་དུ་གདེང་འཇོག་བྱེད་དགོས། སྲིད་དོན་ཐོག་ལ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་དགོས་ལ། ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡང་དགོས་པ་ཡིན། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་མེད་ན་ཚན་རིག་པས་འགྲོ་བ་མིར་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་འཕྲུལ་རིགས་གང་ཡིན་བླང་དོར་བྱེད་མི་ཐུབ། ང་ཚོས་ཁོར་ཡུག་ལ་རྨ་ཁ་ཆེན་པོ་བཟོས་པ་དེ་ཡང་བླང་དོར་ལ་རབ་ཏུ་རྨོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། དམ་པའི་ཆོས་ནང་བླང་དོར་གྱི་ཤན་མ་ནོར་བར་འབྱེད་རྒྱུ་འདི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་བརྩིས་ཡོད།

ཆོས་བྱེད་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལྷ་ཁང་དང་དགོན་སྡེ་བསྐྲུན་རྒྱུ་ཞིག་མིན་པར། ཆོས་བྱེད་པའི་དགོས་དོན་སྙིང་པོ་ནི་བྱམས་བརྩེ་དང་གཏོང་ལེན་བཟོད་པ་སོགས་མིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་འདི་ཡིན། འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་ལྟ་གྲུབ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་དམིགས་ཡུལ་ནི་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་དང་གཞན་དོན་ལ་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུ་འདི་ཡིན། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་ཞིག་ལ། སྐབས་ལ་ལར་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ང་ཚོས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ཕན་ཚུན་བར་རྩོད་རྙོག་དེ་བས་མང་བ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད། ཆོས་པ་ཚོས་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་རང་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་གནང་གལ་ཆེ།

ངོས་རང་ནས་མ་འོངས་པར་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་དམག་འཐབ་སྤངས་པའི་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད། སྔོན་དུས་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། གོ་མཚོན་སྤངས་པའི་ཞི་བའི་དབེན་གནས་ཤིག་དང་མི་རྣམས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་མཐུན་པོར་གནས་པའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཡིན། ང་ཚོའི་ཕ་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས་འདི་རྒྱ་མིས་བཙན་བཟུང་མ་བྱས་གོང་བོད་མི་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ལ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་སྲུང་འཛིན་དང་རྒྱུད་འཛིན་ཏན་ཏན་བྱས་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱི་བསླབ་ཁྲིམས་ཁག་གི་བླང་བྱ་ལྟར་དེ་སྔོན་བོད་དུ་བདག་མེད་བྱེས་འཚོའི་སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་གནོད་འཚེ་གང་ཡང་བྱས་མེད། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་ང་ཚོའི་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་རི་རྒྱ་བསྡམས་པའི་རྩ་ཚིག་བཀྲམ་ཡོད། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་རྩ་ཚིག་ཨང་དང་པོ་ཡིན་སྲིད།

བོད་མི་ཚོ་བྱིས་པ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་འདི་ང་ཚོའི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། འདས་པའི་དུས་རབས་གསུམ་ཙམ་རིང་དོན་དངོས་ཐོག་ང་ཚོར་དམག་དཔུང་མེད་ལ། དེ་སྔོན་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱིས་དམག་འཐབ་སྤངས་ཡོད་པ་རེད།

ངོས་ནི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁེངས་པའི་མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་ཅིག་བསྐྲུན་ཐུབ་རྒྱུར་རེ་བས་ཁེངས་ཏེ་ཡོད། ང་ཚོས་ཁོར་ཡུག་ཐོག་འཛིན་པའི་ལྟ་སྤྱོད་གསར་པ་འདི་ཡང་རེ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། ལོ་ངོ་བཅུའི་གོང་དུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ནི་སྤྱོད་ཀྱང་འཛད་ཐབས་མེད་པ་ཡིན་བསམ་སྟེ། བག་མེད་ལོངས་སྤྱོད་བྱས་པ་འདིས་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་ལ་མཇུག་འབྲས་ངན་པ་གང་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་བློ་ལ་འཁོར་ཐུབ་མེད། ཡིན་ནའང༌། དེང་སྐབས་གཞུང་སྒེར་གཉིས་ཀས་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་དང་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བར་སྣང་གི་ཟླ་སྐར་དེ་ཚོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཡང༌། ང་ཚོ་དངོས་སུ་དེར་བསྐྱོད་ནས་གཞིས་ཆགས་ཚེ། ང་ཚོར་མྱ་ངན་ཚད་མེད་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ངོས་ནས་རྟག་པར་རྩེད་མོ་དང་སྦྲགས་ཏེ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། སྔོ་ལྗང་དུ་གནས་པའི་ང་ཚོའི་འཛམ་གླིང་འདི་སྤྲོ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་རྟེན་གཞི་ཞིག་ཡིན་ལ། འདི་ཡི་ཚེ་སྲོག་ནི་ང་ཚོའི་སྲོག་དང༌། འདི་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་ནི་ང་ཚོའི་འབྱུར་འགྱུར་ཡང་ཡིན། དངོས་གནས་འཛམ་གླིང་འདི་ང་ཚོའི་སྐྱེས་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ལ། ང་ཚོ་ནི་ཕྲུ་གུ་ནང་བཞིན་ཁོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་ཚ་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཨོ་ཛོན་ (Ozone) རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཐོར་ཟད་སོགས་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་ངོས་ནས་ནུས་པ་བཏོན་ཀྱང་ནུས་པ་ཐོན་མི་ཐུབ། སྐྱེས་མ་ས་གཞི་རིལ་མོ་འདིས་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་ཆེད་ང་ཚོར་སློབ་སྟོན་ཡང་ཡང་གནང་གི་ཡོད།

ངོས་ཀྱི་བསམ་པར། ང་ཚོར་དྲང་ལྡོག་གང་ཐད་ནས་ཉམས་མྱོང་མང་པོ་ཐོབ་ཡོད་པར་བརྟེན། དུས་རབས་རྗེས་མའི་ནང་སྔར་བས་མཛའ་བརྩེ་ཞི་མཐུན་དུ་གནས་ཏེ། གནོད་འཚེ་ཁག་གང་ཐུབ་ཉུང་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཚང་མས་བརྗོད་ངེས་རེད་སྙམ། བྱམས་སྙིང་རྗེ་ནི་ཞི་བདེའི་ས་བོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དར་སྤེལ་དུ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན།

ངོས་རང་རེ་བའི་འོད་སྣང་གིས་ཁེངས་པ་དང༌། མི་རེ་རེའི་ངོས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོ་འདི་བཟང་པོའི་ལམ་དུ་འཁྲིད་རྒྱུའི་འགན་ལེན་བྱེད་ངེས་ཡིན་པར་ངོས་རང་ཡིད་ཆེས་ཡོད། རེ་སྨོན་ཡག་པོ་ཞིག་འཆང་བ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་སེམས་ཁུར་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། འགྲོ་བ་མི་ཐུན་མོང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་འདི་མི་སྒེར་རེ་རེས་མ་སྐུལ་དང་བླངས་ཀྱིས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་ཡུལ་དེའི་ཨ་མག་ཛམ་ས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་ཨིན་ཌིན་ཡ་ཚོ་མཉམ་དུ་སྐུ་པར་བསྒྲོན་པ་དང༌། ཁོང་ཚོས་བྱ་སྒྲོས་བརྒྱན་པའི་དབུ་ཞྭ་ཞིག་ཕུལ་བ་མཉེས་ཚོར་ཆེན་པོས་དགྱེས་བཞེས་དང༌། དེ་རྗེས་སྲང་ལམ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཉམ་ཐག་ཕྲུ་གུ་ཚོར་སྡོད་གནས་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་དམིགས་པའི་ལས་གཞི་ཞིག་གི་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་ལྟར་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེར་ཡོད་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཧ་ཅང་ངོ་མཚར་ཅན་ཞིག་ཏུ་མཇལ་ནས་དད་གུས་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞིབ་ཆ་ཞུ་མཁན་གསར་འགོད་པ་ཞིག་ཀྱང་གང་གི་མཛད་འཕྲིན་ལ་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་སྐྱེས། དེ་ཡང་ྋགོང་ས་མཆོག་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་ལྷན་འཛོམས་སུ་ཕེབས་ཞུགས་གནང་མཁན་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ཞིང༌། ལྷན་འཛོམས་ཐོག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩེ་གདུང་བྱེད་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་མཛད་པ་དང༌། རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོ་ཞིག་ཏུ་མི་སྟོང་ཕྲག་གསུམ་ལྷག་ཙམ་ལ་རང་གཅེས་འཛིན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་རྗེས་གྲོང་ཁྱེར་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་འབུལ་བཞེས་ཐོག་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེའི་སྐོར་གྱི་བཀའ་སློབ་དང༌། བྷ་རེ་འཛིལ་གྲོང་ཁྱེར་ཕོ་ཌོ་ཨལ་གྷི་རའི་ (Porto Alegre) ནང་མངའ་སྡེའི་འཐུས་མིའི་ལྷན་ཚོགས་སར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་བཅར་འདྲི་གནང་སྐབས་བོད་རང་དབང་ཐོབ་པའི་རྗེས་བར་བརྒལ་གཞུང་འཛིན་གསར་འཛུགས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆེན་པོའི་ཐུགས་འགན་ཚང་མ་བར་བརྒལ་གཞུང་འཛིན་པར་གནང་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་ནང་མང་གཙོ་གཙང་མ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཡོད་ལུགས་གསུངས་པ་དང༌། སྐབས་དེའི་ལྷན་ཚོགས་སར་ས་ཁུལ་སྤྱི་ཁྱབ་དང༌། ཕོ་ཌོ་ཨལ་གྷི་རའི་ཁྲིམས་དཔོན་ཆེན་མོ་བཅས་ཕེབས་ཡོད་ཅིང༌། འཐུས་མིའི་ལྷན་ཚོགས་སར་ང་ནང་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཐབས་བྱེད་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བོད་མི་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་ཆེས་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་རྣམས་དང༌། བོད་མིའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱང་ངེས་པར་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཁོ་ནའི་ཐོག་གནང་རྩིས་ཡོད་ལུགས་གསུངས་པ་དང༌། བོད་ནང་ཤེས་རིག་རྩ་མེད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པར་སྲུང་སྐྱོབ་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་འགན་འཁྲི་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་བཏང་བ་དང༌། རྒྱལ་དར་བསྒྲེངས་འཛུགས་སོགས་བྱས་ཡོད་པར་མ་ཟད། འཐུས་མྀའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་ཆེ་བ་ཞིག་ཕུལ་རྗེས་བོད་ནང་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་སླར་གསོ་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་ཡི་ཡིན་ཞེས་ཞུས། དེ་རྗེས་ས་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཆེད་ལྡེ་མིག་ཞིག་དང༌། གྲོང་ཁྱེར་དེའི་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ལེགས་སྐྱེས་བཅས་འབུལ་ལམ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་མི་མང་ལ་བཀའ་སློབ་དང་ཆོས་འབྲེལ་གནང་བར་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཨ་མེ་རི་ཀའི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་མཁན་གྲགས་ཅན་ཤ་རིའི་མེག་རན་གྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་སྣེ་ལེན་དང་འབྲེལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས། སྐབས་དེར་བྷ་རེ་འཛིལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་ཡུམ་དང༌། སྐུ་ཟླ་བཅས་ཕེབས་ནས་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གུས་བསུ་རྒྱས་པོ་དང༌། ཚང་མས་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས་མ་ཎི་གསུངས་པ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་གྱི་ཡུམ་ནས་ཁོང་གི་བུ་གཉིས་ཀྱི་དབར་མཐུན་ལམ་ཡོང་བའི་ཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རིའུ་གྲོང་ཁྱེར་ནང་ཡོད་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཕྲུ་གུ་བདུན་སྟོང་ཙམ་ཡོད་སར་གཟིགས་སྐོར་མཛད་དེ་ཨ་སྒོར་ ༢༠༠༠ གསོལ་རས་སྩལ་བ་མ་ཟད། ལོ་ལྟར་དཀའ་ངལ་སེལ་བའི་ཆེད་འགྲོ་གྲོན་སྣེ་སེལ་རེ་གཏོང་གནང་མཛད་རྒྱུའི་བཀའ་བཞེས་བསྐྱངས། དེ་བཞིན་བྷ་རེ་འཛིལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱབ་ཆེས་ཤོས་ཀྱི་གསར་ཁང་ནས་བཅར་འདྲི་ཞུ་སྐབས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ནང་རང་དབང་ཐོབ་ཐང་དང༌། དཔལ་འབྱོར་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཟུང་འབྲེལ་ཡོང་ཐབས་མ་ཟད། བསྒྱུར་བཅོས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུས་འཛམ་གླིང་གི་ཁོར་ཡུག་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་མེད་པ། དེ་བཞིན་འབྱོར་ལྡན་དང༌། འབྱོར་མེད་ཡུལ་གྲུའི་དབར་གྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐབས་ཁག་པོ་རེད། ཅེས་གསུངས།

ྋགོང་ས་མཆོག་བྷ་རེ་འཛིལ་ཡུལ་དུ་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་སྐབས་ཀྱི་སྐུའི་ཉེན་སྲུང་སྐོར་ལྷན་ཕེབས་ཨ་མེ་རི་ཀའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་རིན་ཆེན་དར་ལོ་ལགས་ཀྱིས་བརྗོད་དོན། ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་བྷ་རེ་འཛིལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྐུ་ཕྱྭའི་ཉེན་སྲུང་ཞུ་རྒྱུའི་ཐད་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་དབུ་ཁྲིད་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་བའི་བྱེད་སྒོ་ཆ་ཚང་ཞུས་སོང༌། ས་གནས་གཅིག་ནས་གཞན་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་སྐབས་སྦག་སྦག་བཅུ་དང༌། སྣུམ་འཁོར་ཆེ་བ་གཉིས་དང༌། ཆུང་བ་གཉིས་བཅས་ལྷན་བཅར་ཞུས་ཤིང༌། བྷ་རེ་འཛིལ་ནང་གི་གྲོང་ཁྱཻར་ཁག་གསུམ་གྱི་མི་མང་ཁྲི་ཕྲག་དང༌། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱ་སྐོར་ནས་ཁོར་ཡུག་ཚོགས་འདུར་ཕེབས་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་མི་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཞི་བདེ་དང༌། བྱམས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་མཛད་དེ་ཁ་སང་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཨར་ཅན་ཀྲི་ནའི་རྒྱལ་སར་ཞབས་སོར་འཁོད་ཡོད། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡུལ་དེའི་སྲིད་འཛིན་ཕོ་བྲང་དུ་སྲིད་འཛིན་མཇལ་འཕྲད་དུ་ཕེབས་པ་དང༌། ཚེས་ ༡༨ ཉིན་ཅི་ལིའི་སྲིད་འཛིན་མཇལ་འཕྲད་གནང༌།

ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཝེ་ནི་ཛུ་ལའི་རྒྱལ་ས་ཀ་ར་ཀར་ (Caracas) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། མགྲོན་བདག་ནས་ཕེབས་བསུའི་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་ཐོག་ཁོང་ཚོས་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྒེར་བདག་གཉེར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཆ་རྐྱེན་བེད་སྤྱད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་ངོ་མཚར་མཛད་འཕྲིན་དང་བོད་དོན་སྐོར་བཅས་གླིང་ཆེན་དེ་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་ཞུས་པ་མ་ཟད། ཚོགས་ཁང་ཞིག་ཏུ་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གནང་བར་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་དེ་སྐབས་སྔོན་དཔགས་ལས་བརྒལ་བའི་མང་པོ་འབྱོར་བར་ཡང་དེ་བསྟུན་ཚོགས་ཁང་ཕྱི་རོལ་དུ་བརྙན་འཕྲིན་འཕྲུལ་འཁོར་ཆེ་བ་ཁག་འགའ་ཤས་བཙུགས་ནས་ཚང་མས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་གསུང་སྒྲ་དངོས་སུ་མཐོང་ཐོས་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་གནང་བའི་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་གཞུང་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་གཉིས་བཅར་ནས་དགའ་བསུ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་གསུང་བཤད་རྗེས་གསར་འགོད་པའི་འདྲི་ཞུས་ཁག་ལ་བཀའ་ལན་དང༌། ཡང་དེ་རྗེས་གསུང་བཤད་ཚོགས་འདུ་ཞིག་བསྐྱངས་པ་དེར་ཡང་རིག་གཞུང་བློན་ཆེན་གཉིས་དང༌། དེ་གའི་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་བཅས་བཅར་ནས་ཆེ་བསྟོད་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་བཅས་ད་རེས་གོང་གསལ་རྒྱལ་ཁབ་བཞིར་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་གྱི་མཛད་འཆར་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་ཉིན་བསྟུད་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་དུ་བསྐྱངས་ནས་མཐོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ནས་གཤམ་འོག་མི་མང་དཀྱུས་མ་བར་གྱི་རེ་བའི་བསམ་པ་དོན་དང་ལྡན་པར་མཛད་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་དེ་ཁུལ་གྱི་མི་རྣམས་ཆོས་ལུགས་དད་སེམས་ཆེ་བས་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུའི་ཆ་ཤས་སམ་ན་བཟའ་ཚུན་ལ་ཐུག་རེག་གི་བྱིན་རླབས་ཐོབ་ཏུ་རེ་བས་ཕེབས་ཡུལ་གང་སར་འཚང་ག་འདུ་ལོང་གིས་ཁེངས་ཀྱང་བྱམས་བརྩེ་ཆེན་པོས་དེ་དག་ལ་ཐུགས་སུན་སྣང་གི་དགོངས་པ་རིང་དུ་དོར་ནས་བྱིན་རླབས་རེ་སྐོང་ཅི་འདོད་དུ་སྩལ་བའི་སྐྱེ་བོ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་སེམས་ལ་ཐར་པའི་ས་བོན་འགྲེམས་པར་མཛད་དེ་འཕགས་ཡུལ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཤར་ནུབ་རྒྱལ་ཁམས་ལྷ་ཡི་དགའ་ཚལ་དུ།།

ཞལ་དཀྱིལ་ཉི་མ་གཞོན་ནུའི་ཟེགས་མ་འབུམ།།

འཐོར་བས་མཐའ་དག་སྤྲོ་དགའི་པདྨོ་ནི།།

ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་དགའ་སྟོན་འགྱེད་ལ་ལྟོས།།

དུས་འགྱུར་རྣམ་རྟོག་མུན་པའི་ཁྲུན་ཐག་བརྒྱ།།

གཅོད་པའི་བདེན་ལུགས་སྟོང་གི་ལེགས་བཤད་མཚོན།།

འཕྱར་བས་ཚན་རྩལ་རིག་པའི་དེད་དཔོན་དག།

སྐྱེངས་པའི་གདོང་པ་དམར་པོའི་ཚོན་ལ་འདྲེས།།

དེ་བཞིན་གངས་དཀར་རྒུད་པའི་རྣམ་ཐར་ཡང༌།།

གསོང་པོའི་གཏམ་གྱི་རོལ་མོར་འདྲེན་བྱས་ཏེ།།

བདེན་རྒྱབ་རོགས་རེས་གསེར་གྱི་ཡོལ་ཀོ་ནི།།

སློང་བའི་ངང་ཚུལ་དུས་ཀྱི་གླེགས་བུར་གསལ།།

ལྟ་གྲུབ་རིག་པའི་མེ་ལོང་ཕྱི་བྱས་ཏེ།།

རྒྱལ་ཁམས་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ནོར་བུའི་མཛོད།།

བསྟབས་པས་དྲེགས་ལྡན་རལ་བའི་ལན་བུ་ཡང༌།།

དལ་གྱིས་ས་ལ་འཕོས་པའི་རྣམ་ཐར་བསྐྲུན།།

22 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༠༢ ནས་ ༢༠༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

23 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༣ ནས་༢༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

24 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༡༠ ནས་ ༢༡༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

ས་བཅད་གཉིས་པ།

འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་གཙོ་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་སོགས།

༡༽སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩིས་མཚོན་སྤྲེལ་ལོའི་ཚེས་བཅུའི་དུས་སྟོན་དང་ཨ་རིའི་གསར་ཤོག་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་རྩོམ།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་དཔུང་གཉེན་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་བལྟམས་པའི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ལ་བོད་ཕྱི་ནང་གང་སར་རྟེན་འབྲེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་བཞིན་པ་ལྟར། བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་ཞོགས་པ་ཕོ་བྲང་གཟིམ་ཆུང་དུ་སྔར་ལམ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་རྣམ་གྲྭ་ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་འདུས་ཚོགས་ནས་ལྷ་གསོལ་གསུང་ཆོག་དང་འབྲེལ་བའི་འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་བསྐྱངས་པར་གཙོ་བོ་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་དང༌། རང་གཞུང་གི་མཛད་གཙོ་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་སྦྲེལ་པོ། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཟུར་རྣམ་པ། གླིང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། ཁྲི་བྱང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་བཅས་སྐུ་བཅར་ཞུས་ཏེ་གུས་ཕྱག་དང་འབྲེལ་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟཻན་འདེགས་འབུལ་གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་བསྒྲིགས་པ་གནང༌།

འགན་འཛིན་དང་དྲུང་ཆེ་རྣམ་པ་སོགས་གཞུང་ཞབས་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ། དེ་བཞིན་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་སོགས་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ཆེན་གྱི་གཟབ་མཆོར་སྤྲས་ཏེ་བསྟན་སྲུང་དམར་ནག་གི་རྟེན་མཁར་དུ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་སྐུ་ཁམས་དང་མཐུན་པའི་སྐུ་རླུང་དར་ཆེན་དང༌། དབང་པོའི་གཞུ་རིས་ལ་འགྲན་བཟོད་པའི་དར་ལྡི་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒལ་བ་བར་སྣང་དུ་དཔྱངས་ཏེ། ཕན་བདེ་ལེགས་བཤད་གླིང་དགེ་འདུན་པ་བཞི་གྲྭས་རྒྱགས་རྔན་ལྷ་བསང་དང༌། གནས་ཆུང་དགེ་འདུན་བརྒྱད་གྲྭ་དང༌། མང་ཚོགས་བཅས་ནས་བསང་དང་གསེར་སྐྱེམས་ཀྱི་ཆོ་གའི་ཞལ་འདོན་འུར་འདོན་གྱིས་བསྟན་སྲུང་རྣམ་སྔར་གཏང་རག་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་པ་དང༌། བོད་རང་དབང་གི་བདེན་མཐའ་མྱུར་དུ་གསལ་བའི་འཕྲིན་བཅོལ་གསོལ་འདེབས་གནད་སྨིན་གནང༌།

ཕོ་བྲང་མཛད་སྒོ་དང་གཞུང་དམངས་བསང་གསོལ་གཟབ་རྒྱས་ཟིན་བསྟུན་ཚང་མ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གསུང་རར་ཕེབས་ཏེ་གཞུང་འབྲེལ་འཁྲུངས་སྐར་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་དབུ་ཚུགས། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་བས་རྒྱལ་གླུའི་རོལ་དབྱངས་བཏང་བ་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་བསྒྲེངས་འཛུགས་གནང༌། དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་བཞུགས་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེར་མལ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟཻན་འདེགས་འབུལ་གནང་སྟེ་རིམ་བཞིན་ཡབ་གཞིས་སྐུ་འཁོར་རྣམ་པ་དང༌། གཞུང་ཞབས་དྲུང་ཆེ་ཡན། ས་གནས་རྒྱ་གར་དཔོན་རིགས། ཚོགས་པ་ཁག་དྲུག་གི་འགན་ཁུར་བ་སོགས་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ།

ཟློས་གར་བས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བསྟོད་པ་དྲུག་ཅུའི་དབྱངས་སྙན་ཕུལ་བ་དང༌། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་ཕེབས། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་ནས་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་གསུང་བཤད་དང༌། ཚོགས་གཙོ་ནས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ་གནང་སྟེ་རྟེན་འབྲེལ་གསུང་བཤད་གནང༌། དེ་མཇུག་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་བ་དང༌། དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ། དྷ་ཤོད་བོད་ཁྱིམ། ས་གནས་ཡུལ་མི། བཞུགས་སྒར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་འབྱོར་ཁག་གཅིག་བཅས་ནས་མཉམ་གཞས་དང༌། འཁྲབ་གཞས་སོགས་གཟིགས་མོའི་ལེའུ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་གཟིགས་མོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བསུའི་ཐལ་མོ་ཡང་ཡང་བརྡབས་པ་དང༌། གཞུང་ནས་ལེགས་དར་གསོལ་རས་གནང་བ་བཅས་ནས་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་གྱི་མཛད་སྟོན་དགའ་སྤྲོའི་རྣམ་པའི་ཁྲོད་དུ་གྲོལ།

ཉིན་དེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་རྒྱ་གཞུང་དབང་འཛིན་པས་མང་ཚོགས་ལ་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་སྲུང་བརྩི་དང༌། དགའ་སྟོན་རྩམ་པ་གཏོར་བ་སོགས་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་སྔོན་ཚུད་བཙན་བརྡ་བཏང་བ་དང་འབྲེལ་དམ་བསྒྲགས་བྱས་རུང༌། སྔར་ལམ་འཁྲུངས་སྐར་སྔར་ལྷའི་རྟེན་ཁང་གནས་ཡུལ་དུ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་གཟབ་མཆོར་ལྡན་པའི་ངང་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་འཁྲུངས་གསོལ་རྟེན་འབྲེལ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་མ་ཟད། དགེ་འདུན་པ་གཉིས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་རེ་བསྒྲེངས་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་པའི་འབོད་ཚིག་ཤུགས་ཆེ་སྒྲོག་པ་དང༌། བསང་གསོལ་ཟིན་རྗེས་རྣམ་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བར་རྩམ་པ་གཏོར་རེས་བྱས་ནས་མི་ཚང་མ་དཀར་རྐྱང་དུ་གྱུར་བ་སོགས་གཡོ་མེད་ལ་རྒྱའི་རྣམ་པ་ཤུགས་ཆེར་མངོན།

རྒྱ་གཞུང་གིས་ཉེ་འཁོར་གྲོང་གསེབ་ཁུལ་ནས་ཆེད་བསྐོང་བྱས་པའི་སྤྱི་བདེའི་གསང་ཉུལ་མི་སྣ་དེ་ཚོས་གྲྭ་བཙུན་སོགས་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་འཛིན་བཟུང་བྱས། འོན་ཀྱང་མང་ཚོགས་ཚོ་དཔའ་ངར་ཞུམ་མེད་ངང་ལྷ་ས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་དུ་བསང་གསོལ་བྱེད་པར་བསྐྱོད་ནས་རྐང་བྲོ་གླུ་གཞས་དང༌། རྩམ་པ་གཏོར་བ་སོགས་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་རང་སེམས་ཀྱི་འདུན་པ་ཆེས་ཆེར་མངོན་པར་བྱས།

དེ་བཞིན་རྒྱ་བལ་ཁུལ་དུ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་ནས་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་གྱི་བསང་གསོལ་གཟབ་རྒྱས་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་པར་མཐོང་གྲོལ་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེས་གདན་དྲངས་ཏེ་མཇལ་དར་ཕུལ་རྗེས་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ངོ་སྤྲོད་དང༌། སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོས་སྐུ་པར་མཐོང་གྲོལ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་ཆེ་བསྟོད་བསྔགས་བརྗོད་དང་སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ཕྲག་བརྟན་པའི་སྨོན་འདུན་ཞུས་པ་སོགས་སློབ་ཕྲུག་དང་མི་མང་བཅས་ནས་གཞས་སྣ་ཁག་གཟིགས་འབུལ་དང༌། རྩེད་རིགས་འགྲན་བསྡུར་སོགས་བྱས་ནས་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩིའི་མཛད་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས་པ་དང༌། ས་གནས་ཁག་འགའ་ཤས་ནས་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་ལས་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར་སོགས་འཁྲབ་གཞུང་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཏེ་དགའ་སྟོན་ཡོ་ལང་ལ་མངོན་པར་རོལ།

ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་སྒྲུབ་བསྐྱངས་ཏེ་ཆོས་ཞུ་བ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་མཁན་ཟུར་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དང༌། དགེ་འདུན། བཙུན་མ། ཁྱིམ་པ་ཕོ་མོ་བཅས་མི་གྲངས་ ༢༠༠༠ བརྒལ་བར་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་བཀའ་དབང་འབྲིང་པོ་རྩ་དབང་དབང་བཞི་ལེགས་པར་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་འཁྲུངས་ཚེས་ཀྱི་དུས་ཆེན་ལོ་འཁོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྤྲེལ་ལོ་ནམ་ཤར་གྱི་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་དུ་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་གཟབ་རྒྱས་གནང་སྲོལ་ཡོད་པ་བཞིན། དུས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ནི་སྔར་བོད་རང་དབང་སྐལ་བཟང་གི་དུས་སུ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོའི་ཐུགས་རྗེས་འཚོ་བའི་གངས་ཅན་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ཆོས་རྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ནས་སྲུང་བརྩི་གཟབ་རྒྱས་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ངན་འབྲས་འོག་བོད་ནང་དུས་ཆེན་འདི་རིགས་རྩ་ཆད་དུ་སོང་བ་དང༌། འདི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ཚེས་བཅུའི་མཆོད་པ་ཙམ་ལས་སྔར་སྲོལ་ལྟར་དུས་སྟོན་གཟབ་རྒྱས་བསྐྱར་གསོ་མ་ཐུབ་པར་ལུས།

འོན་ཀྱང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་རླབས་ཆེན་ཐུགས་བསྐྱེད་མཛད་འཕྲིན་དང༌། ལྷག་བསམ་དད་འདུན་ལྡན་པའི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་དམ་ཚིག་ལ་གཡོ་བ་མེད་པའི་འབྲས་བུར་གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་སྒྲ་དབྱངས་གླིང་གྲྭ་ཚང་ནས་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་སྙན་སེང་དང་འབྲེལ་འདི་ལོ་སྤྲེལ་ཟླ་ཚེས་བཅུའི་མཆོད་སྤྲིན་མཛད་སྒོ་སྔར་ལམ་གཟབ་རྒྱས་ཤིག་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གྲྭ་སྒྲིག་གནང་ཞིང༌། ཞོགས་པར་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བརྙན་ཕེབས་བྱམས་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས་རྣམ་གྲྭས་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་འཛིན་དང༌། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་་དང༌། ཆོས་དོན་བཀའ་བློན་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། གནས་ཆུང་དང་ཚངས་པའི་སྐུ་རྟེན་རྣམ་གཉིས། རྣམ་གྲྭའི་དགེ་བསྐོས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས། ཟློས་གར་བས་གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་སྟེང་ནས་ཕེབས་བརྡ་རོལ་ཆ་བཏང༌། བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་བསྟུན་སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱི་མཁན་པོ་སྒོ་མང་བསྟན་པ་བསྟན་འཛིན་སོགས་བླ་སྤྲུལ་ཁག རྣམ་གྲྭ་ཆོག་ཞབས། གནས་གྲྭའི་དགེ་འདུན། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་གཉིས། བཀའ་བློན་ལས་ཟུར། སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་བཞུགས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་དྲུང་ཆེ་ཡན་བཅས་གྲལ་ལ་འཁོད། རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་བདག་བསྐྱེད་ཆོ་ག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་གསོལ་ཇ་བཞེས་བག་བཏེག་འབུལ། ཞལ་འདོན་ཚོགས་འབུལ་གྱི་བར་གསུངས།

དེ་ནས་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེས་སྔུན་བསུས་ཏེ་གསུང་རའི་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ལ་སྒྲོན་དར་ཕུལ། གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་འཆམ་ཚར་དུ་དངར་བ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་འཆམ་གཟིགས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས། སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དང༌། ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་སོགས་ནས་གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་ལ་སྒྲོན་དར་དང་འཆམ་པ་སོ་སོར་ལེགས་དར་བསྩལ། སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གིས་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་ངང་ནས་འཆམ་གྱི་དུས་སྟོན་ལ་ཅི་དགར་ལོངས་སུ་སྤྱད། དེ་ནས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་མདུན་དུ་གནས་ཆུང་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ་སྤྱན་འདྲེན་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ལ་སྒྲོན་དར་སྣ་ལྔ་སྩལ། གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས། ཆོས་སྐྱོང་ནས་རྟེན་ཁག་ལ་སྙན་ཤལ་དབུལ། ཞབས་སྟེགས་ཐོག་འཁོད། སྦུག་དམ་ལུང་ཞུ་དང༌། བཀའ་ཤག་གི་ལུང་ཞུ་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། མཛད་ཞབས་རྣམས་ནས་ཆོས་སྐྱོང་ལ་སྒྲོན་དར་ཕུལ་ཏེ་མཇལ་ཁ་ཞུས། བཀའ་ལུང་སྩལ། ཚོགས་ལས་བསྐྱངས། དེ་འཕྲལ་ཚངས་པ་དུང་ཐོད་ཅན་སྤྱན་འདྲེན་སྐུ་ཕེབས་ཀྱིས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་སྒྲོན་དར་སྣ་ལྔ་སྩལ། ཆོས་སྐྱོང་གཉིས་སྣེ་སྤྲོད་མཛད། ྋགོང་ས་ཆེན་པོས་བཀའ་ནན་རབ་བརྗིད་ཀྱི་དམ་བསྒྲགས་བསྐྱངས།

ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡུ་སྒྲོན་མ་ཐོག་ཕེབས་ཀྱིས་མཇལ་ཁར་བཅར། དེ་ནས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བརྙན་ཕེབས་བྱམས་ཐོག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་ཞབས་སྐོར་དུ་རྒྱལ་མཚན་དང་རུ་དར་གྱིས་སྣེ་དྲངས་ཏེ་ཆོས་སྐྱོང་གཉིས་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ། ཆོས་དོན་བཀའ་བློན། རྣམ་གྲྭ་དགེ་བསྐོས་བཅས་ནས་སྤོས་སྣེ་ཞུས་ཏེ་གདན་དྲངས། རིགས་ལམ་སློབ་གྲྭ་དང༌། རྣམ་གྲྭའི་ཉེ་མཚམས་སོ་སོ་ནས་ཚོགས་མཆོད་བཏེག་འབུལ། གར་པས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རོལ་ཆ་བཏང༌། ཞབས་སྐོར་གྲུབ་བསྟུན་ཆོས་སྐྱོང་གཉིས་ནས་ྋགོང་ས་ཆེན་པོར་མཇལ་དར་ཕུལ་བར་སྒྲོན་དར་ནང་མཛོད་སྩལ་ཏེ་ཆོས་སྐྱོང་སྐུ་སངས།

དེ་རྗེས་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་ཆོ་ག་མཇུག་བསྐྱངས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲུབ། སྐུ་རྟེན་རྣམ་གཉིས་དང༌། སྤྱན་འདྲེན་པ། འཆམ་པ་བཅས་གྲྭ་གྲངས་ ༥༠ སྐོར་ལ་མཇལ་ཁ་ཕྱག་སྲུང་སྩལ། གྲལ་ལ་འཁོད། གསོལ་ཇ་ཕེབས། སྐུ་རྟེན་རྣམ་གཉིས་ལ་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་གཡོགས་དར་བཅས་སྩལ། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ཕྱག་འཚལ་ཞུས། སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ་ཆོས་སྐྱོང་རྣམ་པ་བཅས་ནས་གུ་རུའི་མཐོང་གྲོལ་སྣང་བརྙན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་བྱམས་ཐོག་གཙུག་ལག་ཁང་ཁོར་ཡུག་ཞབས་སྐོར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ཕྱོགས་བཞིར་ཚོགས་ཀྱི་མཆོད་པ་འབུལ་གནང་མཛད། སེར་སྐྱ་མི་མང་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ། ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་དང༌། གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང༌། འབྲས་སྤུངས་བླ་སྤྱི་སོགས་ནས་བསྙེན་བཀུར་སྐུ་ཡོན་གཟབ་རྒྱས་འབུལ་ལམ་ཞུས་པ་བཅས་མཛད་སྟོན་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང༌། ཉིན་གུང་གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་ནས་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པར་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཤམས།

དེའི་གོང་དུ་བོད་ཚེས་ ༨ ཉིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་བཀའ་དབང་བཀའ་དྲིན་སྩལ་བ་དང༌། ཚེས་ ༡༠ ཕྱེད་ཡོལ་ནས་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་ལོ་རེའི་གུ་རུའི་འབུམ་ཚོགས་ཉིན་གསུམ་ཚུགས། བོད་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གནས་ཆུང་པེ་ཧར་ལྕོག་ཏུ་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དབུ་བཞུགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་ཆེད་གུ་རུའི་གསོལ་ཚོགས་གསུང་ཆོག་གནད་སྨིན་དང༌། བོད་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་སྔ་དྲོ་དཔེ་ཧར་ལྕོག་ཏུ་ཆོས་སྐྱོང་སྤྱན་འདྲེན་ལ་སྨིན་གླིང་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། གླིང་མཆོག་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་པའི་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་དང༌། སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པས་མཇལ་དར་ཕུལ། གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང༌། གྷིང་ཕོ་མོ། དཔའ་བོ་དཔའ་མོ། ཤ་བ། ཞྭ་ནག་སོགས་ཀྱི་བྱིན་ཆགས་པའི་འཆམ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་ལེགས་དར་བསྒྲོན། གནས་ཆུང་གྲྭ་ཚང་ནས་འཆམ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེའི་མང་ཚོགས་བཅས་པར་གསོལ་ཇ་ཞལ་ཏོག་གི་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང་བ་བཅས་ཚེས་བཅུའི་དུས་སྟོན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་གནང་སྒོ་ཁག་སྤྱི་སྒོས་བསོད་ནམས་རྒྱས་པའི་ཆ་རྐྱེན་འགྲོ་ངེས་བྱུང༌། ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཡོངས་གྲགས་བདུན་རེའི་བརྙན་དེབ་ (Newsweek) ཐོག་གངས་རིའི་སྐོར་གྱི་བཀའ་རྩོམ་མཛད་དོན།

བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་བོད་མི་ཚོས་གངས་རི་རྣམས་ནི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་གི་བསྟི་གནས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན། དཔེར་ན། ཨ་མདོ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་གངས་རི་ནི་རྨ་ཆེན་སྤོམ་རའི་བསྟི་གནས་སུ་འདོད་ལ། རྨ་ཆེན་སྤོམ་ར་ནི་ང་རང་སྐྱེས་ཡུལ་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་ལྷ་གཞི་བདག་རྩ་ཆེན་མང་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ཨ་མདོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྨ་ཆེན་སྤོམ་ར་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་སྡོངས་གྲོགས་དམ་པར་བརྩིས་ནས་ལོ་ལྟར་གནས་མཇལ་བ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྩ་ཆེའི་གངས་རི་དེར་འདུས་ནས་གནས་མཇལ་ཞུ་བ་ཡིན།

སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། གངས་ཅན་པ་ཚོ་རང་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་འཁོར་དུ་མུ་ཁྱུད་ལྟར་ཡོད་པའི་གངས་རིའི་རྩེ་མོར་འཛེགས་རྒྱུར་དགའ་སྣང་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་མི་བྱེད། དེ་ནི། གཅིག་བྱས་ན་རྩ་ཆེན་གྱི་ཡུལ་ལྷ་དེ་ཚོའི་བསྟི་གནས་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ཡང་སྲིད། ངའི་བསམ་པར་གང་ལྟར་ཡང་དེར་རྒྱུ་མཚན་རྣལ་མ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་སྙམ། བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་གངས་རིའི་ཉག་ག་དེ་ཚོར་འགྲོ་བ་ལས་གངས་རིའི་རྩེ་མཐོར་འཛེགས་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཆེར་མི་བྱེད། ལྷ་ས་བ་རྣམས་སྤང་རི་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲའི་རྩེར་འཛེགས་ནས་སྤྲོ་སྐྱིད་གཏོང་ཞོར་དུ་ལྷ་བསང་གཏོང་བ་དང༌། སྨོན་ལམ་རྒྱག་པ་སོགས་བྱེད་པ་ཡིན།

ང་ཚོ་བོད་མིའི་རྒྱུན་སྲོལ་ལ། གནས་སྐོར་པ་ཚོས་སྤང་རི་ཆུང་བ་དེ་ཚོ་ལ་ཚད་ཐོག་ཡོད་པའི་རྡོ་ཕུང་ལ་རྡོ་དཀར་ནས་རྡོ་མཆོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཕུལ་ནས་སྨོན་ལམ་རྒྱག་པ་དང་དེ་ནས་ཐོན་ཁར་ལྷ་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་ཀི་བསོ་འཐེན་པ་དང༌། ཡང་རྡོ་ལ་གསུང་རབ་དང་གཟུངས་སྔགས་མ་ཎི་སོགས་བརྐོས་པ་དག་རྡོ་ཕུང་ཐོག་གདན་དྲངས་ཏེ་དེའི་སྟེང་དར་ལྕོག་འཛུགས་པར་བྱེད། ཕྱི་སྣོད་བཅུད་ལ་བརྩི་མཐོང་བྱེད་པའི་རྒྱུན་སྲོལ་གྱི་ལྟ་སྤྱོད་འདི་ཚོས་ཕྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

དབེན་ཞིང་ཉམས་དགའ་བའི་གངས་རིའི་ཁྲོད་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་དེ་ཚོས་ཀྱང་ཡིད་བདེ་བག་ཕེབས་ཀྱི་སྤྲོ་སྣང་སྟེར་བ་དང༌། གང་སར་བདག་མེད་བྱེས་འཚོའི་སྲོག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་བག་ཡངས་ངང་འཚོ་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དབྱར་དུས་ཕྱུགས་རྫི་བ་ཚོས་གངས་རི་ལྷུན་པོའི་ཁོང་གསེང་ནས་སྐད་གསང་མཐོན་པོའི་གླུ་དབྱངས་བླངས་ཏེ་ཞི་བདེ་དང་རང་དབང་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད། ཡང་ནང་ཆོས་ནང་གསུངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པར་གང་ཡང༌། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལྟ་གྲུབ་ཉམས་སུ་ལེན་མཁན་གྱི་སྒོམ་ཆེན་ཚོ་ནི། རི་རབ་ཀྱི་ཁོང་གསེང་ལ་གནས་ཏེ་བར་སྣང་སྟོང་པའི་དབྱིངས་སུ་གཟིགས་བཞིན་སྒོམ་ལ་ཞུགས་སྐབས་ཉམས་རྟོགས་གོང་དུ་འཕེལ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་ཡོད།

རང་བྱུང་ནོར་བཅུད་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་སྣོད་ཀྱི་བང་མཛོད་འདིའི་ཐོག་འབྲོག་པའི་རྟ་ནོར་ལུག་གསུམ་ཁྱུ་དང་ཁྱུ་བྱས་ཏེ་འཚོ་སའི་རྩྭ་ཐང་ཡོད་པ་ལ། སྨན་པ་ཚོས་ཀྱང་དེ་ནས་སྨན་རྩྭ་སྣ་ཚོགས་བཏུས་ཏེ་གསོ་བྱེད་ཀྱི་སྨན་རིགས་སྣ་ཚོགས་སྡེབ་སྦྱོར་བྱེད།

དེར་བརྟེན་བོད་ཀྱི་གངས་རིའི་ལྷུན་པོ་དེ་དག་ནི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱང་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ནི། བོད་ཀྱི་སྲིད་པའི་གངས་རི་ཆེན་པོ་འདི་རྣམས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཆུ་བོ་མང་པོའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན། ཉེ་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་གླིང་ཕྲན་ཕྱེད་ཀ་དང༌། རྒྱ་ནག་ནང་ཆུ་ལོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡང་ངོས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་གངས་ཅན་ལྗོངས་རྒྱ་མིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་བཟུང་ཚད་ལས་འདས་པའི་ཤིང་ནགས་གཅོད་འབྲེག་བྱས་པ་དང༌། ཁོར་ཡུག་གཏོར་བརླག་བཏང་བའི་ངན་འབྲས་ཡིན།

ང་རང་ཚོ་གནས་འཆའ་བའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མཐོ་སྒང་འདིར་བོད་མི་ཚོས་བག་ཕེབས་བདེ་འཇགས་ངང་མི་ཚེ་སྐྱེལ་བའི་ཆེད་དུ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་ཕྱི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཉིས་ལ་རིན་ཐང་ཆེན་པོར་རྩིས་ནས་བརྩི་བཀུར་དང་བདག་སྐྱོང་གཅེས་འཛིན་བྱས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་ཁོར་ཡུག་གཏོར་སྐྱོན་བྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང༌། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་བླ་ན་མེད་པའི་ལྟ་སྤྱོད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་འཚེ་སྤོང་ཞིང་སྙིང་ནས་བརྩེ་བ་བྱེད་པའི་བསམ་བློ་འདི་དང༌། བོད་ཀྱི་སྲིད་པའི་གངས་རི་ཆེན་པོ་དེ་ཚོར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་འཚོ་ཞིང་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་འབུ་སྲིན་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཐོབ་ཡོད།

བདག་མེད་བྱེས་འཚོའི་སྲོག་ཆགས་དང༌། ནགས་ཀླུང་སྟུག་པོ། རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐོ་སྒང༌། ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་ཆུ་བོ། སྲིད་པའི་གངས་རི་སོགས་རང་བྱུང་གི་བཀོད་པ་དེ་ཚོར་སྲུང་སྐྱོབ་གཅེས་འཛིན་ཇི་ལྟར་བྱེད་འི་སྐོར་གླེང་ན། མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་ནི་ནང་སེམས་ལས་འབྱུང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། འཛམ་གླིང་འདི་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འདིའི་ནང་འཚོ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ཐུབ་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྱིའི་སེམས་ཁུར་ལེན་རྒྱུར་ཚང་མས་འབད་བརྩོན་གནང་དགོས་སྙམ། ཞེས་སྩལ།

༢༽ཧང་གྷ་རི་དང་ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡར་ཆིབས་བསྒྱུར།

ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཧང་གྷ་རི་ (Hungary) དང་ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ (Austria) ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ཀྱིས་སྔོན་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་འདེབས་ཞུས་དོན་བཞིན། ༡༩༩༢ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༩ སྔ་དྲོར་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་གནང་གིས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ཧང་གྷ་རིའི་རྒྱལ་ས་བྷོ་དྷ་པེ་སི་ཌར་ (Budapest) ཕེབས་ཞབས་བཀོད་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་ཚབ་གཉིས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས།

རིམ་བཞིན་ཧང་གྷ་རིའི་སྲིད་འཛིན་གཞོན་པས་གཙོས་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་དང་ལྷན་ཉིན་མོའི་གསོལ་ཚིགས་འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་ཤིང༌། རྒྱལ་སའི་རྩེད་རིགས་ཚོགས་ཁང་ཆེན་མོར་གདན་ཞུས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ་བསོད་རྒྱལ་རིན་པོ་ཆེས་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང༌། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེའི་སྐོར་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་བཤད་སྙིང་བསྡུས་ཐོག་མི་མང་དང་ལྷན་སྐར་མ་གཅིག་ཙམ་རིང་སྒོམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་ཧང་གྷ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ (Arpad Goncz) མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པ་མ་ཟད། དེར་བཞེངས་སྐྲུན་ཞུས་པའི་དྲན་རྟེན་མཆོད་རྟེན་ (Sandor Korosi (Soma) ཞེས་པར་རབ་གནས་དང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་མི་སྣ་ཁག་སོགས་མཇལ་འཕྲད་བསྐྱངས་པ་དང་རྒྱལ་སའི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་ལྔའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་འབྲེལ་མི་གྲངས་ ༢༠༠༠ སྐོར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་ཆོས་སྩལ་ཏེ་ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡར་ཕེབས་ཞབས་བསྐྱངས།

དེར་ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡའི་ལྷོ་ཕྱོགས་མངའ་སྡེ་ཀ་རན་ཊན་ (Karnten) གྱི་སྲིད་སྐྱོང་གཙོས་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་མང་པོ་དང་རང་རིགས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་བཅས་བོད་ནང་ལོ་བདུན་རྩོམ་པ་པོ་མཁས་དབང་ (Heinrich Harrer) གྱིས་འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འབྱེད་དང་ཁོང་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་པས་ཕེབས་བསུའི་གསུང་བཤད་རྗེས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་གྲུབ་བསྟུན་ས་གནས་དེ་གའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་གཞས་སྣ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པ་མ་ཟད། སུད་སི་ནས་ཆེད་དུ་བཅར་བའི་རང་རིགས་བྱིས་པ་ཚོས་བོད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གཞས་སྣ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་པར་དེར་ཡོད་ཚང་མ་ཡིད་མགུའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར།

དེ་ནས་གྲོང་ཁྱེར་སལ་ཛ་བྷག་ (Salzburg) ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་སྐྱོང་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་དང་འབྲེལ་བཞུགས་གནས་མགྲོན་ཁང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་མཚམས་ལུང་པ་འདྲ་མིན་གྱི་གཞོན་ནུ་སྒྱུ་རྩལ་རུ་ཁག་གཅིག་ནས་རོལ་དབྱངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཞུས།

གྲོང་ཁྱེར་དུས་སྟོན་ཐོག་གདན་འདྲེན་ཕེབས་ཞབས་སྐབས་མཛད་སྒོ་གཙོ་སྐྱོང་བས་ཕེབས་བསུའི་གསུང་བཤད་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་ཀུན་ཁྱབ་འགན་འཁྲིའི་སྐོར་ལས་བརྩམས་པའི་གསུང་བཤད་སྩལ། དེ་ནས་སལ་ཛ་བྷག་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཏན་གཞི་བྱས་པའི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ལྟེ་གནས་ཁང་དུ་དེ་གའི་ཚོགས་མི་དང་ཨོ་སེ་ཀྲི་རི་ཡའི་ནང་པའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་གསར་འགོད་མི་སྣ་དང་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་གཙོས་གལ་ཆེའི་མི་སྣ། ཕྱི་ནང་དད་ལྡན་ཁག་ལ་མཇལ་ཁ། གནའ་དེང་བོད་ཀྱི་པར་རིས་འགྲེམས་སྟོན་དབུ་འབྱེད་སོགས་ཡུལ་དེའི་མཛད་དོན་ཁག་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཏེ་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་ཚེས་ ༢༩ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་བཀོད།

ཙོང་ལ་སྒེག་ལྡན་བུ་མོའི་འགྲམ་པ་ནས།།

ཞི་བདེའི་འོད་དཀར་ཟླ་བའི་ཟེར་མ་འཕྲོས།།

ལྷ་ལྡན་ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་ཡིད་འོང་གང༌།།

ལུགས་གཉིས་ཆོ་ག་བརྩམ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས།།

འོན་ཀྱང་ཤར་ཕྱོགས་འབྱུང་པོ་གཡེན་ཁ་མས།།

དུས་ཀྱི་བགྲོད་པ་འགོག་པའི་ཐབས་བརྩམས་པས།།

རེ་ཞིག་འཕགས་ཡུལ་འཛིན་མའི་ལྟོ་བ་རུ།།

ཞབས་ཟུང་གསེར་གྱི་རེ་ཁ་མངོན་པར་བསྒྱུར།།

དེ་ཚེ་སྔར་སྲོལ་འཁྲུངས་ལྷའི་དུས་སྟོན་ཡང༌།།

ཤར་ནུབ་རིག་པའི་ཚལ་དག་བརྒལ་ནས་ནི།།

གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་གདུལ་བྱ་སྣ་ཚོགས་པའི།།

བསོད་ནམས་ཞིང་གི་ཉིན་མོ་གཅིག་པུར་གྱུར།།

གཞན་ཡང་ཧང་གྷ་རི་ཞེས་ཉམས་དགའ་ཞིང༌།།

རང་དབང་གསར་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་མེད་པ།།

དེ་ཡི་དད་ལྡན་འབུམ་ཕྲག་རེ་བའི་ལྟོར།།

ཟབ་གསུང་བདུད་རྩི་སྩོལ་ལ་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར།།

གཡས་འཁྱིལ་དུང་གི་ཁོག་ནས་བླངས་པའི་གླུ།།

བྱམས་བརྩེའི་རང་མདངས་གསལ་བའི་འགྱུར་ཁུག་ཅན།།

མཐའ་དག་རྣ་དབང་གསོ་བའི་བདུད་རྩི་རུ།།

འཕོ་བར་མཛད་པས་རྒྱལ་རྣམས་ཡིད་ཀྱང་མྱོས།།

ས་བཅད་གསུམ་པ།

དུས་དབང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཕེབས་བཞུད། གཞོན་ནུ་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་མཛད་སྒོ།

༡༽དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པ་དང་ཨུ་རུ་སུར་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ སྔ་དྲོ་བཞུགས་སྒར་ནས་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྦི་ལཱ་སི་སྤུར་ (Bilaspur) རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མགྲོན་ཁང་དུ་སིམ་ལ་ (Shimla) རྡོར་བྲག་དགོན་དུ་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས། དེ་ནས་སིམ་ལའི་ས་མཚམས་སུ་སིམ་ལ་རྡོར་བྲག་དགོན་གྱི་ཕེབས་བསུ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཟུར་ཉི་མ་བཟང་པོ་དང༌། སིམ་ལ་བཟོ་བདེ་མདའ་ཟུར་འཇམ་དབྱངས་དང༌། མི་འཐུས་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུའི་མཇལ་དར་ཕུལ། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཕེབས་བསུའི་རྒྱལ་སྒོ་ལྔ་དང༌། དགེ་འདུན། སློབ་ཕྲུག མང་ཚོགས་བཅས་པས་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་ཏེ་ཕེབས་བསུ་གུས་མཇལ་ཞུས། སྟག་ལུང་རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་གུས་བཏུད་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་སྤོས་སྣེས་གདན་དྲངས་ཏེ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། རྡོར་བྲག་ཐུབ་བསྟན་ཨེ་ཝཾ་ལྕོག་སྒར་གྱི་འདུ་ཁང་སྒོ་མཆོར་དུ་བཀྲ་ཤིས་བརྒྱད་པ་ཚར་གསུམ་དང༌། སྒོ་དབྱེའི་ཆོ་ག་གསུངས། འདུ་ཁང་རྟེན་གཙོར་སྙན་ཤལ་སྒྲོན་འབུལ། འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། སྟག་ལུང་རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང་འབྲེལ། དགོན་གནས་མདོར་ཙམ་དང༌། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཏེ་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གྱིས་གཙོས་བློན་ཆེན་བཅུ་སྐོར་དང༌། རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ཉིན་གུང་གསོལ་ཚིགས་ལྷན་དུ་བཞེས། འདུ་ཁང་ཚོགས་མགོན་དུ་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚོགས་འབུལ་བསྐྱངས། དེ་ནས་འཆམ་གཟིགས། གུ་རུ་མཚན་བརྒྱད་དང༌། སྤྲུལ་འཁོར་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་གར་འཆམ་རྡོར་བྲག་དགོན་གྱི་ཕྱག་བཞེད་ལྟར་སྤྲོས་འབུལ་ཞུས། སིམ་ལ་ཡུའུ་ཀོ་དངུལ་ཁང་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

དེ་ནས་སིམ་ལ་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭར་འཛིན་ཁང་དང༌། དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་རྩིག་གཞི་རྨང་རྡོར་བྱིན་རླབས་དང༌། ཉལ་ཁང་གསར་པ་དབུ་འབྱེད་དང་ཕྱག་ནས་སྩལ། དབུས་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་དྲུང་ཆེ་དང༌། རང་གཞུང་ཤེས་རིག་དྲུང་ཆེས་གསུང་བཤད། སློབ་སྤྱིས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། སློབ་གྲྭ་བས་གླུ་གར་གཟིགས་འབུལ་གྲུབ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། སློབ་གྲྭ་བའི་སློབ་སྦྱོང་གྲུབ་འབྲས་གང་ལེགས་ཡོད་པ་བཞིན་ད་དུང་ཤུགས་བསྐྱེད་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་མ་ཟད། ཤེས་ཡོན་གྱི་བེད་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་མི་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་སོགས་སྩལ།

ཕྱི་ཉིན་རྡོར་བྲག་དགོན་གྱི་བླ་གྲྭ་རྣམས་ནས་ཚེ་སྒྲུབ་ལྕགས་སྡོང་མའི་ཚེ་ཆོག་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུར། འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། དབུ་བཞུགས་རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ། ཞལ་འདོན་སྐུ་ཁྲུས་ནས་བཟུང་མཁའ་འགྲོའི་བསུ་བཟློག་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་དང༌། མདོས་རྫོང་གྲུབ་རྗེས། སློབ་དཔོན་ལྷར་བསྐྱེད་དང༌། རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནས་བརྟན་བཞུགས་དངོས་གཞིའི་གསོལ་འདེབས་མལ་ལྗགས་བཤད་དང་འབྲེལ་བའི་མལ། ཚེ་འགུགས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྟེན་སོགས་ཕྱག་རྒྱུན་ལྟར་རིམ་བཞིན་སྤྱན་ལམ་བསྟར། ཤིས་བརྗོད་སྐབས་སྲུང་འཕྲལ་ཞུས་ཀྱིས་རྩེ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཟོ་བདེ་འཇམ་དབྱངས་ལ་གཡོགས་དར་བཅས་སྩལ། ཀ་ཁྲི་སྒྲོག་སྟེ་བརྟན་བཞུགས་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

དེ་རྗེས་འདུ་ཁང་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་སྒྲུབ་དང༌། རྡོར་བྲག་བླ་བྲང་དང༌། མང་ཚོགས་སློབ་གྲྭ་བ་བཅས་ལ་རིག་འཛིན་གདུང་སྒྲུབ་ཀྱི་བཀའ་དབང་ལེགས་པར་སྩལ། འདུ་ཁང་སྒོ་མཆོར་དུ་ཞབས་སྟེགས་ཐོག་ཞབས་སོར་འཁོད། རྡོར་བྲག་དགོན་དང༌། སིམ་ལ་བཟོ་བདེས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ། མཇུག་ཏུ་སློབ་གྲྭ་བ་དང༌། མང་ཚོགས་ནས་གླུ་གར་བྲོ་གཞས་སོགས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་གྲུབ་པ་དང༌། དགོན་པའི་བཀའ་འགྱུར་ཁང་དུ་གནས་གཟིགས་དང་ཕྱག་ནས་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་རུམ་གདན་བཟོ་གྲྭར་གཟིགས་ཞིབ་ཕྱག་ནས་སྩལ།

ཚེས་ ༣ སྔ་དྲོ་སིམ་ལ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྦ་པ་ན་གར་ (Bhavnagar) གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་ཁུ་ནུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གོ་སྒྲིག་ལྟར་གསོལ་ཇ་བཞེས་བག་འབུལ་བཞེས། དེ་ནས་ཕེབས་ལམ་དུ་སྦ་པ་ན་གར་ཡུལ་མི་ནས་ཕེབས་བསུ་དང་འབྲེལ་སྐྱབས་ཞུས་བཞིན་ཕེབས་བཤོལ་གྱིས་སྐུ་ངང་བཞུགས་ཐོག་ཡུལ་དེ་ནས་ལོ་ལྟར་མི་གཉིས་གསུམ་འདྲེ་བརླམས་ལྟ་བུས་གཞུང་ཆུར་མཆོངས་ཏེ་འཆི་སྐྱོན་ཡོང་བཞིན་པ་སླད་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཐུགས་སྨོན་དང༌། ཡུལ་མི་དང་མཉམ་དུ་སྒྲོལ་མ་གསུངས་འདོན། ཡུལ་མི་རྣམས་ནས་སྒྲོལ་མ་དང་གཟུངས་སྔགས་རྒྱུན་འདོན་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་དང་ཕྱག་ནས་སྩལ། ཀར་ཆམ་ (Karcham) ས་གནས་སུ་དང་སློབ་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་དབུ་གུར་ལ་སྐུ་ངང་བཞུགས་དང་ལྷ་ཁང་དུ་ཞབས་བཅགས་ཕྱག་ནས་སྩལ། དེ་ནས་ཁུ་ནུར་རི་གོང་པིའུ་ (Reckong Peo) ཡུལ་གྲོང་ས་གནས་སུ་དགེ་འདུན་མང་ཚོགས་བཅས་པས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཀྱི་གུས་མཇལ་ལྟར་བསྒྲིགས།

ཚེས་ ༤ ཉིན་ཁུ་ནུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་ཐེངས་བཅུ་དྲུག་པ་བཀའ་དྲིན་བསྐྱངས་སླད་ས་གནས་སུ་ཆིབས་བསྒྱུར་ཞབས་སོར་འཁོད་གྲུབ་པ་ལྟར། སྔ་དྲོ་བཞུགས་ཡུལ་ཀལ་པ་ (Kalpa) གཞུང་མགྲོན་ཁང་ནས་ཕེབས་འཁོར་བཞུགས་ཏེ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་སྩལ་ཡུལ་རི་གོང་པིའུ་ས་གནས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱིས་སེར་སྦྲེངས་དང་སྤྱན་རྒྱ་སྤོས་སྣེ། དབུ་གདུགས་བཅས་ཀྱིས་གདན་དྲངས་ཏེ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་ཀྱི་དབུ་འབྱེད་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་གནང༌། གསུང་ཞབས་རྣམ་གྲྭ་སློབ་དབུ་དང་བཅས་པས་ཤིས་བརྗོད་གསུངས།

དེ་ནས་ཉེ་འཁྲིས་སུ་སྟོན་མཆོག་ཐུབ་དབང་གྲོང་ཁྱེར་མ་ཕི་ཊི་ ༤༥ ཡོད་པའི་སྐུ་ཚད་བྱོན་ལེགས་གསར་བཞེངས་ཀྱི་དབུ་འབྱེད་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་དང་རབ་གནས་བསྐྱངས། དེ་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་ས་ཆོག་བཞུགས་ཁྲིར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཁུ་ནུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྒ་བཤད་སྒྲུབ་སྤྲུལ་སྐུས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། དྲུང་ཡིག དངུལ་གཉེར་སོགས་མི་ལྔ་ནས་མཇལ་དར་རྐྱང་ཕུལ་གྱི་མཇལ་ཁ་ཞུས། གྲལ་ལ་འཁོད། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། ཞལ་འདོན་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་བདག་བསྐྱེད་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་མི་ཁག་བཅས་མི་གྲངས་ ༥༠ སྐོར་ལ་སློབ་མ་རྗེས་འཛིན་གྱི་གསུང་ཆོས་སྩལ། མལ་རྟེན་གསུམ་བཏེག དེ་རྗེས་ས་ཆོག་ཞལ་འདོན་མུ་མཐུད་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༥ སྔ་དྲོ་ཀལ་པ་ནས་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་རྫས་ལྔ་ལྷན་གནས་ཀྱི་ཞལ་འདོན་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ བར་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་དང་པོར་ཁུ་ནུ་དགེ་བཤེས་དཔལ་ལྡན་སེང་གེས་གདན་ཞུ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། དགེ་དགོན་ཆོས་འཁོར་གླིང་དུ་ཞབས་ཐང་མར་ཕེབས་ཏེ་བཞུགས་ཁྲིར་འཁོད་འཕྲལ་དགེ་བཤེས་དཔལ་ལྡན་སེང་གེས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་དང༌། བཞེས་འབྲས་ཕེབས། དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཡུལ་མི་ཁག་གཉིས་མཇལ་ཁ་ཞུས། དགེ་འདུན་ ༣༠ ཙམ་ཡོད་པ་དང་ལྷན་དུ་བསྟན་འབར་མ་གསུངས།

དེ་ནས་ཡང་ཐོག་ཏུ་དཔལ་ལྡན་སེང་གེའི་ཤག་ཏུ་ཞབས་འཁོད་ཀྱིས་གསོལ་ཇ་འབུལ་བཞེས་གྲུབ་པ་དང་ཕྱིར་ཕེབས། དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དུ་རྣམ་གྲྭ་ཆོག་གྲྭས་ས་ཆོག་གར་འཆམ་ལ་བཞུགས་འཇགས་དང༌། དེ་ནས་ཞལ་འདོན་འཕྲོས་རྣམས་ཆུ་ཚོད་ ༥ པ་བར་བསྐྱངས་གྲུབ་བསྟུན་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་ཀལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ལྷ་ཁང་དུ་ཞབས་སོར་བཀོད་དེ་གནས་འཛིན་ནས་མཇལ་ཞུ་དང༌། བཞེས་འབྲས་འབུལ་བཞེས། ཕྱག་ནས་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༦ སྔ་དྲོ་དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་དུ་ཡེ་ཐིག་གདབ་ཅིང་གསུང་ཆོག་དབུ་ཚུགས་ཏེ་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ བར་མཆོད་ཕྲེང་ཡན་གྲུབ། ཆུ་ཚོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་ཆོ་ག་འཕྲོས་རྣམས་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཀལ་པར་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས། ཚེས་ ༧ ཉིན་གསུང་ཆོས་བདག་བསྐྱེད་བུམ་པ་སྲུང་མའི་འཕྲིན་བཅོལ་བཅས་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ བར་དང༌། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ནས་༡༢ བར་ཆོས་ཞུ་བ་སྒ་བཤད་སྤྲུལ་སྐུ་དང༌། ཁུ་ནུ་བླ་མ་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཡང་སྲིད་སྤྲུལ་སྐུ། སྒོ་མང་འོས་སྤྲུལ། སེར་སྨད་ཚ་བ་འོད་ཟེར་སྤྲུལ་སྐུ། སེར་བྱེས་ཀེའུ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བླ་སྤྲུལ་དགེ་བཤེས། དགེ་བཙུན་ཕོ་མོ། ཁུ་ནུ་ཡུལ་མི་དང༌། གར་ཞ། སྤི་ཏི། ལ་དྭགས་པ། བོད་མི། ཕྱི་རྒྱལ་བ་བཅས་རིས་མེད་སེར་སྐྱ་ཉིས་ཁྲི་སྐོར་ལ་སྔོན་འགྲོའི་གསུང་ཆོས་སྤྱོད་འཇུག་བཤད་ལུང་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བཟོད་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས། དེས་ན་དཀའ་ཐུབ་ཞིག་པར་འགྱུར།། ཞེས་པའི་བར་སྩལ།

ཚེས་ ༨ ཉིན་གསུང་ཆོག་སྔ་ཉིན་ལྟར་དང༌། ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ནས་སྤྱོད་འཇུག་གསུང་ཆོས་ཁ་སང་གི་གསུང་མཚམས་ནས་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ བར་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་དང་པོ་ནས་ཆུ་ཚོད་ ༤།༣༠ བར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། བསམ་གཏན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལེའུ་བརྒྱད་པའོ། ཞེས་པའི་བར་སྩལ། དེ་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་དང༌། ཁུ་ནུ་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་མོང་ནས་འཕགས་བོད་ཆོས་རིག་འབྲེལ་བ་དང༌། དམིགས་བསལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་ཆོས་རིག་སྐོར་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་དབུ་འབྱེད་སྣང་གསལ་ཞལ་དབྱེ་མཛད་དེ་འཐུས་མི་ཁག་གི་གསུང་བཤད་ཟིན་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བཀའ་སློབ་སྙིང་དོན་ཚོགས་འདུའི་བརྗོད་གཞི་ལྟར་དཀའ་གནད་གསལ་རྟོགས་ཡོད་པ་བཞིན་སེལ་ཐབས་འབད་བརྩོན་གནང་ལུགས་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་མཐུན་འགྱུར་བྱེད་ངེས་པར་ཆོག་འཐུས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༩ ཉིན་གསུང་ཆོག་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ ནས་ ༡༢ བར་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༡ ནས་ ༥ བར་སྤྱོད་འཇུག་གསུང་ཆོས་གསུང་མཚམས་ནས་གསུངས་ཏེ་བྱང་སྡོམ་བཞེས། སེམས་བསྐྱེད་ཆོ་གས་བཟུང་བ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལེའུ་བཅུ་པ་སྨོན་ལམ་དང་བཅས་མཇུག་རྫོགས་པར་སྩལ། སྦྱིན་བདག་ནས་མལ་རྟེན་གསུམ་སྔ་རྗེས་འདེགས་འབུལ་ཞུས།

ཚེས་ ༡༠ ནས་སྟ་གོན་སྒྲུབ་ཆོག་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་ནས་ཆུ་ཚོད་ ༢ ཐོག་མཆོད་གར། ཡུལ་མི་མང་ཚོགས་སོགས་ནས་མཆོད་པའི་ཚུལ་དུ་གླུ་གར་བྲོ་གཞས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། ཆོས་ཞུ་བ་ཉིས་ཁྲི་བརྒལ་བར་དབང་གི་སྟ་གོན་གྱི་རིམ་པ་དང༌། བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པ། ཁྱིམ་པ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུ་བློ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཅས་སྩལ་གྲུབ་བསྟུན་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་རྡེབ་ར་ཇིས་གདན་ཞུ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཁོང་གི་ཁྱིམ་གསར་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད། བཞེས་འབྲས་སོགས་འབུལ་བཞེས་དང༌། ནང་མི་མཇལ་ཁ་ཞུས། དད་རྟེན་ལ་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་སྣང་བརྙན་ཞལ་ཐང་ཕྱག་དཔར་ཅན་གསོལ་སྩལ། དེ་ནས་ཀལ་པར་བཞུགས་གནས་སུ་ཕྱིར་ཕེབས་ཞབས་སོར་འཁོད་འཕྲལ། ཁུ་ནུ་བ་ལོ་ཐོ་རྩིས་པ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་མཇལ་བཅར་ལ་འབྱོར་འཁོས་ཞན་སྟབས་ཧིན་སྒོར་ལག་སྣེ་དང་བྱིན་རྫས་བཅས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༣ ཉིན་བཞིན་དབང་གི་སྒྲུབ་ཆོག་བསྐྱངས། ཆུ་ཚོད་དང་པོར་དབང་དངོས་གཞི་དབུ་ཚུགས་ཏེ་བྱིས་པ་ལྟར་འཇུག་པའི་དབང་བདུན་དང༌། དབང་གོང་མ་བཞི། གོང་ཆེན་གྱི་དབང་བཞི་པ་བསྣན་པ་བཅས་དང༌། སྡོམ་པ་ཉི་ཤུ་པ་དང༌། དུས་འཁོར་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལྗགས་ལུང་བཅས་ལེགས་པར་བཀའ་དྲིན་སྩལ་ཏེ་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་རྣམ་སྨིན་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པར་མཛད། དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གནས་ཡུལ་ལ་འོད་གསལ་གླིང་ཞེས་པའི་སྦུག་དམ་མཚན་བྱང་སྩལ།

དུས་འཁོར་ལྷ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་དུ་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་ཞལ་ཐང་དཔར་མ་ཕྱག་དཔར་ཡོད་པ་གཅིག་དང༌། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཞལ་ཐང་བྲིས་ལེགས་གོས་རྫ་མདོག་པདྨ་རྡོར་དྲིལ་གྱི་གོས་གཤམ་དང༌། ཞལ་ཕེབས་དང་བཅས་སྤུས་ལྡན་གཅིག་དང༌། གསུང་རྟེན་དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་ཆ་ཚང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་དཔར་བཅས་སྩལ།

ཁུ་ནུ་ཡུལ་ཁག་ཡོངས་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཕོ་དགོན་མོ་དགོན་བསྡོམས་ ༢༡ དང་ལྷ་ཁང་ཁག་བསྡོམས་ ༦༥ བཅས་ལ་ནང་རྟེན་ཐུབ་དབང་སྐུ་ཐང་དཔར་མ་རེ་དང༌། དུས་འཁོར་སྐུ་ཐང་དཔར་མ་རེ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་དཔར་རེ་བཅས་སྩལ།

མཛད་གསེང་དུ་ (Sunday Magazine) གཟའ་ཉི་མའི་བརྙན་དེབ་ཅེས་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ཨ་ཝི་རུག་སེན་ (Avirook Sen) མཇལ་བཅར་གྱིས་བཀའ་འདྲི་བཀའ་ལན་སྩལ་བ་གཤམ་གསལ།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ནས་ ༡༩༩༠ ལོར་འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ལྔ་ནས་བཅུའི་ནང་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་ཚོད་དཔག་གནང་ཡོད། ཚོད་དཔག་གནང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ཡིན་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ལོ་ཤས་ནང་གནས་ཚུལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་ཐེབས་སྲིད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལྷག་པར་དུ་ཨུ་རུ་སུ་ལྟ་བུ་དམར་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཨང་དང་པོ་དེ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ཚར་བ་རེད། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན། རྒྱ་ནག་མ་གཏོགས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མ་འཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ཚར་བ་རེད། ཡུལ་དེའི་ནང་དུའང་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་ཐད་ལ་མི་མང་གི་བློ་མོས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ངས་བྱས་ན། རྒྱ་ནག་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་དམངས་གཙོའི་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། དམངས་གཙོའི་འཐབ་རྩོད་ལས་འགུལ་དེ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་སྤེལ་བའི་སྨོན་ལམ་རྒྱག་གི་ཡོད། ལས་འགུལ་དེ་དྲག་པོའི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ཁ་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ན། མི་མང་གིས་སྡུག་པོ་མྱོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། གོ་གནས་མཐོན་པོར་སླེབས་པའི་བོད་མི་ཐེ་བའི་བོད་མི་མང་ཆེ་བས་རྒྱ་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་དགག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད། རྒྱ་མིས་བོད་མིའི་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲིད་བྱུས་གུ་ཡངས་ཤིག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཛིན་བསྡད་པའི་བརྡ་མཚོན་ཞིག་བཏོན་བསྡད་ཀྱི་ཡོད། འདིས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡོང་གི་རེད།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་བརྒྱུད་བོད་དེ་རྒྱ་མིའི་མངའ་འོག་ནས་ཐར་བའི་མངོན་རྟགས་ཤིག་གཟིགས་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ང་རང་སྒེར་ངོས་ནས་ཆ་བཞག་ན། དེ་འདྲའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མེད་ཅེས་བརྗོད་རྒྱུ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། ངའི་གྲོགས་པོ་འགའ་རེས་ཡ་མཚན་དངོས་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཡོད་པར་ཤོད་ཀྱི་འདུག

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་རང་གི་མི་མང་དང་ཡུན་རིང་ཞལ་གྱེས་ཏེ་བཞུགས་དགོས་གྱུར་བར་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ཆག་གཞིར་གྱུར་གྱི་མི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་འདྲ་རྩ་བ་རང་ནས་ཡོད་པར་བསམ་གྱི་མེད། སེམས་ཤུགས་ཆག་དགོས་དོན་མེད། ལོ་ན་ཧ་ཅང་མཐོན་པོར་སོན་པའི་རྒན་རབས་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རང་ཉིད་མ་ཤི་སྔོན་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཇལ་ཐུབ་ཨེ་ཡོང་སྙམ་པའི་སེམས་ཁྲལ་ཞིག་གཅིག་བྱས་ན་ཏན་ཏན་ཡོད་ཀྱི་རེད། སེམས་ཤུགས་ཆག་ཟེར་བ་ནི་སོ་སོ་སྒེར་ངོས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཤིག་རེད། འོན་ཀྱང༌། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་ཆ་བཞག་ན། དེ་འདྲའི་རིགས་རྩ་བ་རང་ནས་ཡོད་པ་མ་རེད།

གསར་འགོད་པས། གང་ཉིད་འབྱུང་འགྱུར་དུས་མི་རིང་བར་བོད་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་རྒྱུའི་དགོངས་བཞེད་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དངོས་འབྲེལ་བྱས་ན། ལོ་གཉིས་གོང་ངོས་རང་བོད་ལ་འགྲོ་འདོད་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་བཤད་པ་ཡིན། ངོས་རང་ད་དུང་ཡང་དུས་ཡུན་ཁྱུག་ཙམ་རིང་ལྟ་སྐོར་ལ་འགྲོ་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད། འདིས་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་ཕན་ཐོགས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། འདི་ངའི་བསམ་ཚུལ་ཡིན།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཕྱོགས་ཐོག་གི་ཐུགས་བསྐྱེད་དེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྷན་དྷི་མཆོག་གི་དགོངས་བཞེད་དང་ཧ་ཅང་མཐུན་གྱི་ཡོད་ཚུལ་སྐུ་ཉིད་རང་གིས་གསུངས་སོང༌། འོན་ཀྱང༌། ཁོང་གིས་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་གནང་ཡོད། བྱས་ཙང༌། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་སྟངས་ཐབས་ལམ་དེར་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཞིག་འདུག་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་བདེན་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དཔུང་འཛུལ་བྱེད་མཁན་དེ་མི་འདྲ་བ་རེད། དབྱིན་ཇི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པ་ལ་ཆ་མཚོན་ན། མ་མཐར་ཁྲིམས་ཞིབ་ལྷན་ཚོགས་ལ་རང་དབང་ཆ་ཚང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ནི་དབྱིན་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡོད། ང་ཚོར་ཆ་མཚོན་ན། དམར་པོའི་དབང་འོག་ཏུ་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་མ་རེད། རང་ལ་བདེན་པའི་ཁྲིམས་གཏུགས་བྱེད་པར་ཁྲིམས་ཁང་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཀྱང་མེད་ཅིང༌། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་དམར་ནས་ལྷ་སར་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྐབས་ངོས་རང་ཕྱི་ལོགས་སུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་རྗེས་ལས་འགུལ་བོད་ས་རང་ནས་བྱེད་ཐུབ་རེས་བོད་དུ་ཕྱིར་བསྐྱར་ལོག་བྱས་པ་ཡིན།

༡༩༥༦ ལོར་ངོས་རང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་དུས་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་ལྷུག་པོ་ཐེངས་གཉིས་བྱུང་ཞིང༌། ངོས་རང་ལའང་གྷན་དྷིའི་རྗེས་འཇུག་རང་བཙན་ལས་འགུལ་བ་རྙིང་པའི་གྲས་ནས་བཀའ་སློབ་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞུ་རྒྱུ་རག་སོང༌། ཁོང་ཚོ་ཚང་མས་ངོས་རང་བོད་ནང་ཕྱིར་ལོག་གིས་བོད་ས་རང་ནས་རང་དབང་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་འདུག རང་ཉིད་ནས་དེ་རང་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། དེར་དོན་འབྲས་སོན་པ་གང་ཡང་མ་བྱུང༌། མཐར་ ༡༩༥༩ ལོར་ཐབས་གཞན་མེད་པར་བརྟེན། རྒྱ་གར་ནང་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་བྱུང་བ་རེད།

གསར་འགོད་པས། རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་ལངས་ཕྱོགས་དེར་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡོད་དམ། ལྡི་ལི་གསར་པ་ནས་བོད་པར་འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་ཐོག་རོགས་རམ་བྱ་འདོད་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡོད་རུང༌། ཆབ་སྲིད་ཐོག་གང་ཡང་མི་སྨྲ་བར་སྡོད་པ་དེར་ཐུགས་མོས་ཡོད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རེད། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་སླེབས་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་ཞེད་སྣང་ཡོང་གི་ཡོད། མཁྱེན་གསལ་བཞིན། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་རྒྱ་གར་གྱིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། ད་ཆ་སྲིད་བྱུས་དེར་འགྱུར་བ་གཏོང་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད། འདི་ནི་དངོས་འབྲེལ་རེད། རྒྱ་གར་གྱིས་རྒྱ་མིའི་ཐོག་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་དོགས་ཟོན་ཆེ་དྲགས་པ་རེད།

གསར་འགོད་པས། ལི་ཕང་ལྡི་ལིར་འཚམས་གཟིགས་སུ་འབྱོར་སྐབས་བོད་མི་ངོ་རྒོལ་བ་ཚོར་ཉེས་རྡུང་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཏང་བར་དགོངས་ཚུལ་གང་ཡོད་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། རེད། ལི་ཕང་ལྡི་ལིར་འབྱོར་སྐབས་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོར་ཉེན་རྟོག་པའི་ལག་ནས་ཉེས་རྡུང་ཕོག་པར་བརྟེན། བོད་མི་ཚོར་སེམས་སྡུག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ང་རང་ལའང་དེ་ག་ནང་བཞིན་བྱུང༌། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོས་མནོ་བསམ་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་གཏོང་དགོས་པ་ལས་ལམ་སེང་ཁོང་ཁྲོའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ན་མི་འགྲིགས། རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེར་དོ་ཕོག་འགྲོ་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། འདི་སྐོར་ངས་བོད་པའི་གཞིས་གྲོང་ས་གནས་ལྡི་ལིར་བཤད་རྒྱུ་བྱུང༌། བོད་པས་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་ལ་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རྒྱ་མི་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་དང་གཅིག་པ་རེད།

གསར་འགོད་པས། སྐུ་ཉིད་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཕྱོགས་དབུ་ཁྲིད་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་པ་རེད། འདིའི་གོ་དོན་གང་ཉིད་ཆབ་སྲིད་པ་ཞིག་ངེས་པར་ཡིན་དགོས་པ་རེད། ཆོས་སྲིད་གཉིས་མཉམ་དུ་འགྲོ་ཐུབ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་ལ་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མེད། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ལས་འགུལ་འདི་ནི་ཆོས་དང་ཆབ་སྲིད་གཉིས་ཀའི་དོན་དག་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ནང་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ལས་འགུལ་འདིར་འགལ་འདུ་ཞིག་ཡོད་པར་དྲན་གྱི་མེད། འདི་ནི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པར་མཚོན་གྱི་ཡོད། ཡང་ངས་ལས་འགུལ་ག་རེ་བརྩམས་ཀྱང་ཆོས་ཕྱོགས་ཉམས་ལེན་གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སོ་སོའི་ཀུན་སློང་གཙང་མ་དང་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན༌།

ཕྱིན་ཆད་ལས་ཀ་ག་རེ་བྱས་ཀྱང་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་རྗེས་ངས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གང་ལའང་ཐེ་བྱུས་བྱ་རྒྱུ་མིན་ཞེས་སྔོན་མ་ནས་བཤད་ཚར་བ་ཡིན། ངོས་རང་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཞིག་དང༌། ཡང་ན་ནང་པའི་དགེ་སློང་སྙོམས་ཆུང་ཞིག་བྱས་ཏེ་སྡོད་ཀྱི་ཡིན།

གསར་འགོད་པས། བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཆེད་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་བསམ་ཚུལ་མང་དག་ཅིག་བསྡུ་རུབ་གང་འདྲ་གནང་གི་ཡོད་མེད་དང༌། ནུབ་ཕྱོགས་པས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་འདུག་གམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། དེ་ག་རང་འདུག རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་ང་ཚོའི་ཆེད་གྲོས་ཚོགས་ནང་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ང་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་མང་ཙམ་དགོས་ཀྱི་འདུག གལ་ཆེ་ཤོས་ལ་བོད་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ནས་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། བོད་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ནི་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ལྟ་བུ་རེད།

ངོས་རང་ག་དུས་ཡིན་རུང་གཞུང་བརྗེ་པོ་ཐེབས་ཏེ་གསར་པ་སླེབས་སྐབས་སུ་སྲིད་བློན་མཚན་ཐོག་ཕྱག་བྲིས་ཕུལ་གྱི་ཡོད། སྐུ་ཞབས་མོ་ར་འཇི་དྷི་ས་ཧི་མཆོག་སྲིད་བློན་གནང་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་དང་བོད་གཉིས་བྱང་ཆུབ་ལྗོན་ཤིང་གཅིག་གི་ཡལ་ག་གཉིས་ལྟ་བུ་རེད། ཅེས་ངོས་རང་ལ་བཀའ་ཡིག་གནང་མྱོང་ཡོད། ཁོང་གི་འགྲེལ་བཤད་དེ་ལ་གོ་དོན་གཏིང་ཟབ་ཡོད། བོད་དུ་ནང་ཆོས་དར་བ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་འགོ་འཛུགས་བྱུང་བ་རེད། ང་ཚོ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། ནང་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཐའེ་ལན་ཌ་དང༌། འབར་མ། ཤི་རི་ལངྒ་བཅས་ཚང་མའི་ཁོངས་ནས་བོད་པས་རྒྱ་གར་ནས་དར་བའི་ཆོས་ལུགས་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་གཙོ་བོ་ཆགས་པ་རེད། བོད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། མི་ཚེ་སྐྱེལ་སྟངས་ཚང་མ་རྒྱ་གར་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་བའི་གོམས་གཤིས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད།

གསར་འགོད་པས། ང་ཚོས་སྐུ་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་གང་འདྲ་ཞིག་ཞུ་དགོས་རེད་དམ་ཞུས་པར།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ག་དུས་ཡིན་རུང་གད་མོ་བགད་བསྡད་མཁན། འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད། ཅེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༤ ཉིན་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་དག་སྣང་གསང་བ་རྒྱ་ཅན་ལས། སྒྲོལ་དཀར་ཡིད་བཞིན་འཁོར་ལོ་ཚེ་སྦྱིན་མ་གཙོ་འཁོར་གསུམ་གྱི་དབང་སྒྲུབ་དང༌། ཚེ་དབང་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་སྩལ་ཞིང༌། ད་ལམ་ཁུ་ནུའི་ཡུལ་འདིར་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་ཆེན་སོགས་ཆོས་འབྲེལ་ཉན་བཤད་བྱས་པ་སྐལ་བཟང་དོན་དང་ལྡན་ཞིང༌། ཡུལ་ཁམས་འདིར་ཆོས་ལུགས་གཅིག་ནས་གཞན་གཅིག་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་མིན་པར་སྔར་ནས་ནང་ཆོས་ལ་དད་པ་དག་སྣང་དང༌། སློབ་གཉེར་ཉམས་ལེན་ཡོདཔ་ཞིག་ཡིན་རུང༌། བར་སྐབས་ཉམས་ཆག་སོང་བ་སླར་གསོའི་ཆེད་ད་ལམ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་འདིས་འགོ་ཚུགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན།

སླད་ཆོས་ལ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཕན་པར་ཆོས་ཤེས་དགོས་པ་གལ་ཆེ་བས་བླ་མ་དགེ་བཤེས་སོགས་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས་མཁན་ལ་དྲིས་བཤད་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། ད་ཕན་གདན་ས་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མུས་རྣམས་ནས་མུ་མཐུད་ཧུར་བསྐྱེད་དང༌། ད་དུང་གང་མང་སློབ་གཉེར་ལ་བསྐྱོད་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་མ་འོངས་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་དང༌། རང་ཡུལ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་ངེས་པར་བྱེད་དགོས་ཞེས་དང༌། ད་ལམ་འབུལ་དངོས་རྣམས་ཕྱིར་སློག་སྩལ་ཏེ་རྗེས་ལོ་ནས་ལོ་ལྟར་སྟོན་མཆོག་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་དུས་ཆེན་ས་ག་ཟླ་བ་དང༌། དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གྱི་དུས་དྲན་བོད་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་དགེ་བཙུན་སོགས་ཚོགས་འཛོམས་ཐོག་དུས་འཁོར་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་འབྲེལ་བའི་དུས་འཁོར་སྔགས་འདོན་གསོག་བཅས་རྣམ་དཀར་དགེ་ཚོགས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོའི་བཀའ་སློབ་དང༌།

བོད་འབྱོར་རྣམས་ལའང་ད་ལམ་ཆོས་ཞུར་བཅར་འབྱོར་ཐུབ་པ་བསྐལ་བ་བཟང་ཞིང༌། ལོ་མང་རང་ཡུལ་དུ་དཀའ་སྡུག་ཅི་ཆེ་བྱུང་རུང༌། དད་དམ་གཡོ་མེད་དུ་གནས་པ་བསྔགས་འོས་སུ་གྱུར། མ་འོངས་བདེན་མཐའ་གང་མྱུར་ཇེ་གསལ་ཡོང་ངེས་ལ་བློ་སྤོབས་མི་ཆུང་བར་བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་དགོས། དོན་མེད་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་སུ་འགྲོ་གཞི་མྱོས་ཆུ་འཐུང་བ་དང༌། རྒྱན་འཛུགས་རྩེད་རོལ་སོགས་མ་རབས་ངན་ལང་གི་སྤྱོད་ཚུལ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་ལ་དོ་བརྩོན་འཐུས་ཤོར་མེད་པ་བྱེད་རྒྱུ་དང༌། འགན་བབས་ལག་རྩལ་རིགས་ཅི་ཤེས་གང་ཤེས་རང་འགན་འཁུར་ཐུབ་པ་ངེས་པར་བྱེད་དགོས། མདོར་ན་རང་གཞན་ཕན་བདེར་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་མི་བཟང་པོ་ཡ་རབས་སྤྱོད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས་ཞེས་ཐུགས་བརྩེའི་བཀའ་སློབ་ཟབ་མོ་ནན་ཏན་སྩལ།

དེ་རྗེས་མདོ་ལུགས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་དང་འབྲེལ་བླ་མཆོད་ཚོགས་མཆོད་འབུལ་གཤོམ་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་སྦ་པ་ན་ཀར་མགྲོན་ཁང་དུ་ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས་དང༌། རི་ཁུག་གློག་ཁང་ལ་གཟིགས་སྐོར་བསྐྱངས། དེ་ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ནར་ཀན་ཌར་གཞུང་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཞག་མཛད། ཕྱི་ཉིན་སྔ་དྲོ་ནར་ཀན་ཌ་ (Narkanda) ནས་ཕེབས་ཐོན་གྱིས་ཨུ་རུ་སུར་ཆིབས་བསྒྱུར་དགོས་སྟབས་ལྡི་ལིར་ཕེབས་འཁོར་ཐོག་ཐད་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་དེ་སྔའི་ཨུ་རུ་སུའི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཐོབ་བཞེས་མཁན་སྐུ་ཞབས་གྷོར་པ་ཅོབ་ (Gorbachev) དང་མཛའ་བཤེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་མཇལ་འཛོམས་ཐེངས་དང་པོ་དེ་གནང་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཁོང་ལ་བོད་ལུགས་ཀྱི་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་ཞིག་བསྒྲོན་པ་གནང་ནས་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་སྔོན་ཨུ་རུ་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་གནང་སྐབས་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་ཐབས་མེད་པར་ཞི་བའི་ལམ་ནས་མི་མང་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་བཅོས་བསྒྱུར་ཆེན་པོ་གནང་བར་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ལུགས་དང༌། ཁོང་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་བཅས་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུས་པ་དང༌། ཁོང་གིས་ཀྱང་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་རླབས་ཆེན་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་དགོངས་པར་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས།

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེར་སྨན་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་ཞེས་པའི་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་བའི་ནང༌། ཉེ་ལམ་འཛམ་གླིང་གི་འཕོ་འགྱུར་ཆེ་ཤོས་འགྲོ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོར་ངོས་རང་བཅར་ཐུབ་པར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང་ཞེས་དང༌། གསར་དུ་རང་དབང་ཐོབ་པར་དགའ་སྤྲོ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ནི་སྨོས་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་བ་གསར་པ་འདིའི་ནང་དམག་འཁྲུག་དང་དྲག་རྩུབ་ནི་ཕན་ཚུན་མཐུན་འགྲིག་ཡོང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་ཁས་ལེན་མེད་ཅིང༌། དེར་བརྟེན། ཚང་མས་རེ་འདུན་ཙམ་མིན་པར་དམག་འཁྲུག་དང་དྲག་རྩུབ་འགོག་པའི་འགན་ཆེན་པོ་འཁྱེར་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་མཛད། དེ་ནས་ལྡི་ལི་བརྒྱུད་བཞུགས་སྒར་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

༢༽གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཆེན་དང་སོག་པོའི་ཡུལ་ཁག་གསུམ་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བརྒྱད་པ་ཚུགས་རྒྱུར། ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན། ཆུ་ཚོད་༩ ཐོག་དྷ་ས་ཤེས་རིག་ཟློས་གར་ཚོགས་ཁང་དུ་ཚོགས་ཆེན་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་ཞབས་སོར་འཁོད། ཟློས་གར་བས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་གླུ་དང༌། གཞོན་ནུའི་མཐུན་གཞས་བཏང༌། སྐུ་སྲོག་དོར་བའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རྗེས་དྲན་མྱ་ངན་གུས་བཏུད་ངག་བཅད། བོད་ཀྱི་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས་ནས་གཞོན་ནུའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་དང༌། བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་དོན་དུ་རང་སྲོག་ཚུན་བློས་བཏང་གིས་རྒྱ་མིའི་བཙོན་ཁང་ནང་མནར་གཅོད་སྡུག་སྦྱོང་མྱོང་བཞིན་པའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་མཚོན་སོགས་བྱ་དགའ་གནང༌།

དེ་རྗེས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང༌། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་གཉིས་ནས་གསུང་བཤད། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཁྱེད་ཚོས་ཚོགས་བཞིན་པའི་ད་རེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་འདི་དོན་སྙིང་ལྡན་ཞིང་དོན་གོ་ཆོད་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་སྨོན་དང་ཆབས་ཅིག་ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འདས་པའི་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་རིང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ན་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོའི་འོག་ང་རང་ཚོ་མི་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་སྲོག་འཚོ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཕྱི་ནང་གང་སར་གཡོ་འགུལ་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། འདས་པའི་ཉམས་མྱོང་གཞི་ལ་བཞག་པ་དང༌། འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་འགྲོས་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོས་ཚོད་དཔག་གང་ལ་གང་འཚམས་བྱེད་ཐུབ་པའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་པས་ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘བོད་མིས་ནུས་པ་བཏོན་མ་བཏོན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་འགྲོས་འདི་ང་ཚོའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། ང་ཚོས་ནུས་པ་ཐེག་ཚོད་ཀྱི་རིགས་གང་འཚམས་བསྒྲུབས་ཡོད་ཀྱང༌། ད་དུང་གང་ལ་གང་འཚམས་འཐུས་ཤོར་གྱི་མེད་དམ་བསམ་ནས་བློ་གཡེང་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་ཧ་ཅང་གི་ཐབས་སྡུག་རེད༌།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ང་རང་ཚོས་རང་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་པ་འདི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་རེད། བོད་ནང་མི་ལ་མནར་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རིག་གཞུང་ཞིག་རྩ་བརླག་འགྲོ་གི་འདུག་ཅེས་ང་ཚོས་གང་སར་སྐད་རྒྱག་གི་ཡོད། དེ་ནི་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན།

འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་པའི་རིག་གཞུང་ཐོག་ནས་བོད་རིགས་ཞེས་འབུར་ཐོན་ཆགས་ཡོད་ལ། འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་བོད་པར་མཐོང་དང་དགའ་ཞེན་བྱེད་པ་འདི་ཡང་བོད་པའི་རིག་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་རེད། ད་ཆ་ལ་མོ་བརྒལ་ལ་ཉེ་བའི་དུས་འདིར་ཚང་མས་ཆེ་བཞག་ཆུང་བསྐྱུར་གྱིས་སྤྱི་དོན་ལ་རིག་པ་བསྒྲིམ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།’’ཞེས་དང༌།

‘‘གཞོན་ནུ་དང༌། བུད་མེད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་ཚང་མས་སྤྱི་པའི་དོན་ལ་ཁུར་མཉམ་ལེན་གྱིས་ཕྱར་བ་གྲུ་འདེགས་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ལྷག་པར་གཞོན་ནུ་ཚོགས་པ་དང༌། བུད་མེད་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་ད་ཕན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཐོག་ནས་མིན་པར་གཞོན་ནུ་ཕོ་མོ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་གཞོན་ནུ་འཚར་ལོངས་བྱེད་མཁན་དེ་དག་མ་འོངས་པའི་འགན་རྐང་འཁྱེར་མཁན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པས། གཞོན་ནུའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་དག་དང་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་བ་དང་ལས་འགན་ཡོད་པ་བཞིན་ད་ཕན་ཧུར་ཐག་བྱས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ལྷོད་གཡེང་དུ་མ་སོང་བ་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་དང༌།

བོད་ཀྱི་རང་དབང་རྩོད་ལེན་སྐོར་ཕེབས་དོན། ‘‘འདས་པའི་ལོ་བཞི་བཅུ་བརྒལ་བའི་རིང་བོད་ནང་ཡར་རྒྱས་ཕྲན་བུ་བྱུང་ཡོད་ན་ཡང༌། དཀའ་ངལ་དང་གཏོར་བཤིག་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པར་བརྟེན། དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་བོད་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་རྒྱ་མིའི་འོག་ལ་སྡོད་འདོད་མེད་པ་དེ་ནི་རྩོད་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘ད་ལྟའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་བོད་ནང་རྒྱ་མི་ཕོན་ཆེ་འབྱོར་བ་དེས་བོད་པའི་ཐོབ་ཐང་དང་ལས་ཀ་ཤོར་བ་མ་ཟད། བོད་མི་ལས་རིགས་འདྲ་མིན་ནང་ཞུགས་ཕྱིན་རྒྱ་སྐད་རྒྱག་དགོས་པ་བཅས་ཀྱིས་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒལ་བ་བེད་སྤྱོད་བྱས་པའི་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་བེད་སྤྱོད་ཉུང་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་བོད་པའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་རྩ་བརླག་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁར་སླེབས་ཡོད།

དེ་ནི་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ཡུལ་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་དུས་ཚོད་ངང་བསྲིངས་ནས་བསྒུག་སྟེ་སྡོད་ཐབས་མེད་ཅེས་དང༌། དེ་འབྲེལ་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་མ་རྩ་བཙུགས་ཏེ་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་དེ་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་ན་དགོས་རྒྱུ་ཡིན་ཡང༌། ང་ཚོས་དེར་དོ་སྣང་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་མ་ཐུབ་ན། མ་རྩ་འབོད་འགུག་བྱེད་མཁན་དང་འཇོག་མཁན་གཉིས་ཀ་དངུལ་ལ་བརྔམས་ཏེ་ཡོད་པས། བཟོ་གྲྭའི་འཛུགས་སྐྲུན་དེས་བོད་མིར་ཕན་རྒྱུ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྒྱ་མི་འཕར་སྣོན་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཤིག་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད།

གནས་ཚུལ་དེའི་འོག་ནས་སྔོན་ཆད་རྒྱ་མིར་ཕྲན་བུ་བློ་དཀར་ཙམ་ཡོད་མཁན་དེ་ཚོ་ཡང་བློ་ལོག་ནས་རྒྱ་མིར་མི་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཕྲན་བུ་ཐོན་མ་ཐག་ལམ་སང་ནག་ཉེས་ཕོག་པ་དང་འཛིན་བཟུང་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱིས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་ཐོབ་ཐང་བརྡལ་བཤིག་འགྲོ་རྒྱུ་རེད།

དེར་བརྟེན་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ལས་སྐྱོབ་ཐབས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཕྱོགས་གང་ས་ནས་མ་བཏང་ཐབས་མེད་ཆགས་ཏེ་དེའི་ཐད་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ཡོད། ད་བར་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་གུ་ཡངས་བསམ་ཤེས་ཀྱི་བརྡ་ལན་མ་བྱུང་བར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འདོད་རྔམ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བཟུང་གི་ཡོད་ཀྱང༌། ང་ཚོས་ད་ཕན་མེར་འཚིག་མེར་གཏུག་གི་ཐབས་ཤེས་བྱས་ཡོད་ལ། ད་དུང་ཡང་མུ་མཐུད་བྱས་ན་བསམ་པ་ཡོད།’’ ཅེས་དང༌།

‘‘མང་གཙོ་ཁ་ནས་བརྗོད་རྒྱུ་ལས་སླ་པོ་ཡིན་ཡང༌། ངོ་མའི་ལག་ལེན་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལྟོས་དགོས་པས་གལ་ཆེ་ཤོས་ལྷག་བསམ་དང༌། ཤེས་ཡོན། ཉམས་མྱོང་བཅས་དགོས་ཤིང༌། བོད་པ་མི་རེ་ངོ་རེས་བསམ་བློའི་ནང་ནས་འགན་འཁྱེར་བར་རྒྱག་གཏམ་དང་འུར་བཤད་ན་དེ་ནི་ཆོ་མེད་རེད། མང་གཙོ་ལ་ཐོབ་ཐང་དང་ཁེ་ཕན་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་འབྲེལ་གྱི་འགན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། འགན་མེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡོང་ཐབས་མེད། བོད་མི་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཚང་མས་འགན་འཁྱེར་ཏེ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’ ཞེས་སྩལ་རྗེས་གཞོན་ནུའི་སྒྲིག་འཛུགས་འགན་འཛིན་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་ཏེ་མཛད་སྒོ་གྲོལ།

ཕྱི་ཉིན་ཡིག་ཚང་དབུ་གཡབ་ཏུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་བ་མི་གྲངས་དྲུག་ཅུ་སྐོར་དང༌། ཐོན་མཇལ་ཁག་བཅས་ལ་བྱིན་སྲུང་དང་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་སྙིང༌། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་གཉེན་འཕྲད་བྱས་ཏེ་བོད་ལ་ཕྱིར་ལོག་འགྲོ་མཁན་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་སྡོད་པའི་རིང་ལ། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་ཚོའི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་དང༌། ཆོས་སྡེ་ཁག སློབ་གྲྭ་ཁག གཞིས་ཆགས་ཁག བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་འགྲོ་སྟངས། མི་མང་སྤྱི་འཐུས་དང༌། བཀའ་ཤག་གིས་མཚོན་པས་ལས་ཁུངས་ཁག་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་དོན་བྱེད་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་གནས་ཚུལ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་བོད་ནང་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’25jམཆན། ཅེས་སོགས་འཕྲལ་ཕུགས་དགེ་བའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་མཛད།

ཚེས་ ༡༢ ཉིན་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེ་ཁལ་མུག་ (Kalmukia) དང༌། སྦོ་ར་ཐུ་ (Buryatia) སོགས་སུ་ཞབས་སོར་འགོད་སླད་བཞུགས་སྒར་ནས་ཆིབས་ཞལ་བསྒྱུར་ཏེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་མཁས་དབང་ཤང་ཀར་ངྷ་ཡལ་ཤརྨ་ (Shankar Dayal Sharma) མཆོག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཐུགས་འགན་བཞེས་པར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་འཚམས་ཞུ་མཇལ་དར་འབུལ་བར་ཕེབས་ཏེ་ལྷན་གཉིས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོའི་ངང་དུས་ཡུན་སྐར་མ་ ༤༠ རིང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་སྐོར་དགོངས་ཚུལ་ལྷུག་པོར་གསུངས་རེས་དང༌། ཞལ་གྱེས་སྐབས་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཕེབས་འཁོར་ལ་བཞུགས་པའི་བར་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་ནས་མཁའ་ཐོག་རུ་སུ་བརྒྱུད་ཁལ་མུག་གི་རྒྱལ་ས་ཨེ་ལི་སི་ཊར་ (Elista) ཞབས་སོར་འཁོད།

མོ་སི་ཁོ་ (Moscow) གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས་དེ་གའི་དགེ་འདུན་པ་དང་ས་གནས་ཀྱི་འཐུས་མི། མི་མང་བཅས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། གསར་འགོད་པས་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐོར་ཇི་ཡིན་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཡུལ་དེ་དག་གི་མི་མང་རྣམས་ཆོས་ཉན་འདོད་དང༌། ཆོས་འཛིན་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད། ཆོས་འཛིན་སྐྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་པ་དེ་ནི་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེང་སང་ཁྱེད་ཚོ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་སྟབས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་མུ་མཐུད་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་སྐོར་དང༌། ཆོས་འབྲེལ་སྩལ་བཞེད་ཡོད་གནས་སྩལ། དེ་ནས་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་གངས་རི་ར་བས་བསྐོར་བའི་ཞེས་པའི་གསོལ་འདེབས་གདངས་དབྱངས་བཅས་གདན་འདྲེན་ཞུས།

ཁལ་མུག་གི་རྒྱལ་ས་ཨེ་ལི་སི་ཊའི་གནམ་ཐང་དུ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་དང༌། སྲིད་བློན། ནང་ཆོས་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་སོགས་ནས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། ཡུལ་དེར་ད་རེས་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཐེངས་གཉིས་པ་ཡིན་ཞིང༌། སྔ་ལོ་ས་སྟོང་ཡིན་པའི་དགོན་གནས་བསྐྲུན་ཡུལ་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཕེབས་བསུའི་ཚོགས་ཆེན་སར་བཀའ་སློབ་སྩལ་ཞིང༌། དེ་སྐབས་ངོས་རང་སྔ་ལོ་ཡོང་སྐབས་ས་ཆ་འདི་དག་སྟོང་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད༌། ཚ་བའང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་འདུག་རུང༌། ད་ཆ་འདིར་དགོན་གནས་ཆུང་ངུ་ཞིག་བསྐྲུན་ཟིན་པ་དང༌། འབྱུང་ཁམས་ཀྱང་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཆགས་འདུག་ཅེས་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་མཛད།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སྐོར་ལ་དགེ་བསྙེན་དང༌། བཅུ་

གསུམ་ལ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་སོ་སོར་སྩལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་བསྐྲུན། དེ་ནས་མང་ཚོགས་དྲུག་སྟོང་བརྒལ་བར་ནང་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་ཆོས་འབྲེལ་ལ། གང་གི་ཐུགས་བརྩེས་ཉེར་བཟུང་སྟེ།། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར།། དམ་པའི་ཆོས་ནི་སྟོན་མཛད་པའི།། གོ་ཏམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀའི་ཕྱག་དཔེ་འགྲེམས་སྤེལ་ཐོག་ནང་ཆོས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང༌། སྤྱོད་པའི་རྣམ་གཞག བདེན་བཞི་ངོ་སྤྲོད་ཚིག་ཉུང་གོ་བདེ་གདུལ་བྱའི་བློ་ངོར་འཚམས་པ་དང༌། སྒྲོལ་དཀར་གྱི་ཚེ་དབང༌། ཐུབ་དབང་དང༌། སྤྱན་རས་གཟིགས། འཇམ་དབྱངས། སྒྲོལ་མ། དམིགས་བརྩེ་མ་བཅས་ཀྱི་ལྗགས་ལུང་སྩལ། (ས་ཁུལ་གཞན་དུའང་ཆོས་འབྲེལ་འདི་བཞིན་གཅིག་མཚུངས་སྩལ།)

དགོང་དྲོ་ཁལ་མུག་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཚོགས་པའི་ལས་ཁུངས་སུ་ཞབས་སོར་བཀོད་ནས་ཁལ་མུག་སོགས་འདི་ཁུལ་གྱི་སོག་རིགས་མི་མང་རྣམས་ང་ཚོ་བོད་པས་རྒྱུན་དུ་སྤུན་མཆེད་མཚེ་མ་ལྟ་བུར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་ཚོས་ཀྱང་དེ་དོན་ངོས་འཛིན་གྱིས་ན་ནིང་ངོས་རང་འདི་གར་སླེབས་ཏེ་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཡུན་ནང་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོའི་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་སོགས་ཕྱོགས་གཉིས་བར་མཛའ་འབྲེལ་གྱི་ལས་ཀ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད།

ཤེས་ཡོན་ཅན་མི་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་སྐོར་ལ་མཇལ་འཕྲད་བཀའ་སློབ་སྩལ། དེ་སྐབས་ཁོང་ཚོས་སྔ་ལོ་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྐོར་གསར་དེབ་ཆེད་འདོན་ཞུས་པའི་ཕྱག་དེབ་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར། ཉིན་དེར་ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་གསར་འགྱུར་སྤེལ་གསལ་ནང་རྒྱལ་སའི་དགོན་གནས་ཀྱི་མཁན་པོས་ཁལ་མུག་མི་མང་གིས་ཁལ་མུག་གི་རིག་གཞུང་སླར་གསོ་ཐུབ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་འདི་ནི་ནང་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡོད་མེད་ཚང་མའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད།

ཕྱི་ཉིན་ནས་ཡ་ཤི་ཀི་ (Yashky) ཞེས་པའི་གྲོང་གསེབ་ཏུ་མི་གྲངས་བདུན་སྟོང་སྐོར་དང༌། ལ་གན་ཞེས་པའི་གྲོང་སྡེར་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་སྐོར། ཇ་ལི་སྒ་བ་ཞེས་པའི་གྲོང་སྡེར་མི་གྲངས་བཞི་སྟོང་སྐོར་བཅས་སོ་སོར་གསུང་ཆོས་སྩལ། ཀི་ཅིན་རོབ་སི་ཀེ་ (Kitchenerovsky) ཞེས་པའི་གྲོང་སྡེར་མང་ཚོགས་ཁྱོན་ཆེར་གསུང་ཆོས་དང༌། དགོན་པ་གསར་བཞེངས་ཞུ་རྒྱུའི་ས་གཞིར་བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་སྩལ།

རྒྱལ་སའི་གྲོས་ཚོགས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་འཐུས་མི་ཚོ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་རྒྱལ་དར་མཉམ་གཤིབས་སུ་བསྒྲེངས་པ་སོགས་གུས་བཀུར་ཆེན་པོ་ཞུས། མངའ་སྡེའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ་ཞིང༌། སློབ་གྲྭ་ནས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་སློབ་གྲྭ་དེའི་གཙུག་ལག་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་མཚན་བསྟོད་ཕྱག་ཁྱེར་ཕུལ། དེ་རྗེས་ཁལ་མུག་གི་རིག་གཞུང་དང༌། སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཅེས་པའི་ཚོགས་འདུ་དབུ་འབྱེད་བཀའ་སློབ་དང༌། གྲོས་ཚོགས་དང་བཀའ་ཤག་ཐུན་མོང་གི་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་འབུལ་བཞེས། སྲིད་བློན་དང༌། བློན་ཆེན་རྣམ་པ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྒོ་ཟིན་བསྟུན་ཐུ་ཝར་ཕེབས།

ཚེས་ ༡༩ ཉིན་ཐུ་ཝ་ (Tuva) རང་སྐྱོང་མངའ་སྡེར་ཞབས་སོར་འཁོད་སྐབས་གནམ་ཐང་དུ་གྲོས་ཚོགས་དང༌། སྲིད་གཞུང༌། མང་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ནས་གཟབ་མཆོར་རྒྱས་སྤྲོས་ཀྱིས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྐད་ཆའི་ཐོག་མར་ང་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ཡུལ་འདིར་ཕེབས་རྒྱུར་ལོ་མང་རེ་སྒུག་ཞུས་པ་ཡིན། ད་རེས་སྐུ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བོད་དང་ཐུ་ཝ་སྔར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞུས་ནས་གསོལ་ཇ་དང་ཕྱེ་མར་བཏེག

ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་དང་སོག་པོའི་མི་རིགས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་འགྲེལ་བཤད་གཞན་རྒྱག་མ་དགོས་པར་ཁྱེད་ཚོའི་ལག་ཏུ་བཏེག་པའི་ཇ་དང༌། རྩམ་པའི་ཕྱེ་མར་དེ་གཉིས་ནས་རང་རེའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་གསལ་པོར་མཚོན་ཡོད། ཅེས་སྩལ།

དེ་ནས་མང་ཚོགས་ཉིས་ཁྲི་བརྒལ་བའི་ཕེབས་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཕེབས། ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་གནང་བའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་ཞིག་ཕུལ་ཏེ་སྙན་སེང་ཞུས་དོན་ལྟར་ན་གཞོན་སྟོབས་ཆེན་བཞིས་རང་དབང་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་དར་གསར་པའི་དར་ཕུད་ཟུར་བཞི་ནས་བཏེག་ཅིང༌། གོམ་སྟབས་འགྲིགས་པོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་ཏེ་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་ཞུས་པ་དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་སྔར་ན་མ་གྲགས་པའི་ཆེ་བསྟོད་ཆེན་པོ་ཞུས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་དང་མཇལ་དར་དཀར་གཙང་ཞིག་སྩལ། དེ་ནས་སྲིད་འཛིན་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་སྲིད་འཛིན་དང༌། བློན་ཆེན་རྣམས་མཇལ་འཕྲད་ཕན་ཚུན་གསུང་གླེང་ཞིབ་པར་ཕེབས། ཕྱི་ཉིན་མི་གྲངས་ཉིས་ཁྲི་སྐོར་ལ་གསུང་ཆོས་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་ཆོ་ག་སྩལ་ཞིང༌། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ཀློག་སྟེ་དེ་ནས་བསྟན་པའི་ཐབས་ལམ་རྣམས་ཉམས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་གདམས་པ་ཟབ་མོ་དང༌། དགོན་པ་གསར་བཞེངས་ཞུ་རྒྱུའི་ས་གཞིར་བྱིན་རླབས་ཕྱག་ནས་སྩལ།

ཧིམ་སི་ཀི་ཞེས་པའི་ས་གནས་སུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག་ལ་མང་ཚོགས་དྲུག་བརྒྱ་སྐོར་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར་བར་འཚམས་འདྲི་བཀའ་སློབ་དང༌། ལྷ་ཁང་ལ་གནས་གཟིགས་ཐུགས་སྨོན་བསྐྱངས་སྐབས་དེ་གར་ཕྱག་དཔེ་རྙིང་སོང་མང་པོ་ཞིག་བརྩིགས་ཏེ་ཡོད་པ་འོག་ནས་གང་ཐེབས་ཤིག་ཕྱག་བཞེས་སྤྱན་ཞིབ་གནང་སྐབས་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ཡིན་འདུག དེ་ནས་ཧིམ་སི་ཀིར་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་བརྒལ་བ་བཅས་ལ་ཁག་སོ་སོར་གསུང་ཆོས་སྩལ།

བོད་དགོན་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དགོན་ཤུལ་ཞིག་ལ་གཟིགས་ཞིབ་ཀྱིས་ཕེབས་སྐབས་དེ་གར་མང་ཚོགས་ལྔ་བརྒྱ་སྐོར་ཞལ་མཇལ་དུ་བཅར་བ་མི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་མི་ཞིག་གིས་ཕྱག་དཔེ་རྙིང་སོང་ཞིག་གཏགས་ནས་སྤྱན་ལམ་དུ་བསྟར་རྒྱུའི་རྩོལ་བ་བྱེད་པ་གཟིགས་མ་ཐག་དེའི་གམ་དུ་བྱོན་ནས་དགྱེས་བརྩེའི་ཕྱག་གིས་བཞེས་ཏེ་སྤྱན་ཞིབ་སྐབས་དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ཡིན་འདུག་པས། ས་ཁུལ་དེ་དག་ཏུ་སླར་ཡང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྟན་པ་རྒྱས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་མཚན་མ་ཤིན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིན་ཞེས་སྩལ་ནས་གང་འཚམས་ལྗགས་ཀློག་གིས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད།

ཚེས་ ༢༢ ཉིན་སྲིད་འཛིན་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་བཅས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཞུ་དོན་རྣམས་གསན་པ་དང༌། ཕེབས་སྒྲིག་སོགས་གང་ཅིར་གཟབ་གཟེངས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་གནང༌། ཉིན་གུང་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཕེབས་སྐྱེལ་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། ཡུལ་དེར་ད་རེས་ཆིབས་བསྒྱུར་དང་པོ་ཡིན་ཞིང༌། མི་མང་རྣམས་ནང་ཆོས་ལ་དད་འདུན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡུལ་གང་སའི་ཕེབས་ལམ་གཡས་གཡོན་དུ་སྐྱེ་བོ་ཕོ་མོ་རྒན་དར་གཞོན་གསུམ་ཚང་མས་ལག་གཉིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ། མིག་ནས་མཆི་མ་འཁྲུག་བཞིན་པར་རང་རང་གི་འདོད་གསོལ་སྨོན་ལམ་ཅི་རིགས་འདོན་པ་སོགས་དད་སྟོབས་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་ལྷན་ནེར་གསལ། ཕྱེད་ཡོལ་ཆེད་གཏོང་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ཏེ་སྦོ་ར་ཐུའི་རྒྱལ་ས་ཨུ་ལང་ཨུ་དྷིའི་ (Ulaan- Ude) གནམ་ཐང་དུ་ཕེབས་འབྱོར་གནང་བར་སྲིད་འཛིན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། གྲོང་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་པ། སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བཅའ་བཞུགས་རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་ཚབ་ཆེ་མོ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲས་བ་ཀུ་ལ་རིན་པོ་ཆེ། གཞན་ཡང་མཁན་པོ་བླ་སྤྲུལ་མི་མང་བཅས་མང་པོས་ཕེབས་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།

ཚེས་ ༢༣ ཉིན་ (Ivolginsky) ཞེས་པའི་དགོན་པར་གསུང་ཆོས་བཀའ་སློབ་དང༌། ཕྱེད་ཡོལ་དགོན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཁག་དང༌། ས་གནས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཚོ། སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཆེད་དུ་མཇལ་ཁར་བཅར་བའི་མི་སྣ་བཅས་ལ་ཁག་སོ་སོར་མཇལ་ཁ་བཀའ་སློབ། གསར་དུ་ཚུགས་མ་ཐག་པའི་དགོན་པའི་སློབ་གྲྭའི་དགེ་སློབ་ཡོངས་ལ་བཀའ་སློབ་བཅས་སྩལ། ཕྱི་ཉིན་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞབས་ངག་དབང་བློ་བཟང་འཁྲུངས་གནས་སུ་ཕེབས་ཏེ་བླ་མཆོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེ་མཛད། ཉིན་གུང་གཞུང་གིས་གསོལ་སྟོན་ཕུལ། དགོང་དྲོ་ནོ་ཝེ་སི་སྦིར་སི་ཀི་ (Novosibirsk) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཕེབས་ནས་དགེ་སློབ་ཡོངས་ལ་བཀའ་སློབ་དང༌། སློབ་གྲྭ་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་མཚན་གནས་ཕྱག་འཁྱེར་ཕུལ། དེ་རྗེས་མང་ཚོགས་ཆིག་སྟོང་སྐོར་ལ་བཀའ་སློབ་གསུང་བཤད་སྩལ།

མོ་སི་ཁོ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ (སློབ་གཉེར་བ་དྲུག་ཁྲི་ཡོད) གཟིགས་སྐོར་གྱིས་དེ་གའི་དབུ་ཁྲིད་དང༌། མ་འོངས་པར་བོད་མི་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་བཀའ་བསྡུར། དེ་གའི་ཚོགས་ཁང་དུ་མོ་སི་ཁོར་ཡོད་པའི་དད་ལྡན་ནང་པ་སུམ་བརྒྱ་སྐོར་ལ་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་བཀའ་སློབ་དང༌། ཡང་ཚོང་གི་ལས་རིགས་པ་མི་ཉི་ཤུ་སྐོར་དང་ཁེ་ཚོང་གི་ལས་ཀའི་ནང་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞན་ཕན་ལྟ་བའི་འཁྱེར་སོའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་དང་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་སྩལ་བ་བཅས་ཐེངས་འདིའི་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱི་མཛད་རིམ་གནང་སྒོ་ཁག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ངང་མཇུག་བསྒྲིལ།

ད་རེས་གོང་གསལ་སོག་པོའི་ཡུལ་ཁག་གསུམ་དུ་ཆིབས་ཞབས་བསྐྱངས་ཏེ་བཀའ་སློབ་སྩལ་བའི་སྙིང་དོན་གཙོ་བོར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་ངོས་ནས་རྒྱུན་དུ་ང་ཚོ་བོད་པ་དང༌། འདི་ཁུལ་གྱིས་མཚོན་པའི་སོག་རིགས་ཚོ་སྤུན་མཆེད་མཚེ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་ཡུལ་གཞན་གང་སར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་བ་མིན་པར། མིའི་ནང་བསམ་བློའི་འབྲེལ་བ་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་ཡིན། ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་དུས་ཚོད་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་འབྲེལ་བ་འགྱུར་འགྲོ་བས་བརྟན་པོ་མེད། ནང་སེམས་དང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་བ་ནི་རྨང་གཞི་ཧ་ཅང་བརྟན་པོ་ཡོད།

རང་རེར་མཚོན་ན་བཙན་དབང་གནས་ཚུལ་གྱིས་མི་ལོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་འབྲེལ་བ་ཆད་ནས་ཕལ་ཆེར་མི་རབས་གསར་པ་གསུམ་བཞིའི་མཚམས་ལ་སླེབས་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ཆ་རང་དབང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ནས་ཕན་ཚུན་ངོ་ཐུག་ཡོང་དུས་ང་ཚོའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གསོན་ཤུགས་མི་ཉམས་པའི་རྣམ་པ་ཆེས་བཟང་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་རང་ཆས་སུ་ཡོང་བ་འདི་ནི་ཧ་ལས་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། རང་རེ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན་གལ་ཆེའི་དོན་སྙིང་ལྡན་ཡོད།

ད་ཆ་སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཁྱེད་ཚོར་རང་དབང་ཐོབ་ནས་སོ་སོའི་སེམས་ནང་ཡོད་པའི་ཆོས་དད་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུས་མཚོན་ལས་ཀ་གང་ཡིན་ཡང་བྱེད་ཆོག་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཡོད་པ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། རང་དབང་ཐོབ་ཀྱང་དཀའ་ངལ་གསར་པ་མང་པོ་འཕྲད་སྲིད་པས་དེ་སྐབས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་མི་ཚང་མས་རང་གི་མཇིང་པར་རྡོག་ཁྲེས་རེ་ཡོད་པ་འདི་འཁུར་ནས་མང་གཙོའི་ལས་དོན་ཁག་ལམ་ལྷོང་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས།

ང་ཚོ་བོད་པ་ནི་ད་ལྟའང་རང་དབང་མེད་པར་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་ཡོད་པ་འདི་ལ་ཁྱེད་ཚོས་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས། ད་ཕན་ཁྱེད་ཚོའི་ཡུལ་དུ་ནང་ཆོས་ཉམས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་དག་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྒྱུའི་སེམས་ཤུགས་ཡོད་པ་བཞིན་གལ་ཆེ་ཤོས་ནང་ཆོས་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། དགོན་པ་ཞིག་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཁང་པ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་དེའི་ནང་བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས། ཁྱེད་ཚོས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་གནད་འགག་ཆེན་པོ་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་པ་ཡང་གཅིག་པ་རེད།

གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལུང་པ་འགའ་ཤས་ནང་ཆོས་ལུགས་རྩ་བ་ནས་ཉམས་ཆག་སོང་ཡང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གནས་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཞིག་འདུག བོད་དང༌། སོག་པོའི་ཡུལ་ཁག་འདི་དག་ནང་ཆོས་རྩ་མེད་སོང་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་གི་ངོ་བོ་གནས་ཐབས་མེད་པ་ཆགས་ཤིང༌། དེས་རྐྱེན་པས་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརླག་གི་ཡོད་པ་རེད། བྱས་ཙང་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་ནི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་རང་ཡིན། ཞེས་དང༌།

དེ་བཞིན་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དེང་སྐབས་བཙན་བྱོལ་གནས་སྐབས་ཀྱིས་གང་ཅིར་དཀའ་ངལ་ཆེན་ཡོད་ན་ཡང༌། ཁྱེད་ཚོའི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པའི་ལས་དོན་འདིའི་ཐད་ང་ཚོ་བོད་པའི་ངོས་ནས་བྱེད་ཐུབ་ཚོད་ཀྱི་རོགས་རམ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་འོས་ཅི་མཆིས་མཐའ་དག་སེར་སྣ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་དགའ་པོའི་ཐོག་ནས་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ཞལ་བཞེས་གནང་བ་སོགས་ཁུལ་དེ་དང་དེའི་གཞུང་དམངས་ཚང་མའི་རེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་མཛད་དེ་ཚེས་ ༢༧ ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད།

བཞུགས་སྒར་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གྲུབ་རྗེས་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཨ་རིར་གཞིས་ཆགས་བསྐྱོད་ཐེངས་བདུན་པར་མི་གྲངས་གྱ་བདུན་ལ་མཇལ་ཁར་བྱིན་སྲུང༌། སྐུ་དཔར་དང་ཐུབ་དབང་གི་སྐུ་བརྙན་རེ་སྩལ་ཐོག ཚང་མས་བོད་མི་སྤྱིའི་ཚབ་མཚོན་པར་ཧུར་བསྐྱེད་དང༌། བོད་དོན་གྱི་གནས་ལུགས་དང༌། བཙན་བྱོལ་གཞུང་དམངས་ཀྱྀ་གནས་ལུགས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱས་ཏེ་ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོར་འགྲེལ་བརྗོད་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས་སོགས་ལམ་སྟོན་མཛད། དེ་བཞིན་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་དགུ་བཅུ་སྐོར་མཇལ་ཁར་བྱིན་སྲུང་སྐུ་དཔར་དང་བླང་དོར་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་རང་དབང་ལུང་པར་སླེབས་པ་རེད། ཉེན་ཁ་གང་ཡང་མེད་པས་བློ་བདེ་པོ་བྱེད་ཆོག རྩ་དོན་ང་རང་ཚོ་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་སྐོར་ལ་དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ཐོག་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང༌། ཡང་སྒོས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་འགྱུར་བ། ལྷག་པར་རྒྱ་ནག་ནང་མང་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཐོན་གྱིན་ཡོད་པ་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅི་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། ང་རང་ཚོ་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དུས་ཚོད་ལ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད་པས་ཚང་མས་རིག་པ་བསྒྲིམ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’26jམཆན། ཞེས་སོགས་འདི་ཕྱི་གཉིས་དགེའི་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་མཛད།

གཞན་ཡང་སྐབས་འདིར་ཐུགས་གཏན་སྔོན་འཁེལ་ལྟར། ཉིན་ལྔའི་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ནས་ ༡༢ བར་དང༌། ཕྱི་དྲོ་ཆུ་ཚོད་ ༢ ནས་ ༤།༣༠ བར་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་རེ་བསྟར་ཆགས་ཐོག གཉིད་དུས་དང༌། རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས། འཆི་བའི་གནས་སྐབས་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་རིག་གསར་ཚན་རིག་དང༌། འཕྲུལ་སྤྱད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་གནད་དོན་སྐོར་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་གནང་ཞིང༌། ཚོགས་འདུར་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་ཆེད་མངགས་བཅར་འབྱོར་ཚན་རིག་མཁས་པ་དང༌། ཟུར་ཉན་པ། བོད་མི་བཅས་མི་གྲངས་༢༠ སྐོར་ལྷན་འཛོམས་གནང༌།

ཉིན་མཐའ་མར་ཚང་མར་མཇལ་དར་རེ་སྩལ་འབྲེལ། ད་ལམ་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཚན་རིག་མཁས་པ་རང་རང་གི་མཐོང་ཚུལ་རྣམས་རེ་རེ་བཞིན་གསལ་བཤད་ཞུས་པའི་ཐོག ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཐོག་ནས་འགྲེལ་བཤད་སྔ་ཕྱིར་སྩལ་བར་བརྟེན། ཚང་མར་བློ་སྐྱེད་ཕན་ཐོགས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞེས་དགའ་མགུ་ཡི་རངས་ཀྱིས་གནས་སུ་བཀོད།

༣༽བཞུགས་སྒར་སྟེང་ཤོད་གཉིས་ཀྱི་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་མཛད་སྒོ།

༡༩༩༢ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་སྔ་དྲོ་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དྷ་ཤོད་བོད་ཁྱིམ་ཡན་ལག་སློབ་གྲྭའི་སྒོ་འབྱེད་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་དང༌། ཕེབས་འཁོར་བཤོལ་འཕྲལ་སློབ་སྤྱི་ནས་མཇལ་དར་ཕུལ་ཏེ་སྤོས་སྣེ་དང་རོལ་དབྱངས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་གཟབ་རྒྱས་ངང་ཐོག་མར་གཞུང་སྒོར་དར་ཚོན་གཅོད་འབྲེག་གིས་ཐུགས་སྨོན་ཕྱག་ནས་སྩལ་བ་དང་འབྲེལ་སློབ་གྲྭའི་འགྲེམས་སྟོན་ལ་སྤྱན་ཞིབ་བསྐྱངས་རྗེས་གཟིམ་ཆུང་དུ་སློབ་སྤྱིས་མལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས། གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་བཏེག སློབ་ཕྲུག་གིས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་ཞུས། རྒྱལ་གླུ་བཏང༌། སློབ་ཕྲུག་ཆུང་བའི་ལུས་རྩལ་དང་དགེ་ལས་སྤྱིའི་བྲོ་གཞས་གཅིག་བཅས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་རྗེས། སློབ་སྤྱི་ནས་སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་ལས་བསྡོམས་སྙན་སེང་ཞུས།

བཀའ་ཤག་དང༌། ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པས་གསུང་བཤད་རྗེས། ྋགོང་ས་མཆོག་ནས། ‘‘དེ་རིང་འདིར་སློབ་ཕྲུག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སེར་སྐྱ་ཕོ་མོ་མང་པོ་ཞིག་འཛོམས་ནས་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་སྐུ་མགྲོན་ཁག་བཅས་པར་ཞུ་རྒྱུར། ད་ལྟ་འདིར་དྷ་རམ་ས་ལ་ཤོད་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་འདིར་དེ་རིང་ཡང་བསྐྱར་སླེབས་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བར་དགའ་པོ་བྱུང༌། སྔོན་མ་ང་འདིར་ཁྱུག་ཙམ་སླེབས་པ་རེད། དེ་ནས་བར་དེར་ཧ་ལམ་ས་ཆ་ངོ་མ་ཤེས་པའི་བཟོ་འདྲ་པོ་ཆགས་འདུག ད་ལྟ་ལས་བསྡོམས་ནང་ལ་བཤད་པ་ནང་བཞིན་དངོས་གནས་ཡར་རྒྱས་མིག་གིས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡིན་དུས་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཚང་མ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་ནས་ད་ལྟ་འདིར་ཚོགས་གཙོ་དང༌། ཚོགས་གཞོན། བཀའ་ཤག་གི་གསུང་བཤད་དེ་ཚོའི་ནང་ལ་ཞིབ་ཕྲ་བཀའ་མོལ་བྱུང་སོང༌། ང་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་མང་པོ་ཞུ་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་འདུག འདས་པའི་ལོ་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་ལ་གནས་ཚུལ་འགལ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ང་རང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པར་ཧུར་ཐག་བྱས་པའི་ལག་རྗེས་ལ་བཙན་བྱོལ་བ་ཆགས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ནང་བལྟས་ཡོང་དུས། ང་རང་ཚོའི་ཤེས་རིག་གི་ལས་དོན་གྱི་ཐོག་ལ་དངོས་གནས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་བྱས་རྗེས་དང༌། གྲུབ་འབྲས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་བསྡད་ཡོད། དངོས་གནས་རང་སྤོབས་པ་སྐྱེས་འོས་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་ཚང་མས་མཐོང་གསལ་ཡིན་པས་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་དགོས་དོན་མི་འདུག སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ན། ང་རང་ཚོ་བོད་པ་ཇི་ཙམ་མི་འདུག་བཤད་ཀྱང་ང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པའི་ལག་རྗེས་ལ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་གྲངས་ཚད་ཉུང་ངུ་ཡིན་ཡང༌། འཛམ་གླིང་ཐོག་མངོན་ཐུབ་པའི་བཙན་བྱོལ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཐད་ནས་བཤད་ན་དེ་དག་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་འབོར་གྲངས་ཚད་མང་པོ་མེད་ཀྱང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཞེས་ངོ་སོ་ཐོན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

གནས་ཚུལ་འདི་འདྲའི་འོག་རྩ་བ་བོད་དོན་ལ་ཆ་བཞག་ནའང༌། བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་མིས་ཟིན་ཏེ་རྒྱའི་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་ཡོད་ཀྱང༌། བོད་དོན་རྩ་བ་ནས་ནག་གསུབ་གཏོང་མ་ཐུབ་པར་ལོ་ཇི་སོང་གིས་རྒྱ་གཞུང་ལ་དཀའ་ངལ་མུ་མཐུད་འཕྲད་དེ་ཁོང་ཚོ་མགོ་བོ་ན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་གཙོ་བོ་གཞིས་ལུས་རྒྱ་ཆེ་མི་མང་གི་ཞུམ་པ་མེད་པར་དཀའ་ངལ་ཁྱད་བསད་སྙུགས་བསྲིངས་ཏེ་བདེན་མཐའ་གསལ་བའི་དོན་དུ་འབད་བརྩོན་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་དེ་ལུགས་ཀྱིས་བོད་པའི་མིང་འཛམ་གླིང་ཐོག་མ་བརླག་པའི་ཐབས་ཤེས་སྒོ་གང་ས་ནས་བྱས་པའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་ཡིན།

དེ་དག་ནི་ཚིག་སྐམ་པོ་སྟོང་བཤད་དང༌། ཡང་ན་འཁྲབ་སྟོན་ལྟ་བུ་བྱས་ཏེ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་ཞིག་མིན། བདེན་པའི་ནུས་པ་གསལ་རྒྱུར་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དེ་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ལས་ལས་སླ་པོའི་བྱ་བ་ཞིག་མིན་པས་དེ་དག་ནི་དངོས་གནས་ང་ཚོར་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྟགས་མཚན་ཡིན།’’27jམཆན། ཞེས་སྩལ་བ་དང༌། བྲོ་གཞས་ཁག་གསུམ་དང་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་བཅས་གཟིགས་འབུལ་གྲུབ་སྟེ་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས་པ་དང༌། འབུམ་ཚོགས་ཆེད་བཅར་འབྱོར་དང་སློབ་འགོ་དམངས་བརྒྱ་སྐོར་དང༌། བོད་ནས་གསར་འབྱོར་སེར་སྐྱ་མི་གྲངས་ ༨༠ སྐོར་མཇལ་བཅར་ལ་ཕེབས་དོན། ‘‘ཁྱེད་རང་ཚོ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་སྡོད་སའི་རྒྱ་གར་རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་སླེབས་པ་རེད།

ད་ལྟ་ནམ་དུས་ཚ་གྲང་སྙོམས་པའི་སྐབས་འཁེལ་བས་གནས་སྐོར་ལ་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ཏེ་འགྲོ་ཆོག་གི་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་གཉེན་འཕྲད་དང༌། གནས་སྐོར་ལ་སླེབས་པའི་ཞོར་དུ་རྒྱ་གར་ནང་ང་ཚོ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བའི་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་པ་དང༌། དགོན་པ་ཁག་ཚོའི་གནས་སྟངས་དང༌། དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭ་ཁག བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས། མི་མང་གི་འཐུས་མི་དང༌། གྲོས་ཚོགས། བཀའ་ཤག ལས་ཁུངས་ཁག་གི་འགྲོ་སྟངས་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཤེས་པ་བྱེད་དགོས།

གལ་ཆེ་ཤོས་མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་གསལ་མཚམས་ང་ཚོ་རང་དབང་མང་གཙོའི་ཐོག་འགྲོ་སྟངས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཞིག་བར་ལམ་ཡིག་ཐོག་ལ་བཀོད་ཡོད་པ་འདི་ཁྱེད་རང་ཚོས་ཤེས་པ་བྱས་ནས་ནང་དོན་རྣམས་བོད་ལ་སླེབས་རྗེས་ཕན་ཚུན་བཤད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།’’28jམཆན། ཅེས་སོགས་སྩལ།

དུས་མཚུངས་ཨ་རིར་གཞིས་ཆགས་སུ་བསྐྱོད་མཁན་ཁག་གཅིག་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་ཁར་བཅར་བར་ཐོག་མར་ས་གནས་གང་ནས་ཡིན་མིན་དང༌། ད་ཕན་ལས་རིགས་གང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་བཀའ་རྩད་དང་སྦྲགས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘ཚང་མས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས། ཕྱི་རྒྱལ་ལ་གཞིས་ཆགས་སུ་འགྲོ་མཁན་ཚང་མར་ངས་རྟག་པར་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ཕ་གིར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་གང་ཅིའི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པ་དང༌། གནས་སྟངས་ཡག་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཚོད་ཀྱིས་རང་ལ་ལས་འགན་ཡང་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་རེད། རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་མང་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་གཅིག་བྱས་ན་ཉུང་བ་ཡོད་ཀྱི་རེད།

ཕ་གིར་ད་ལྟ་བོད་པ་གཞིས་ཆགས་ལེན་མཁན་ས་ཁུལ་སོ་སོ་ནས་བོད་པར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང༌། ཨ་གསར་ལྟ་བུ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་དེ་རྩིས་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་གཟབ་གཟབ་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ལམ་སང་སྙན་གྲགས་ཡོང་རྒྱུའི་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་རེད། ཡང་སྡུག་ཆག་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་ལམ་སང་ཚགས་པར་ནང་ཐོན་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས།

ང་རང་ཚོ་བོད་ཕྱི་ནང་གང་དུ་ཡིན་རུང༌། སོ་སོ་སྡོད་ས་ཉེ་རྒྱང་གང་དུ་བསྡད་ཡོད་ཀྱང༌། གང་ལྟར་བོད་རིགས་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་པ་ནས་མ་ཤི་བར་དུ་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་ཐབས་མེད་ཅིང༌། ང་རང་ཚོ་བོད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དེ་ནམ་ཡང་བརྗེད་རྒྱུ་མེད། ད་གིན་བོད་ལ་འགྲོ་མཁན་དེ་རྣམས་ང་ཚོ་ཐུག་དུས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ངུ་གི་འདུག མིག་ཆུ་བཏང་བ་དེས་སེམས་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་དེ་མངོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོའི་བོད་ལུང་པ་གནས་སྟངས་ཐབས་སྐྱོ་པོ་འདི་འདྲ་ཞིག་གི་ངང་ལ་བསྡད་ཡོད། ད་གིན་ཁོང་ཚོར་ལབ་རྒྱུ་བྱུང༌། ང་རང་ཚོའི་བོད་ལུང་པའི་ནང་ལ་བོད་པ་ཁྱོན་ནས་ཆ་རྒྱུས་མེད་མཁན་མི་གསར་པ་ཞིག་སླེབས། ཁོ་ཚོས་བོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ནི་ཤེས་ཀྱི་མེད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཤེས་ཀྱི་མེད། བོད་པའི་རིག་གཞུང་ནི་ཤེས་ཀྱི་མེད། བོད་སྐད་ཀྱང་ཤེས་ཀྱི་མེད། དེ་ཚོ་བོད་ནང་སླེབས་པས་མ་ཚད་དཔོན་པོ་བྱས། ད་དུང་གདུག་རྩུབ་ཆེ་ཐག་ཆོད་བྱས་ཏེ། ཁོ་རང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་གང་ཡོད་པ་དེ་དག་བོད་པར་རན་གྱི་ཡོད་རུང༌། རན་གྱི་མེད་རུང༌། ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་སྟེ་དེའི་སྒང་ལ་འགྲོ་དགོས་པའི་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་ཤོད་མཁན་དཔོན་པོ་དེ་འདྲ་ཞིག་སླེབས་བསྡད་ཡོད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན།

བོད་ནང་གི་མི་དེ་རྣམས་དཀའ་ངལ་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་པར་ཚུར་རེ་བ་བཅོལ་ཏེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་ས་དང༌། མ་འོངས་པའི་རེ་བ་རྒྱག་སའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དེ་རྣམས་རེད། ཁོང་ཆོའི་སེམས་ཤུགས་ད་ལྟ་བར་ནམ་ཡང་མ་ཆག་པར་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་ནི་ང་ཚོའི་མ་རྩ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད།

ང་རང་ཚོ་བོད་ཕྱི་ནང་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀས་རྟེན་འབྲེལ་ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་གི་སེམས་ཤུགས་འཕེལ་བ་ལ་ང་ཚོའི་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཡོང་གི་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡོད་མཁན་ཚོས་ས་ཆ་གང་དུ་བསྡད་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་སོ་སོ་བོད་པ་ཡིན་བསམ་པའི་བསམ་བློ་དེ་མ་བརླག་པར་གཟབ་གཟབ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། རང་ཉིད་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་པའི་འོས་འགན་ཞིག་འཁྱེར་དགོས།’’29jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་ཀ་ཤི་སྨིར་ (Kashmir) ནས་ཡིན་པ་དེ་སྔ་ལྷ་སར་གནས་སྡོད་ལ་དྭགས་ཁ་ཆེ་ཨི་སར་ཨུལ་ལ་ཨབ་རྡུ་ལ་དང་ནང་མི། རོགས་པ་བཅས་མི་གྲངས་ ༦ མཇལ་བཅར་ཐོག་དེ་སྔ་བོད་ལ་ཁ་ཆེ་རྣམས་གནས་སྡོད་སྐབས་བོད་གཞུང་དང་བོད་མི་མང་མཉམ་དུ་གནས་སྟངས་ཇི་ཡོད་དང༌། དེ་རྗེས་བོད་ལ་རྒྱ་མི་འབྱོར་ནས་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཇི་སོང་བཅས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཟོལ་མེད་དྲང་བདེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་བརྗོད་འབྲི་འགོད་ཐུབ་པ་དགོས་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་དང་ད་མུས་འབྲེལ་ལམ་བྱ་རྒྱུ་ད་ལྟ་མ་འོངས་བཅས་པར་ཕན་ཁྱད་ཡོད་ལུགས་སོགས་བཀའ་སློབ་དང༌། གནང་སྐྱེས་གང་ལེགས་བཅས་སྩལ།

གཞན་ཡང༌། ཕོ་བྲང་གསར་པའི་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་ ༦༧ མཇལ་ཁའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་ཕེབས་འབྲས། ‘‘དེང་སང་གནས་ཚུལ་གང་འདྲ་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོ་ནམ་དུས་ཡག་སྒང་ལ་སླེབས་པ་རེད། དགོན་པར་འགྲོ་མཁན་ཚོས་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་བལྟ་དགོས། དགོན་པའི་ནང་ལ་ད་ལྟ་བར་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཤིག་སླེབས་ཡོད་པ་ཚོས་ཧུར་ཐག་བྱས་ཏེ་ཡག་པོ་འདུག ཁྱེད་རང་ཚོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་ལོྟས། སྙོམས་ཆུང་བྱས། དགོན་པ་སོ་སོའི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཡག་པོ་འཁྱེར་དགོས། ཁྱེད་རང་ཚོ་སྦིར་ལ་འགྲོ་མཁན་ཚོ་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་རེད།

བར་ལམ་སྦིར་ལ་རྙོག་གྲ་ཕྲན་བུ་བྱུང་ན་ཡང༌། སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་དགོས་དོན་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་སྟབས། སློབ་སྦྱོང་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཡག་པོ་བྱེད་དགོས། ཤོག་ཁའི་འཐེན་འཁྱེར་བྱེད་མི་རུང༌། སྙོམས་ཆུང་བྱེད་དགོས། སློབ་གྲྭའི་མཐུན་རྐྱེན་འགྲིག་ངེས་ཡོད་པས། ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས།’’30jམཆན། ཞེས་སོགས་ཕ་མས་བུ་ལ་གདམས་པ་ལྟར་བཀའ་སློབ་གསལ་གསལ་སྩལ།

ཚེས་ ༢༣ སྔ་དྲོ་དྷ་སྟེང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ངོ་ ༣༢ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་གསར་བསྐྲུན་ལ་དབུ་འབྱེད་ཕྱག་ནས་སྩལ་འབྲེལ་ཞབས་སྟེགས་སུ་བཞུགས་ཞབས་འཁོད་པ་དང༌། བོད་ཁྱིམ་རོལ་ཆའི་རུ་ཁག་གིས་སྣེ་འཁྲིད་དེ་ཁང་ཚན་བཞིའི་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་རུ་སྒྲིག་གུས་འདུད་དང༌། རྒྱལ་གླུ་ཕུལ། བོད་ཁྱིམ་འགན་འཛིན་ནས་དགའ་བསུ་དང་ལས་བསྡོམས་སྙན་སྒྲོན་ཞུས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་དང༌། བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་དབང་འདུད་གཉིས་ནས་གསུང་བཤད་གནང༌།

དེ་རྗེས་ྋགོང་ས་མཆོག་གིས་ཕེབས་སྒོའི་སྙིང་པོར། ‘‘དེ་རིང་འདིར་ང་རང་ཚོ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཚུགས་ནས་ལོ་ ༣༢ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་འདིའི་ཐོག་ལ་ང་རང་ཚོ་འདིར་འཛོམས་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་རེད། དེ་རིང་འདི་གར་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཐུག་པ་ལ་དགའ་པོ་བྱུང༌། ཚང་མ་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་དང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནས་ད་ལྟ་འདིར་ལས་བསྡོམས་ནང་ལ་བཀོད་པ་བཞིན། གང་ལྟར་ལོ་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་ལ། དངོས་གནས་ཐོག་མར་བུ་གསོ་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཚུགས་པ་དེ་ནས་རིམ་པས་རྒྱ་ཆེ་རུ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ནས། ད་ཆ་བུ་ཕྲུག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཞིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ས་ཡོད་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཆེ་ས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་བོད་མི་རིགས་སྤྱིའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།

གཉིས་ནས་བུ་ཕྲུག་མང་པོ་ཞིག་གི་མི་ཚེའི་འཚར་ལོངས་བྱེད་རྒྱུའི་གཅེས་སྐྱོང་བྱས་པ་དེ་འདྲའི་ཞབས་འདེགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་པ་ཡིན་དུས་དངོས་གནས་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་རེད། དེའི་རིང་ལ་ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་པ་ཞིག་རེད་མ་གཏོགས། ལོ་ནས་ལོ་བསྟུད་དེ་དཀའ་ལས་རྒྱག་མཁན་འགའ་ཞིག་ད་ཆ་འདས་ཟིན་པ་དང༌། ཡང་འགའ་ཞིག་རྒས་ཤིང་འཁོགས་པ་ཆགས་ནས་ཡོད་མཁན་འདི་རྣམས་སོ་སོའི་མི་ཚེ་རྫོགས་པ་རེད་དེ། ཡིན་ནའང༌། མི་ཚེའི་རིང་ལ་དཀའ་ལས་བརྒྱབ་ཐུབ་པའི་གྲུབ་འབྲས་འདི་དག་ད་དུང་ཡིན་ན་ཡང་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་བ་འདི་རྣམས་བྱས་རྗེས་དངོས་གནས་རེད།

ད་ལྟ་འདིར་དཀའ་ལས་རྒྱག་བཞིན་པ་ཚང་མས་དངོས་གནས་རང་སེམས་ཤུགས་བསྒྲིལ་ནས་མ་འོངས་པ་ལ་ད་དུང་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བློ་ལ་འཁོར་བའི་ཐོག་ནས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བསམ་པའི་སེམས་ཤུགས་ཡོད་པ་འདི་ཧ་ཅང་གི་ཡག་པོ་རེད། ད་ལྟ་ནང་བཞིན་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་བྱེད་རོགས་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན།’’ ཞེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོ་འདིར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་དགོས་དོན་སྐོར་ཚོགས་གཙོ་དང་བཀའ་བློན་ཚོས་གསུངས་པ་བཞིན་རེད། ང་རང་ཚོ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་བོད་པ་འབུམ་གཅིག་ཙམ་གྱི་དོན་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། གཙོ་བོ་གཙོ་བོ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས་མི་ཚེ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས། ང་རང་ཚོ་མི་ལུས་ཐོབ་ཡོད། མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དེ་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་མི་ལ་རྙོག་གྲ་བཟོ་རྒྱུ་ཞིག་དང༌། མི་ལ་སྡུག་བསྔལ་གསར་པ་སྤྲད་རྒྱུ་ཞིག་གི་དོན་དག་ལ་མིའི་ལུས་འདི་གྲུབ་པ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་མ་རེད།

མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དམ། ང་རང་ཚོ་མིའི་ནུས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་འདྲ་པོ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་འདིས་རང་ཉིད་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སྤྱི་ཡོངས་ཚང་མ་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། མདོ་དོན་ཡང་སྙིང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་ཐབས་ལ་ང་རང་ཚོ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་པ་རེད། སོ་སོ་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཡང༌། མིའི་རྣམ་དཔྱོད་བེད་སྤྱོད་ཇི་ཙམ་བཟང་པོ་བྱས་པའི་ཚོད་ཀྱིས་སོ་སོ་ཡིན་ནའང་སྐྱིད་པོ་ཡོང་རྒྱུ་དང༌། ཇི་ཙམ་གྱིས་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དེ་བེད་སྤྱོད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཚོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཡིན་ནའང་མཐའ་མ་མ་སྐྱིད་པ་ཡོང་རྒྱུ། མཐར་ཧ་ལམ་མི་གྲལ་ནས་བུད་དགོས་པ་དེ་འདྲ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ལ་ཡོང་མུས་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘ང་རང་ཚོ་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཟེར་བ་འདི་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་བསམ་པ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་ཕྲུ་གུ་སོ་སོའི་བསམ་བློའི་ནང་ལ་འཇགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ཕ་མ་ཚོ་ཡིན་ནའང་རེད། སྤུན་མཆེད་ཚོ་ཡིན་ནའང་ཚང་མའི་སེམས་ལ་ཡ་རབས་ཟེར་བ་འདི་རྒྱུན་དུ་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག ཡ་རབས་ཟེར་བ་དེ་སློབ་ཚན་བསླབས་ནས་ཤེས་རྒྱུ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ཡིན་ས་མ་རེད། ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཟེར་བ་ཆུ་ཚོད་ ༢༤ རིང་གོམས་གཤིས་ལ་འཇགས་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། འདི་བྱས་ན་ཡ་རབས་དང༌། འདི་བྱས་ན་མ་རབས་རེད་ཅེས་བསམ་བློས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིགས་པར། ཡ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དེ་སོ་སོའི་གཤིས་རྒྱུད་ལ་འཇགས་པ་ཞིག་དང༌། སོ་སོ་ལ་གོམས་གཤིས་ཆགས་པ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ཡོང་བ་ལ་བསམ་བློའི་ནང་ལ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་དང༌། གལ་ཆེ་དོན་ཆེ་ཞིག་ལ་བརྩི་བའི་འདུ་ཤེས་དང༌། འདིའི་ཐོག་ལ་དང་དོད་བྱེད་རྒྱུའི་བསམ་བློ་ཇི་ཙམ་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་གོམས་གཤིས་ལ་འཇགས་ཐུབ་པ་ཡོང་གི་རེད།

དཔེར་ན། ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང༌། ཆོས་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་པར། ཆོས་གཤིས་རྒྱུད་དང་འདྲེས་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་ལ་དཔྱད་སྒོམ་དགོས་སར་དཔྱད་སྒོམ། འཇོག་སྒོམ་བྱེད་དགོས་སར་འཇོག་སྒོམ་བྱས་ནས་སེམས་རྒྱུད་དོན་དེ་དང་འདྲེས་པ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་གོམས་གཤིས་དེ་སྒྱུར་བཅོས་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོའི་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཟེར་བ་འདི་གོམས་གཤིས་ལ་འཇགས་དགོས་པ་ཡིན་དུས་ཁྱིམ་ཚང་སོ་སོའི་ནང་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། ཕྲུ་གུ་ཆུང་དུས་ནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ལ་གོམས་གཤིས་འཇགས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། མིག་ལྟོས་ལ་འཇགས་ཐུབ་པ་བྱེད་དགོས།’’31jམཆན། ཞེས་སོགས་མཛུབ་མོས་རི་སྟོན་གྱིས་ཚུལ་དུ་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་མཛད།

དེ་རྗེས་བོད་ཁྱིམ་ནང་ལོ་ངོ་ ༢༠ ཞབས་ཞུས་པར་གཟེངས་བསྟོད་དང༌། སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ནས་གཞས་སྣ་དང་ལུས་རྩལ་བཅས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས། ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ཁྱིམ་དབུ་རྩེའི་ལྷ་ཁང་གཟིམ་ཆུང་དུ་གདན་ཞུས། ཤེས་རིག་ཟློས་གར་བས་ལྷ་མོའི་གཞུང་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་གཟིགས་འབུལ་འགོ་འཛུགས་ཞུས། ཉིན་གུང་ལྗགས་སྨིན་འབུལ་བཞེས། བོད་ཁྱིམ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བྱམས་བརྩེའི་ཐུགས་ཁུར་འོག་སྐུའི་གཅེན་མོ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་མཆོག་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་ཉམ་ཐག་དྭ་ཕྲུག་གི་བུ་གསོ་ཁང་ཞིག་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང༌།

དེ་རྗེས་སྐུའི་གཅུང་མོ་རྗེ་བཙུན་པད་མ་མཆོག་ནས་ཐུགས་འགན་བཞེས་ཏེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ངོ་བོ་མ་བརླག་པའི་སློབ་སྦྱོང་གཏིང་ཟབ་སྤྲོད་ཐབས་སུ་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་དང་བསྟུན་བུ་གསོ་ཁང་འདི་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེ་ཞེས་པར་མིང་བསྒྱུར་ཁྲིམས་ཐོག་དེབ་སྐྱེལ་དང་འབྲེལ་གཞི་རྒྱ་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་སྟེ་ད་ཆ་བོད་ཁྱིམ་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ཁོངས་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་དང༌། བཟོ་གྲྭ སྨན་ཁང༌། རྒན་གསོ་སོགས་མི་གྲངས་ཆིག་ཁྲི་སྐོར་ཡོད་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། གཟིགས་མོ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཟིན་རྗེས་བོད་ཁྱིམ་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ངུ་ཉལ་ཁང་ཁག་གཉིས་གསར་བསྐྲུན་ལ་ཞབས་སོར་འཁོད་དེ་སྒོ་འབྱེད་དང་ཕྱག་ནས་སྩལ་གྲུབ་ཉིད་ཕྱིར་ཕེབས་བསྐྱངས།

ཕྱི་ཉིན་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ཀྱི་བུད་མེད་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་བཞི་པར་བཅར་འབྱོར་ས་ཁུལ་ཁག་སོ་བདུན་གྱི་འཐུས་མི་དང༌། བཙུན་དགོན་གྱི་འཐུས་མི་བཅས་མི་གྲངས་བདུན་ཅུ་སྐོར་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་སྙན་འབུལ་དང་ཆབས་ཅིག་མཇལ་བཅར་ཐོག་བཀའ་སློབ་ཕེབས་གསལ། ‘‘ཚང་མར་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། ད་ཕན་ཁྱེད་རང་ཚོའི་ཉམས་མྱོང་ནས་བྱས་ན་བུད་མེད་ཚོགས་པ་དབུས་དང༌། ས་གནས་ལ་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁྱེད་ཚོའི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཆོད་དང༌། ལམ་སྟོན་བྱས་པ་དེ་རིགས་ལ་ས་གནས་སོ་སོའི་ཡན་ལག་སྒྲིག་འཛུགས་བརྒྱུད་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྐབས་ཤུགས་རྐྱེན་དང༌། ནུས་པ་ཇི་ཙམ་ཐོན་གྱི་འདུག་གམ། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ནས་ད་བར་ལོ་ཇི་ཙམ་སོང་ངམ་ཞེས་བཀའ་འདྲི་དང་འབྲེལ། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུའི་ནང་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མར་བསྔགས་བརྗོད་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་དང༌། དྲུག་ཅུ་ཙམ་ལ་བུད་མེད་ཚོགས་པ་ཞིག་ཚུགས་ཡོད་ཀྱང་དེ་རིམ་པས་ནུས་པ་ཡལ་ཏེ་མེད་པ་ཆགས་པ་རེད། བར་ལམ་ངས་དེའི་ཐད་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་བྱས་པར་ཁྱེད་རང་ཚོས་ལམ་སང་བརྡ་ལན་བྱས་ནས་ལོ་ཤས་དེའི་ནང་རྩ་བ་དང༌། ཡན་ལག ཉིང་ལག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་བསྐྱར་གསོ་རྒྱ་བསྐྱེད་གང་འཚམས་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནི་གཙོ་ཆེ་ཤོས་ཁྱེད་རང་ཚོ་ཚང་མས་ལྷག་བསམ་སེམས་ཤུགས་བསྒྲིལ་ནས་བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དག་དང༌། ང་རང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ལས་དོན། གང་ལྟར་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཚང་མར་སེམས་ཁུར་བླངས་ཏེ་ལས་ཀ་བྱས་བསམ་པ་ཞིག་དང༌། ནུས་པ་འདོན་བསམ་པའི་སེམས་ཤུགས་སྤེལ་བའི་འབྲས་བུ་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཟེར་རྒྱུ་ཡིན།’’32jམཆན། ཞེས་སོགས་སྩལ།

དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་གཟིམ་ཆུང་དུ་བོད་ནས་གསར་འབྱོར་མི་གྲངས་༩༢ དང༌། ཐོན་མཇལ་མི་གྲངས་ ༡༣ བཅས་ལ་བྱིན་སྲུང་སྩལ་ཐོག་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན། ‘‘མ་གཞི་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཡང་དོ་སྣང་བྱུང་ཡོད་འགྲོ། དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། འཛམ་གླིང་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བོད་དོན་བདེན་མཐའ་གསལ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཡང་ཇེ་བཟང་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཐབས་ཟད་པ་ལྟ་བུས་བོད་ནང་དམག་མི་དང༌། གསང་ཉུལ་མང་དུ་བཏང་བས་མཚོན་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་གི་གནས་སྟངས་ཨུ་རུ་སུ་དང་མི་འདྲ་ཞིང༌། དེང་སང་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་སྤོ་བོ་དེ་ཚོ་ནི་རྒྱ་ནག་ལ་ཐོག་མར་གསར་བརྗེ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཐོག་ཡིན་པར་བརྟེན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་མོས་ཀྱི་བྱས་རྗེས་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དང༌། གཉིས་ནས་རྒྱ་མིའི་གོམས་གཤིས་ནང་མཐོ་རིམ་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པའི་མིག་ལྟོས་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ། གསུམ་ནས་བར་ལམ་ལོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལྷུག་གཏོང་བྱས་པ་དེས་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་མགྱོགས་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱིས་བར་ལམ་ཨུ་རུ་སུ་ལ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ནང་བཞིན་རྒྱ་ནག་ནང་ཕལ་ཆེར་ཡོང་གི་མ་རེད། ཡིན་ནའང༌། རིམ་བཞིན་འགྱུར་བ་མ་བཏང་ཐབས་མེད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡོད་པ་རེད།’’ ཅེས་དང༌།

ཡང༌། ‘‘མ་འོངས་པར་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ལ་མང་གཙོའི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་བར་ལམ་ཡིག་ཆ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། ཁྱེད་རང་ཚོས་ཡིག་ཆ་དེ་ཚོར་ལྟོས། དོན་དག་རྣམས་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་བོད་ལ་སླེབས་པའི་རྗེས་མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དེ་འདྲ་གཏོང་གི་འདུག་ཅེས་བོད་ནང་གི་མི་ཚོར་ལབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད།

རྒྱ་མིས་བོད་ནང་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བོད་དུ་སླེབས་པ་ཡིན་ན། དེ་སྔའི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ཚོའི་གྲས་རྒྱ་མི་འུ་ཐུག་ནས་ཧམ་པས་མངོན་སུམ་ལ་བསྙོན་པའི་སྐད་ཆ་རེད། ང་ཚོ་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་བ་འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་གཉིས་གསུམ་ཞིག་ཡོད། དེའི་ནང་ལ་བོད་རང་དབང་བྱུང་བའི་མཚམས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་བསམ་མཁན་གྱི་མི་གཅིག་ཀྱང་མེད། དེ་འདྲ་རྨི་ལམ་ལའང་ཡོད་པ་མ་རེད།

བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པའི་ལམ་ལུགས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་མིས་བཤད་པ་ནང་བཞིན་ནག་པོ་ནག་རྐྱང་ཞིག་མིན་ཡང༌། རྗེས་ལུས་ཡིན་པ་བོད་མི་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། རྗེས་ལུས་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་རྗེས་ལུས་དེའི་སྒང་ལ་འགྲོ་གི་ཡིན་སུས་ཟེར་གྱི་རེད་དམ། རྒྱ་མི་འུ་ཐུག་སྟེ་བོད་མིར་མགོ་སྐོར་གཏོང་རྒྱུའི་སྐད་ཆ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁུག་ཀྱོག་ནང་གི་གནས་ཚུལ་མ་ཤེས་པའི་མི་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱ་མིས་ལབ་པ་དེ་མིན་ནམ་བསམ་པ་དེ་འདྲ་དྲན་མ་སྲིད་པ་མིན། དེ་ལྟར་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ན་མི་འགྲིག་པས། ཁྱེད་རང་ཚོས་ང་ཚོ་མ་འོངས་པར་མང་གཙོའི་ལམ་དུ་འགྲོ་གཏན་འཁེལ་བའི་གནས་ལུགས་རྣམས་གསལ་པོར་ཤོད་དགོས།’’33jམཆན། ཞེས་སྩལ།

རིང་ནས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་རབ་བསྔགས་པ།།

དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བསྐྱེད་རྫོགས་ལམ་ཀྱི་གནད།།

ཕྲེང་བར་བསྟར་བས་སྐྱེ་རྒུའི་ཡིད་ཀྱི་སྣོད།།

ཞི་བསིལ་ཕན་བདེའི་སྣང་བའི་མཛོད་དུ་བསྒྲུབས།།

སྔོན་འགྲོ་དངོས་གཞིའི་རིམ་པ་དམ་པའི་སྲོལ།།

ཉམས་སུ་བསྟར་ལ་ཐུགས་མཚོ་རབ་རྒྱས་ཤིང༌།།

ས་ཆེན་གསོ་བའི་མན་ངག་རླབས་གྱི་གར།།

རྩེན་པས་གླིང་བདུན་དགེ་ལེགས་འོད་ཀྱིས་འཁྱུད།།

ཚེ་རབས་རབས་སུ་རྗེས་འཛིན་འོད་ཞགས་ཀྱིས།།

ཉེར་བཅིངས་རུ་སུ་དང་ནི་ཆེན་པོ་ཧོར།།

དུས་འགྱུར་རྒོད་པོའི་ཀློང་དུ་ཚུད་བྱས་ཀྱང༌།།

སླར་ཡང་མགོན་གང་འདྲེན་པའི་བསྐལ་བ་ཤར།།

ལྷུན་པོར་བརྩེགས་པའི་གླེགས་བམ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱའི།།

གསེང་ནས་བླངས་པའི་མཛའ་འབྲེལ་ཆུ་བོའི་རྒྱུན།།

ད་ལྟའང་ད་དུང་འབབ་པའི་ཚུལ་གསུངས་པས།།

ར་རིའི་ཡིད་དག་ཆུ་ཤེལ་ཁམས་སུ་ཐིམ།།

ཐུབ་བསྟན་ཟླ་ཤེལ་ཞུན་མའི་སྙིང་པོ་ལས།།

བླངས་པའི་མ་སྨད་ལེགས་བཤད་སྣང་བའི་ཟས།།

བཀྲམས་པས་ཆེ་རྒུའི་མགོ་བོ་ཨུལ་འདབ།།

གྲོལ་བའི་མཉེས་གཤིན་རྟག་བརྟན་རིས་སུ་འཕོས།།

ཞེས་ལྷར་བཅས་འགྲོ་བའི་འདྲེན་མཆོག་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་ཆེན་སྙིང་རྗེའི་རོལ་མཚོ་རླབས་འཕྲེང་བརྒྱ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས། སྔ་རྗེས་སུ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་གཅིག་ནང་ཆིབས་བསྒྱུར་གྱིས་མཚོན་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་དང་སྤྲེལ་ལོའི་ཚེས་བཅུའི་དུས་སྟོན། ཨ་རིའི་གསར་ཤོག་ཐོག་སྩལ་བའི་བཀའ་རྩོམ་དང་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན། གཞོན་ནུའི་ཚོགས་ཆེན་དང་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་མཛད་སྒོ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ། རླབས་འཕྲེང་རེ་དྲུག་པའོ།། །།

25 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༡༨ ནས་ ༢༢༡ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

26 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༢༢ ནས་ ༢༢༤ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

27 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༢༩ ནས་ ༣༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

28 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༢༥ ནས་ ༢༢༨བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

29 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་ ༡ ནས་ ༥ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

30 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༢༩ ནས་༢༣༧ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

31 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ།’ པོད་གཉིས་པ། ཤོག་ངོས་ ༤༠ ནས་ ༥༩ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

32 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ ཤོག་ངོས་ ༢༨༡ ནས་ ༢༨༨ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

33 བཀའ་སློབ་ཆ་ཚང༌། ‘བོད་ནས་གཉེན་འཕྲད་རིམ་འབྱོར་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ།’ པོད་དང་པོ། ཤོག་ངོས་ ༢༣༨ ནས་ ༢༤༣ བར་གསལ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ནས་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གསུང་བཤད།

རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་བརྩེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་རང་གཟུགས། རང་ཅག་གངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཆེན་པོ། ྋསྐྱབས་མགོན་ྋརྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་རིས་མེད་སྐྱེ་རྒུ་མཐའ་དག་བདེ་སྐྱིད་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དཔལ་ལ་སྦྱོར་བའི་འཕྲིན་ལས་རླབས་ཆེན་མངོན་པར་བསྐྱངས་དང་སྐྱོང་བཞིན་པར་དགུང་གྲངས་ང་བདུན་དུ་ཕེབས་པའི་དགའ་སྟོན་གྱི་སྐབས་འདིར། ངས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཞུས་ཏེ་གང་གི་བཀའ་དྲིན་རྣམས་སྙིང་དབུས་སུ་བཅངས་ནས་དང་བ་དང༌། གུས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་ལྷ་ཕྱག་དང་བཅས་ཤིས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འབུམ་དུ་འཐོར་ཏེ་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་སྐུ་མགྲོན་རྣམ་པས་དབུས་སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་ཡིད་དགའ་བ་འབུམ་གྱིས་ཁེངས་པའི་སྒོ་ནས་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་གི་ཡོད།

མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དུས་ལས་གཡེལ་བ་མེད་པར། བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ས་ཡི་ཐིག་ལེར་མཚན་དཔེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་གསལ་ནས། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཞབས་སྐྱེས་རྩིབས་སྟོང་འཁོར་ལོའི་རེ་ཁ་མཛེས་པར་བཀོད་དེ། ༡༩༤༠ ལོར་གྲུ་འཛིན་གཉིས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོ་པོ་ཏཱ་ལར་མི་འཇིགས་གདོང་ལྔས་བཏེགས་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་མངའ་གསོལ་ཞུས་ཏེ། ཕན་བདེའི་སྣང་བ་དཀར་པོས་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཛད།

དམ་པ་རྣམས་ནི། རང་བདེ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་གཞོལ་བའི་སྐབས་མེད་པར་བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་བཟུང་ནས་གཞན་དོན་འབའ་ཞིག་ལས་ནམ་ཡང་གཡོ་བ་མི་སྲིད་པ་ལྟར། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་རིགས་ཀྱི་ཅོད་པན་དུ་བཞེས་ནས་རིག་གནས་སྤྱི་དང༌། མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་ཆེན་མོར་གསན་བསམ་རྒྱ་ཆེར་མཛད།

སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་དཔུང་འཇུག་དུས་འགྱུར་ཉེན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཚེ། བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཡུལ་རེ་ལྟོས་ཞུ་ཡུལ་མགོན་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མ་མཆིས། བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་བསམ་པ་གཅིག་མཐུན་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ཐུགས་འགན་བསྐྱེད་བཞེས་ཡོང་བའི་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་སྙན་སེང་ཞུས་དོན་ལྟར། དགུང་གྲངས་བཅུ་དྲུག་ཕེབས་ལ་ཁད་པའི་མགོན་པོ་མཆོག་ནས་གསན་བསམ་རྒྱ་ཆེར་གནང་མུས་ཀྱི་འགལ་རྐྱེན་ལ་མ་དགོངས་པར། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་མང་དང་བཅས་པའི་བདེ་རྩ་ཁེ་ཕན་འབའ་ཞིག་ལ་དགོངས་ཏེ། ༡༩༥༠ ལོར་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མཛད་ཁུར་བདག་གིར་བཞེས།

བསྟན་འགྲོ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་བདེ་རྩ་ཉམས་དམས་འཐུས་ཤོར་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱི་ནང་འབྲེལ་ཟབ་དང༌། སྒྱུར་བཀོད་འོས་འཚམས་ཕྱག་ལེན་ཐུགས་བརྩོན་མི་ལྷོད་པར་བསྐྱངས་བཞིན་པའི་ངང༌། ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཏེ། སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་དབང་འཛིན་གནད་ཡོད་ཚོས་བོད་དོན་ཐོག་འཕྲལ་ཕུགས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་སོགས་གང་ཅིར་ཐུགས་ཞིབ་མཐིལ་ཕྱིན་བསྐྱངས་ཐོག བོད་ནང་ཛ་དྲག་གིས་དབང་བསྒྱུར་ལག་ལེན་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ཤེས་འབད་བརྩོན་སྐུ་ངལ་འོ་བརྒྱལ་ལྷུར་བཞེས་མཛད།

༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་ནང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་མི་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོར་གདན་ཞུས་གསོལ་བཏབ་ལྟར་ཆིབས་སྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ། སྐབས་དེའི་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུས་མཚོན་གནད་ཡོད་ཁག་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་འཕགས་བོད་གཉིས་ཆོས་དང༌། ཤེས་རིག་གཙོ་གྱུར་མི་རབས་ཀྱི་ཕྲེང་བར་འབྲེལ་ཟབ་ཡོད་པ་ལྟར། བོད་དོན་ཐོག་ཐུགས་སྣང་མཛད་ཕྱོགས་གཞེན་སྐུལ་བརྡ་སྤྲོད་ཞིབ་ལྷོངས་སུ་མཛད།

༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཕྱྭར་ཡང་ཐོ་འཚམས་པའི་རྒྱ་དམར་གྱི་གཏུམ་སྤྱོད་ལ་བོད་འབངས་བཟོད་སྒོམ་སྡུག་ནད་མ་ཐེག་པར། བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ནས་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱེན་ལངས་བྱས་པར་རྒྱ་དམར་ནས་དྲག་གནོན་མི་བཟད་པ་བྱས་རྐྱེན་བོད་བསྟན་སྲིད་ཀྱི་བདེ་དོན་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སྐུ་ངལ་འཛེམས་མེད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་ཞབས་སོར་འཁོད། བྱེས་འབྱོར་བོད་མིའི་འཕྲལ་ཡུན་གྱི་བདེ་རྩར་དགོངས་ཏེ་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། ཤེས་ཡོན། འཚོ་རྟེན་སོགས་གང་ལ་གང་འོས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་རྩ་འཛུགས་ཁག་མང་བཀོད་སྒྲིག་མཛད་པ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་མི་རབས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་བའི་གཞི་སྒོ་རང་དབང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལས་གཞན་དུ་མེད་པ་ཐུགས་དགོངས་སུ་སྔོན་ནས་བརྟས་པ་ལྟར།

༡༩༦༠ ལོར་དེང་དུས་ཡར་ཐོན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་འགྲོ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བོད་དམངས་གཙོའི་གཞུང་དབུ་བརྙེས་གསར་གཏོད་དང་འབྲེལ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་བསྐོའི་ལམ་སྲོལ་དང་གཞུང་གི་སྒྲིག་འཛུགས། ལས་བྱེད་བཀོད་སྒྲིག་བཅས་ལེ་ལག་ཆ་ཚང་འཛུགས་སྐྲུན་བསྐྱངས། འདས་པའི་ལོ་རབས་ ༡༩༥༩ དང་ ༡༩༦༡ ། ༡༩༦༥ སོ་སོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཞུ་འབོད་བསྐྱངས་འབྲས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། བོད་མིར་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དགོས་པའི་གྲོས་ཆོད་ཐེངས་གསུམ་སྣོལ་འཇོག་ཐུབ་པས་མ་ཚད། བོད་དོན་ཐོག་ལོ་རེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དོ་སྣང་གསར་བསྐྱེད་ཀྱི་བདེན་རྒྱབ་རིམ་འཕེལ་དང༌། བདེན་མཐའ་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་བརྩོན་རྒྱུན་མཐུད་བསྐྱངས།

༡༩༧༩ ལོ་ནས་བོད་ནང་འཚམས་འདྲི་གཟིགས་སྐོར་སྐུ་ཚབ་སྔ་རྗེས་རིམ་པར་ཆེད་གཉེར་བསྐྱངས་པ་ལ་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་གིས་དགའ་བསུ་གུས་བཀུར་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་ཞུས་པ་དེས་བོད་མིའི་བསམ་བློའི་འཁྱེར་ཕྱོགས་དང༌། བོད་ནང་གི་བདེ་སྡུག་ཇི་ཡོད་དངོས་བདེན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཁར། བྱེས་འབྱོར་གཞུང་འབངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང༌། བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་ཀྱང་གཞིས་ལུས་བོད་མིས་གསལ་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། གཞིས་བྱེས་ཕན་ཚུན་མཛའ་བརྩེའི་ཡིད་གཅུགས་དམ་ཟབ་ཆར་པ་ཆུ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཡོད།

ལྷག་པར་བོད་དོན་འདི་བཞིན་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཞི་བདེ་བརྟན་ལྷིང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མི་རྣམས་བོད་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སུ་གྱུར་ཏེ། གནའ་རབས་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཆོས་དང༌། རིག་གཞུང༌། གོམས་གཤིས་སོགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་རྒྱུན་འཇགས་འབུར་ཐོན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་ནས། གྲངས་འབོར་ཆེ་བའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་གསེབ་ཏུ་བོད་མི་རྣམས་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཉེན་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་གྲོས་འཆར་དོན་ཚན་ལྔ་དང༌། དེ་དག་གི་ཞིབ་འགྲེལ་བཅས་སྤེལ་གནང་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཡོང་ཐབས་དགོངས་ཡངས་འབད་རྩོལ་བསྐྱངས་པ་ལ་འཛམ་གླིང་མཁྱེན་ལྡན་མང་པོས་ཡིད་འཐད་བསྔགས་བརྗོད་བརྩི་བཀུར་རྒྱ་ཆེ་ཞུས་ཡོད།

ཨ་རིས་མཚོན་པའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ལུང་ཁག་མང་ལ་ཆིབས་སྒྱུར་རིམ་ཅན་དུ་བསྐྱངས་ཏེ། བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་གནས་ལུགས་ངོ་སྤྲོད་གསལ་བཤད་གནད་སྨིན་སྩལ་ནས། དེང་སྐབས་བོད་དོན་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོད་གཞི་གལ་ཆེའི་གྲས་སུ་གྱུར་ཏེ། གཟུར་གནས་དྲང་བདེན་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་མང་ནས་བདེན་རྒྱལ་གཟེངས་ཐོན་གནང་བཞིན་པར་བརྟེན། རྒྱ་དམར་ནས་རང་བཞིན་ལྐོག་ཟོས་ཐུབ་ཐབས་བྲལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་ཡོད།

རང་རེའི་བྱེས་འབྱོར་གཞུང་འདི་ཉིད་ཆེས་མང་གཙོ་ཅན་དུ་སྒྱུར་ཐབས་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ལོ་མང་རིམ་བསྟུད་དུ་སྩལ་ཕེབས་ཐོག སྔ་ལོ་གནད་དོན་རེ་ཟུང་དམིགས་བསལ་བཀའ་ཁྱབ་སྤྱི་ཕེབས་དགོངས་དོན་ནས་ད་ཆ་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་བསྐོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱང་གཏན་འབེབས་གྲུབ་སྟེ་དགོངས་དོན་ཕྱག་ལེན་བསྟར་འགོ་ཚུགས་པ། མདོར་ན། མགོན་པོ་གང་གི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། འཕྲིན་ལས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་ཕན་འབའ་ཞིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཀུན་ཏུ་བྱམས་པ་དང༌། བརྩེ་བ། འཚེ་སྤོང་ཞི་བའི་ལམ་སྟོན་ཁོ་ནར་གཞོལ་བའི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། མཐུ་དཔུང་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ལུགས་གཉིས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཉིན་བྱེད་སྟོང་དུ་འབར་བར། འཛམ་གླིང་ཆེ་རྒུ་ཡོངས་ནས་མངོན་པར་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་མཚན་རྟགས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་གཟེངས་བསྟོད་ཁག་ ༢༤ འབུལ་བཞེས་བསྐྱངས་པའི་མཚན་སྙན་གྱི་གྲགས་པ་ནོར་འཛིན་གྱི་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་པ་དང༌། དེས་ན་རིས་མེད་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་རང་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་འབངས་རྣམས་ཀྱི་འཕྲལ་ཡུན་བདེ་སྐྱིད་ཐམས་ཅད་མགོན་པོ་མཆོག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་དང༌། སྐུ་ཚེ་མཛད་འཕྲིན་ཁོ་ནར་རག་ལུས་པ་ལྟར། རྒྱལ་བའི་བཀའ་དྲིན་དྲན་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟབ་གསལ་རིམ་ཅན་དུ་སྩལ་ཕེབས་དགོངས་དོན་སྙིང་བཅངས་དང་འབྲེལ་བླང་དོར་འཇུག་ལྡོག་མ་འཛོལ་བ་གནང་རྒྱུ་རང་ཅག་བོད་རིགས་སུ་གཏོགས་སོ་ཅོག་གི་གལ་ཆེའི་འོས་འགན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

མཐའ་དོན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་ཡུན་དུ་བརྟན་ཅིང༌། རླབས་ཆེན་ཐུགས་བཞེད་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པ་དང༌། བོད་དོན་བདེན་མཐའ་མགྱོགས་ནས་མྱུར་དུ་གསལ་ཏེ། བོད་འབངས་རང་དབང་ཆོས་འབྱོར་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ལ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་འདུན་བཅས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས།

བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་གཙོ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གསུང་བཤད།

དེ་རིང་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་མོ་འདིར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག འདི་གར་ཕེབས་པའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་རྣམས་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པ་བརྒྱུད་ནས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཡོངས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་གི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་ང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་བ་བཟང་པོ་དང་གལ་གནད་ཆེ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདི་ཤིན་ཏུ་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ཡིན། བོད་འདི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ནང་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པ་འདིའི་ནང་ཤིན་ཏུ་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་འགྲོ་ཡི་ཡོད། དེ་འདྲ་ཞིག་གི་སྐབས་ལ་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཕེབས་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་དྲང་བདེན་དང་ཞི་བདེའི་ལམ་སྟོན་གནང་ཐུབ་པ་འདི་ང་རང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཡིན།

ངས་དྲན་གསོས་པ་ཞིག་ལ་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་གཞོན་ནུའི་སྐབས་ང་རང་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ལ་གསུང་ཆོས་ཤིག་ཏུ་འགྲོ་སྐབས་སྐྱབས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ད་ལྟའི་རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་འདི་བོད་མི་མང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་འཆུན་པ་ཡིན་ན་ྋརྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང་བདུན་པ་གཉིས་ཀ་བསྡོམས་པ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཐུགས་རེ་དང་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཅེས་བཀའ་གནང་སོང༌། དེ་དུས་ང་རང་ཕྲུ་གུ་ཡིན་ཙང་ྋརྒྱལ་བ་ལྔ་པ་དང་བདུན་པ་གཉིས་བསྡོམས་པ་ལས་ལྷག་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་དམ་བསམ་པ་དྲན་བྱུང༌།

ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་ང་ཚོས་དངོས་སུ་མཇལ་བར་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཐོག་ཆོས་དང་སྲིད་གཉིས་ཀའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་ཆ་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་འདི་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་དང་བདུན་པའི་ཆོས་སྲིད་མཛད་འཕྲིན་བསྡོམས་པ་ལས་ལྷག་པ་མ་ཟད། ད་ཕན་རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་བྱོན་ཟིན་པ་དེ་དག་གི་མཛད་འཕྲིན་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་ལས་ལྡབ་ཀྱིས་ལྷག་པའི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱ་ཆེ་བསྐྱངས་ཤིང༌། དེ་འདྲའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྐུ་བལྟམས་པའི་དུས་ཆེན་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུ་ཆེད་ང་རང་ཚོ་འདིར་འཛོམས་པ་རེད།

ངས་རེ་བ་དང་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུར། ང་རང་ཚོས་དད་པ་དང་དམ་ཚིག་མ་ཉམས་པའི་དམ་ཚིག་བཟང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་བོད་དང་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་དབུ་ཁྲིད་ཡར་འདྲེན་ཆེན་པོར་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་བ་ཁྲི་ཕྲག་ནས་ཁྲི་ཕྲག་བར་དུ་བརྟན་པར་བཞུགས་ཐུབ་པའི་ཐུགས་སྨོན་གནང་བ་ཡིན་ན། དམ་ཚིག་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་སྨོན་ལམ་ངེས་པར་དུ་འགྲུབ་ཀྱི་རེད་བསམ་པའི་ངས་ཡིད་ཆེས་ཞུ་ཡི་ཡོད།

དེ་རིང་གི་གོ་སྐབས་འདི་བཟུང་ནས་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ལ་ངས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་འཐུས་ཚང་མའི་ཚབ་ཞུས་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེར་གུས་འདུད་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་མི་མང་ཚོགས་ལའང་འཚམས་འདྲི་ཞུ་ཡི་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་འཐུས་བདམས་ཐོན་བྱུང་ནས་མང་ཚོགས་ནང་མི་མང་དངོས་སུ་ཐུག་སྟེ་བཀའ་མོལ་ཞུ་རྒྱུ་དེ་རིང་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན།

ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་དག་པའི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དམངས་གཙོ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་གི་ལམ་ལ་འཇུག་དགོས་ཞེས་ ༥༩།༦༠ ལོར་བཀའ་གནང་དང་གནང་བཞིན་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་ཆུ་ཚད་དང༌། སྲིད་དོན་གྱི་ཐུགས་སྣང་འགོག་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟ་བར་ང་ཚོ་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞིག་ནང་འགྲོ་ཐུབ་མེད།

ད་རེས་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པ་སྤྱི་འཐུས་འདི་ན་ནིང་ཕྱི་ཟླ་ ༥ པའི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ཐུགས་ཐག་གཙང་མ་བཅད་དེ་འཕོ་འགྱུར་མང་པོ་ཞིག་བཏང་བ་དེ་དག་དངོས་སུ་ལག་ལེན་བསྟར་བའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད། ང་ཚོའི་ཞུ་བྱ་དང་པོ་བཙན་བྱོལ་དུ་སྡོད་རིང་ལག་ལེན་བསྟར་རྒྱུའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཞུ་དགོས་ཞེས་ང་ཚོ་དམ་འབུལ་གྱི་ཉིན་མོ་དེར་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་བཅའ་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་བཀའ་ཕེབས་བྱུང༌།

དེ་ནས་བཟུང་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༢༨ བར་དུས་ཡུན་ཟླ་གཅིག་ཙམ་རིང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཁྲིམས་བཟོ་ཚོགས་པའི་ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་ལས་འགན་ཞུས་ཏེ་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་རིམ་རྣམས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་གཞི་དང་མཐུན་པ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྒོ་གསུམ་ནུས་པ་ཡོད་རྒུ་རྩལ་སྤྲུགས་བཏོན་ཏེ་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཞུས་ཟིན་པ་ཡིན།

བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཞུ་རྒྱུ་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡོངས་སུ་ཁས་ལེན་ནས་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཞུས་པ་མ་གཏོགས། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་མར་གནང་བ་དེ་ག་རང་ཡག་པོ་འདུག་ཅེས་གཏན་འབེབས་རྩ་བ་ནས་ཞུས་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་རེས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནི་བོད་མི་མང་གིས་ཆོལ་གསུམ་ཆོས་ལུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འཐུས་མིར་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གིས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གསལ་བར་བྱས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ལ་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ཆོག་མཆན་ཕེབས་པ་དང༌། ལག་ལེན་འགོ་འཛུགས་བྱེད་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་གཏན་འབེབས་གནང་བ་དེ་ཟླ་བ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ནས་ཡིན།

ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པའི་ཁྲིམས་བཟོ་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་འོག་ང་རང་ཚོའི་ནུས་པ་འདོན་དགོས་རྒྱུ་དེ་ཡིན། མང་ཚོགས་ངོས་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བརྟན་པ་དང༌། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དད་པ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ཡོད་པ། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་བོད་མི་མང་ཚོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་མ་གནང་ན་འགྲིག་གི་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བརྗོད་མ་དགོས་པ་རེད།

ཡིན་ནའང༌། དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་འདི་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པ་ཞིག་དང༌། ལག་ལེན་དུ་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་བྱས་ཏེ་བྱེད་དགོས་ཞེ་ན། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་བཞེད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྲིད་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་ཤེས་པ་བྱས་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་གང་ལེགས་སྒྲུབ་པ་དང༌། དགོངས་གཞི་དེ་དང་མཐུན་པའི་གཏན་འབེབས་ཀྱི་སྲིད་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་དེའི་ཐོག་ལ་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། འགྲོ་སྟངས་དེ་ཡང་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་བྱས་ནས་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ཁྱབ་བསྒྲགས་མཛད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་མ་འགལ་བའི་ཐོག་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་རྒྱུ་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད།

ངའི་ལས་རོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པ་རིང་མིན་བོད་མི་མང་ཚོགས་ནང་འཚམས་འདྲིར་ཕེབས་ཏེ་བཅའ་ཁྲིམས་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་གནང་རྩིས་ཡོད། སྔོན་མ་ཞུ་རྒྱུ་བྱུང་ལ། ད་ལྟ་ཡང་ཞུ་རྒྱུར་ང་ཚོའི་ལས་འགན་འགྲུབ་དང་མི་འགྲུབ། ང་ཚོའི་ནུས་པ་ཐོན་མི་ཐོན་གང་ལ་རག་ལུས་ཡོད་ཅེས་ན་མང་ཚོགས་རང་ལ་རག་ལུས་ཡོད། མང་ཚོགས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇི་ཙམ་ཆེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ང་ཚོའི་ལས་འགན་འགྲུབ་པ་དང་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། མང་ཚོགས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཇི་ཙམ་ནུས་ཤུགས་ཆུང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ང་ཚོའི་ལས་འགན་ཚགས་སུ་མི་ཚུད་པ་དང་བསྒྲུབ་མི་ཐུབ་པ་ཡོང་རྒྱུ་རེད།

དེར་བརྟེན། ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་ཁྲིད་འོག་བོད་སྤྱིའི་ལས་དོན་འདི་ཚགས་ཚུད་པ་ཞིག་དང༌། གོམ་པ་མདུན་ལ་སྤོ་ཐུབ་པ། གང་མགྱོགས་བོད་མིའི་བདེན་མཐའ་གསལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་ཐབས་སུ་སྐབས་བབ་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཐོག་མང་ཚོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཆེ་ཡོང་བའི་རེ་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

ད་སྐབས་མང་ཚོགས་ནང་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་ཁུར་བཞེས་མཁན་བཀའ་ཤག་གི་བཀའ་བློན་འོས་བསྡུ་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་སྐོར་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ་མང་ཚོགས་ནང་སེམས་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་འདུག འགའ་ཞིག་གིས་ང་ལ་དངོས་སུ་ད་གང་འདྲ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ། སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཤོག་ཁག་གང་འདྲ་ཞིག་ནང་ཁ་གྲམ་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་མ་རེད། བཀའ་ཤག་གི་མི་འགྲོ་དེ་དག་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ་ཞེས་སེམས་འཚབ་གནང་མཁན་དེ་འདྲ་འདུག

དེ་དག་ཚང་མར་ངས་སྐབས་འདིར་ཞུ་ཐུབ་པ་ཞིག་ལ། སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་འདིའི་སྤྱི་འཐུས་རེ་རེ་བཞིན་གྱི་རེ་འདུན་དང་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ག་རེ་ཡོད་པ་དེ་དག་འཇིགས་ཞུམ་མེད་པར་གསལ་པོ་བྱས་ཏེ་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་འདོན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཤིག་ཡིན། ང་ཚོས་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་ལས་གང་ཟག་གཅིག་གི་བསམ་ཚུལ་དེ་མི་མང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོག་ལ་བཙན་དབང་གིས་འཇོག་པའི་ཐབས་ལམ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་བྱེད་ཀྱི་མེད།

དེར་བརྟེན། སྤྱི་འཐུས་དང་བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པ་འདི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། སྐྱོན་ཆ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་མེད། མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་དང་མི་ཡོང་དེ་མི་མང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡོད་པ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བཤད་ས་ཞིག་ལ་སླེབས་ཐུབ་པ་དགོས། སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནང་མང་ཚོགས་ཀྱི་རེ་འདུན་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཤོད་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ཡིན་ནའང༌། རྩ་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་གཅིག་ལ་ཐུག་སྐབས་ཚང་མ་བློ་གཅིག་སེམས་གཅིག་འདུན་པ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱས་ནས་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ད་ཕན་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱས་པའི་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཇི་ཙམ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་མཚོན་ཐུབ་པ་ཆགས་ཡོད་བསམ་པ་དང༌། མ་འོངས་པར་བཀའ་ཤག་འདེམས་བསྐོ་བྱེད་རྒྱུས་མཚོན་གནས་ཚུལ་ག་རེ་ཡིན་ཡང་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་གནད་འགག་ལ་སླེབས་སྐབས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་འགྲོ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། དེ་འདྲའི་དབང་གིས་ལས་དོན་ལ་སྐྱོན་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པ་ང་རང་ངོས་ལ་དོགས་གནད་རྩ་བ་ནས་མེད། མང་ཚོགས་ཚང་མ་ཐུགས་བདེ་པོར་བཞུགས་རོགས་གནང༌། མ་འོངས་པའི་ལས་དོན་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འགན་ཁུར་གསར་པ་དེ་འདྲ་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་འདི་ལ་ང་ཚོ་ཐུགས་དོགས་དང་ཐུགས་ཁྲལ་གནང་དགོས་པ་རྩ་བ་ནས་མེད།

ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་རྗེར་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་བསྐྱར་དུ་གསར་པ་ཞིག་སྒང་སླེབས་ཏེ་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དེ་དག་འཛམ་གླིང་མང་ཚོགས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་དྲིན་དང༌། བོད་ཀྱི་གོམས་གཤིས་བཟང་པོ་རྣམས་ད་བར་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། མ་འོངས་པར་དམ་ཚིག་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་ཁྲིད་དང་དེས་བསྟན་པའི་སྲིད་བྱུས་འོག་ཤར་བགྲོད་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་དང༌། ལུང་ཚན་ཆོས་ལུགས་མེད་པས་མང་ཚོགས་ནང་གི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་གནད་དོན་ཆུང་ཚག་དེ་དག་སྤྱི་དོན་ཞིག་ལ་སླེབས་སྐབས་དེ་དག་ཕར་བཞག་ནས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བྱེད་དགོས།

མཐའ་དོན་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ལོར་བརྟན་པ་དང༌། བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ྋསྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་དང་མཐུན་པ་ཚུལ་བཞིན་འགྲུབ་པ། ཆོས་དང་སྲིད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་དགོངས་གཞི་དང་མཐུན་པ་གང་ཞིག་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་ཞུ་རྒྱུ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས། ཞེས་གསུངས།

༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡ ཉིན་ལི་ཐུ་ནི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་སུ་སྩལ་བའི་ལམ་སྟོན་གསུང་བཤད།

སྲིད་འཛིན་མཆོག་དང༌། བཀུར་འོས་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་རྣམ་པ། སྤུན་མཆེད་ཕོ་མོ་རྣམ་པ་ཡོངས་ལ། དེ་རིང་ནི་རང་ཉིད་ལ་ཧ་ཅང་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། ཁྱེད་ཚོའི་མཉམ་དུ་འཛོམས་ཏེ་བསྡད་རྒྱུ་བྱུང་བར་དགའ་པོ་དང་སེམས་འགུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐེབས་སོང༌། དེ་སྔ་བོད་མི་ཚོའི་ངོས་ནས་ཁྱེད་ཚོར་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་དང༌། མཛའ་བརྩེའི་ཚོར་བ་ཇི་ཡོད་འདིར་ཡོང་སྟེ་བཤད་འདོད་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོས་རང་དབང་སླར་གསོ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བར་རོལ་སྐབས་དགའ་སྤྲོ་དང་བཅས་འཚམས་འདྲི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།

འདས་པའི་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་རིང་ཁྱེད་ཚོས་སེམས་ཤུགས་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་ཐོག་ཕྱིའི་བཙན་འོག་ནས་རང་དབང་རང་བཙན་རྩོད་ལེན་བྱས་པ་འདིར་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ཁྱེད་ཚོའི་འབད་བརྩོན་འདིས་མི་ཚང་མའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོག་རྩོད་རྒྱུར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་དོ་སྣང་ཞིག་སླེབས་བཞིན་ཡོད།

ཁྱེད་ཚོས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུའི་གདམ་ཀ་འདིར་ངོས་རང་ལྷག་པར་དུ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་སོང༌། རང་ཉིད་བཟང་སྤྱོད་དང༌། དེ་བཞིན་ལག་ལེན་ངོ་མའི་ཆ་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ཐོག་བསྐྱོད་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་པ་ནི་རང་སྲོག་རང་གིས་བཅད་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོ་དང་འདྲ་བའི་ཡུལ་གྱི་ནང་གསོན་གནས་ཡོང་ཐབས་རེ་བ་གཅིག་པུ་དེ་ནི། དྲང་བདེན་དང༌། བློ་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་སྒོ་ནས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུ་དེ་རེད།

ཁྱེད་ཚོ་ལ་ཊི་ཝི་ཡའི་མི་མང་གིས་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ཏུ་ངའི་མི་མང་འདྲ་བའི་གཞན་མི་མང་པོར་བློ་བསྐྱེད་སྐྱེ་གཞིའི་དཔེ་མཚོན་གསར་པ་ཞིག་བསྟན་ཡོད། ཁྱེད་ཚོས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་དེ་མ་ནོར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་པ་དེར་ང་ཚོའི་ཡིད་ཆེས་བརྟན་དུ་ཕྱིན་སོང་བ་དང༌། ཉིན་གཅིག་ང་ཚོས་ཀྱང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ནས་རང་དབང་བསྐྱར་གསོའི་རེ་བ་སླར་གསོ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་གཞིའི་དཔེ་མཚོན་ད་ལྟ་མཇུག་སྒྲིལ་མེད།

དྲང་པོར་བཤད་ན། དེ་ནི་ད་ལྟ་གཞི་ནས་འགོ་འཛུགས་བྱེད་པ་ཞིག་རེད། ད་ཆ་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་དོ་སྣང་ཁྱོད་ཚོའི་ཕྱོགས་ལ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཁྱེད་ཚོ་ལའང་རང་གི་ལེགས་པའི་ལས་དོན་མུ་མཐུད་བྱ་རྒྱུར་རྙེད་དཀའ་བའི་གལ་ཆེའི་གོ་སྐབས་ཤིག་ཡོད། ཁྱེད་ཚོར་འབྱུང་འགྱུར་ལོ་ཤས་ནང་གདོང་ལེན་མང་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཡོང་གི་རེད། དུས་ཚོད་གཉན་འཕྲང་ཅན་དེའི་སྐབས་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་པོ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་གལ་ཆེའི་རིགས་བློས་བཏང་ན་འགྲིག་གི་མ་རེད། རང་ཐག་རང་གཅོད་དང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལུགས་ཐོག་མུ་མཐུད་ཤར་བསྐྱོད་དགོས་རྒྱུ་དེ་ལྷག་པར་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དེ་སྔ་ཁྱེད་ཚོས་སེམས་ཤུགས་འདི་འཁྱེར་ཏེ་སོ་སོའི་རང་དབང་རང་བཙན་སླར་གསོ་བྱས་པ་བཞིན། མ་འོངས་པར་ཡང་ལུང་པ་གཞན་གྱི་མི་མཉམ་རང་གི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཞུ་ཕྱོགས་ལམ་ག་འདི་རང་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་དགོས་པ་ཡིན།

དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་དང༌། གཏོར་བཤིག་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་གཞིའི་གོ་མཚོན་རིགས་ཐེ་བའི་གོ་མཚོན་ཚོང་འབྲེལ་བརྒྱུད་རིམ་ནས་བྱུང་བའི་ཉེན་ཁའི་གནས་ཚུལ་ལྷག་བཞིན་པ་འདིར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གོ་མཚོན་ཁྱོན་ནས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་དཀའ་ཚེགས་ཅན་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང༌། མིག་རྒྱང་རིང་པོའི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་འདི་ནི་དགོས་ངེས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད།

ཀོ་སོ་ཊ་རི་ཀ་ (Costa Rica) ནི་ཡུལ་ལུང་ཆུང་ཆུང་གལ་ཆེན་ཞིག་དང༌། ལྷིང་འཇགས་མེད་པའི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡིན་རུང༌། ༡༩༤༨ ལོར་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་མེད་པར་བཟོས་ཡོད། དངོས་གནས་བྱས་ན། དེ་ནི་ཏན་ཏན་མི་མང་ཆེ་བས་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་བསམ་པ་དྲན་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ཡུལ་གྲུ་དེར་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་རིང་དམག་མི་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་སོ་སོའི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ཀོ་སོ་ཊ་རི་ཀས་སྣེ་འཁྲིད་པའི་ཐོག་ནས་ད་ཆ་ཁྱེད་ཚོ་ནི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དུ་ཤར་བསྐྱོད་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་ལ་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ་གོ་མཚོན་མེད་པའི་ཡུལ་གྲུ་དཔེ་བལྟ་ས་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་རེད།

འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་ཐོབ་པའི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ད་ཆ་སྲུང་སྐྱོབ་ཚུལ་བཞིན་བྱ་རྒྱུ་དེར་དངོས་གནས་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་འོས་ཤིག་རེད། ལག་ལེན་དངོས་སུ་བསྟར་སྐབས་མཚམས་རེ་དྲག་ལས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ཡིན་ན་དཀའ་ངལ་འཕྲལ་དུ་སེལ་རྒྱུར་དགེ་མཚན་ཞིག་ཡོད་པར་མངོན་རུང༌། ྀའོན་ཀྱང༌་ཀྱང༌། གཞན་གྱི་ཐོབ་ཐང་དང་བདེ་སྐྱིད་འཕྲོག་སྟེ་རང་གི་དོན་དག་འཚེ་བའི་བརྒྱུད་ནས་གལ་སྲིད་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌། དེ་ནི་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་གསོག་གི་ཡོད་རེད།

དམངས་གཙོ་དང༌། དྲང་བདེན། འདྲ་མཉམ་བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཐད་རྒྱལ་ནང་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་ལམ་ཐོག་ལག་བསྟར་ཆ་སྙོམ་དུ་འགྲོ་དགོས། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་རྒྱུན་གནས་ཡོང་བར་འཚེ་བའི་ལས་ནི་ངེས་པར་དུ་མེད་པར་བཟོ་དགོས་པ་ཡིན། ངོས་རང་འདི་ལ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངོས་ནས་ ༡༩༨༧ ལོར་རྒྱ་ནག་ལ་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔ་འཁོད་པའི་གྲོས་གཞི་དང༌། ཉེ་བའི་གཏམ་བཤད་ནང༌། བོད་དེ་དྲག་པོའི་དཔུང་དམག་མེད་པའི་ཡུལ་ཞིག་བཟོས་ཏེ་སྔར་གྱི་ཞི་བའི་བསྟི་གནས་སུ་བསྒྱུར་དགོས་སྐོར་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེ་བྱས་པ་ཡིན། དང་ཐོག་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ལ་བསྐྱོད་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཞིག་ཏུ་མངོན་སྲིད་རུང༌། དོན་དངོས་ཐོག་དེ་ནི་དེ་འདྲ་མ་རེད།

འཛམ་གླིང་གི་མི་དུང་ཕྱུར་ལྔ་བཅུ་ཁོངས་ནས་ཆ་ཤས་ཆེས་ཉུང་ཉུང་ཞིག་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་ལ་གཞོལ་བཞིན་ཡོད། མི་འབོར་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཞིག་ནི་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང༌། ཕན་སེམས་ཁོ་ནའི་འཚོ་བར་རོལ་བཞིན་ཡོད། བྱས་ཙང༌། མིའི་སེམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་འདུལ་ཐུབ་པ་ལས། འཚེ་བའི་ལས་ཀྱིས་མི་སེམས་འགུལ་མི་ཐུབ་པ་དེས་ངོས་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱུང༌། ངས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ལི་ཐུ་ནི་ཡའི་སྲིད་གཞུང་གིས་རང་གི་མ་འོངས་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་སླད་སྲིད་གཞུང་གཞན་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་བ་བྱ་རྒྱུ་གལ་ཆེ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཕྲལ་གྱི་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་ཏེ་སོ་སོའི་ཡ་རབས་བཟང་པོའི་གོམས་གཤིས་མ་བརླག་པ་བྱ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

ལྷག་པར་དྲང་བདེན་དང༌། རང་དབང༌། དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཡིད་དམ་བརྟན་པོས་ཤར་བསྐྱོད་བྱས་པ་དེར་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་བྱུང་དོན་བཞིན། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་དཔེ་བལྟ་ས་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན། རང་གི་དགོས་མཁོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་ཚགས་ཚུད་འབྱུང་སླད་ཁྱེད་ཚོ་ཚང་མས་དཀའ་ངལ་དུ་མར་གདོང་ལེན་བྱ་དགོས་པའང་སྲིད་ཀྱི་རེད། དཀའ་ངལ་ཆེ་བའི་དུས་ཡུན་འདི་དག་ཏུ་ཁྱེད་ཚོས་སྣང་ཆུང་གི་ལས་ལ་མི་གཡེང་བར་སྒེར་པ་མི་རེ་ངོ་རེའི་དགོས་མཁོའི་ལས་དོན་བརྩི་མཐོང་ཆེ་བ་བཞག་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད།

ཕན་ཚུན་གུས་བཀུར་དང༌། བཟོད་བསྲན། མིའི་བདེ་སྐྱིད་གཞི་རྩར་བཟུང་བའི་ཐོག་ནས་བྱམས་བརྩེ་དང་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་བསྐྲུན་རྒྱུར་ཆོས་ཕྱོགས་ནས་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེ་བསྒྲུབ་ཐུབ། ཆོས་ལུགས་ཚང་མར་སོ་སོའི་ལྟ་སྤྱོད་འཁྱེར་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ཡོད་སྲིད་པ་ལས། གཞི་རྩའི་བསླབ་བྱ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་ངས་དྲན་བསྡད་ཀྱི་ཡོད། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་བྱམས་པ་དང་བརྩེ་བ་ཡིན་པ་རེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ག་རེ་ཡིན་རུང༌། ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གཤའ་མ་ཞིག་སོ་སོའི་ཉིན་རེའི་མི་ཚེའི་ནང་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དེས་རང་གི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་ཡང་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འགྲོ་བར་རང་ཉིད་ནས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་ཉམས་མྱོང་ནས་བཤད་ཐུབ།

སྐབས་རེ་ཆོས་ནི་མི་ཕན་ཚུན་དབར་འགལ་ཟླ་དང་རྙོག་གྲ་སློང་གཞིར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བ་ཨ་ཅང་ཅང་སྟེ། དེ་ནི་ཧ་ཅང་སྟབས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་དང་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་སྟངས་ཤིག་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆོས་ཀྱི་དགོས་དོན་ནི། དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དཔེར་ན། ཕན་ཚུན་འཆམ་མཐུན་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེ། བསམ་ཤེས་བྱེད་རེས་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་རྙོག་གྲ་བཟོ་རྒྱུ་མེད། ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད། མི་སོ་སོའི་ཁམས་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་དང་དེར་འཚམས་པའི་ཆོས་ཤིག་བྱ་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། ག་རེ་གལ་ཆེན་པོ་འདུག་ཅེ་ན་ཆོས་པ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་ཕན་ཚུན་མཉམ་རུབ་སྒོ་ནས་མང་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་བཟང་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་ཐབས་ཐོག་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་དགོས།

ཡུལ་འདིའི་གཞུང་དང་མི་མང་གཉིས་ཆའི་ངོས་ནས་ང་རང་ལ་མཛའ་ཞིང་བརྩེ་བའི་སྣེ་ལེན་གང་གཟབ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ང་རང་ཚོ་ཚང་མ་འགྲོ་བ་མི་ཡིན་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། ང་ཚོ་ཕྱིའི་རྣམ་འགྱུར་ཆ་ནས་ཏོག་ཙམ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་རུང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་དེ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་རེད།

ང་རང་ཕྱི་ལོག་ལ་འགྲུལ་བཞུད་འདི་འདྲ་བྱེད་སྐབས་མི་དཀྱུས་མ་ཕན་ཚུན་ཐུག་རེ་བྱེད་པ་ནང་བཞིན་ཁྱེད་ཚོ་དང༌། ངའི་གྲོགས་པོ་སྲིད་འཛིན་ཁོང་ལྟ་བུ་ཐུག་གི་ཡོད་པ་རེད། རང་ཉིད་གྲྭ་པ་སྙོམ་ཆུང་ཞིག་དང༌། མི་སྙོམ་ཆུང་ཞིག་ཡིན། བྱས་ཙང༌། ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ངོ་འཕྲད་བྱུང་སྐབས་སྙིང་ཁོངས་རུས་པའི་གཏིང་ནས་བཅོས་མིན་མཛའ་བརྩེའི་འབྲེལ་ལམ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་དགོས་པ་ཡིན། བྱས་ཙང༌། ད་རེས་འདིར་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་ཕན་ཚུན་མཛའ་འབྲེལ་དང༌། བསམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག དེ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། མི་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཚང་མ་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཡིན། འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ཧ་ཅང་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་དཀའ་ངལ་སོ་སོ་གཅིག་པུས་སེལ་མི་ཐུབ་ཅིང༌། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བྱམས་བརྩེའི་ཉམས་ལེན་གཞི་རྩར་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་ང་ཚོའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ཁྱབ་འགན་འཁྲིའི་ཚོར་བ་ཞིག་ངེས་པར་སྐྱེད་ཐབས་བྱེད་དགོས།

མི་སྒེར་པ་ཞིག་གམ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་གནས་ཚུལ་སྡུག་པ་ཞིག་འཕྲད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མར་འགན་འཁྲི་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ལེགས་པ་ཞིག་བྱུང་ནའང༌། དེ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས། བྱས་ཙང༌། མི་སོ་སོར་དཀའ་ངལ་ཇི་འཕྲད་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཕན་གཅིག་གྲོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སེལ་རྒྱུའི་སེམས་ཁུར་ཞིག་ངེས་པར་བླངས་དགོས་པ་ཡིན། གཞན་ལ་འཚེ་བ་བྱེད་པའམ། ཟུག་རྔུའི་སེམས་འཆང་ན། དེའི་འབྲས་བུར་རང་གི་སེམས་ལ་ཞི་བའམ། བདེ་སྐྱིད་འདྲེན་མི་ཐུབ་ཅིང༌། གཞན་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ། ཕན་ཚུན་བསམ་ཤེས་བྱེད་རེས་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་བདེ་བ་བསྐྲུན་ཐུབ།

ང་ཚོའི་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གཅིག་པུར་ཆ་མཚོན་ནའང་རང་ཡུལ་བཙན་འཕྲོག་བྱེད་མཁན་རྒྱ་དམར་ལ་འཁོན་འཛིན་དང༌། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རང་དབང་སྒྲུབ་ཐབས་བྱས་ཡོད། ང་ཚོ་ནི་རང་གི་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་གྱིས་བཙན་བཟུང་བྱས་སྐབས་ཁྱེད་ཚོ་འདྲ་བར་རང་བཙན་ཡོངས་སུ་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པ་རེད། རྒྱ་མིས་ ༡༩༥༡ ལོར་ང་ཚོའི་ཐོག་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་བཀྲོལ་ཞེས་པའི་གྲོས་མཐུན་དེའི་སྟེང་བཙན་ཤུགས་ཀྱིས་ས་རྟགས་རྒྱབ་ཏུ་བཅུག་ཡོད། ང་ཚོ་ནི་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུའི་རིང་དྲག་པོའི་དམག་མི་ས་ཡ་ཕྱེད་ཙམ་ཞིག་གི་ཁྲིམས་མེད་བཙན་པོའི་དབང་ཤུགས་འོག་བསྡད་པ་རེད།

བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་ཁོངས་ནས་ལྔ་ཆ་གཅིག་ཙམ་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་ཡོད། བོད་ཕྱི་ལོགས་སུ་གནས་ཤིང་རང་དབང་ལ་དགའ་བའི་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་ན་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་འདིའི་འོག་ནས་ང་ཚོ་ཐར་ཐུབ་མེད་ཅིང༌། ཁྱེད་ཚོའི་བཟང་སྤྱོད་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་ང་ཚོའི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་ཐོག་མེད་ཐབས་མེད་པའི་ལག་ཆ་ཞིག་ཡིན།

བྱས་ཙང༌། ང་ཚོ་ཡང་གཞན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྡད་ཡོད། ཁྱེད་ཚོའི་རང་དབང་གསར་བཞད་ཀྱི་དགའ་སྟོན་འདིས་ང་ཚོ་ཚང་མར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ང་ཚོའི་བྱ་སྤྱོད་འདིས་ཀྱང་གཞན་མང་པོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། ང་རང་དགའ་པོ་བྱུང༌། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁྱེད་ཚོའི་རྒྱལ་ཁ་དེ་ནི་གང་ལྟར་ཡང་སྙིང་བདེན་པ་དང་བཟོད་བསྲན། འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ཤུགས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། བྱས་ཙང༌། འདི་ནི་ངས་ནམ་རྒྱུན་ཡིད་ཆེས་རྩ་འཛིན་བྱེད་པ་དེར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པ་ཞིག་རེད། དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་ཉིན་མོ་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱིས་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་མྱོང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་ངོས་རང་ལ་སེམས་སྡུག་གི་གནས་ཚུལ་ཏོག་ཙམ་ཡོང་གི་འདུག ངའི་མི་མང་ཚོས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཟད་དེ་ད་ཆ་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་རང་དབང་གི་དཔལ་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོང་བའི་རེ་སྨོན་ཞུ་ཡི་ཡོད། ཉིན་གཅིག་ང་ཚོས་ཀྱང་མགྱོགས་མྱུར་འདི་ལྟ་བུའི་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་རྒྱུར་ཁྱེད་ཚོའི་གྲུབ་འབྲས་དེར་དཔེ་བླངས་ཏེ་རེ་བ་ཞིག་བྱེད་ཅིང༌། ང་ཚོས་འགྱུར་མེད་དམ་པོར་གནས་པའི་གྲོགས་པོ་ཁྱེད་ཚོར་འདི་ལྟ་བུའི་དགའ་སྟོན་ལ་རོལ་ཆེད་དུ་མགྲོན་བརྡ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་སྩལ།

༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༩ ཉིན་ཨ་རིའི་ཡེལ་ (Yale) གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་༼དགྲ་བོ་ལའང་མཛའ་ཞིང་བརྩེ་བ།༽ཞེས་པའི་གསུང་བཤད།

ཁྱེད་ཚོས་ང་ལ་དགའ་བསུའི་སྣེ་ལེན་གང་གཟབ་གནང་བར་ཧ་ཅང་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། མཁས་དབང་ལ་ཡེ་ཊོན་ (Dr. Lytton) མཆོག་དང༌། ཡེལ་མང་ཚོགས་སྤུན་མཆེད་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ། ད་རེས་འདིར་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གནང་བར་ངོས་རང་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡོང་གི་འདུག དངོས་གནས་བྱས་ན། ང་ཚོ་ནི་དུས་ཚོད་ཡ་མཚན་པོ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་འཛམ་གླིང་འདི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད། རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་དོན་དུ་མི་མང་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་མངོན་འདོད། རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་དོན་དུ་ཚོད་དཔག་མི་ཐུབ་པའི་སེམས་ཤུགས་དང༌། སྙིང་སྟོབས་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེས་ཡོད། ཤར་ཡོ་རོབ་དང་སོག་པོའི་ནང་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན། བྷར་ལེན་གྱི་གྱང་རྩིག་ (Berlin wall) འཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྐྱེན། ལྷག་པར་ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུའི་རིང་དམར་པོའི་དབང་སྒྱུར་འོག་ཏུ་གནས་རྗེས་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་འགྱུར་བ་ཕྱིན་པ་དེ་ཚོ་ཚང་མ་འདི་ལྟའི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། ངོས་རང་ཉེ་ཆར་སོག་པོ་དང་བྷལ་ཊིག་མངའ་ཁུལ་ (Baltic States) འབལ་གྷ་རི་ཡ་ (Bulgaria) བཅས་སུ་ཧ་ཅང་རྗེས་དྲན་བྱེད་འོས་པའི་ལྟ་སྐོར་ཞིག་ནས་ཕྱིར་འཁོར་ཙམ་ཡིན། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་རང་དབང་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་གནས་པའི་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོར་ད་ཆ་རང་དབང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་རོལ་བཞིན་མཐོང་དུས་སེམས་ནང་དགའ་སྤྲོ་ཚད་མེད་ཅིག་ཐོབ་ཀྱི་འདུག ཁོ་ཚོའི་རྒྱལ་ཁ་དེ་དྲག་གནོན་དུས་ཡུན་རིང་ལོས་དང༌། ཚབས་ཆེ་ལོས་ཇི་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་མིའི་རང་དབང་དེ་མཐར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དྲན་སྐུལ་ཞིག་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་ནི། འཚེ་བའི་ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པའི་ཐོག་ནས་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་འཕོ་འགྱུར་དེ་བཏང་ཐུབ་ཀྱི་རེད།

ཉེ་བའི་ཆར། སྲིད་འཛིན་འཇོར་ཇེ་སྦུ་ཤུ་ (George Bush) མཆོག་དང༌། སྲིད་འཛིན་གྷར་བྷ་ཅོབ་ (Milkhail Gorbachov) རྣམ་གཉིས་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་དོན་བཞིན། མཐར་གོ་མཚོན་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཐག་གཅོད་འདིར་ཁོང་རྣམ་གཉིས་ལ་འཚམས་འདྲི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ལོ་མང་སྔོན་ངོས་ནས་གོ་མཚོན་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་རྨི་ལམ་ཞིག་བྱུང་སྐོར་ཤོད་སྐབས་ངའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་ཐེ་བའི་མི་མང་པོས་འདི་ནི་སེམས་ཚོར་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་སྐད་ཆ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། དོན་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ངའི་རྨི་ལམ་འདི་མངོན་དུ་འགྱུར་སྲིད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་རེད། དེ་ལྟ་ནའང༌། འདི་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཅན་གྱི་བྱེད་སྒོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། དེར་འགོག་རྐྱེན་སྣ་མང་འཕྲད་སྲིད་པ་རེད། དེ་ཚོ་གལ་གནད་ཆེ་ཆུང་ཇི་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་ང་ཚོ་ཚང་མས་སོ་སོའི་ངོས་ནས་མཐུན་འགྱུར་མུ་མཐུད་ཞུ་དགོས། རྒྱ་གཞུང་གིས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་རིང་བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་བྱས་རྗེས་ད་ཆ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་གནས་བབས་འདིའི་སྐབས་སུ་ངེས་པར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས།

༡༩༤༩ དང་ ༡༩༥༡ ལོའི་ནང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཐོག་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་བཟུང་བོད་མི་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ཏེ་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ལྔ་ཆ་གཅིག་གི་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཡོད། འདས་པའི་མི་ལོ་ ༤༢ ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་རིང་མོ་འདིའི་ནང་སོ་སོའི་རྩ་དོན་གསོན་གནས་ཡོང་ཐབས་དང༌། ནང་པའི་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་བྱམས་སྙིང་རྗེའི་རིག་གཞུང་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་ཡོང་ཐབས་བྱས་ཡོད། གནད་དོན་འདི་ཚོའི་ཐོག་ཁོང་ཁྲོ་ལས་སླ་པོ་ཟ་སྲིད་པ་རེད། ཚོར་བ་གང་ཡང་མེད་པར་རྒྱའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོའི་ཐོག་ཁོང་ཁྲོ་དང་སྡང་འཛིན་གྱི་ཚོར་བ་ཤུགས་དྲག་པོ་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཁོ་ཚོ་ནི་ང་ཚོའི་དགྲ་བོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱིས་ང་རྒྱལ་དབང་གིས་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་བྱེད་སྲིད། འོན་ཀྱང༌། འདི་ནི་ནང་པའི་བྱེད་སྟངས་ཤིག་མ་རེད། འདི་ནི་ཞི་བདེ་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མིན་པར་ཉེ་ཆར་གྱི་དོན་རྐྱེན་དེ་ནས་ཧ་ཅང་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། ང་ཚོའི་དགེ་རྒན་རྩ་ཆེ་ཤོས་ནི་ང་ཚོའི་དགྲ་བོ་དེ་ཚོ་རེད། འདི་ནི་ནང་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་བསླབ་བྱ་ཙམ་མིན་པར་སོ་སོའི་མི་ཚེའི་ནང་དངོས་སུ་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ། ང་ཚོའི་གྲོགས་པོ་ཚོས་རྣམ་པ་འདི་འདྲ་བའི་ཐོག་ནས་སོ་སོར་རོགས་པ་བྱེད་ཐུབ་རུང༌། བཟོད་པ་དང༌། བྱམས་སྙིང་རྗེའི་ཉམས་ལེན་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུའི་དགོས་མཁོའི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་མཁན་ནི་སོ་སོའི་དགྲ་བོ་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མེད། ཁྱད་ཆོས་འདི་གསུམ་པོ་ནི། སོ་སོའི་སྤྱོད་ལམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་དང༌། སེམས་ནང་ཞི་བདེ་དང་དགའ་སྤྲོའི་ཚོར་བ་བསྐྲུན་རྒྱུར་དགོས་ངེས་ཅན་རེད།

ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ནང་ང་ཚོར་བློ་སྐྱེད་ཡོང་གཞིའི་བསླབ་བྱ་གཅིག་ནི། སོ་སོར་དགྲ་བོས་འགྲམ་ལྕག་ཅིག་གཞུས་པ་ཡིན་ན། འགྲམ་པ་གཞན་དེ་བཟེད་དགོས་ཞེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གོ་རིམ་ལྡན་པའི་བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དགྲ་བོ་དངོས་སུ་གདོང་ཐུག་བྱུང་ནའང་བཟོད་པའི་ཉམས་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་ཡོང་གི་རེད། ཁོང་ཁྲོ་དང་ཞེ་སྡང་གི་གཞན་དབང་དུ་མ་སོང་བར་སེམས་ལྷོད་དལ་ཐོག་ཕ་རོལ་པོའི་བྱེད་སྟངས་དེས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ལས་ངན་པ་ཞིག་གསོག་གི་ཡོད་པས་དེར་བཅོས་མིན་སྙིང་རྗེའི་ཚོར་བ་ཞིག་སྐྱེ་ཆོག ང་ཚོ་བོད་མི་ཚོ་ནི་དུས་ཚོད་ཡག་སྡུག་གང་འདྲ་ཞིག་གི་སྐབས་སུའང་སྣང་བ་སྐྱིད་པོ་བྱས་ཏེ་གཞན་གྱིས་རང་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང༌། གནོད་པ་སྐྱེལ་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། མཐར་འགྲོ་བ་མི་ཚང་མ་སོ་སོའི་གྲོགས་པོ་གཅིག་གི་འདུ་ཤེས་འཛིན་ནས་འགྲོ་བསྡད་ཀྱི་ཡོད། ངས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བོད་མི་ཚོར་ཇི་སྲིད་ང་ཚོར་གཞི་རྩའི་བདེན་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱིས་ང་ཚོ་དབང་དུ་བསྡུ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ནི་ནམ་ཡང་ཤི་ཡི་མ་རེད།

མཐར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོད་པའི་ང་ཚོའི་གྲོགས་པོ་ཚོར་ཡང་ང་ཚོས་རོགས་པ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད། ང་ནི་མི་ཕན་ཚུན་དབར་དང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་བསམ་བློའི་གོ་རྟོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་ངེས་པར་འགྲོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ད་ལྟའི་སྐབས་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་འདིས་གདོང་ལེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཞེ་ཐག་པ་ནས་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱས་པ་ཡིན་ན། དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་རྙེད་ཀྱི་རེད། གནད་དོན་འདིའི་ཐད། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་ཆ་ཤས་བླངས་འདོད་ག་དུས་ཡོད་རུང༌། དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཆ་ཚང་བྱེད་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་མིའི་ངོས་ནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་གི་རྒྱ་ལས་བརྒལ་ཏེ་ངན་པ་ལང་དུ་ཤོར་བའི་བྱིས་པ་ནང་བཞིན་རང་སྣང་གང་དྲན་བྱེད་དུ་བཅུག་རྒྱུ་མེད། རྒྱ་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་གང་ཐད་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་འགན་ཡོད་པའི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་བྱ་དགོས།

ཁྱེད་ཚོས་ཤེས་གསལ་བཞིན། ངོས་རང་དེ་སྔ་ཨ་རིར་ལྟ་སྐོར་འགྲོ་སྐབས་སྲིད་འཛིན་འཇོར་ཇེ་སྦུ་ཤུ་མཆོག་མཇལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བྱུང༌། འཛམ་གླིང་མི་མང་བཞི་ཆ་གཅིག་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་དེ་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐབས་སྐོར་ཁོང་ལ་ཐུགས་འཚབ་ཇི་ཡོད་འདི་སྔོན་དཔྱིད་དུས་སུ་ཁོང་གིས་ (Yale) ས་གནས་སུ་མང་ཚོགས་ལ་གསུང་བཤད་ཅིག་གནང་བའི་ནང་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་བཏང་ཡོད་པ་རེད།

ང་ཚོ་བོད་མི་ཚོས། ཨ་རི་དང༌། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པས་དྲག་གནོན་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་དེ་བཟོད་སྒོམ་མི་ཐུབ་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་སྐོར་རྒྱ་གཞུང་ལ་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དགོས་ངེས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུར་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་གལ་ཆེ། འགའ་རེས་གལ་སྲིད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་གཤིས་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་གལ་སྐོར་རྒྱ་ནག་ལ་གནོན་ཤུགས་ཤིག་སྤྲད་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་གིས་སྔར་རང་གི་ཁེར་རྐྱང་ཟུར་སྡོད་བྱ་རྒྱུའི་མའོའི་དུས་རབས་ (Maoist Era) དེའི་ཐོག་རང་འཇགས་བསྐྱར་ལོག་རྒྱག་གི་རེད་ཅེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་ནག་དཔོན་རིགས་རང་ཉིད་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུགས་འགོག་ཆེད་དུ་དྲག་པོའི་སྡིགས་ར་དེ་སྐུལ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། རྒྱ་ནག་འགོ་ཁྲིད་འགའ་རེས། ལམ་དེ་གའི་ཐོག་འགྲོ་འདོད་ཡོད་ནའང༌། དེ་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་རྒྱུ་མིན་པ་ཉམས་མྱོང་གི་ཐོག་ནས་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། རྒྱ་ནག་མི་མང་གིས་དམངས་གཙོ་དང་རང་དབང་ཐོག་རང་གི་མངོན་འདོད་ཇི་ཡིན་དེ་སྔ་ནས་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་བྱས་ནས་བསྟན་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་དམར་ཤོག་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དར་སའི་ཡུལ་གྲུ་ཚོའི་ནང་དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་དར་ཁྱབ་འགྲོ་བཞིན་མཐོང་ཐོས་བྱུང་ཡོད། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་ལམ་དུ་མ་རྒྱུག་པའི་མི་མང་གྱེན་ལངས་ལས་འགུལ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན་ཚོས་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཐོག་གི་སྙིང་སྟོབས་དེ་ཐེངས་གཅིག་འགོ་འཛུགས་བྱུང་རྗེས་རྩ་མེད་དུ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད།

ཨེ་ཤ་ཡའི་མིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་པས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དང་རྦད་དེ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་བསམ་ཚུལ་ཡང་ཡོང་གི་ཡོད། མ་ཟད། ཨེ་ཤ་ཡའི་མིས་མིའི་ལུས་རྟེན་ལ་དེ་ཙམ་གལ་ཆེན་པོ་བརྩི་ཡི་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་བདེན་པ་རྩ་བ་རང་ནས་མ་རེད། ང་ཚོ་ནང་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་མིའི་ལུས་རྟེན་འདི་ཧ་ཅང་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་གི་ཡོད། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་ངའི་ངོས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་ཁྱེད་རང་གི་ངོས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དང་ཁྱད་པར་མེད། སྡུག་བསྔལ་དང༌། ན་ན་ཚ་ཚ་ནི་ཀུན་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཡོང་གི་ཡོད། ཁྱེད་ཚོ་ཨ་རི་བ་ཚོ་དང༌། ཡོ་རོབ་དང་ཨ་ཧཕི་རི་ཀ ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་གཞན་པ་ཚོར་ཚོར་བ་གང་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། བོད་པ་དང༌། ཨེ་ཤ་ཡ་གཞན་པ་ཚོ་ལའང་ཚོར་བ་དེ་རང་ཡོང་གི་ཡོད། ཨུ་རུ་སུ་དང༌། ལྷོ་ཨ་ཧཕི་རི་ཀར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བའི་ཐོག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ངོས་ནས་སེམས་ཁུར་གང་འདྲ་བླང་གི་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། རྒྱ་ནག་དང་བོད་གཉིས་ཐོག་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྩིས་མེད་རྡོག་རོལ་བཏང་བའི་དཀའ་ངལ་ཐད་བློ་འཚབ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ལུགས་མཐུན་གྱི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། འདི་ཚོ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཞིག་རང་གི་རྒྱལ་ནང་གི་གནད་དོན་མིན་པར་འགྲོ་བ་མི་སོ་སོར་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ཕོ་མོ་གང་ན་སུ་མནར་གཅོད་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པ་ཚོའི་གནད་དོན་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་རེད།

རྒྱ་ནག་ནི་ད་ཆ་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་རིང་ལུགས། དམར་ཤོག་གི་སྲིད་གཞུང་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། ཉེ་ཆར་ཨུ་རུ་སུར་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་ནས་བརྡ་མཚོན་གསལ་པོ་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པ་བཞིན། དེ་འདྲའི་གནས་སྟངས་སླད་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། རྒྱ་ནག་ཏུ་རང་དབང་དང་དམངས་གཙོ་ཡོང་ངེས་ཡིན། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་བརླིང་ཆེད་རྒྱ་ནག་ལ་གང་མྱུར་མྱུར་དང༌། གང་འཇམ་འཇམ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་འཕོ་འགྱུར་འདི་ཡོང་སླད་རྒྱ་ནག་ལ་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་སེམས་སྐུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲོད་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཤར་ཡོ་རོབ་ས་ཁུལ་ཁག་མང་པོའི་ནང་དང༌། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་བྱུང་བ་དེ་ཚོ་དཔེ་སྟོན་ལྟ་བུ་ཡོང་བ་བྱེད་དགོས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཡོ་སྒོ་ས་ལ་ཝི་ཡ་ནང་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་མ་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་ཚོགས་ཧ་ཅང་མང་པོར་དཀའ་སྡུག་ཚད་མེད་མྱངས་ཡོད། ང་ཚོས་ཡུལ་དེའི་ནང་འདི་འདྲའི་རྐྱེན་ངན་བསྐྱར་དུ་མི་འབྱུང་བ་བྱ་དགོས། རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོན་ཤུགས་ཤིག་མ་སླེབས་ཚེ་རྒྱ་ནག་གིས་རང་གི་སྟོབས་ཤུགས་དམ་འཛིན་སྲ་བརྟན་གྱུར་སླད་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་ལས་གཞི་ཚབས་ཆེ་རུ་སྤེལ་བཟོ་ཡོད། འདི་ནི་ཉེ་ཆར་བོད་ནས་འབྱོར་བའི་གནས་ཚུལ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད།

བྱས་ཙང༌། བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་འགྱུར་བ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་མི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་འཚེ་བའི་ལས་མྱོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འདི་འདྲའི་གནས་ཚུལ་མི་ཡོང་ཆེད་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགན་ཞིག་འཁྲི་ཡི་ཡོད། ལྷག་པར་བྷལ་ཊིག་མངའ་ཁུལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་ཚོ་སེམས་འགུལ་ཐེབས་གཞི་ཞིག་རེད། དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་པོ་འགོར་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བཙན་བཟུང་བྱ་རྒྱུའི་ཐོག་དེ་སྔ་སྟོབས་ཤུགས་ལྡན་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་གིས་ཀྱང་མཐར་བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་དེར་ངོས་ལེན་བྱ་དགོས་བྱུང་བ་རེད། བྷལ་ཊིག་མངའ་ཁུལ་གྱི་མི་མང་ཚོར་སོ་སོའི་རང་དབང་སླར་གསོའི་ལས་འགུལ་ཐོག་ལམ་ལྷོང་བྱུང་ཡོད་པ་བཞིན། མགྱོགས་མྱུར་བོད་མི་ཚོར་ཡང་རང་དབང་སླར་གསོའི་ལས་འགུལ་ལམ་ལྷོངས་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ང་ཚོས་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་རིང་དམིགས་ཡུལ་འདི་འགྲུབ་རྒྱུར་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་ཐོག་ནས་ཕྱིན་པ་རེད། ང་ཚོའི་དབར་བསམ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་ཇི་ཡོད་སེལ་ཏེ་བོད་དོན་ཐད་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་འཚོལ་རྒྱུའི་རེ་བར་དེ་སྔ་ངས་རྒྱ་མིའི་དཔོན་རིགས་མཉམ་གྲོས་གཞི་སྣ་མང་བཏོན་པ་ཡིན། རང་ངོས་ནས་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མགྲིན་ཚབ་པ་ཞིག་གི་ངོ་བོར་གྲོས་གཞི་འདི་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཡིན།

༡༩༨༧ ལོར་རྒྱ་མི་དང་ཐོག་མའི་འབྲེལ་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཡོང་སླད་ངས་ཞི་བའི་དོན་ཚན་ལྔའི་གྲོས་གཞི་ཞིག་བཏོན་པ་ཡིན། དེའི་ལོ་རྗེས་མར་ (Strasbourg) ཏུ་ཡོ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་སར་གཏམ་བཤད་ཅིག་སྐབས་དེའི་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་ཞིག་བརྒྱབ་པ་ཡིན། དེའི་ནང་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཉམ་གཤིབས་ཐོག་ནས་གནས་ཐབས་བསམ་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང༌། རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་འབྲེལ་མོལ་བྱ་རྒྱུར་ངོས་ལེན་བྱས་མེད། གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་གནས་པའི་བོད་མི་མང་པོས་གྲོས་གཞི་དེར་འདོད་མོས་མེད་པའི་དགག་པ་ཤུགས་ཆེ་བརྒྱབ་ཡོད། དེའི་ནང་རྒྱ་མིར་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། དེས་ན་ (Strasbourg) དེ་ནས་བཟུང་ནུས་མེད་དུ་འགྱུར་རྒྱུ་དང༌། ངས་ཉེ་ཆར་དེའི་ནང་གསལ་བའི་འབྲུ་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་ལ་འགན་འཁྲི་མེད་ཅེས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ཡིན། ངས་དུས་རྒྱུན་དུ་བཤད་དོན་བཞིན། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་གཙོ་ཆེ་བོད་མི་རང་ངོས་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་ཤིང༌། ཐག་གཅོད་དེ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་མིན་པ་དང༌། རྒྱ་མིས་དེ་བས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་ག་ལ་ཡིན། རྩ་འཛིན་འདིའི་ཐད། སྲིད་བློན་ནེ་རུས་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧ ཉིན་རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་སུ་བོད་ནི་རྒྱ་ནག་དང་གཅིག་པ་མིན་ཞིང༌། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། བོད་དོན་ནི་མཐར་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་རེད་ཅེས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་བཀའ་གསལ་པོ་གནང་ཡོད།

དེ་ལྟར་ནའང༌། ང་ལ་གནས་སྟངས་དེ་མཚམས་འཇོག་བྱ་རྒྱུའི་འདོད་པ་མེད། འཛམ་གླིང་འདི་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་བ་དང་སྟབས་བསྟུན་བོད་འདྲ་བའི་གནད་དོན་རྙིང་པ་ལྷག་བསྡད་པ་དེ་ཚོ་སེལ་ཐུབ་པའི་གོ་སྐབས་གསར་པ་ཞིག་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངོས་ནས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་དང༌། གཞན་པར་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་རིག་པ་གསར་པ་བཙལ་ཏེ་ཞི་བའི་ལམ་ནས་སེལ་དགོས་སྐོར་ནན་བཤད་བྱས་པ་ཡིན། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང༌། ངས་ནན་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་ནི་བོད་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བོད་མི་རྣམས་རྒྱའི་དབང་སྒྱུར་འོག་སྐྱིད་པོ་ཡོད་ལུགས་དང༌། སྐྱིད་པོ་མེད་ལུགས་བརྗོད་མཁན་ནི་གྱེན་ལོག་པ་སྦར་བ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཁོ་ན་རེད། ཅེས་འགྲེལ་བཤད་ལོག་པ་རྒྱག་གི་ཡོད། ངས་དེ་སྔོན་བཤད་དོན་བཞིན། བོད་མིའི་སེམས་ནང་ཚོར་བ་གང་ཡོད་ཤེས་ཐབས་ཡག་ཤོས་ནི་མང་ཚོགས་ཀྱི་བསམ་ཤོག་བསྡུ་ལེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། འོན་ཀྱང༌། རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཚོའི་བྱེད་སྟངས་དེས་ངོས་རང་ལ་བློ་འཚབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན། པེ་ཅིན་ནས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད། ཇི་སྲིད་རྒྱ་མིས་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་དང༌། ཚོར་བ་ངོ་མ་གང་ཡིན་ཤེས་རྟོགས་མེད་པ་དེ་སྲིད་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུར་འདོད་པ་ཚིམས་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་རྙེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་རེད། ང་ཚོས་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་རྒྱ་མི་དང་མཉམ་དུ་འབྲེལ་མོལ་འགོ་འཛུགས་ཡོང་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་འདི་ལ་རྒྱ་གཞུང་ནས་ཡ་ལན་སྤྲོད་རྒྱུའི་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་མི་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་བོད་ནང་གི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་བཟོད་སྒོམ་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་མིས་བོད་ནང་མི་འབོར་སྡོམ་རྩིས་ཐོག་དྲག་གནོན་ (demographic aggression) ཤུགས་ཆེ་བྱས་པར་སོང༌། སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་མི་སེར་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ་བོད་མི་རྣམས་དངངས་འཚབ་ཇི་ཆེའི་ངང་གནས་བཞིན་ཡོད། བོད་མིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་དང་འཇིགས་སྐུལ་ཚབས་ཆེ་བྱས་རྐྱེན་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཇི་ཆེར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད། རྫས་མཚོན་གྱི་དུས་ཚོད་འདི་འདྲའི་སྐབས་མི་རྣམས་འཚེ་བའི་ལམ་དུ་ཤོར་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་པའི་དངངས་སྐྲག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་གི་འདུག གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་མི་ཡོང་ཆེད་སྔོན་འགོག་ག་རེ་དགོས་ཀྱང་ངོས་རང་གིས་བྱེད་འདོད་ཡོད། གནས་སྟངས་འདི་ཚོ་ལ་བརྟེན། ངོས་རང་བོད་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་གང་མགྱོགས་འགྲོ་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གཏོང་བཞིན་ཡོད། འགྲོ་དགོས་དོན་ཐད་གནད་འགག་གཉིས་སེམས་ནང་བཞག་རྒྱུ་ཡིན།

དང་པོ། སོ་སོ་རང་ཉིད་ས་གནས་ས་ཐོག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་མི་མང་དང་དངོས་སུ་འབྲེལ་བ་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུ་དང༌། དེ་འདྲའི་འབྲེལ་ལམ་གྱི་བརྒྱུད་ནས་བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་ཚོར་བ་དངོས་གནས་གང་ཡིན་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་སླད་ཕན་གྲོགས་ཤིག་བྱ་ཨེ་ཐུབ་སྙམ་པའི་རེ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། དེར་བརྟེན། རྒྱའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཁག་དང༌། གསར་འགོད་པ་ཐེ་བའི་ཕྱི་མི་ཞིབ་འཇུག་མི་སྣ་དང་བཅས་མཉམ་འཁྲིད་ཀྱིས་སོ་སོའི་མཐོང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་སྙན་ཐོར་འགོད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲོད་རྒྱུ་དེ་གལ་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན།

གཉིས་པ། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ནི་ང་ཚོའི་ལས་འགུལ་འཚམས་ཤོས་དེ་ཡིན་པས། དེ་བློས་བཏང་བྱ་རྒྱུ་མིན་སྐོར་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ལ་གོ་བསྐོན་སློབ་གསོ་རྒྱག་འདོད་ཡོད། ཞི་བའི་ཐབས་ལམ་ཐོག་ཤར་བསྐྱོད་ཐུབ་དང་མི་ཐུབ་རྐྱེན་རྩ་གཙོ་བོ་རང་ཉིད་ནས་མི་མང་གི་བློ་ལ་བབས་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་རྒྱུའི་ནུས་རྩལ་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད། ངོས་ཀྱི་ལྟ་སྐོར་འདི་ནི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རྒྱུ་དང༌། འབྲེལ་མོལ་གྱི་གཞི་རྩའི་ཐབས་ལམ་བསྐྲུན་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཀྱི་རེད། གལ་སྲིད་བོད་མི་ཚོར་ཞེད་སྣང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་ངོས་རང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང༌། སྐད་ཆ་ག་རེ་བཤད་འདོད་ཡོད་རུང་བཤད་ཆོག་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཤིག་སྤྲད་པ་ཡིན་ན། ངོས་རང་བོད་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་པ་དེས་ཕན་ཐོགས་ཤིག་བྱུང་བ་རེད། རང་ཉིད་ལ་ཆ་བཞག་ན། ང་རང་ག་པར་འགྲོ་འདོད་ཡོད་པ་དང༌། མི་སུ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་འདོད་ཡོད་རུང༌། རང་དབང་ཆ་ཚང་ཡོད་དགོས་ཤིང༌། ང་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་འདོད་ཡོད་མཁན་ངའི་གྲོགས་པོ་ཚོ་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཁོང་ཚོར་བཀག་སྡོམ་མེད་པར་འགྲོ་བསྐྱོད་ཆོག་པའི་རང་དབང་དགོས། འདི་ལྟ་བུའི་གོ་སྐབས་ངའི་མཉམ་དུ་འགྲོ་མཁན་ཕྱི་མི་གསར་འགོད་མི་སྣ་ཚོ་ལའང་མཐུན་འབྲེལ་ལ་བསམས་ཏེ་རང་དབང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་སྤྲོད་དགོས།

རྒྱ་བོད་གཉིས་དབར་དེ་སྔ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོར་རྩོད་རྙོག་ཇི་རྙེད་ཅིག་བྱུང་བའི་ཐོག་ཛ་དྲག་གི་སྒོ་ནས་གྲོས་ཆོད་ཅིག་འཇོག་རྒྱུར་ངས་བཏོན་པའི་ལས་འགུལ་གསར་པ་འདི་ལ་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་དོན་འབྲས་ལྡན་པའི་བརྡ་ལན་ཞིག་སྤྲོད་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་སྔ་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ང་ལ་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་མང་པོ་ཞིག་བྱས་ཡོད་རུང༌། ཁ་དན་ཚིག་ལ་གནས་པ་གཅིག་ཀྱང་བྱུང་མེད། མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཀྲུའུ་ཨན་ལན་གཙོས་རྒྱའི་དཔོན་རིགས་གཞན་ཁག་གིས་ ༡༩༥༡ ལོར་ལྷ་ས་དང༌། ༡༩༥༤ ལོར་པེ་ཅིན། ༡༩༥༦ ལོར་རྒྱ་གར་བཅས་སོ་སོར་ངའི་མི་མང་ཐོག་འཛིན་པའི་རྒྱ་མིའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ང་ལ་ཁས་ལེན་བྱས་ཡོད་ཅིང༌། དེ་ནས་བཟུང་རྒྱའི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བོད་མི་རིགས་དང༌། རིག་གཞུང༌། བོད་མིའི་ངོ་བོ་བཅས་པར་གུས་བརྩི་ཞུ་རྒྱུའི་ཐད་རང་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་པའི་སྲིད་བྱུས་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཡང་ཡང་ལག་ལེན་དོན་འཁྱོལ་མ་བྱུང་བ་མང་པོ་ཞེ་བོ་གཅིག་བྱུང་ཡོད། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་འཛམ་གླིང་དབུ་ཁྲིད་ཁག་དང༌། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི། སྒེར་གྱི་གྲོགས་པོ་ཁག་གིས་ངའི་གྲོས་འཆར་ལ་བརྡ་ལན་གསལ་པོ་ཞིག་སྤྲོད་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་བྱས་ཡོད། ངས་གོ་སྐབས་འདི་བླངས་ཏེ་ཁོང་ཚོར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་དང་སླད་ལས་གཞི་འདི་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་མུ་མཐུད་ཡོང་བ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་མང་དང༌། ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་གྲུ། ཨ་རི། འཛམ་གླིང་ས་ཕྱོགས་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཞི་བདེ་དང་འཆམ་མཐུན་ཐོག་གནས་རྒྱུ་དེ་ངའི་རེ་བ་ཡིན། འདི་འདྲ་ཁོ་ནའི་བརྒྱུད་འཛམ་གླིང་མི་མང་བཞི་ཆ་གཅིག་ཡོད་པའི་སྔ་མོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་མཐར་སའི་གོ་ལའི་ཁྱིམ་ཁོངས་སུ་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་སོ་སོའི་ཐོབ་ཐང་དེ་བླངས་ཆོག་གི་རེད། འདི་ནི། ནང་ཆོས་ནས་གསུངས་པའི་བྱམས་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་གཞི་རྩར་བཟུང་བའི་ཐོག་ནས་ཕན་ཚུན་སྡང་དགྲར་མི་འཛིན་ཅིང་དངོས་འབྲེལ་ཞི་བདེ་དང་དགའ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་སྨོན། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་སྩལ།

༡༩༩༡ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢ ཉིན་ཨོ་སི་ཧཕོར་ཌ་ (Oxford University) གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆབ་སྲིད་བགྲོ་གླེང་གི་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་སྩལ་བའི་གསུང་བཤད།

མཆེད་གྲོགས་ཕོ་མོ་རྣམ་པ་ཡོངས་ལ་ཞུ་རྒྱུར། ད་རེས་ངོས་རང་མཚན་སྙན་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ཞིག་གི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པའི་ཐོག་གཏམ་བཤད་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདི་ནི་དགའ་ཚོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱ་འོས་ཤིག་ཡིན། གོ་སྒྲིག་གནང་མཁན་ཚང་མར་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་འདོད་བྱུང༌། ཚོགས་འདུ་འདིའི་འགྲོ་སྟངས་ནི། དང་ཐོག་ངས་སྐར་མ་སུམ་ཅུ་ནས་བཞི་བཅུའི་བར་སྐད་ཆ་བཤད་ཚར་རྗེས་དྲི་བ་དྲི་ལན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་རིང་ངའི་སྐད་ཆ་བཤད་རྒྱུའི་བརྗོད་གཞི་ནི། མ་འོངས་བོད་ཀྱིས་ཞབས་འདེགས་ག་རེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་མིན་སྐོར་ལ་རེད། ད་ངས་རང་གི་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཆག་ཀྱོག་ཐོག་ནས་བཤད་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་ཞུ་ཆོག་པ་ཞུ། ངས་སྐབས་རེ་དབྱིན་ཇི་བ་ཚོའི་མཉམ་དབྱིན་སྐད་ཆག་ཀྱོག་གི་ཐོག་ནས་སྐད་ཆ་བཤད་དུས་སོ་སོ་ངོ་ཚ་བ་དང༌། ཏོག་ཙམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག་རུང༌། སྐབས་རེ་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་རེ་ངའི་དབྱིན་སྐད་ཆག་ཀྱོག་འདིས་མི་དང་འབྲེལ་བ་ཐད་ཀར་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་བྱུང༌།

ངོས་རང་འདིར་ཁྱེད་ཚོ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཞིག་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བར་ཧ་ཅང་དགའ་པོ་བྱུང༌། ང་ཚོའི་གོ་ལ་འདི་ཁ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བར་ཐད་ཀར་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཞིག་སེམས་ནང་འཁོར་བསྡད་ཀྱི་འདུག ད་ལྟ་འདིར་འཛོམས་པའི་མ་འོངས་མི་རབས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཁྱེད་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་དེ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོང་བ་དང༌། ཁྱེད་རྣམ་པའི་ངོས་ནས་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཐེ་ཚོམ་མེད། མི་ཚེ་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གམ། ཕན་ཐོགས་ལྡན་པའི་མི་ཚེ་ཞིག་སྐྱེལ་བར་སོ་སོ་གཅིག་པུའི་བསམ་བློ་མིན་པར་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཞིག་དགོས།

དེ་ཡང་སོ་སོའི་ཀུན་སློང་བཟང་པོ་ཞིག་དང༌། ཕུགས་བསམ་ཞིག་དགོས་པ་དེའང་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དྲན་གྱི་འདུག དེ་འདྲའི་དཀའ་ངལ་རིགས་འཕྲད་སྐབས་སེམས་ཤུགས་ཆག་པའམ། སེམས་ཞུམ་པ་འདྲ་པོ་ཡོང་གི་མི་འདུག་གམ། ཞེས་མིས་ངོས་རང་ལ་འདྲི་བརྩད་ཡང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་འདུག དཀའ་ངལ་ཆེ་ཐག་གཅོད་ཅིག་ཡོད་པ་ཤིན་ཏུ་བདེན་མོད། སེམས་ཤུགས་ནི་ནམ་ཡང་ཆག་གི་མི་འདུག ཅེས་ལན་རྒྱག་གི་ཡོད། ང་རང་ཐེ་བའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ད་ལྟའི་མི་རབས་འདི་ནི། དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་གི་སྒང་ལ་འགྲོ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི། གཅིག་བྱས་ན་ཉམས་ཉེས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་གནས་བབས་ཤིག་ཡིན་གྱི་རེད།

ད་ཆ་ང་རང་ལོ་ན་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་བརྒལ་ནས་འགྲོ་བསྡད་ཡོད། མི་ཚེ་མང་ཆེ་བ་དང༌། མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་བཟང་ཤོས་དེ་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་རེད། སོ་སོ་རང་གི་ལུང་པའི་ནང་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གཏོར་བཤིག་གི་དོན་རྐྱེན་བྱུང་བ་དེ་ཧ་ཅང་སྟབས་མ་ལེགས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་སྐབས་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་རྒྱུར་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡོང་གི་འདུག གང་ཡིན་ཟེར་ན། སོ་སོའི་བློ་སྟོབས་དང༌། དེ་བཞིན་རྣམ་དཔྱོད་དང་བློ་གྲོས། སེམས་ཤུགས་བཅས་ཚང་མ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཆོག་གི་རེད།

ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། མིའི་ལུས་རྟེན་འདི་དཀའ་ངལ་མེད་པའི་ཐོག་ནས་འདི་མུར་སྣང་མེད་འགྲོ་བསྡད་པ་ཡིན་ན། མིའི་རང་གཤིས་སུ་མཚམས་རེ་མི་ཚེ་ཆུད་ཟོས་སུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད། མི་ཚེའི་ནང་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་འཕྲད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌། གལ་སྲིད་སོ་སོ་རང་ཉིད་ནས་དེར་གདོང་ལེན་ཚུལ་བཞིན་བྱས་ཚེ། སྐབས་རེ་དཀའ་ངལ་འདི་དག་རྐྱེན་ངན་གྲོགས་ལ་ཤར་བའི་ཉམས་མྱོང་བཟང་པོ་ཞིག་སོ་སོར་ཐོབ་སྲིད་པ་རེད། དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་ཇི་ཙམ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་སེམས་ཤུགས་འཕར་གྱི་ཡོད།

བྱས་ཙང༌། ངས་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བཤད་ན། ང་ཚོའི་མི་རབས་འདི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་དྲན་གྱི་འདུག ནང་པའི་ལྟ་གྲུབ་བམ་བཞེད་སྲོལ་གཅིག་ནི། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། (ལྟོས་གྲུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་) ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐོག་ནས་བལྟ་དགོས། རྐྱེན་གཅིག་རང་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་བསྡད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་གོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་སེམས་ཧ་ཅང་སྐྱོ་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་ཡང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པར་སྣང༌།

ད་ཆ་སེམས་ནང་ཡིད་ཆེས་འདི་འདྲ་ཞིག་སླེབས་སྐབས་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་བདུན་ཅུ་པའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་དེར་བོད་པའི་རྩ་དོན་ཐོག་ཕལ་ཆེར་རེ་བ་བྲལ་བ་ཞིག་ཏུ་མངོན། ང་ཚོའི་དགའ་ཉེ་བློ་དཀར་གྲོགས་པོ་ཚོས་སེམས་པ་སྐྱོ་པོའི་ངང་བོད་དོན་ནི་ཤི་བ་ལྟ་བུས་རེ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

སྐབས་དེར་ང་ཚོའི་ལུང་པའི་ནང་གཏོར་བཤིག་ཚད་ལས་འདས་པ་ཞིག་བཏང་དང་གཏོང་མུས་སུ་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། དུས་ཡུན་འདིའི་རིང་ང་ཚོས་སོ་སོའི་ཕུགས་ཀྱི་རེ་བ་ནམ་ཡང་བློས་བཏང་བྱས་མེད། གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ལ། བོད་ནང་གི་བོད་མི་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ནི་ནམ་ཡང་འགྱུར་མེད་བརྟན་པོར་གནས་ཡོད་རེད་དྲན་གྱི་འདུག མིའི་སེམས་ཤུགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་སྙིང་རུས་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་འགྲོ་སྲིད་པ་རེད། དེའི་ཆེད་དུ་ང་ཚོར་དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཕུགས་རེ་བཟང་པོ་ཞིག་དགོས་གལ་ཆེ། རང་རྒྱུད་ལ་སེམས་ཤུགས་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། རེ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་མཐར་རེ་བ་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད་པ་རེད། སེམས་ཤུགས་ཆག་པ་དང༌། ཡིད་ཞུམ་ནས་བསྡད་པ་ཡིན་ན། ལས་སླ་པོར་འགྲུབ་རྒྱུའི་ལས་དོན་ཞིག་ཀྱང་འགྲུབ་ཁག་པོ་ཆགས་ཀྱི་རེད། འདི་ནི་ང་རང་རང་གི་ཉམས་མྱོང་སྟེང་ནས་བྱུང་ཞིང༌། མ་འོངས་ལས་དོན་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མིན་ནི་ང་རང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ཁོ་ནར་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད།

དེང་སྐབས་ཕུགས་རེ་བཟང་པོ་ཞིག་སེམས་ནང་བཅངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད་དྲན་གྱི་འདུག དང་པོར། དུས་རབས་འདི་རང་དུ་འགྲོ་བ་མིས་དགའ་སྐྱོ་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཚོར་བ་སྣ་མིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མྱངས་པའི་ཉམས་མྱོང་ཞིག་བསགས་ཡོད་པ་རེད། དེའི་འབྲས་བུར། འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་རྒན་ལོངས་ངེས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད་པར་ངས་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི། དེ་སྔ་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པ་དང་དྲུག་ཅུ་པ། ད་དུང་བདུན་ཅུ་པའི་ནང་ངས་བྱས་ན་མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་དེ་དམག་འཁྲུག་ལས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་སླེབས་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། ད་ཆ་དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་ནི་ཤི་བ་ལྟ་བུས་ནུས་མེད་ཆགས་ཚར་བ་རེད། ཡང༌། ཡར་རྒྱས་དང་འཛུགས་བསྐྲུན་ནི། སྒྲིག་གཞི་དམ་པོ་འམ་མཁྲེགས་འཛིན་ཅན་ཞིག་གི་འོག་ནས་འཐུས་ཚང་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་མི་མང་པོ་ཞིག་གམ་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་བྱས་པ་རེད། མི་ས་ཡ་དང་ས་ཡ་མང་པོས་དེར་ཚོད་ལྟ་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་དེར་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད་ཅིང༌། འགྱུར་ལྡོག་ཐེབས་ཡོད། བྷར་ལེན་གྱི་གྱང་རྩིག་དང༌། ལྕགས་ཀྱི་ཡོལ་བ་ (Lron Curtain) མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བསམ་ཚུལ་ལམ་ལྷོང་ཡོང་རྒྱུ་མིན་པ་ཞིག་ཡིན་པར་མཚོན་ཡོད།

གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི། གོ་ལའི་ཁོར་ཡུག་འདི་རང་ཐོག་ཉེ་ཆར་མ་གཏོགས་ང་ཚོའི་སེམས་ནང་སེམས་འཚབ་དེ་ཙམ་བྱུང་མེད། མིའི་སེམས་ནང་ཐོན་ཁུངས་ལ་མཚམས་དང་ཚད་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་པར་བསམས་ཏེ་ད་བར་ཐོན་སྐྱེད་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་གཅིག་པུའི་ཐོག་ལ་མགོ་གཡེངས་ནས་བསྡད་པ་རེད། ད་ཆ་ས་ཆ་ག་ས་གར་མང་ཚོགས་ཁྲོད་ཐོན་སྐྱེད་ཐོག་ལ་ཚད་གཞི་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་དོ་སྣང་སླེབས་བཞིན་ཡོད། མང་ཚོགས་ནས་འཆར་གཞི་འམ། བསམ་བློ་གཟབ་གཟབ་མ་བཏང་བ་ཡིན་ན། མིའི་གྲངས་འབོར་འཕར་ཚད་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་ང་ཚོའི་མ་འོངས་པ་འདི་རེ་ལྟོས་འཆའ་ས་མེད་པར་ནག་ཁུང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་སྲིད་པ་རེད། ང་ཚོས་ཚན་རིག་དང་བཟོ་ལས་ཐོག་མིའི་ནུས་རྩལ་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་སྟབས་བསྟུན་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་བབ་ལ་གནོད་འཚེ་བཏང་སྲིད་པ་རེད། འདི་འདྲའི་བརྒྱུད་ནས་རང་བཞིན་འབྱུང་བའི་གནོད་འཚེ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། མཐར་སོ་སོ་རང་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད།

བྱས་ཙང༌། ད་ཆ་གོ་ལ་འདིའི་ཐད་བློ་འཚབ་བྱེད་མཁན་མང་དུ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བཤད་ན། གོ་ལ་འདིའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོར་འགན་ཞིག་འཁྲི་ཡི་ཡོད་པ་གཞི་ནས་ཧ་གོ་ཡི་ཡོད། འདི་ནི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པར་དྲན་གྱི་འདུག འཛམ་བུ་གླིང་ཡོངས་རྫོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་གི་སྤུན་མཆེད་ལྟ་བུ་རེད། གོ་ལ་འདི་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་པུ་དེ་རེད། མཐའ་དང་མུ་མེད་པའི་བར་སྣང་གི་དབྱིངས་སུ་བལྟ་སྐབས་སྐར་མ་དང་ཟླ་བ་ནི་ཧ་ཅང་མཛེས་སྡུག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་སྣང་གི་འདུག མི་འདུག་གམ། དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་རྒྱ་གར་བའི་སྙན་ངག་པ་ཚོས་ཟླ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྙན་ངག་གི་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་དྲན་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། གལ་སྲིད་དངོས་སུ་སྡོད་རྒྱུའི་ཆེད་ང་ཚོ་དེར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་རེད། ཡོ་བྱད་ཚང་མ་གཟུགས་པོར་གཏུམ་སྟེ་བསྡད་ན་མ་གཏོགས་གསོན་གནས་ཐུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་དེ་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། བྱས་ཙང༌། གཟུགས་པོ་གཡོ་འགུལ་གཏོང་ཐུབ་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང༌། ང་ཚོའི་སྡོད་གནས་ནི་གོ་ལ་འདི་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་མེད།

འདི་ཚོ་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། ལམ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བ་ཞིག་གི་སྒང་ལ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག མི་མང་པོས་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་མ་ཟད། དུས་རབས་འདིའི་ནང་དུའང་ཚན་རིག་དང་ཆོས་གཉིས་གང་འཚམས་ཐ་དད་ཅིག་ཡིན་པར་བསམ་གྱི་ཡོད། འོན་ཀྱང༌། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལྟ་བུ་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དེ་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཐོག་ལ་ཤེས་རྟོགས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དངོས་གནས་བྱས་ན། ངོས་རང་ཐ་སྙད་དེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་ཡོད་རུང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྒེར་ངོས་ནས་ལྟ་གྲུབ་དེའི་ཐོག་དོ་སྣང་དང༌། སྦྱང་འདོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད།

འོན་ཀྱང༌། རང་ཉིད་སློབ་ཕྲུག་ཧ་ཅང་སྐྱོ་པོའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། དངོས་ཁམས་རིག་པ་གྲགས་ཅན་པ་ (David Bohm) ཡང་ན་ (vom Weizsäcker) ལྟ་བུས་དེའི་སྐོར་འགྲེལ་བཤད་ཏོག་ཙམ་རྒྱག་སྐབས་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་ཞིག་འདུག་ཀྱང༌། འགྲེལ་བཤད་རྗེས་སེམས་ནང་ཅི་ཡང་བསྡད་ཀྱི་མི་འདུག ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོན་པོར་སླེབས་ཡོད་མེད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ད་དུང་ཡང་འགྲོ་བ་མིས་དཀའ་ངལ་རིགས་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ངས་ཨ་རིའི་ནང་ཚན་རིག་དང་ལྟ་གྲུབ། མ་ཟད་སེམས་ཁམས་ན་ཚའི་ཐོག་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་ཁ་ཤས་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པ་ཡིན། ཚན་རིག་པ་འདི་ཚོས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན། ཨ་རིའི་ནང་གི་ཁྱོན་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་གསུམ་ཙམ་ལ་སེམས་ནད་ཡོད་ཚུལ་སྐོར་ཤོད་ཀྱི་འདུག

དེ་རིང་ཞོགས་པ་ངོས་རང་སྲིད་བློན་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་དེའི་སྐོར་ལའང་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་དང༌། དབྱིན་ཡུལ་དུ་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆ་ཇི་ཙམ་ལ་ཡོད་དམ། ཞེས་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པ་ཡིན། དེར་བཀའ་ལན་གནང་མ་སོང༌། ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཚོད་ལྟ་དང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་ནས་སེམས་ནད་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོང་དགོས་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དང༌། ཁྱིམ་ཚང་ནང་མིའི་བརྩེ་སེམས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པའི་ར་འཕྲོད་བྱུང་ཡོད། མ་འོངས་པར་ཆེས་ཡར་ཐོན་ཅན་གྱི་གློག་ཀླད་འདྲ་པོ་ཐོན་ནས་བརྩེ་སེམས་སྤྲོད་ན་མ་གཏོགས་དེ་མིན་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ང་ཚོར་བརྩེ་བ་སྤྲོད་མི་ཐུབ། ང་ཚོ་མི་ནི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོས་པ་མ་རེད། བྱས་ཙང༌། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། མིའི་དཀའ་ངལ་དེ་ཚོ་གློག་ཀླད་ཀྱིས་སེལ་ཐུབ་པར་བསམ་ན་དེ་ཡང་ནོར་འཁྲུལ་རེད། སེམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ནི་སེམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲད་དེ་སེལ་ཐུབ། བྱས་ཙང༌། ཚན་རིག་གྲགས་ཅན་པ་ཚོས་སེམས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེང་སྐབས་མིའི་འཕྲོད་བསྟེན་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་མཁན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌། ཁོ་ཚོས་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་སྙན་ཐོའི་ནང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་འམ། སེམས་བག་ལྷོད་ལྷོད་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ནི་སོ་སོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཐོག་ཆ་རྐྱེན་དགོས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པར་ངེས་རྙེད་བྱུང་ཡོད། ང་རང་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པར་དྲན་གྱི་ཡོད། མཁྱེན་གསལ་བཞིན། གལ་སྲིད་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་ངང་གནས་པའི་སྐབས་གློ་བུར་དུ་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་འཕྲད་རུང༌། སྐབས་དེར་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པའི་སྟབས་ཀྱིས་སེམས་རྣལ་དུ་གནས་རྒྱུར་གནོད་རྐྱེན་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་མ་ཟད། མཐར་སོ་སོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་བཟང་པོ་ཞིག་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། ངས་བྱས་ན། ཁོར་ཡུག་ཐོག་མིའི་གོ་རྟོགས་སམ་དོ་སྣང་གཏིང་ཟབ་ཏུ་ཟབ་ཏུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་བཟོ་འདྲ་འདུག དེའི་འབྲས་བུར། ངས་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན། དེང་སྐབས་ནང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐོར་དང༌། ཀླད་པ་དང་སེམས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ཐད་ལ་མིའི་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་བསྟན་གྱི་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ང་ཚོས་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྐོར་ཤོད་སྐབས་ཆོས་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་འདུག

བྱས་ཙང༌། ཕུགས་རེ་བྱེད་དགོས་དོན་ཞིག་འདུག མི་འདུག་གམ། གང་ལྟར་ཡང༌། གལ་ཆེ་ཤོས་སོ་སོ་རང་ལ་ཡིད་ཆེས་དགོས་ཀྱི་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ང་ཚོར་མིའི་ཀླད་པ་ཞིག་དང་མིའི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡོད། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་དང་མིའི་བརྩེ་སེམས་གཉིས་མཉམ་དུ་བསྲེས་བསྲེས་བྱས་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོའི་མ་འོངས་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་དང་ལྡན་ཞིང༌། མདུན་ལམ་བཟང་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་པའི་ཐོག་ནས་འཆམ་མཐུན་མཛའ་བརྩེའི་ངང་གནས་ཐུབ་རྒྱུར་ཁྱད་པར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག མཚམས་རེ་སོ་སོ་རང་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པ་དང་བློ་ཞུམ་བསྡད་མཁན་མི་དེ་འདྲ་ཐུག་གི་འདུག དང་ཐོག་འདི་འདྲའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡོད་པ་ཐོས་སྐབས་སེམས་ནང་ཏོག་ཙམ་དངངས་སྐྲག་ཅིག་སྐྱེ་ཡི་འདུག དེ་འདྲའི་ཚོར་བ་ནི་ལས་དོན་ལམ་དུ་མི་རྒྱུག་པའི་འབྱུང་རྩ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། སོ་སོར་ཡིད་ཆེས་དགོས་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ། འགྱུར་བ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་སྟངས་དེ་བཟང་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། བོད་པའི་རྩ་དོན་དེ་ཡང་རེ་བ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པར་སྣང༌།

ད་འོ་ན། ངས་བརྗོད་གཞི་ལྟེ་བའི་ཐོག་སྐད་ཆ་ཤོད་ཀྱི་ཡིན། དེ་ནི་མ་འོངས་བོད་ཀྱིས་ཞབས་འདེགས་ག་རེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་མིན་སྐོར་ལ་རེད། འདས་པའི་གནས་སྟངས་ལ་རྒྱང་བལྟ་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ས་ཆའི་ཆགས་བབས་ནི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་དེར་ཡོད། དེ་སྔ་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་དེར་པཎྜི་ཏ་ནེ་རུ་མཆོག་པེ་ཅིན་དུ་རྒྱལ་དོན་འཚམས་གཟིགས་སུ་བསྐྱོད་སྐབས་ང་རང་ཡང་སྐབས་དེར་མཉམ་དུ་ཡོད། སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ངོས་རང་གིས་གསལ་པོ་གང་འཚམས་དྲན་གྱི་འདུག དུས་རྒྱུན་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྷན་འཛོམས་སྐབས་ང་ཚོ་ཁྱིམ་མཚེས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དམག་རྒྱག་རེས་རྩ་བ་ནས་བྱེད་མྱོང་མེད་ཅེས་སྤོབས་པ་དང་བཅས་ཏེ་གླེང་མོལ་གནང་གི་འདུག

དོན་ངོ་མའི་ཆར་ཁོ་གཉིས་དབར་ལ་བོད་དེ་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུ་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད། བྱས་ཙང༌། སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཕན་ཚུན་དམག་རྒྱག་རེས་མ་བྱས་པར་ཞི་བདེའི་ངང་གནས་ཐུབ་པ་དེ་བྱུང་བ་རེད། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་མཇུག་ཙམ་ལ་རྒྱ་དམག་སླེབས་ཏེ་མཐར་ ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་གནས་ཚུལ་ཞིག་ལྷགས་པ་རེད། དེ་སྔ་བོད་དེ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་བར་གནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བསྡད་པར་བརྟེན། དེས་བོད་རང་ཉིད་ལ་དགེ་མཚན་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཐོག་གནས་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། བྱས་ཙང༌། མ་འོངས་བོད་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་བབས་ཇི་ཡིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ངོས་ནས་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་བྱ་རྒྱུའི་ཆོད་སེམས་བརྟན་པོ་ཡོད། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཞི་བདེ་འཆམ་མཐུན་སླད་གོང་གི་ཐབས་ལམ་དེ་བཟང་ཤོས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

བོད་ནང་གི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དེའང་གནད་འགག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། ཚན་རིག་པ་འགའ་ཤས་ཀྱིས། གལ་སྲིད་བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་སམ། རང་བཞིན་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཆ་སྙོམས་ལ་དོ་ཕོག་ཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་ན། བོད་ནི་ས་མཐོ་ཞིང༌། གཉིས་ཐད་ནས་གནམ་གཤིས་སྙོམ་པོའི་རང་བཞིན་ལ་བརྟེན། ཁོར་ཡུག་ལ་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སླར་བསྐྱར་གསོ་བྱ་རྒྱུར་དུས་ཚོད་གང་མཚམས་རིང་པོ་འགོར་གྱི་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

བྱས་ཙང༌། བོད་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དེ་གཉན་འཕྲང་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། གལ་སྲིད་དེ་ཉམས་ཆག་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། བོད་མི་ལས་ལྷག་པ་མི་གཞན་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ངེས་རེད། དགུན་དུས་བོད་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་མཐོ་སྒང་དུ་ཤིང་ཕྲན་སོགས་ཤིང་སྣའི་རིགས་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེས་གངས་ཀྱི་ཆགས་བབས་ཐོག་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་འགྲོ་ཡི་ཡོད། རྩི་ཤིང་ཉུང་དྲགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་རྗེས་མའི་དབྱར་ཆར་དུས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། བོད་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་དངོས་དོ་མཉམ་པ་ཞིག་དགོས་གལ་ཆེ། གནད་དོན་གཞན་ཞིག་ནི། དེ་སྔ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་ནང་ཆོས་དར་འཕེལ་བྱུང་ཞིང༌། དེས་ན། རྒྱ་གར་ནི་ང་ཚོའི་དགེ་རྒན་ནམ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཡུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་དུས་རྒྱུན་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཁོར་ཡུག་གསར་པ་ཞིག་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་བོད་དུ་ནང་ཆོས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་དར་ཁྱབ་བྱུང་བ་རེད། ཆོས་ལུགས་དེ་མཐར་བོད་ཐེ་བའི་དབུས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོའི་ནང་དར་འཕེལ་བྱུང་བ་རེད། ནང་ཆོས་མ་དར་སྔོན་མིའི་སྤྱོད་པ་ཏོག་ཙམ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པ་འདྲ། སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན། ནང་ཆོས་དར་བ་ནས་བཟུང་མིའི་སྤྱོད་པ་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཏེ་རིམ་བཞིན་མིའི་རྒྱུད་ལ་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང༌། སེམས་རྒྱུད་བཟང་དུ་ཕྱིན་ཏེ་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་གནས་མཁན་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། དེ་སྔ་བོད་པས་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཐོག་ དབུས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ས་ཁུལ་དུ་ཞབས་འདེགས་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཡོད། མ་འོངས་པར་ཡང་ངས་དེ་སྔོན་བཤད་པ་བཞིན་བོད་པའི་ཁོར་ཡུག་འདི་གཙང་ཞིང༌། སོས་པ། རང་བཞིན་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། དུས་རབས་མང་པོའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཁོར་ཡུག་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་མཐར་ཞི་བདེའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རིག་གཞུང་གསར་བསྐྲུན་བྱུང་ཡོད།

ང་ཚོའི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་ནག་གིས་དེ་སྔ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོར་ལྟ་གྲུབ་གཅིག་རང་གཅིག་བསླབ་པ་མ་གཏོགས་ལྟ་གྲུབ་གཞན་ཚང་མར་དགག་པ་རྒྱབ་ཡོད། ཨུ་ཚུགས་བརྒྱབ་སྟེ་བསླབ་པའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་ཚོ་མཐར་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་མེད། དེའི་འབྲས་བུར། ད་ཆ་གཞོན་སྐྱེས་རྒྱ་མི་ས་ཡ་མང་པོ་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱར་ནས་བསྡད་ཡོད། མི་ཚེའི་རིན་ཐང་སྐོར་ཁོང་ཚོས་ཕྲན་བུ་ཤེས་པ་དེ་ད་ཆ་རྩ་ཡལ་དུ་ཕྱིན་ཏེ་གང་ཡང་ལྷག་མེད།

བྱས་ཙང༌། ད་ནི་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྷག་བསྡད་ཡོད། དེའི་འབྲས་བུར། ད་ཆ་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་རང་དེ་ནི་དངུལ་ཆགས་བསྡད་ཡོད། དཔོན་རིགས་སམ། མི་མང་དཀྱུས་མ། ཚོང་པ་བཅས་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སྲུང་འོག་ཚུད་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོངས་གྲགས་རེད། ག་པར་བལྟས་ཀྱང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས། དེ་ག་རེ་བྱས་ནས་ཡིན་ནམ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཁོ་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་གི་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ཆ་དེ་ཉམས་བརླག་ཏུ་ཕྱིན་ཚར་བ་རེད། བྱས་ཙང་ད་ཆ་སྟོང་ཆ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལྷག་བསྡད་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོས་བརྒྱང་ཆོག་གི་རེད། གང་ལྟར་ཡང་སྙིང༌། རྒྱ་མི་ནི་ནང་ཆོས་དང་ཁ་བྲལ་ལོགས་སུ་གནས་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་ཕྱི་དངོས་པོའི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བ་དང་བསྟུན་ནང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཁེ་ཕན་ནི་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་རག་གི་རེད། ངས་བྱས་ན། མི་འབོར་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པའི་རྒྱ་ནག་འདི་བཞིན་གལ་འགངས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། དེ་འདྲའི་བརྒྱུད་ནས་གལ་སྲིད་ང་ཚོར་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིར་སྨན་པའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་ཆོག་གི་རེད། རྒྱ་མིས་བཙན་བཟུང་བྱས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་ཆ་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སོང་རིང་ང་ཚོས་ནང་ཆོས་ཐེ་བའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ངོ་བོ་མ་བརླག་པར་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་གང་ཡོང་བྱས་ཡོད། ང་ཚོ་སོ་སོའི་ལུང་པ་རྒྱ་ལག་ཏུ་ཤོར་ཏེ་ཕྱི་ལོགས་བཙན་བྱོལ་དུ་གྱར་སྐབས་ལས་དོན་ཨང་དང་པོ་སོ་སོའི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད།

བྱས་ཙང༌། ད་ཆ་ང་ཚོས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་ཙམ་སོང་རྗེས་དཀའ་ལས་རྒྱབ་པའི་འབྲས་བུ་ཏོག་ཙམ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་འདི་ནི། ཆབ་སྲིད་རྐྱང་པའི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། དེར་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རང་ཉིད་ནང་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གལ་སྲིད་ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་འདི་ཆབ་སྲིད་ཁོ་ནའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་ཡིན་ན། རང་ཉིད་དེར་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པ་དེ་འགྲིགས་ཡོད་མེད་བསམ་ཞིབ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་འདི་ནི་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་པའི་ཆེད་དུ་མིན་པར། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་དབང་ཆེད་དུའང་ཡིན་ཞིང༌། བོད་པ་གཅིག་པུའི་ཁེ་ཕན་ཙམ་མིན་པར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཤིག་ཡོང་གི་ཡོད་པས། དེ་འདྲའི་འཐབ་རྩོད་ནང་ངོས་རང་ཆ་ཤས་བླངས་ཐུབ་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་དང༌། སོ་སོ་ནང་པའི་དགེ་སློང་སྙོམ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཉམས་ལེན་ཞིག་ཏུ་བསམ་ཞིབ་བྱེད་བསྡད་ཀྱི་ཡོད།

ངས་དུས་ཡུན་སྐར་མ་བཞི་བཅུའི་རིང་བཤད་བཤད་པ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་ཡིན། ད་ངས་ཕྱི་རྒྱལ་ལྟ་སྐོར་བ་འགའ་ཤས་བོད་ལ་ཕྱིན་པའི་ཉམས་མྱོང་བྱུང་བ་ཁག་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་འདིར་བོད་ནང་དངངས་འཚབ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་འདུག རྒྱའི་དམག་མི་ཚོས་ག་དུས་ཡིན་རུང་ལག་ཏུ་མེ་མདའ་བཟུང་ནས་བསྡད་པ་རྟག་པར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། བོད་མི་ཚོ་ནི་དངངས་འཚབ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བྱས་ནས་བསྡད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཏོག་ཙམ་མ་འགྲིགས་པ་དང༌། དོགས་པ་ཟ་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་མཐོང་ཚེ་མེ་མདའ་རྒྱག་རྐྱང་རེད། དེ་འདྲའི་དངངས་འཚབ་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་གནས་དགོས་ཀྱང༌། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་བཟང་པོ་དེ་སོ་སོའི་སེམས་རྒྱུད་དུ་བཅངས་ཏེ་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། ལྟ་སྐོར་ནས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་མི་སྣ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་སོ་སོའི་མི་ཚེ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་ཐེབས་སོང་ཞེས་བརྗོད་མཁན་ཡོང་གི་འདུག གང་ལྟར་ཡང༌། དེ་སྔ་བོད་ལ་འགྲོ་མྱོང་མེད་མཁན་ཚོ་དང༌། ལྷག་པར་བོད་དང་བོད་མིའི་རིག་གཞུང་སྐོར་གོ་རྟོགས་དང་རྒྱུས་མངའ་མེད་མཁན་ལྟ་སྐོར་བ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་ལྟ་སྐོར་ནས་ཕྱིར་འཁོར་རྗེས་ཉམས་མྱོང་གསར་པ་ཞིག་བསགས་ཐུབ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་མཁན་འདུག ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང༌། ཁོར་ཡུག་འདིའི་འོག་ཏུའང་མི་ཚོར་སོ་སོའི་མི་ཚེ་འདི་དོན་དང་ལྡན་པ་གང་ལ་གང་འཚམས་ཤིག་བྱ་རྒྱུའི་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་གོ་མཚོན་མེད་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་མི་རྣམས་རྦད་དེ་ལྷོད་དལ་དང༌། མཛའ་བརྩེའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་སྡོད་རྒྱུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། མི་མང་ལ་དགེ་མཚན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། བྱས་ཙང༌། རང་ཉིད་ནང་པ་ཞིག་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ཐོག་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནད་འགག་གམ། སྦྱོང་བརྡར་ཞིག་ག་དུས་ཡིན་ཡང་བྱེད་ཆོག་གི་རེད་བསམ་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡང་ཡང་ཡོང་གི་འདུག འདི་ནི་ཏན་ཏན་ཡོང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། གང་ལྟར་ཡང༌། ཆོས་བྱེད་དང་མི་བྱེད་ཟེར་བ་འདི་གང་ཟག་སྒེར་སོ་སོར་འཁྲི་བས་བྱུས་ཏོག་རེད།

ཡིན་ནའང༌། འགྲོ་བ་མི་ཚང་མར་བྱམས་བརྩེ་དང༌། མིའི་བརྩེ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ན། མིའི་ཕྲུ་གུ་ཡོང་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད། མིའི་བརྩེ་སེམས་དང་བྲལ་ན། མི་ཚེའི་དགོས་དོན་ཚང་ཡོད་པ་མ་རེད། བྱས་ཙང༌། གལ་སྲིད་ང་ཚོས་དང་ཐོག་སྐྱེས་པ་ནས་བཟུང་མཐའ་མ་མ་འཆི་བའི་བར་ཕྱི་བལྟས་ཤིག་སློག་སྟེ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། མི་ཚེ་སྒང་ཚང་མིའི་བརྩེ་སེམས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་མཐོང་ཐུབ། བྱས་ཙང༌། རིམ་གྱིས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ནི་བྱམས་བརྩེའི་ཀུན་སློང་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། ཞེ་སྡང་གི་སེམས་མེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཞེ་སྡང་ནི་མིའི་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འོན་ཀྱང༌། གཙོ་ཆེ་བ་དེ་མ་རེད། མིའི་རང་བཞིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གཙོ་ཆེ་བའི་ཆ་ཤས་ནི་མིའི་བརྩེ་སེམས་དེ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བྱས་ཙང༌། འཛམ་གླིང་འདིའི་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཚང་མའི་བསླབ་བྱ་ནི་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཚང་མས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང༌། བརྩེ་སེམས། དག་པ་སྟེར་རྒྱུ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསུང་གི་ཡོད། ཆོས་ལུགས་ཁག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་བའི་ཆ་རྣམས་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ནིའུ་ཡོག་དང་ལོན་ཌོན་དུ་སྡོད་མཁན་ཚོས་སྐབས་རེ་རང་ཉིད་ངལ་དུབ་དང་བྲེལ་འཚུབ་ཆེ་བའི་དབང་གིས་དཀའ་ལས་ཁག་བསྡད་སྐབས་བོད་ལ་ཕྱིན་ནས་གུང་སེང་དུ་ལྷོད་ལྷོད་བྱས་ནས་བསྡད་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་ཅེས་ངས་ཆོབ་དང་སྦྲགས་ཏེ་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱེད་ཚོས་དངུལ་ཌོ་ལར་འཁྱེར་ཡོང་བ་དེ་ང་ཚོར་ཕན་གྱི་རེད། ཁྱེད་ཚོས་བོད་དུ་སེམས་ཀྱི་ཞི་བདེ་བསྐྲུན་ཐུབ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ཁྱེད་ཚོའི་ཁེ་ཕན་རེད། འདི་ནི་ང་ཚོའི་རྨི་ལམ་ཡིན། ང་ཚོའི་རྨི་ལམ་འདི་བཞིན་ཉིན་གཅིག་དོན་ཐོག་ཏུ་འགྲུབ་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ངའི་གྲོགས་པོ་འགའ་ཤས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་འདི་བཞིན་མངོན་འགྱུར་ཡོང་ཆེད་རྒྱབ་སྐྱོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། འདིར་ཡོད་གཞོན་སྐྱེས་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཀྱང་ཞབས་འདེགས་རྒྱ་གང་ཆེ་བསྒྲུབ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐུགས་རྗེ་ཆེ། ཞེས་སྩལ།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་སོ་གསུམ་པའི་ཐོག་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན།

གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པ་སྔར་བས་རེ་བ་ཆེ་བའི་དུས་ཤིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད། དེ་ནི་བོད་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་དང༌། བྱེས་འཁོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་ནས་བྱུང་བ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་འགྱུར་བ་སྤྱི་དང༌། ལྷག་པར་ཨུརུ་སུའི་འགྱུར་བ་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ལོ་ལྔ་ནས་བཅུའི་ནང་ཚུད་རྒྱ་ནག་ནང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཡོང་ངེས་སྙམ།

འཛམ་གླིང་ཐོག་བཙན་གནོན་སྒོར་སྡོམ་བྱེད་མཁན་གྱི་སྲིད་གཞུང་མང་པོ་རྩ་མེད་དུ་གྱུར་པ་དང༌། རུ་སུ་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པར་བརྟེན། དྲང་བདེན་དང་མིའི་སེམས་ཤུགས་ལ་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༧ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ པའི་གསར་བརྗེ་དེས་རུ་སུ་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལོ་བདུན་ཅུ་བརྒལ་བ་བཙན་འོག་མནན་རྗེས་མཐའ་མ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོའི་ཟླ་ ༨ པར་དྲང་བདེན་འཚེ་མེད་ཞི་བདེའི་ལམ་ནས་བཙན་དབང་སྒྲིག་སྲོལ་མཇུག་བསྡོམས་བྱས།

ང་ཚོར་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནས་གསལ་རྟོགས་ཡོད་པ་བཞིན། རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་སྡུད་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་དང༌། བཙན་དབང་གི་དྲག་ཤུགས་ཅན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་མཐའ་མ་འགྱུར་མེད་གཏན་དུ་གནས་པ་ནམ་ཡང་མེད། ལྷག་དོན་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ནང་གསར་གནས་མཐོང་ཐོས་བདེ་བླག་ཏུ་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཆེས་དར་བའི་དུས་སྐབས་སུ་གནས་ཐབས་ག་ལ་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཕྱི་ནང་གི་འགྱུར་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་མ་ཐེབས་པར་རྒྱ་ནག་རང་དགར་གནས་མི་ཐུབ་པ་གསལ་པོ་ཡིན།

ད་ལྟའི་རྒྱ་མིའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་རང་གི་དཀའ་རྙོག་ཞི་བའི་ལམ་ནས་སེལ་ཏེ་ཡུན་གནས་ཆེད་མིག་རྒྱང་རིང་ཞིང་བློ་གྲོས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་ཆབ་སྲིད་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་སློབ་གསོ་ལེན་ཤེས་པ་དགོས། དེང་སྐབས་བཙན་ཤུགས་ལས་བྱུང་བའི་རུ་སུ་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུའི་སྟོབས་ཆེན་དེ་ཡང་འཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་བ་དང༌། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཁག་མང་པོས་ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་ཆེད་རང་མོས་དང་བླངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉམ་མཐུན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རུ་སུའི་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁོངས་ནས་རང་དབང་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོས་ཀྱང་དེང་སང་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐུན་ཕྱོགས་འཛུགས་རྒྱུའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་བཞིན་དུ་ཡོད།

ངོས་ནས་ལོ་ཤས་སྔོན་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཆེད་གོང་དང་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དོན་རྩའི་བསམ་འཆར་བཏོན་པ་མ་ཟད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་གི་དཀའ་ངལ་གཞན་དག་སེལ་རྒྱུར་ཡང་ཐབས་ལམ་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཡོང་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། དེང་སང་གི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཡིན་པས་རང་ཉིད་གཅིག་པུར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུ་ལྟ་ཅི་གནས་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཡང་མེད་ཅིང༌། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱལ་ཁབ་དང༌། མི་མང་གང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་གཞན་གྱི་བཙན་དབང་དང་མི་སེར་སྤེལ་བྱེད་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་འོག་སྡོད་འདོད་ནམ་ཡང་མེད།

ད་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་མདུན་ལ་གདམ་ག་བྱེད་རྒྱུའི་འགྲོ་ལམ་གཉིས་གནས་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་རྒྱ་ཆེ་གུ་ཡངས་ཀྱི་ཐོག་ནས་མང་གཙོ་ཡང་དག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བདེ་བར་བསྐྱོད་རྒྱུ་དང༌། བཙན་དབང་འོག་ཟླ་སྒྲིལ་དང༌། བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ཡུལ་ལུང་ཁག་ལ་རང་དབང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲད་དེ་འཛམ་གླིང་ནང་སྒྲིག་འཛུགས་གནས་སྟངས་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་པ་དང༌། གཅིག་ཤོས་ནི་མི་གསོད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་ནང་ལྷུང་དུ་འཇུག་རྒྱུ་དེ་ཡིན། འགྲོ་བ་མིའི་མི་འབོར་གྱི་བཞི་ཆ་གཅིག་ཟིན་པའི་ས་ཁུལ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ན་ཤིན་ཏུ་ཐབས་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ཡིན། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ལ་བསམ་བློ་དངོས་འབྲེལ་བཏང་ན། ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་བསམ་དང་འབད་བརྩོན་བྱ་རྒྱུར་འདོད་མོས་ཡོད། ལོ་གསུམ་གྱི་གོང་དུ་བཏོན་པའི་སི་ཏྲས་སི་སྦག་གི་གྲོས་འཆར་རང་བཞིན་ནུས་མེད་ལ་གྱུར་ཟིན་ཡང༌། ཞི་མོལ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་ཚུལ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་ནི་ངོས་རང་བོད་ནང་ལྟ་སྐོར་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུའི་འདོད་ཚུལ་བཏོན་པ་ནས་གསལ་པོ་ཤེས་ཐུབ། དེ་དག་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པར་བློ་ཕམ་བྱུང༌།

དེང་སང་བོད་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཤེས་རྟོགས་ཇེ་ཆེར་སོང་བས་ང་ཚོར་དོ་སྣང་དང༌། རྒྱབ་སྐྱོར་ཡང་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སྔ་ལོའི་ནང་ངོས་རང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་ལ་བསྐྱོད་དེ་སྲིད་དོན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་མང་པོ་དང་མཇལ་སྐབས་ཁོང་ཚོས་དངོས་འབྲེལ་ཤ་ཚ་དང་སེམས་ཁུར་གྱི་རྣམས་འགྱུར་བསྟན་པ་དེས་ངོས་རང་ལ་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་བྱུང༌། གཞུང་ཁག་གི་ལྟ་ཚུལ་བཟང་པོའི་འགྱུར་བ་དེ་རྒྱ་ནག་ལ་མི་དགའ་བ་མ་ཡིན་པར་དྲང་བདེན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དེ་རིང་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ལོ་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོའི་ངང་མཇུག་འགྲིལ་བའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན། འདས་པའི་ལོ་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ཙམ་ནང་ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་ཐེངས་གྲངས་སུམ་སྟོང་བརྒལ་བ་སྤེལ་བ་འདིས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ནས་བོད་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཤུགས་སྔར་བས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ་གསལ་པོ་ཡོད། ལས་འགུལ་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་བོད་ནང་མྱོང་བཞིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གཏོར་བཤིག་ལ་དྲན་གསོ་བྱས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་རིག་གཞུང་ཕྱུག་པོ་དེ་དག་འགྲེམས་སྟོན་དང༌། འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྒོ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཤིང༌། དེས་རྐྱེན་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་མིར་དགའ་བརྩེ་དང༌། སེམས་ཁུར་གྱི་གཞེན་བསྐུལ་ཐུབ་ཡོད་པས་ད་ཆ་བོད་ནང་དངོས་ཡོད་ཛ་དྲག་གི་དཀའ་ངལ་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་སེལ་ཐབས་བྱེད་དགོས་པར་བརྟེན། ཝ་ཤིང་ཊོན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོ་འདི་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང༌། བོད་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་རྒྱལ་སྤྱྀའི་ནང་སེམས་ཁུར་དོ་སྣང་སྐུལ་སློང་བྱེད་རྒྱུའི་ལོར་བརྩི་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་དེར་ངོས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད། བོད་མི་མང་གི་སེམས་ཤུགས་དང་བློ་སྟོབས་འགྱུར་མེད་བརྟན་གནས་ཡོད་པ་འདི་དག་ང་ཚོའི་ལས་དོན་གྱི་ནུས་ཤུགས་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པ་དང༌། ང་ཚོའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དུ་འགྲོད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་བྱེད་སྐབས་ལམ་འདིའི་རྒྱ་ལས་མི་བརྒལ་བ་བྱེད་དགོས། མི་རིང་བར་ང་ཚོ་དང༌། ནང་སོག ཤར་ཏུར་ཀི་སི་ཐན་གྱི་མི་རིགས་རྣམས་རང་རང་དབང་གཙང་མའི་ཐོག་ཚང་མ་སོ་སོའི་ཡུལ་དུ་མཉམ་འཛོམས་ཐུབ་རྒྱུ་ལ་སོམ་ཉི་མེད།

མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་སྙིང་དོན་ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཉེ་དུས་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཟིན་པའི་ནང༌། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནས་མ་འོངས་པར་བོད་ནང་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་དོན་ལ་གཞི་རྩའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང༌། ང་ཚོ་བོད་ནང་སླེབས་པའི་དུས་སྐབས་སུ་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་གཞུང་འདི་ཕྱིར་བསྡུ་བྱ་རྒྱུ། ངོས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་ཡོད་པའི་སྲིད་དབང་རྣམས་བར་བརྒལ་གྱི་གྱི་སྲིད་གཞུང་དེར་རྩིས་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ། གཞུང་དེའི་ལས་འགན་ནི་མང་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ཐོག མི་མང་གིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་གཞུང་གསར་པ་འཛུགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ད་ཕན་རྒྱ་མིའི་ལས་ཁུངས་ཁག་ནང་ལས་ཀ་བྱེད་མཁན་བོད་མི་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྩད་གཅོད་བྱེད་དོན་མེད་ཁར། ཉམས་མྱོང་རྒྱུས་བབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ཁོང་ཚོས་ལེན་དགོས་པ་བཅས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད།

མ་འོངས་པའི་བོད་དེ་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྙིང་དབུས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་བསྟི་གནས་ཤིག་དང༌། དེའི་ནང་འགྲོ་བ་མི་དང༌། སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཚུན་ཆད། རང་བྱུང་སྐྱེས་དངོས་དང་བཅས་པ་བསྐྱེད་བསྲིངས་མཛའ་མཐུན་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་གནས་པ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན། དེས་གངས་ལྗོངས་སྐྱེ་འགྲོའི་བདེ་སྐྱིད་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་དཀར་ནག་གི་མཛའ་འབྲེལ་ལ་ཡང་ཕན་ཐོགས་ཡོང་ངེས་ཡིན།

བོད་རྒྱའི་དབར་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་འདྲ་མཉམ་མཛའ་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་བྱེད་ཐུབ་ན། མི་རིགས་གཉིས་དབར་དུས་རབས་འདིའི་ནང་ལྷགས་པའི་འཁོན་འཛིན་རྣམས་རིམ་བཞིན་སངས་ཐུབ་པས་མཚད། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་ནས་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་རྒྱའི་ན་གཞོན་ས་ཡ་མང་པོའི་བསམ་བློའི་ཞི་བདེར་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེ་སྒྲུབ་ཐུབ་ངེས།

ང་ཚོའི་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན་ནས་ང་ཚོའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཐོབ་ཐང་རྣམས་མི་རིང་བར་སྐྱར་གསོ་ཐུབ་པ་དང༌། ས་ཁུལ་ཚང་མར་ཞི་བདེ་ཡར་རྒྱས་འབྱུང་བའི་སྨོན་ལམ་བཅས། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ལ། ཞེས་སྩལ།

ཚིག་འགྲེལ།

བློ་གསར་བ་སོགས་མཛད་རྣམ་འདི་ཀློག་པ་པོ་ཕྱི་བོད་ཐ་སྙད་གསར་རྙིང་གི་དངོས་དོན་ཤེས་རྒྱ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་དོན་རྟོགས་སླ་བའི་ཆེད་དུ། སྤྱིར་བཏང་ཡོངས་གྲགས་མིན་པ་དང༌། ཚིག་མཛོད་ཆེ་ཆུང་ཁག་ནང་མ་གསལ་བའམ། གསལ་ཡང་ཚིག་དོན་འགྲེལ་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ། དག་ཆ་འདྲ་མིན་བཅས་པར་དམིགས་བསལ་འགྲེལ་བཤད་དགོས་རིགས་ཟུར་བཏོན་འདི་གཤམ་ཀ་སྡེའི་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། མཁྱེན་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚིག་འགྲེལ་འདི་དག་ལ་དཔྱད་ཞིབ་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁུངས་དག་དར་ཁྱབ་སླད་དུ་སྐྱོན་སེལ་དགོངས་འཆར་གསལ་པོར་སྩོལ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

ཀ་དར་སྒྲོག མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་སྟེ་གྲོལ་ཁར་རྟེན་འབྲེལ་སླད་ཚོམས་ཆེན་གྱི་ཀ་རིང་མདུན་མ་གཉིས་རེ་རེར་དར་དཀར་ཨ་ཤེ་རེ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོགས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང༌། ཀ་བ་ཕྲ་བའི་རིགས་ལ་ཀ་དར་བཅིངས་ཞེས་འབྲི་དགོས།

བཀར་ཡོང་བོགས་གསུམ། བཀར་འཇུག ཡོང་བཞེས། བོགས་མ་བསྡུ་མཁན།

ཀེར་ལེབ་སྒུར་གསུམ། མི། ས། ཕྱུགས།

བཀའ་བློན་བླ་མ། སེར་མོ་བའི་བཀའ་བློན།

དཀར་སྤྲོ། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་མར་ཁུ་དང་སྣུམ་ལ་བསྲེགས་པའི་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཞེ་ས།

བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང༌། བཀའ་ཤག་ཅི་རིགས་ནས་བཀའ་ཁྱབ་གནང་དགོས་རིགས་མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་དང༌། སྣེ་མགྲོན། བཀའ་མགྲོན་བཅས་ཁུངས་སོ་སོ་བརྒྱུད་དེ་ཡིག་ཐོག་དང༌། ངག་ཐོག་ཇི་འོས་སྐབས་བསྟུན་བཀའ་ཁྱབ་སྩལ་བ་དེ་ལ་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ་ཟེར།

བཀའ་ཐམ་བདེ་སྐྱིད་མ། ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་གཞུང་བཀའ་ཤག་བསྐྱར་འཛུགས་བསྐྱངས་པ་དེ་སྐབས་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་ཐམ་ག་ཞལ་རིས་སུ་ཧོར་ཡིག་‘བདེ་སྐྱིད’ཅེས་འཁོད་པ་དེ་ཡིན།

བཀའི་གུང་བློན། བཀའ་བློན་ལ་གོ་དགོས།

སྐུ་རྒྱབ་སློང་ཁྲ། བཞུགས་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྒྱབ་བསྙེས།

བཀྱེ་ཆོག་ཞུས། མཛད་སྒོའི་སྐབས་བསྒྲིགས་པའི་དཀར་སྤྲོ་དང༌། ཤིང་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུད་དེ་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་འབུལ་བ་དང༌། དེ་ནས་མཛད་སྒོར་བཅར་བ་གོང་རིམ་ལ་འབུལ་འགྲེམས་ཞུ་བ། དེ་མིན་ཡོངས་རྫོགས་མི་དམངས་ལ་སྟོན་ཆེན་བཤམས་ཆོག་པ་ཞེས་ྋསྙན་གསན་ཞུས་པའི་དོན།

ཀྲད་བཀྲོན། གཞུའི་འཐེན་སྐུད།

བཀྲུ་བྱབས། བྱབས་ཁྲུས་དང་དོན་གཅིག

བསྐྲུ་བ། ཟས་སློང་བའི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཡར། ཁ་ཤས་ཀྱི་དོན་ཡིན།

ཁ་ཤའི་གཤག་དེར། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང༌། ལྷ་ས་ཁུལ་གཞུང་སྒེར་ཆོས་བཅས་ཀྱི་ཁང་ཁུངས་རྒྱ་ཁྱོན་ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཁོངས་ནས་སྒེར་པ་ཁྱིམ་ཚང་ཁག་གཅིག་ལ་ས་ཞིང་ཡང་ཡོད་འདུག་ཅིང༌། དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ས་རྟེན་ལ་འཁྲི་བའི་རྟ་འུལ་དང༌། ཁལ་མ་གཏོང་བ་སོགས་གཞུང་ཁྲལ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་དུད་ཚང་དེ་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཁང་ཡོད་ཁང་ཆུང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཐོགས་འདུག

ཁད་ཆུད། ས་ཁད་རྒྱང་ཐག་རིང་ལ། ལམ་ཀྱོག་ཏུ་ཆུད་པ།

ཁོག་བརླམས། ཆོས་སྐྱོང་གི་སྐུ་རྟེན་ནམ། ལྷ་པའི་ཁོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲི་དར་སྒྲོན། མཛད་སྒོའི་རིམ་པ་གྲུབ་འཕྲལ་ྋགོང་ས་མཆོག་བཞུགས་ཁྲི་ལས་མ་བཞེངས་ཙམ་ལ་རྟེན་འབྲེལ་སླད་བཞུགས་ཁྲིའི་མདུན་སྟེང་མཇལ་དར་ཨ་ཤེ་ཕྲེད་དུ་བསྣར་ཏེ་བསྒྲོན་པ་ལ་ཟེར།

ཁྲུང་ཞུ་མ། ཆང་འདྲེན་མ།

ཁྲོམ་ཆོས། ཁྲོམ་ཚོགས་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་པོ་འདུས་ཚོགས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

གུ་ཤའི་ཨ་ཁྲབ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

གོས་ཆེན་གྱི་གྷན་སྦྱར། འདི་ནི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་པས་མཆོད་བཞེས་ཀྱི་སྐུ་བེར་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག

གྲུ་སུག་བྱས། སྐབས་འདིར་གྲུ་ནི། ལག་ངར་བསྐུམས་པའི་ཟུར་ཐོན་ཚིགས་རྡོག་གྲུ་མོ་ལ་ཟེར་བ་དང༌། གྲུ་མོའི་ཟུར་དེ་རང་གི་ཉེ་འཁྲིས་སུ་ཡོད་པར་བསྣུན་པའམ། བཙུགས་པ་ལ་གྲུ་སུག་བྱས་ཟེར།

གླིང་མེ། དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད་དང་འདྲ་བར། དགོན་པ་རི་ཁྲོད་ཁག་ལ་སོགས་པའི་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་ཁའི་སྟེང་དང༌། སྒེའུ་ཁུང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མཆོད་མེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟར་བསྒྲིགས་ཀྱིས་འབུལ་བ་ལ་ཟེར།

མགོ་དང་འགོ འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང༌། འདིར་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་མཇུག་མ་མགོ་དང༌། བྱ་བའི་འགོ་མཇུག་འ་འགོ་ཡིན། ཞེས་པ་སྟེ། དཔེ་བརྗོད་དུ་ ‘‘མགོ་ཆེན་མགོ་སྐོར་ཐེབས་ནས་མགོ་བོ་ན། ལས་འགོ་འཛུགས་སྐབས་འགོ་ཁྲིད་གྲལ་འགོར་འཁོད།’’ ཅེས་པ་འདི་ལྟའི་སྔོན་འཇུག་འདྲ་མིན་འཇུག་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྩ་བཟུང་གཅིག་གྱུར་འབྲི་སྤྱོད་བྱས་ཡོད།

གོ་དྲུང༌། དྲུང་ཡིག གོར་ཁའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་དྲུང་ཡིག

མགྲོན་ཚབ། རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོའི་ལས་ཚབ་རྩེ་མགྲོན་ལ་ཟེར།

འགག་དེབ། རྩེ་འགག་ཏུ་རྩེ་མགྲོན་གྱིས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཉིན་རེའི་མཛད་པ་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་མཛད་དེབ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དེབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་བསྡུས་མིང་ཡིན།

མགོ་མཆན་ཐམ་འབྱར། ཆོག་མཆན་གནང་བ་ཞིག

རྒྱ་རྡོའི་སྒྲོམ་སྐྱོར། རྒྱ་ཕྲ་ལྟ་བུ།

རྒྱན་བཞི་མཚལ་ཀའི་ཡོལ་བ། གྱང་ལ་འགེལ་བྱེད་གོས་ཆེན་རྒྱན་བཞིའི་ཡོལ་བ།

གྱ་རི་གྱུ་རི། བརྟན་པོ་མེད་པའི་དོན།

རྒྱ་གར། མིང་ཚིག་འདིའི་རྩ་བའི་དག་ཆ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་འདི་ལྟར་ཡོད། སྔར་བོད་དང༌། རྒྱ་དཀར་ནག་དབར་ལ་འབྲེལ་བ་ཐོག་མར་བྱུང་སྐབས། གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་དཀྃར་པོ་གྱོན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་དཀར་བ་’ ཞེས་འབོད་ པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

‘རྒྱ་དཀར་’ ཞེས་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ལ་ (རྒྱ་གར་) ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་ཚིག་འབྲུ་གཉིས་བསྡེབས་པའི་མིང་དང༌། ཚིག་གང་རུང་གི་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་ མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་ཡིན་ཚེ། ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་དམའ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་མཐོ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་ ‘འབྲས་དཀར་’ལ་ (འབྲས་གར་) དང༌། ‘འགྲོ་སྟངས་’ ལ་ (འགྲོ་སྡངས་) ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཚིག་འབྲུ་སྔོན་མའི་སྒྲ་མཐོ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མའི་སྒྲ་དམའ་པོ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མཐོ་བར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ‘དབྱར་ག་’ ལ་ (དབྱར་ཀ་) ཟེར་བ་དང༌། དེ་བཞིན་ ‘རྒྱུན་གཏན་’ལ་ངག་ནས་ (རྒྱུན་གདན་) ཞེས་ཚིག་འབྲུ་ཕྱི་མ་‘གཏན་’གྱི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱིས་དམའ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལས་‘རྒྱུན་ལྡན་’ཞེས་པའི་དག་ཆ་སྣ་སྒྲ་ཅན་ལ་འགྱུར་བའང་འབྲི་སྲོལ་དར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འདི་རིགས་ནི། སྐད་རིགས་ཚང་མའི་རང་བཞིན་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་གཅིག་གྱུར་ཅིག་ཡིན་སྐོར་འཕྲུལ་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་ཞིབ་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སྒྲ་འགྱུར་རིག་པར་དཔྱད་ན་དངོས་དོན་གསལ་བར་ རྟོགས་ཐུབ།

རྒྱ་སེའི་གཟར་ཆེན་གཟར་ཆུང༌། རྟ་སྒའི་འོག་ཏུ་འདིང་རྒྱུའི་གོས་ཆེན་གྱི་གདན་ཞིག

རྒྱ་ནག འདི་ལའང་རྒྱ་དཀར་དང་འདྲ་བའི་འགྲེལ་བཤད་ཡོད། དེ་ནི་གངས་རིའི་ར་བས་བསྐོར་བའི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྡེའི་ཤར་རྒྱུད་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ཐང་ངམ། ས་ཐང་རྒྱྃ་ཆེར་ཡུལ་ལུང་ཆགས་པ་དང༌། ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གོས་ནྃག་པོ་གྱོན་པས་ན། ཡུལ་མིང་ལ་ ‘རྒྱ་ནག’ དང༌། ཡུལ་མི་ལ་ ‘རྒྱ་ནག་པ་’ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐོགས།

རྒྱ་འདྲེ་བརྒྱབ། ཚིག་འདི་ནི་ཕལ་སྐད་དུ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ་བརྒྱབ་’ ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ཚིག་འདིར་ཁ་རྩོད་བརྒྱབ་པ་དང༌། རྒྱག་རེས་བརྒྱབ་པའམ། གཞུ་རེས་བཏང་བ་གཉིས་ཀའི་གོ་དོན་ཡོད། རྒྱ་འདྲེ་ལ་ ‘རྒྱམ་འདྲེ’ ཟེར་བ་ནི། དགྲ་འདུལ་ལ་ ‘དགྲམ་འདུལ་’ ཟེར་བའི་སྒྲ་འགྱུར་འགྲོ་ལུགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན།

སྔར་སྲོལ་སྦད་རྒྱང་བཤད་པ། གཟིམ་ཆུང་དམག་མིའི་དམག་རྩལ་དང་དམག་གཞས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས།

ཅ་འགྲོས་ཅ་འགྲོས། འདི་ནི་ཚིག་རིས་ལྟར་རིམ་བཞིན་གྱི་དོན།

ཆབ་བདག་མ་གཉིས། གདན་ས་ཁག་གི་ལས་སྣེ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག

ཆིབས་བསྟར། རྟ་བཞོན་པ་མང་པོ་བསྟར་བསྒྲིགས་པའི་ཞེ་ས་ཡིན།

ཆིབས་རགས་དང་ཆིབས་ཧྲག ཆིབས་རགས་ནི། ཆིབས་བསྟར་གྱི་རིམ་པ་མ་འཁྲུགས་པར། ཆུ་རགས་ཀྱི་རྡོ་བསྟར་ཇི་བཞིན་གྲལ་བསྟར་འགྲིཊ་པོར་བསྒྲིགས་པ་དེ་ལ་ཟེར། ཆིབས་ཧྲག་ནི། ཆིབས་རྟ་ཤེད་ལྡན་ཞེ་གཅིག་བཅིབས་པའམ། བཞོན་པའི་རྟ་པ་མང་པོ་ཞིག་སྟེ། དེ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྔ་རྟིང་གྲལ་བསྟར་བསྒྲིགས་མ་དགོས་པར། གཉིས་གསུམ་མམ། འགའ་ཤས་མཉམ་སྐྱོད་དང༌། སྡེབ་སྐྱོད་བྱས་ ནའང་འགྲིགས། ཁ་རྒྱུན་དུ་རྟ་ཧྲག་མི་ཧྲག་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།

འཇུ་ལང༌། སོག་པོའི་དམག་དཔོན་ཞིག་གི་གནས་བབས་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་པའམ། ཚབ་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ།

འཇུ་ཐ། མདོའི་རྣམ་གྲངས་སམ་མིང༌།

ལྗགས་རྒྱངས། གཞས་གདངས་ཀྱི་མིང་དམག་གཞས།

མཆོང་དམར། མཆོང་ཞེས་པའི་རྡོ་རིགས་ཁ་དོག་དམར་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་འཇོག་བཟོ། རྗེས་འབྲས་སམ། ལྟ་བཟོ།

སྙན་གསན་ཞུས། སྙན་དུ་གསན་པར་གསོལ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིག་ངག་ཅི་རིགས་ནས་ཞུས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། བར་ལམ་ཞིག་ནས་གཞུང་སྒེར་ཡིག་ཆ་ཁག་ནང༌། ‘སྙན་གསན་’ དང༌། ‘སྙན་གསང་’ ‘སྙན་སང’ ‘སྙན་གསེང༌།’ ‘སྙན་སེང༌།’ ཞེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་ལྔ་བྲིས་དང་འབྲི་བཞིན་དུ་མཆིས།

སྙེག་ལ་ཁད། སྙེག་ལ་ཉེ་བ། སྙེག་གྲབས།

གཏན་མེད་ཀྱི་གཏོང་བ། གཏན་མེད་ནི་སྒོ་གཏན་མེད་པ་སྟེ། སྒོ་དབྱེ་མི་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ། སྒོ་རྒྱབ་ལ་ཕྲེད་གཏན་ཟེར་བའི་ཤིང་གདུང་ཞིག་གིས་བཀག་སྟེ་སྒོ་བརྒྱབ་པ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར། མཛོད་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡོངས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། དགོས་འདོད་ཀྱི་ཟས་ནོར་ཅི་ཡང་འཛད་མེད་མཆོད་སྦྱིན་དུ་གཏོང་བའི་དོན་ཡིན།

གཏན་ཞལ། ཁྱོ་ཤུག་གམ། བཟའ་ཚང་གི་ཞེ་ས་ཡིན། སྟེང་ཞལ་དང༌། སྟངས་དཔྱལ་ཞེས་ཀྱང་འབྲི་སྲོལ་སྣང༌།

རྟགས་ཐམ། ལས་ཁུངས་གང་ཞིག་མཚོན་པའི་དམ་ཕྲུག

སྟན་དམར། འགོ་སྣམ་མཚལ་ཀ་ཁ་གདན་རིང་པོའི་ཆ་ཚད་དང་མཚུངས་པར་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཧོར་ཇུས་དམར་པོས་བརྒྱན་པ། ནང་ཤ་གྲུའུ་ཙེ་མཚལ་སྨུག་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་ྋགོང་ས་མཆོག་གམ། ྋརྒྱལ་ཚབ་བམ། སྲིད་སྐྱོང་གིས་སྐུ་ཕྱག་འབུལ་གནང་སྐབས་སུ་གཙང་སྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདིང་དགོས་པ་ཡིན།

ལྟག་མཚེར། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ཡིག་ཆའི་དཀར་ཆག་ལ་ གཟིགས།

སྟེགས་སྟན། སྟེང་དུ་གདན་ཆུང་བཏིང་བའི་རྐུབ་སྟེགས་ལ་ཟེར།

བསྟེན་སྐྱིལ། གང་ཞིག་གིས་རང་གི་དགོས་དོན་ཆེད་དུ་མི་གཞན་དག་གམ། རྟ་ཟོག་སེམས་ཅན་ཅི་རིགས་འཇམ་རྩུབ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ཉར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས་པ།

ཐོན་ཐི་ཚོན་ཁྲའི་ཞྭ་མོ་སྒ་སྦུབ་རྒྱབ་འཇར་ཅན། རྩེ་དྲུང་ཚོས་དགུན་ཁ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་གྱོན་བྱེད་ཞྭ་མོ་ཞིག

མཐར་ཐོན་ཐི་མཚལ་སེར་གྱི་ཁ་གོས། གོས་ཆེན་གྱི་རིགས་ཤིག

ཐོལ་བྱུང༌། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ།

ཐེ་ཇི་འོ་ཆུ་སྡེ་དཔོན་དགའ་བཞི་བ། སོག་སྐད་ཀྱི་ཆེ་བསྟོད་ཅིག

དག་པ་ཤེལ་རི། བོད་དབུས་ཙ་རིའི་ནང་བདེ་མཆོག་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་གནས་ཆེན་གངས་རི་ཞིག

དར་སང༌། དར་གོས་སྲབ་མོ་སང་རས་འདྲ་བ།

དོན་མཐུན། མངོན་བརྗོད་དུ་གསལ་བ་ལྟར། འདིར་ཡང་ཚོང་པའི་མིང་ཡིན་ཏཻ། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནས་ནོར་བུ་ལོན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། གྲུ་ཆེན་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཚོང་པ་ཇི་ཡོད་ཀྱིས་ཐབས་བྱུས་ནུས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་ཁུར་མཉམ་ལེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་དོན་མཐུན་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཇི་བཞིན་ཞེས་དཔེ་མཚོན་དུ་འབྲི་ བརྗོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད།

དྲི་རྟོག དྲི་བ་བཀོན་པ་དང་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་པ།

དྲུང་འཁོར། ཤོད་དྲུང་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན།

དྲུང་ཇ་ཚོགས། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་གདན་ས་འབྲས་སེ་དགའ་གསུམ་སོགས་དགོན་ཁག་ནས་དགེ་འདུན་པ་ལྔ་བཅུ་སྐོར་ཞིག་གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་རྣམས་དང་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། རྫོང་གཞིས་ཁག་བཅས་པར་གཞུང་དོན་ལས་ཁུར་མཉམ་ལེན་ཞུ་བའི་ལམ་སྲོལ་གསར་གཏོད་བསྐྱངས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ལྷ་སར་གནས་འཁོད་གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཉིན་རེ་འཆར་ཅན་ཞོགས་པ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཉེ་དྲུང་ངམ། ཉེ་འབྲེལ་ཚོམས་ཆེན་གྱི་མདོ་སྦུག་ཏུ་ཚོགས་ཚུགས་ཐོག རྩེ་གསོལ་ཐབ་ནས་ཚོགས་ཞུགས་ཡོངས་ལ་གསོལ་ཇ་བཏེགས། ཚོགས་ཡུན་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཇལ་ཁ་སྩལ་དགོས་རིགས་དང༌། བཀའ་འབྲེལ་གཞུང་གི་ལས་དོན་དང༌། གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་ཁུར་བསྐོ་གཞག་སོགས་མགྲོན་བརྒྱུད་བཀའ་སྒྱུར་སྩལ། ཚོགས་ (དྲུང་ཇ་) གྲོལ་རྗེས་རང་རང་གི་ལས་ཁུངས་སོ་སོར་ཉིན་རེའི་ལས་ཁུར་ཞུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བཅས་སོ།།

དྲུང་ན་སྤྱོད་པ། ཉེ་འཁོར་དུ་ལས་སུ་གཞུག་བཞིན་གནས་པ་དག་ལ་ཟེར་ཡང༌། སྐབས་འདིར་གཞུང་སའི་དྲུང་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་པ་དེ་གཞུང་ཞབས་སམ། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་དག་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན།

དྲུང་མདའ། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། མདའ་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རྩིས། དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོའམ་མཁན་དྲུང་དང༌། རྩིས་དཔོན་བསྡུས་ཚིག

དྲུང་རིགས་སེར་སྐྱ། སེར་མོ་བའམ་རྩེ་དྲུང་དང༌། སྐྱ་བོའམ་ཤོད་དྲུང་ཁོངས་གཏོགས་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

དྲེལ་བྱམས། དྲེལ་སྔ་རྗེས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཁུར་བའི་འགྱོགས་བྱམས་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ཟེར།

ཌག་ཁང༌། ཚིག་འདི་ཧིན་རྡུའི་ཡིག་ཐོག་ ‘ཌག་ཁ་ན་’ ཞེས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང༌། ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བོད་དཔར་ནང་འཁོད་པ་སོར་བཞག

ཌན་ཌི། འགྱོགས་བྱམས་དང་འདྲ་བ། ནང་དུ་སྟེགས་བུ་གདན་བཅས་ཀྱི་གཞོགས་གཡས་གཡོན་སོ་སོར་རྒྱུག་པ་རིང་པོ་རེ་རང་སྦྱར་དུ་ཡོད་པ། དེའི་རྒྱབ་མདུན་སོ་སོ་ནས་མི་གཅིག་རེས་སམ། གཉིས་རེས་དཔུང་ པ་སྒྲེང་བའི་སྟེང་དུ་འཁུར་དགོས་པ་དེ་ལ་ཟེར། འདི་ནི་རྒྱ་གར་ནས་བོད་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག འདི་ལ་ ‘སྒྲེང་ཁྲི་’ དང༌། ཞེ་སར་ ‘ཕེབས་ཁྲི་’ ཞེས་བྲིས་པའང་འདུག

གདུང་ཆོག བླ་མ་ཞིང་གཤེགས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཀྲུས་ཏེ་དེ་ལ་ན་བཟའ་དང༌། དབང་ཆས་བསྒྲོན་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཐོག དེའི་མདུན་དུ་བླ་མ་དགེ་འདུན་དང༌། བཙུན་མ་ལ་སོགས་པས་ཡི་དམ་ཅི་རིགས་ཀྱི་བདག་འཇུག་ཆོ་ག་འདོན་པ་ལ་ཟེར།

བདེ་སྟན། འབོལ་གདན་སྲབ་མོ་འདྲ་བའི་བཞུགས་གདན་གྲུ་བཞི།

དཱ་ཁུ་རལ། ཕྱི་སོག་གམ། མོང་གོལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སའི་མིང་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེང་སང་ཨུ་ལན་བྷ་ཀྲོར་ཟེར།

དུམ་མཚམས་འཕྲེང་འབེབས། དབྱིན་ཚིག་ (Paragraph) ཟེར་བ་དང་དོན་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གཞུང་གཅིག་གི་ནང་བརྗོད་གཞི་དོན་དག་འདྲ་མིན་ཡོད་རིགས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཆེད། དེ་རིགས་དུམ་མཚམས་ཟུར་དབྱེ་ཡིག་འཕྲེང་གཅིག་གཉིས་འོག་ཏུ་ཕབ་པ་ལ་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ སམ། ‘འབེབས་’ ཡང་ཟེར་བ་ཡིན། དཔེར་ན་ ྋསྙན་ཞུ་སོགས་སུ་ྋཞབས་དྲུང་དུ་ཞེས་བྲིས། དེ་ནས་ ‘འཕྲེང་འབེབས་’ ཡིག་འཕྲེང་ཇི་འོས་བཞག་སྟེ། གུས་པས་ཞེས་འབྲི་བ་ལྟར་ཡིན་ནོ།།

ལྡང་དང་འདང༌། ལྡང་ནི། ཡར་ལང་བ་དང༌། འབོར་ཚད་ལོངས་པ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པ་འདི་རང་དག་པར་ངེས། དགོས་མཁོ་ལྡང་དང་ལྡང་མིན་ལ་འདང་དང༌། འདེང་འབྲི་བ་ནི། མ་དག་རྒྱུན་འཇགས་སུ་སོང་བར་མངོན།

ན་བཟའ་སྐུ་བེར། ཟླ་གམ་དང་འདྲ་མཚུངས་གོས་བེར་ཡང་ཟེར།

ནང་མ་མཁན་སྡེ། སེར་མོའི་གོ་གནས།

ནང་མ་མཁན་སྡེ་ཆེ་ཆུང༌། སྐུ་བཅར་ནང་མའི་གྲས་མཁན་ཆེ་དང་མཁན་ཆུང༌།

ནས། དུས་རབས་ ༡༧ དང་ ༡༨ ནང༌། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་‘སྐུ་ ཞབས’ཞེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཞེ་སའི་ཚིག་ཏུ་སྣང༌། དཔེར་ན། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༠༡ ནང་‘སྟར་སྡོང་ནས་ ཀྱིས’ཞེས་པ་དེ་ནི། སྐུ་ཞབས་སྟར་སྡོང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།

རྣམ་རྒྱུ་སྤྱན་སྦུག སྣམ་བུ་ཐིག་མའི་གྲས།

སྣང་རྩེ་ལྷ་མོ་བ། གྲོང་སྡེ་ཞིག་གི་ལྷ་མོ་ཟློས་གར།

གནམ་བྲོ་ཐག་རྩེད་པ། རྩེད་རིགས་ཤིག

པ་པོ། བ་བོ། མ་མོ། འདི་དག་བདག་སྒྲར་སྦྱོར་ཚུལ་དངུལ་ཆུ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་རྩ་བཟུང་ཐོག མིང་མཐའི་འཇུག་ཚུལ་ནི་དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལས། ‘‘བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན༌།། བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ།། ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ།། བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི།། ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས།། མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ།’’ ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། དཔེར་ན། ཟློས་གར་བ་དང༌། གར་པ་ལྟ་བུའོ།།

པུ་ཏི། བོད་ཡིག་ནང་གླེགས་བམ་ཞེས་པར་པུ་ཏི་དང༌། པོ་ཏི། པོད་ཅེས་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་ཡོད་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྩ་བ་སཾསྐྲིཏའམ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་པུསྟིཀཿ ཞེས་པ་སྒྲ་ཟུར་ཆག་གི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། དཔའ་དམ་འུར་ཐུ། སྨོན་ལམ་རྟ་པའི་ཆ་ཆས་གྲས།

དཔར། འདི་ནི་‘སྤར་’གྱི་ཡིག་གཟུགས་འགྱུར་བའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་ཡིན། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནའ་སྔ་མོའི་དབུ་ཅན་ཡིག་གཟུགས་ལ་སྤ་ཞེས་འབྲི་བ་འདིའི་རྩེག་པ་‘ས’ཡི་ཆ་ཤས་ཕྱི་མ་དོར་ཏེ། ངྤ་ ཞེས་འབྲི་བ་རིམ་པས་‘དཔ’ ལ་འགྱུར་བར་མངོན། དཔེར་ན། ‘འཇམ་དཔལ་’དེ་གནའ་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་‘འཇམ་སྤལ་’ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི། དུས་དེང་སང་གི་ལ་དྭགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ལ་འཇམ་སཔལ་ཟེར་བ་དང༌། གནའ་བོའི་ཡིག་གཟུགས་ལ་དཔྱད་ནའང་གསལ་བར་ཤེས་ཐུབ། དཔྱད་ཚུལ་འདི་ནི་ཨ་མདོ་བ་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས‘‘རིག་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་ལུགས་མི་འགལ་’’ཞེས་གསུངས་པ་འདི་བདེན་པར་ངེས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞིག་ཡིན།

དཔྱིད་ཆོས། བོད་ཟླ་དང་པོའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དང༌། དེ་མིན་དཔྱིད་དུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དགོན་ཁག་སོགས་སུ་གསུང་ཆོས་གནང་བ་ལ་ཟེར།

སྤྱན་རྒྱ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོ་ཆིབས་བསྒྱུར་སྐབས་ཀྱི་སྤྱན་འདྲེན་རྒྱ་གླིང༌།

སྤྱི་ཁྱབ་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུ་བཅར་ཞབས་ཞུ་བའི་གཙོ་བོ་དང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཡིན་ལ། ྋགོང་ས་མཆོག་སྐུ་སྒེར་གྱི་མཛོད་སྦུག་དང༌། མཛོད་ཆུང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དབུ་འཛིན་ཡང་ཡིན། གནས་རིམ་བཀའ་བློན་དང་འདྲ་བའི་ཐོག བཀའ་ཤག་ནང་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་སྲིད་དོན་འབྲེལ་ཡོད་དོན་གནད་ཆེ་རིགས། དེ་བཞིན་ཡིག་ཚང་ལས་ཁུངས་ནས་རྩེ་དྲུང་གི་ལས་ཚན་བསྐོ་འཐེན་འཆར་གཞི་འགོད་སྐབས་བཅས་པའི་ལྷན་ཚོགས་སུ་མཉམ་གཞུག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ཆོས། སྐྱེ་བོ་སེར་སྐྱ་མང་ཚོགས་སྤྱི་ཡོངས་ལ་གསུང་ཆོས་གནང་བ།

སྤྱི་སོ། དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གི་གཏོང་སྒོ་དང་ཡོང་སྒོ་བདག་གཉེར་བྱེད་མཁན་དགོན་པའི་ལས་སྣེ་དང༌། དེ་དག་གི་ལས་ཁང༌།

དཔལ་གསོལ་མ། ལྷ་མོ་གསོལ་མཆོད་ཞུ་མཁན་བུད་མེད་ན་གཞོན་ཁག་གཅིག

ཕྱར་གྲུ་ཕྱར་སྟོད། གཞུང་ཞབས་རྩེ་དྲུང་གི་གཟབ་བཞེས་གྲྭ་ཆས་ཐེར་གཟན་ལ་མཐའ་ལྕགས་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་གྲུ་དང༌། གོས་སྟོད་ཀྱི་གོང་པ་དང༌། ཕུ་ཐུང་ལ་གོས་ཆེན་ཚོན་ཁྲ་ཕྱར་གྲུ་དང་ཞེ་མཚུངས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དེར་ཕྱར་སྟོད་ཟེར།

ཕྱིང་དམར། ཕྱིང་པ་དམར་པོའི་ས་གདན་ཞིག

རྦད་བཤད་ལྗགས་རྒྱངས། གཟིམ་དམག་མིའི་དམག་གཞས་ཤིག

བླ་མ་དམིགས་བརྩེ་མ། གྲྭ་པའི་ལས་སྣེ་ཞིག

འབྲས་ལྷང༌། འབྲས་དོ་པོ།

བླ་མ་གཞུང་ལས་པ། གདན་སའི་ལས་སྣེ་ཞིག་གི་མིང༌།

བླ་མ་གཙང་ལས་པ། གོང་མཚུངས།

བླ་ཕྱག ལྷ་སའི་ཇོ་ཁང་གི་ཁྱམས་རའི་བྱང་ངོས་བླ་བྲང་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ཅེས་པ་དེའི་བསྡུས་མིང༌།

དབུ་ཞྭ་འདིང་བ། བླ་མ་ལ་གུས་འདུད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་མཚོན་ཕྱིར། བླ་མ་ཕེབས་ལམ་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་ཞྭ་འདིང་བ།

འབྲི་སྒྲུབ། དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་བ་དང་སྒྲུབ་པའི་དོན།

མར་གསར་དཀྲོག་ཀ འོ་མ་དཀྲོགས་ནས་མར་གསར་ཐོན་པ་རྡོག་རྡོག་སྒོག་ཕོར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་ཞིག་ལ་དཀྲོག་ཀ་ཟེར།

མི་མང༌། དབུལ་ཕྱུག་དང༌། གོ་དབང༌། ལས་རིགས། རིགས་རུས། ཕོ་མོ། སེར་སྐྱ། ཆོས་ལུགས། ལུང་ཚན་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མིའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། དབྱིན་ཚིག་ People (པིའི་པཱལ་) ཟེར་བ་དང་འདྲ། དཔེར་ན། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ན་མེད་པས་དབུས་པའི་བོད་མི་མང་ངམ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་འབངས་སྤྱིའི་འཐུས་མི་ཡིན།

མི་དམངས། འདིའི་གོ་དོན་ནི། གཙོ་བོ་དང༌། གཅིག་གམ། ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲངས་འབོར་མང་ཆེ་བ་རྣམས་མཚོན་པའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཏེ། མི་དམངས་ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞུང་གི་སྲི་ཞུ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་མེད། སྔར་སྲོལ་བོད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ནང༌། ‘‘སེར་སྐྱ་མི་དམངས་མཐའ་དག་ལ་བཟློ་བ་’’ དང༌། ‘གྲྭ་དམངས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་’ ཅེས་འཁོད་པ་དང༌། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཆེ་མོར་ཡང་ ‘དམངས་འདྲང་’ ཞེས་འཁོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱིས་ཡིད་མཐུན་བྱེད་པ་ལ་ཟེར། དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་ས་ཁུལ་གང་ཞིག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་འགོ་གཙོ་དང༌། འཐུས་མི་དག་གིས་ཀྱང༌། ‘‘ང་རང་གིས་འདི་འདྲ་བསམས་ཀྱང༌། དེ་ལ་མི་དམངས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་མི་བྱེད།’’ ཅེས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བྲིས་པའང་ཡོད། དེའི་གོ་དོན་ནི་དབྱིན་ཚིག་ Public (པབ་ལིག་) ཟེར་བ་དང་དོན་ མཚུངས་ལྟ་བུ་ཞིག་སྣང༌། གང་ལྟར་བོད་མིའི་སེམས་སུ་ ‘དམངས་’ ཞེས་པ་དེ་གཙོ་བོ་སོགས་ཉུང་བའི་ཆ་དེ་ཕུད་པའི་སྤྱི་བྱིངས་མང་བའི་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། རིགས་དམའ་བའམ། དམངས་རིགས་དང༌། གདོལ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་གོང་གསལ་དཔེ་མཚོན་ནས་གསལ་བར་མངོན།

མན་ཏོག་ཞྭ། མུ་མེན་གྱི་ཏོག་ཡོད་པའི་དཔོན་ཞྭ།

རྩད་གཅོད་དང་རྩད་དཔྱོད། རྩད་གཅོད་ནི། དངོས་དོན་ཇི་ཡིན་རྩད་ཞིབ་བགྱིས་མཐར། འདི་བདེན་དང༌། འདི་རྫུན་ཞེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་དང༌། རྩད་དཔྱོད་ནི། འཚོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལྡན་སེམས་མེད་ཅི་རིགས་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད་རྩད་ཞིབ་དང་འབྲེལ་གང་རྙེད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བམ། བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཏེ། དཔྱད་ཡུལ་དེའི་ཐོག་ནས་སྣང་ཚུལ་ཇི་བྱུང་འདི་དང་འདི་ཞེས་དཔྱད་གཞི་གསལ་སྟོན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། འདི་རང་དུ་ངེས་ཞེས་ཐག་གཅོད་མི་བྱེད་པའམ། ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མི་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་རྩད་དཔྱོད་ཞུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

རྩེ་སྐོར། རྩེ་དྲུང་རྣམས་དང༌། རྩེ་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

རྩེ་མཁན་མགྲོན་ཆེ་བ། རྩེ་འགག་སྟེ། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་གཟིམ་ཆུང་ཆེན་མོའི་འགག་ཏུ་ལས་ཁུངས་ཚུགས་ཏེ་ྋསྙན་ཞུ་འབུལ་བ་དང༌། ྋསྙན་གསན་ཞུ་བ། ཉིན་རེའི་མཛད་ཐོ་འགོད་པ། མཛད་སྒོ་ཁག་གོ་སྒྲིག ཕྱི་ནང་མི་སྣར་རྒྱུས་སྟོན་སྣེ་ཤན་སོགས་ཀྱི་ལས་ཁུར་ཞུ་མཁན་ལས་ཚན་གནས་ལྔ་པ་རྩེ་མགྲོན་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་སྤྱི་འདོམས་སུ་གནས་བཞི་པ་ (མཁན་ཆུང་) མགྲོན་གཉེར་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྩེ་མཁན་ མགྲོན་ཆེ་བའམ། མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཞེས་འབོད།

རྩེ་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སེར་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

རྩེ་ཕྱག རྩེ་ཕོ་བྲང་དུ་གཞུང་གི་ཉིན་རེའི་གཏོང་ཡོང་དོ་དམ་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེའི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང༌། མིང་གཞན་འཕྲལ་བདེ་ལས་ཁུངས་ཀྱང་ཟེར།

རྩེ་གསོལ་ཐབ། ྋགོང་ས་མཆོག་དང༌། སྐུ་བཅར་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་ཉིན་རེའི་གསོལ་ཇ་གསོལ་ཚིགས་དང༌། རྒྱུན་གཏན་དྲུང་ཇ་དང་མཛད་སྒོ་ཁག་ལ་གསོལ་ཇ་བཞེས་འབྲས་དང༌། ཡང་མཛད་སྒོ་ཁག་དང་ཆབ་གཞུག་གི་སྐབས་སོགས་སུ་གསོལ་ཚིགས་ཀྱང་བཟོ་འབུལ་ཞུ་དགོས་ཀྱི་ཐབ་ཚང་ཆེན་མོ་དེའི་མིང་ཡིན།

ཚིགས་བུབ། རྟ་ཁ་བརྡབས་པའི་དོན།

ཚིག་ཐོ་སྤྱི་ཐམ་བཞི་སྦྱར། གདན་ས་གསུམ་དང་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་རྟགས་ཐམ་ལ་ཟེར།

ཚོན་སྤེལ་བ། ཚོན་མདངས་འདྲ་མིན་བསྒྲིགས་པ།

ཚོས་མན་ཏོག་ཞྭ། གཞུང་ཞབས་ཚོའི་ཆས་གོས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

མཚན་གཟིམ་ལྷ་མོ་ཁང༌། རྩེ་ཕོ་བྲང་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཡང་སྟེང་ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གཟིམ་ཆུང༌། དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་སྐུ་ཐང་གསུང་བྱོན་མ་རྒྱུན་འགྲེམས་ཞུ་ས་དེའི་མཚན།

མཚལ་སྣག རྡོ་རིགས་རྒྱ་མཚལ་བསྣུར་བའི་སྣག་ཚ།

ཞུ་འགབ། ཞུ་འོས་པའམ། ཞུས་ན་འཚམས་པ།

གཞི་ཕབ། གནས་གཞིར་གཏན་འཇགས་སུ་འཁོད་པའི་དོན།

གཞུང་སོག སོག་པོ་གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་རང་ཉིད་འཁོར་འབངས་བཅས་པ་ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་མངའ་ཞབས་སུ་ཕུལ་ཏེ་བོད་གཞུང་གི་ཆབ་འབངས་སུ་གྱུར་པའི་སོག་རིགས་བོད་དབུས་འདམ་གཞུང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཟེར།

བཞེས་ཐུག་ཐ་ཞི་བཏེགས། འབྲས་ཐུག་གི་རིགས་ཤིག

ཟན་བརྟག རྩམ་པ་བརྫིས་པའི་ཟན་གོང་ཧྲིལ་པོར་བསྒྲིལ་བ་གཉིས་གསུམ་གྱི་ནང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་མཚན་མིང་དང༌། བྱ་བ་བཟང་ངན་འདི་དང་འདི་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་ཤོག་སྐྱུར་ཐོག་བྲིས་ཏེ་བཅུག་ཡོད་པ་དེ་དག་དཀར་ཡོལ་ཡུ་རིང་ཞིག་ནང་བླུགས་ནས། སྐུ་བརྙན་རྩ་ཆེའི་མདུན་དུ་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཡུ་བ་ལག་གཉིས་ཀྱིས་བཟུང་སྟེ་གཡས་སུ་སྐོར་བཞིན་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་འདེབས་སྐབས། ཟན་ཧྲིལ་གཅིག་ཁེ་གཙང་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་དེའི་ནང་མཚན་མིང་དང༌། བཟང་ངན་གང་འཁོད་པ་དེ་དངོས་བདེན་དུ་ངེས་པར་བརྩི་བའི་བརྟག་པ་བྱེད་སྲོལ་ལ་ཟེར།

གཟིམ་པ་འགོ་དམངས། དམག་མིའི་ཡོངས་ཁུངས། སྔར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་ཡིན་ཞིང༌། ཉེ་དུས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་རུ་སྒྲིག་ཏུ་ཡོང་བའི་བོད་སྔ་རབས་པའི་ཆས་གོས་ཅན་གྱི་དམག་མི།

བཟེད་ཞལ་སྤྱིལ་བླུགས། གསོལ་ལྡན་བླུག་པའམ་ཞག་བླུག

ཡ་སོར། དམག་དཔོན་གྱི་གོ་གནས། སྔར་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་གཏོར་རྒྱག་གི་དམག་རུའི་སྤྱི་ཁྱབ།

ཡུམ་བུ་གླ་སྒང༌། གླེགས་བམ་དང་པོའི་ནང་‘གླ་སྒང་’ཞེས་བཀོད་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་དང༌། དེ་མིན་‘བརླ་མཁར་’ལ་སོགས་པའི་དག་ཆ་མི་འདྲ་བ་བརྒྱད་སྣང་བ་དེ་དག་གང་དང་གང་དུ་འཁོད་སྐོར་གླེགས་བམ་དང་པོའི་ཟུར་སྣོན་ནང་ཚིག་འགྲེལ་གསལ་བཤད་རིམ་པར་བཀོད་ཡོད། དེ་ནི་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་སླད་དུ་ཡིན།

གཡང་ཊིའི་སམ་ཊ། ཡི་གེ་ཟིན་བྲིས་རྒྱག་ས་སྦྱངས་ཤིང་ལྟ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞིག

རིན་རྒྱན་ཁྲི་པ། རིན་ཆེན་རྒྱན་ཆ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན།

རགས་སྐྱོར། ཁང་པའི་ཕྱིའི་ཟུར་ཁུག་སོགས་སུ་ཆུ་རགས་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྐྱང་ བརྩིགས་པའི་སྐྱོར་བ་ལ་ཟེར།

རིམ་པ་བཞི་པ། གཞུང་ཞབས་མཐོ་རིམ་རིམ་པ་བཞི་པ།

རུས་ཆེན་དྲུག བོད་ཀྱི་མི་བུ་ (མིའུ་) གདུང་དྲུག་གམ། རུས་ཆེན་དྲུག་གི་རྩ་བའི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། ཕ་སྤྲེའུ་དང༌། མ་བྲག་སྲིན་འདུས་པ་ལས་བཙས་པའི་སྤྲེལ་ཕྲུག་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དྲུག་ཡིན་ཞིང༌། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་སེར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སེ་དང༌། སྤུ་མདོག་སྨུག་པོ་དེ་ལ་སྨུ། དཔྲལ་བར་མདོངས་ཅན་དེ་ལ་ལྡོང་དང༌། སྤུ་མདོག་དཀར་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་སྟོང༌། སྤུ་མདོག་སྔོ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལ་འབྲུ་དང༌། རྟ་རགས་པའི་སྤུ་མདོག་དང་མཚུངས་པ་དེ་ལ་དབྲ་ཞེས་སྤུ་མདོག་འདྲ་མིན་སོ་སོར་ཐ་སྙད་རེ་ཐོགས། སྤྲེའུ་སྤུ་མདོག་མི་འདྲ་བ་དེ་དག་ལས་མཆེད་པར་ཕྱི་མོ་རུས་ཆེན་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རུས་མིང་མི་འདྲ་བའང་རིམ་པར་བྱུང་བ་སྣང༌།

ལུག་ཚར། ལུག་ཕྲུག་གི་ (ལུ་གུའི་) པགས་པ་བལ་རང་འབྱར་མཉེད་མ་ལ་ཟེར།

ལུང་སྒྱུར་ཐམ་ཀ་གྲུ་བཞི། དབང་སྒྱུར་བྱེད་དམ་ཕྲུག

ལོ་ཕྱག ལོ་གསར་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་མི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སྣ་ལྟ་བུ།

ཤ་བ་རི་རྫོང༌། གླེགས་བམ་གཉིས་པའི་ཟུར་སྣོན་ལ་གཟིགས།

ཤེལ་གྲོང༌། གྲོང་ཚོ་ཞིག་གི་མིང༌།

ཤིང་གཉེར་གཅིག སྨོན་ལམ་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་སྣེ་ཞིག

ཤོད་སྐོར། ཤོད་དྲུང་རྣམས་དང༌། ཤོད་དྲུང་གི་ཁོངས་གཏོགས་བཅས་པའི་གཞུང་ཞབས་སྤྱིའི་མིང༌།

ཤོད་དྲུང༌། གཞུང་ཞབས་སྐྱ་བོ་ཞབས་རྟེན་ཕ་གཞིས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མིང༌།

གསོལ་ཚིགས་ཆེན་མོ། བོད་ཟས་ཁེ་གཙང་གི་གསོལ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཞིག

སེལ་ཐམ། ཡིག་ཆ་སོགས་བརྩི་མེད་སོང་བའི་རྟགས་དམ།

སྲས་རྣམ་པ། གཞུང་ཞབས་བཀའ་བློན་སོགས་མི་དྲག་ཆེའི་སྲས།

སྲིད་བཀའ་ལྷན་རྒྱས། སྲིད་སྐྱོང་ངམ། སྲིད་བློན། སྲིད་ཚབ་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་དང༌། བཀའ་བློན་དང་བཀའ་ཚབ་ངོ་མ་ཇི་ཡོད་ལྷན་རྒྱས་ཚོགས་པ་ལ་ཟེར།

སྲིད་དོན། གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་ནང་གསེས་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་དམིགས་དོན་འགྲུབ་ཐབས་གཙོ་བོར་བཟུང་བའི་ལས་དོན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་’’ ཞེས་འབྲི་བརྗོད་བྱེད་པ་ཡིན། སྲིད་དོན་གྱི་ལས་རིགས་ནང་གཞུག་མཁན་ལ་‘‘སྲིད་དོན་པ་’’ ཟེར་བ་དང༌། ཕྱི་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ལ་མཁས་པ་དང༌། སྤྱི་སྒེར་གྱི་བྱ་བའི་ཐོག་གཡོ་ཐབས་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་མི་ལ་‘‘སྲིད་དོན་མཁས་པ་’’ཟེར།

གསོལ་ཚ་ཕེབས་སྒྲིག གསོལ་ཚ་ནི་ཚ་བབས་ཀྱི་ཞེ་ས་ཡིན་ཞིང༌། སྐབས་འདིར་ཚ་བབས་མཛད་སའི་ཕེབས་སྒྲིག་ལ་ཟེར།

གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་གསོལ་ཇ་དང་གསོལ་ ཚིགས་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་བགྲེས་གཞོན་དང༌། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ན་བཟའ་ཉེར་ཆས་ལ་སོགས་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་གཟིམ་དཔོན་མཁན་པོ། ྋགོང་ས་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་མཛད་པའི་ཞབས་ཞུ་བ་སྐུ་བཅར་མཆོད་དཔོན་མཁན་པོ་བཅས་ཁོང་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གསོལ་གཟིམ་མཆོད་གསུམ་ཞུ་བ་ཡིན།

ལྷ་ལྡན་རྒྱལ་ས། གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་གྲགས་པའི་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ས་སྟེ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་མོར་ཟེར་བ་ཡིན།

ལྷག་ལྷ། ལྷག་པའི་ལྷ་སྟེ། རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡི་དམ།

དྷཱ་སྒོག་རྩེ། གོས་ཆེན་གྱི་གྱོན་པ་སྟེང་གོན་སྐེ་རགས་འཆིང་མི་དགོས་པ་ཞིག་སྟེ། སོག་པོ་ནས་བྱུང་བའི་གོ་སའི་གྱོན་ཆས་ཤིག

ལྷ་ཞོལ་བྲོ་པ་གཞས་མ། ལྷ་ས་དང་ཞོལ་པའི་བྲོ་པ་གཞས་མ།

ལྷ་ས་ཚོགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིར་ཚོ་ཁག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ།

ལྷམ་རས་ཟོན་གོས་རྒྱ་མ། གོས་ཆེན་གྱི་རྒྱན་སྤྲས་ཡོད་པའི་གྲྭ་ལྷམ།

ཨོཾ་ཁང་བྲོ་པ། བྲོ་འཁྲབ་མཁན།

ཨ་ཙ་གྲུམ་འཇར། སྣ་རྒྱན་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

ཨོད་མ་གར་པོ། གཞུ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག

འདྲེན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དོན་འགྲེལ་བཤད།

འདྲེན་རྟགས།

ལུང་འདྲེན་གྱི་རྟགས་ལ་ཟེར། དེ་ཡང་ཉིས་གཤིབས་དང༌། ཆིག་རྐྱང་ཞེས་པ་གཉིས་ཡོད།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས།

‘‘ ’’ དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུས་ ‘‘དུས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པ་བཟང་པོ་བྱེད་དགོས་’’ ཞེས་བཀའ་སློབ་གནང་གི་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ།

འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང༌།

‘ ’ དཔེར་ན། ‘ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང༌། ངོས་ཀྱི་མི་མང་’ ཞེས་པའི་ ྋརྒྱལ་བའི་རང་རྣམ་ནང༌། ‘ཀརྨ་པ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་’ དང༌། ‘གངས་རི་ཨ་མྱེས་སྐྱེ་རི་’ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མིང་འཁོད་འདུག ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌།

འདྲེན་རྟགས་ཉིས་གཤིབས་ཀྱི་ནང་ཁོངས་འདྲེན་རྟགས་ཆིག་རྐྱང་ཡོད་པ། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས། ‘‘ངས་བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ་ནང་ ‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’ ཞེས་བཀོད་ཡོད་པ་དེ། ང་རང་ཚོ་གངས་ཅན་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཟེར་གྱི་ཡོད།’’ ཅེས་བཀའ་སློབ་སྩལ་སོང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

གུག་རྟགས།

( ) ༡ དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འགོད་དགོས་སྐབས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་བཀའ་རྩོམ་ ‘‘བདེན་གསོལ་སྨོན་ཚིག་’’ (བདེན་ཚིག་སྨོན་ལམ/ཚད་མེད་ཡོན་ཏན་) ཅེས་པའི་ནང་‘‘ཡོངས་རྫོགས་བོད་ལྗོངས་ (གངས་ལྗོངས་ཁྱོན་ཡོངས།) རང་དབང་གཙང་མའི་དཔལ།’’ ཞེས་འཁོད་པ་དེ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ (བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་) ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་སྐྱེ་འགྲོའི་རང་དབང་ཆེད་དུ་ཐུགས་སྨོན་མཛད་པ་ཞིག་རེད། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ༢ ལོ་དང་ཟླ་ཚེས། མིང་ཚིག རྗོད་པ་ཅི་རིགས་བོད་ཡིག་དང་ཕྱི་ཡིག་ གང་ཞིག་སྔོན་དང༌། གཞན་དེ་རྗེས་སུ་འགོད་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (1904/09/07) ཉིན་ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་དང༌། ཝར་རེན་སིམིཐ་ (Warren Smith) ཡིས་བརྩམས་བྲིས་དབྱིན་དེབ་ (Tibetan Nation) (བོད་རྒྱལ་ཁབ་) ཅེས་པའི་ནང༌། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་སྐབས་སུ་གུག་རྟགས་ ( ) ནང་འཁོད་པ་དེ་བཀླག་མི་དགོས།

གྲུ་རྟགས།

[ ] འདི་ནི་ ༡ ཕྱི་ཚིག་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡིག་ཐོག་འཁོད་ཡོད་པ་དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྲ་སྒྱུར་མཉམ་དུ་ཡོད་སྐབས་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡུལ་མིང་ Australia[ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་]དང༌། Austria[ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་]ལྟ་བུ་དང༌། ཕྱི་ཡིག་མཉམ་དུ་མེད་ན། ཨོ་སེ་ཀྲ་ར་ལི་ཡ་དང༌། ཨོ་སེ་ཀྲ་རི་ཡ་ཞེས་འབྲི་བ་ལས། གྲུ་རྟགས་[ ]སྤྱོད་མི་དགོས། ༢ གསལ་བཤད་དགོས་རིགས་ལ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། ཡིག་ཆ་ངོ་མའི་ནང་‘‘ཐོན་མི་ལ་དཔྱད་པ་’’ ཞེས་འཁོད་པར་ ‘‘ཐོན་མི་[སཾ་བྷོ་ཊ། བོད་ཀྱི་བློན་པོ། བོད་ཡིག་གསར་འགོད་མཛད་པོ་]ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་དང༌། ཡང་དངོས་མིང་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པ་ལ་ཡིག་ཆའྀ་་ནང་ཨོ་རྒྱན་མ་གཏོགས་འཁོད་མེད་ན། དེ་གསལ་ཁ་དོད་དུ་གཏོང་ཆེད་ཨོ་རྒྱན་[རྡོ་རྗེ་] ཞེས་འགོད་དགོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། ཡི་གེ་ཀློག་སྐབས་གྲུ་རྟགས་ནང་གང་འཁོད་པ་རྣམས་བཀླག་དགོས།

སེག་རྟགས།

/ འདི་ནི། མཚན་མིང་གང་འཁོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་དོན་གཞན་སྟོན་པའི་ཚིག་དང༌། ཚིག་གྲུབ་གཅིག་གམ། གཉིས་སོགས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་པ་དེ་དག་གི་བར་མཚམས་དབྱེ་བའི་རྟགས་སུ་སྤྱོད་དགོས། དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། དགའ་ལྡན་ཁྲི་ ཟུར་རིམ་པའི་མཚན་ཁོངས་སུ་ (མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་/སྡེ་དྲུག་/ ཡོངས་འཛིན་/སྲིད་སྐྱོང་) ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་མིན་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་ཨང་ཀི་ཁེ་གཙང་འགོད་སྐབས་ལོ་དང་ཟླ་ཚེས་བར་ལ་སེག་རྟགས་འགོད་དགོས། དཔེར་ན། ཤིང་འབྲུག་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༧ (༡༩༠༤/༠༩/༠༧) ཉིན། ལྷ་སར་དབྱིན་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་དབར་ཆིངས་ཡིག་བཞག་ཅེས་པ་འདི་ལྟར་རོ།།

བསྡུས་རྟགས།

... ...འདི་ནི། ཚིག་དང་རྗོད་པ་བསྡུས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡིག་ནང་ཚིག་རྗོད་བསྡུས་པ་ལ་ཀུར་རྟགས་xxx འདི་ལྟར་འཁོད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དཔེར་ན། ྋརྒྱལ་བའི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས་ནང༌། ‘‘རབ་འབྱམས་རྒྱལ་བའི་གསང་གསུམ་མ་ལུས་པ།། གང་འདུལ་ཅིར་ཡང་འཆར་བའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་གར།། སྲིད་ཞིའི་དགེ་ལེགས་ཀུན་ འབྱུང་ཡིད་བཞིན་ནོར།། དངོས་བརྒྱུད་དྲིན་ཅན་བླ་མའི་ཚོགས་རྣམས་ལ།། བདག་ཅག་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་འདེབས་ན།། གངས་ཅན་མགོན་པོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡི།། སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་བསྐལ་བརྒྱར་རབ་བརྟན་ཅིང༌།། བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།། ཆོས་དབྱིངས་ཀུན་གསལ་ཁྱོན་དང་མཉམ་འཇུག་པའི།། རྡུལ་བྲལ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མའི་སྤྲིན།། གྲངས་མེད་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ དཀྱིལ་འཁོར་དུ།། ཤར་ བའི་ཡི་དམ་ལྷ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ།། བདག་ཅག་... ...གངས་ཅན་མགོན་པོ་... ...སྐུ་ཚེ་མི་ཤིགས་... ...བཞེད་དོན་ལྷུན་གྱིས་......’’ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།

ཨང་གྲངས་བསྡུས་རྟགས།

དཔེར་ན། མཚན་མིང་ཤོག་གྲངས་ནང༌། མི་མིང་བཀྲ་ཤིས་ཟེར་བ་ཞིག་ཤོག་གྲངས་ ༡ ནས་ ༡༠ བར་གྱི་ཤོག་ངོས་རེ་རེའི་ནང་འཁོད་ཡོད་ན། ཤོག་གྲངས་དེ་དག་གི་ཨང་ཀི་རེ་རེ་བཞིན་མ་བཀོད་པར་བསྡུས་ཏེ། བཀྲ་ཤིས་ ༡ ,_ ༡༠ ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།

ཤོག་ལྡེབས།

ན དང་ བ ངོ་སྤྲོད། བོད་ཡིག་ཕྱག་དཔེ་ཤོག་ལྷེ་སོ་སོའི་མདུན་ལྡེབས་ཀྱི་གཡོན་ཕྱོགས་མཐའ་བཅད་ནང་ཤོག་གྲངས་ཇི་ཡིན་ཡིག་ཐོག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང༌། ཤོག་ལྷེའི་རྒྱབ་ལྡེབས་སུ་གང་ཡང་བཀོད་མེད་ཅིང༌། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱག་དཔེའི་ནང་ནས་ལུང་འདྲེན་བྱས་པ་འཚོལ་ཁུངས་གཤམ་མཆན་འགོད་སྲོལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཞིག་ཡོད། དཔེར་ན། བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་བུ་ཆོས་ལེའུ་ལྔ་པའི་ཤོག་ལྡེབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མདུན་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་གསུམ་པ་དང༌། རྒྱབ་ངོས་ཡིག་འཕྲེང་བཞི་པ་ཞེས་འགོད་དགོས་པར། ཤོག་ལྡེབས་ ༡༢ ན ༣ པ་དང༌། བ ༤ པ་ཞེས་བཀོད་ན་འགྲིགས། འདིར་ ན ནི་མདུན་གྱི་རྗེས་འཇུག་དང༌། བ ནི་རྒྱབ་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་ཡིན་པས། ཤོག་ལྷེའི་མདུན་དང་རྒྱབ་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ་བཅས་སོ།།

རྒྱུ་ཆ་འབྱུང་ཁུངས།

༡༽བོད་ཡིག་ཁག

༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་རྨད་བྱུང་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་རྩེ་མོ།

༢༽ བླ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་པ། མཛད་པ་པོ། དགེ་སློང་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན།

༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་འབུམ་ཐོར་བུ་ལས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཐར།

༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རྟོགས་བརྗོད་ དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་ཤིང༌། མཛད་པ་པོ། སྟོད་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་གཡང་པ་ཆོས་རྗེ་དང༌། སྨད་ཆ། དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས།

༥༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཤིང་རྟ། མཛད་པ་པོ། ྋརྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༦༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ།

༧༽ ྋརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ། ཟ་ཧོར་གྱི་བན་དེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་འདི་སྣང་འཁྲུལ་པའི་རོལ་རྩེད་རྟོགས་བརྗོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་ལས་གླེགས་བམ་དང་པོ་ བཞུགས་སོ།། ཞོལ་པར་མ།[བསྡུས་པར་ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།]

༨༽ དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་གླེགས་བམ་གསུམ་པའི་འཕྲོས་བཞི་པ་དང༌། ལྔ་པ། དྲུག་པ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༩༽ པད་དཀར་འཛིན་པ་ངུར་སྨྲིག་གར་རོལ་ལྔ་པ་སྡོམ་བརྩོན་རྒྱལ་བའི་ཚུལ་འཆང་བ་དྲུག་པར་འཕོས་པའི་གཏམ་རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་ཡིད་ཀྱི་ཀུན་དགའ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༡༠༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ (རིན་ཆེན་ཚངས་ དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་) དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཏམ་སྙན་ལྷའི་ཏམྦུ་རའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས། མཛད་པ་པོ། ལྷ་བཙུན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ།

༡༡༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ། མཛད་པ་པོ། ལྕང་སྐྱ་རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ།

༡༢༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་དབང་ཕྱུག་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཡངས་པའི་རྒྱན། མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༣༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་ངག་དབང་ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དད་པའི་ཡིད་འཕྲོག མཛད་པ་པོ། དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོ།

༡༤༽ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༥༽ ཕྱག་ན་པདྨོ་ྋརྗེ་བཙུན་ངག་དབང་བསྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ངོ་མཚར་ལྷའི་རོལ་མོ་དབྱངས་ཅན་རྒྱུད་དུ་སྙན་པའི་ཏམ་བུ་ར། མཛད་པ་པོ། སྐུ་བཅར་དར་ཧན་མཁན་སྤྲུལ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།

༡༦༽ ྋརྒྱལ་མཆོག་ངུར་སྨྲིག་འཆང་བ་བཅུ་གཉིས་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ཡོངས་འཛིན་ཕུར་ལྕོག་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་བྱམས་པ་རྒྱ་མཚོ།

༡༧༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་བཀའ་དྲིན་མཚུངས་མེད་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གླེགས་བམ་སྟོད་ཆ་བཞུགས་སོ།། [བསྡུས་པར་ ‘‘ངོ་མཚར་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་’’ གླེགས་བམ་དང་པོ། གཉིས་པ།]

༡༨༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་འཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ། འཇིགས་མེད་བསམ་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།

༡༩༽ ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱིས་སྦྱར་བ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ རྒྱལ་རབས་དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༠༽ ཡོངས་འཛིན་གླིང་སྤྲུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཐུབ་བསྟན་ལུང་རྟོགས་རྣམ་རྒྱལ་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང་པོའི་མཛད་པ་རྣམ་ཐར་ནོར་བུའི་དོ་ཤལ། མཛད་པ་པོ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སྦྱོང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

༢༡༽ ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་བྱང་རིན་པོ་ཆེའི་རང་རྣམ་རང་གི་ངང་ཚུལ་མ་ བཅོས་ལྷུག་པར་བཀོད་པ་འཕྲུལ་སྣང་སྒྱུ་མའི་ཟློས་གར།

༢༢༽ གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ ༣༦༠ འཁོར་བའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་དང་མ་འོངས་མདུན་བསྐྱོད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས། དེབ་འཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ།

༢༣༽ བྱམས་བརྩེ་དང་དྲང་བདེན་གྱི་བླ་སྲོག རྩོམ་པ་པོ་རོང་པོ་བློ་བཟང་སྙན་གྲཊ།

༢༤༽ ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤའི་རྣམ་ཐར། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས།

༢༥༽ འབྲོམ་སྟོན་པ་རྒྱལ་བའི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་སྐྱེས་རབས་བཀའ་གདམས་བུ་ཆོས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པ།

༢༦༽ རྒྱུད་ ཐ པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༧༽ རྒྱུད་ ན པའི་ནང་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད།

༢༨༽ མདོ་ ཆ པའི་ནང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་དང༌། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ།

༢༩༽ མདོ་ ཇ པའི་ནང་ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ།

༣༠༽ མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༣༡༽ པདྨ་བཀའི་ཐང་ཡིག་དང༌། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།

༣༢༽ སྲོང་བཙན་བཀའ་འབུམ།

༣༣༽ གྲུབ་ཐོབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ།

༣༤༽ བདུད་འཇོམས་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་གསུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེ།

༣༥༽ བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། མཛད་པ་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

༣༦༽ བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྫོགས་ལྡན་གཞོན་ནུའི་དགའ་སྟོན།མཛད་པ་པོ། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

༣༧༽ རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང༌། མཛད་པ་པོ། ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན།

༣༨༽ དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། མཛད་པ་པོ། འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།

༣༩༽ ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། མཛད་པ་པོ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

༤༠༽ རྨད་བྱུང་བསྐལ་པ་མའི་ཚིག་རྒྱན་མདུད་འགྲོལ་མུ་ཏིག་ཆུན་པོ། མཛད་པ་པོ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ།

༤༡༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ། སྟོད་ཆ་དང༌། བར་ཆ། སྨད་ཆ། སྒྲིག་རྩོམ་མཁན། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན།

༤༢༽ མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས།

༤༣༽ བསྟན་རྩིས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།

༤༤༽ དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང༌། ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས།

༤༥༽ བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས། བསོད་ནམས་སྐྱིད་དང་དབང་རྒྱལ་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།

༤༦༽ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ། དབང་རྒྱལ་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར།

༤༧༽ བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས། སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་ ༡ པོ་ནས་ ༢༣ བར།

༤༨༽ ྋགོང་ས་སྐུ་བཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང༌། རྡོར་གླིང་དཔར་ཁང༌། ༡༩༦༣

༤༩༽ བོད་ཀྱི་གནས་བབས། ཤིན་ཞིག་དཔར་ཁང༌། ༡༩༨༩

༥༠༽ སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲི་མངའ་ གསོལ། བོད་དཔར་དཔེ་གཟུགས།

༥༡༽ སྐྱེས་རབས།

༥༢༽ ལྟག་མཚེར་ཐུབ་བསྟན་འཇིགས་མེད་ནོར་བུའི་མཛད་རིམ་བསྡུས་དོན་དཔྱོད་ལྡན་ཡོངས་ལ་གཏམ་དུ་བྱ་བ་སྔོན་མེད་ལེགས་བཤད་ངེས་དོན་སྤྲིན་གྱི་ཕོ་ཉ། མདོ་སྨད་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས།༡༩༨༩

༥༣༽ བོད་མི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱི་ སྲིད་དོན་མི་ཚེ་དང་དུས་སྐབས། ཆུང་ཚེ་རིང་གིས་བསྒྱུར། བོད་ཀྱི་དུས་བབ། ༢༠༠༦

༥༤༽ ཚ་བ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་རང་གི་མྱོང་ཚོར་ལས་དྲངས་པའི་བོད་དོན་བདེན་གླེང༌། ངག་རྒྱུན་དེབ་ཕྲེང༌། ༡༩ བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༢༠༠༥

༥༥༽ ཆུང་ཚེ་རིང་དང་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་བོད་མི་དམངས་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལྕགས་སྒྲོག སྣར་ཐང་དཔར་ཁང༌། ༢༠༠༡

༥༦༽ བཤད་ཟུར་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་ཅེས་པའི་ཕྱག་དེབ།

༥༧༽ སྟག་ལྷ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་དེབ་གཉིས་པ་དང༌། གསུམ་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌། ༡༩༩༥

༥༨༽ མགྲོན་གཉེར་ཆེན་མོ་ཕ་ལྷ་ཐུབ་བསྟན་འོད་ལྡན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད། ༡༩༩༦

༥༩༽ མཛད་རྣམ་གསེར་གྱི་ཡང་སྙིང༌། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌། ༢༠༠༡

༦༠༽ བསམ་འགྲུབ་ཕོ་བྲང་བསྟན་འཛིན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མི་ཚེའི་རྦ་རླབས་འཁྲུགས་པོ།

༦༡༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མི་མང་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༢༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་སློབ་སྦྱོང་སྐོར་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་ དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༣༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། (༡༩༦༠ ནས་ ༢༠༠༥) བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༤༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤྱི་འཐུས་དང་བཀའ་ཤག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྡེབས། པོད་དང་པོ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༥༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་སྟོན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༩༦) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང༌།

༦༦༽ ྋགོང་ས་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་སྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༦༧༽ ཙོང་ཁ་ལྷ་མོ་ཚེ་རིང་གི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༦༨༽ བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་མ་ལག་དང་བཅས་པའི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༦༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། (༡༩༥༩ ནས་༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས།

༧༠༽ བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་མ་ལག་ཁྱབ་ཁོངས་དང་བཅས་པའི་བྱུང་རིམ་སྙིང་བསྡུས། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས།

༧༡༽ གཞུང་ཞབས་མི་སྣ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡེབས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༢༽ ཁེ་སྨད་བསོད་ནམས་དབང་འདུས་ཀྱི་རྒས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འབེལ་གཏམ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༣༽ གཡུ་ཐོག་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་དཀར་གྱིས་བརྩམས་པའི་ཡབ་གཞིས་གཡུ་ཐོག་ས་དབང་དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་ཆེ་ལུང་ཙམ་མ་བཅོས་ལྷུག་པར་བརྗོད་པ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༧༤༽ རི་ཁ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱུན་མཁོའི་ཆོས་སྲིད་ཤེས་བྱ་གནས་བསྡུས། ཝར་ཎ་ལེགས་བཤད་གཏེར་མཛོད་ཁང༌།

༧༥༽ ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མའི་བོད་ཀྱི་བུ་མོ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༦༽ རྣམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་འཇིགས་མེད་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ཡོད་སྣ་ཚོགས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༧༽ ཤན་ཁ་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གྱི་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྷད་མེད་རང་བྱུང་ཟངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༨༽ གྲྭ་བཞི་བརྒྱ་དཔོན་སྐལ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ཞི་དྲག་གི་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་པའི་བརྗེད་བྱང༌། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༧༩༽ བར་ཞི་རྩེ་མགྲོན་ངག་དབང་བསྟན་སྐྱོང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་བདེན་པའི་རང་སྒྲ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༠༽ ལྷར་བཅས་སྲིད་ཞིའི་གཙུག་རྒྱན་ྋགོང་ས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོ་ངོས་འཛིན་ཞུ་ཚུལ་དང་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་སོགས་མདོ་ཙམ་བཀོད་པ། ༡༩༩༩ སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང༌།

༨༡༽ བེ་རི་དགེ་བཤེས་འཇིགས་མེད་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་བཟང་ཞིང་གི་མཆོད་སྤྲིན་མིག་ཡིད་རྣ་བའི་དགའ་སྟོན། (༡༩༥༩ ནས་ ༢༠༠༩) བོད་གཞུང་ཟློས་གར་ཚོགས་པ།

༨༢༽ མདའ་ཟུར་ལི་ཐང་དབྲ་ཕྲུག་ངག་དབང་གི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ཟོལ་མེད་སྲོང་པོའི་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ། སྟོད་ཆ། སྨད་ཆ། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང༌།

༨༣༽ སྣེའུ་ཤག་ཐུབ་བསྟན་ཐར་པའི་བོད་གཞུང་རྩེ་ཡིག་ཚང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ལས་ཁུངས། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༤༽ རྩེ་དྲུང་ཤར་རྩེ་ཡེ་ཤེས་ཐུབ་བསྟན་གྱི་མི་ཚེའི་མྱོང་ཚོར་གསལ་བར་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༥༽ བཀའ་ཟུར་བདེ་གྲོང་དབང་འདུད་རྡོ་རྗེའི་སྒེར་ཟུར་ཁང་གི་གཡོག་ནས་བོད་ཀྱི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༨༦༽ ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བོད་དམངས་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་ཉེར་ལྔ་འཁོར་བ། ༡༩༨༥ སྐབས་བརྒྱད་པའི་བོད་མི་ དམངས་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༨༧༽ ༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་བོད་མིའི་རང་དབང་གསར་ཤོག

༨༨༽ འགྲོ་ཕན་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་རབས་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང༌། བོད་གཞུང་སྨན་རྩིས་ཁང༌།

༨༩༽ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་བསྡུས། ༢༠༡༠ འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་དང་གཞུང་ཞབས་འདེམས་བསྐོ་ལྷན་ཁང༌།

༩༠༽ བསམ་དཀྱིལ་རིན་ཆེན་དབང་རྒྱལ་གྱི་མི་ཚེའི་བདེ་སྡུག་མྱོང་ཚོར་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང༌།

༩༡༽ བཀའ་ཟུར་ཀུན་གླིང་འོད་ཟེར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ་ཐབས་བྱུས་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། དེབ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ།

༩༢༽ ལྷ་རམས་པ་དགེ་བཤེས་ཚེ་དབང་གིས་བརྩམས་པའི་སྦག་ས་ཆོས་སྒར་གྱི་བྱུང་བ་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། ནོར་གླིང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་ཁང༌།

༩༣༽ མང་གཙོའི་ལམ་བུ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༤༽ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས། བོད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་དང་སྲིད་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཁང༌། ༢༠༡༠

༩༥༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མང་གཙོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། དེབ་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།

༩༦༽ ལེགས་ཉེས་བདེན་རྫུན་རྣམ་འབྱེད་ལུང་རིགས་གསེར་གྱི་ལྡེ་མིག དགེ་ལྡན་བསྟན་བདག་ལྷན་ཚོགས་དང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་དགེ་ལྡན་ལྷན་ཚོགས། དགེ་ལྡན་ཆོས་ཁྲིམས་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས།

༩༧༽ རང་རྒྱལ་གྱི་མི་རིགས་གནད་དོན་དང་མི་རིགས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་ཕྱིར་རྟོག ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། (ཕུན་དབང༌།) ཁ་བ་དཀར་པོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲི་ཞུ་ཁང་གིས་པར་དུ་བསྐྲུན།

༩༨༽ ང་དགའ་ལྡན་པའི་དམ་སྲི་ཁོ་ཡིན། རྩོམ་པ་པོ་ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས། ༢༠༡༣

༩༩༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང༌། གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ཆོས་རིག་ ལས་ཁུངས་ནས་པར་བསྐྲུན་དང་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༠༽ བཀའ་ཟུར་ཨ་ལགས་འཇིགས་མེད་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཆོས་སྲིད་གཏམ་གྱི་ཐེམ་སྐས། སྟོད་ཆ་དང༌། སྨད་ཆ། རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས། བདེན་རྒྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་དཔར་འགྲེམས་ཞུས།

༡༠༡༽ བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར་འཇུ་ཆེན་ཐུབ་བསྟན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་དང་པོ་ནས་ཉེར་གཉིས།

༡༠༢༽ ༡༩༦༨ ནས་ ༡༩༨༠ བར་གྱི་ཤེས་བྱ་གསར་དེབ།

༡༠༣༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས།

༡༠༤༽ ནང་པའི་ལྟ་སྤྱོད་ཀུན་བཏུས། རིགས་སློབ་ལྷན་བརྩེགས་ཚོགས་ཆུང་ནས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས།

༡༠༥༽ ཆོས་སྐྱོང་བསྟེན་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་སློབ་སྔ་རྗེས་སྩལ་བ་ཁག་ཆ་ཚང་ཕྱོགས་བསྡེབས་ཞུས་པ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་ནས་ དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༡༠༦༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གསུམ་བཅུའི་གསུང་འཕྲིན་དང་བཀའ་སློབ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། བོད་གཞུང་དྲིལ་བསྒྲགས་ཁང་ནང་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་བསྐྲུན། (༡༩༦༠ ནས་ ༡༩༨༦)

༡༠༧༽ ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན། གཉིས་པ། བོད་གཞུང་ཕྱི་དྲིལ་ཁང་ནས་སྣར་ཐང་དཔར་ཁང་དུ་དཔར་གཞི་བསྒྲིགས་ཏེ་དཔར་སྐྲུན་ཞུས།

༡༠༨༽ སྒ་རྗེ་ཁམས་དབུས་དགོན་གྱི་སྤྲུལ་མིང་འཛིན་པ་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་ཅེས་པའི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་བཞུགས་སོ།། འཆི་མེད་དགའ་ཚལ་གླིང༌། (༢༠༠༧)

༡༠༩༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་བུད་མེད་ཚོགས་པ། ཤཱཀྱའི་བུ་མོ། ཤཱཀྱ་དྷི་ཏས་རིན་མེད་འདོན་སྤེལ་ཞུས། (༡༩༨༨)

༡༡༠༽ བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ། (༡༩༨༧)

༡༡༡༽ ཝཱ་རཱ་ཎ་སིའ་བོད་ཀྱི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པ་བསྐྱངས་སྐབས་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བསྩལ་བའི་བཀའ་སློབ། བོད་གཞུང་ཆོས་རིག་ལྷན་ཁང་ནས་པར་བསྐྲུན་ཞུས། (༡༩༨༩)

༡༡༢༽ ྋཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནམ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མཆོག་གི་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པ་བདེན་པའི་རང་མདངས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། རྗེས་དྲན་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས།

༡༡༣༽ རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་ལས་འཕྲོས་པ། རྣམ་སྤེལ་ཚང་བློ་བཟང་སྦྱིན་པས་བརྩམས།

༡༡༤༽ བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ། ཕྱི་དྲིལ་ལས་ཁུངས་ནས་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུས། (༢༠༡༤)

༡༡༤༽ རྒྱ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཆུ་སྒང༌། བུ་རྫོང་ལྷ་མོ་ཚང་ཚེ་རིང་དབང་ཕྱུག་གིས་བརྩམས།

༢༽དབྱིན་དེབ་ཁག

1) Avedon, John F. In Exile from the Land of Snows, Vintage Books, New York, 1986

2) Bell, Sir Charles, Portrait of a Dalai Lama, Wm. Collins, London, 1946

3) Bell, Sir Charles, Tibet Past and Present, Oxford University Press (First Published 1924)

4) Belleezza, John Vincent, Antiquities of Northern Tibet, Antiquities of Upper Tibet.

5) Chapman, F.Spencer, Lhasa: The Holy City, Readers Union Ltd, London

6) Craig, Mary, Kundun, Harper Collins Publishers, Great Britian, 1997

7) Dian, David Zhang, Academic Journal, America, March 2002

8) Golstein, Melvyn C., A History of Modern Tibet, 1913-1951. Munshiram Manoharlal Publisher Pvt. Ltd, 1993

9) Goodman, M.H., The Last Dalai Lama, Boulder and London: Shambala, 1986

10) Gould, B.J., The Jewel in the Lotus, Chatto & Windus, London, 1957

11) Norbu, Thubten Jigme, Tibet is my Country, Wisdom Publications, 23 Dering Street, London W1, England, 1986

12) Mckay, Alex, Tibet and the British Raj: The Frontier Cadre, 1904- 1947, London Curzon Press, 1998

13) Pema, Jetsun, Tibet My Story (Autobiography) , Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset SP7 8BP, Great Britain, 1997

14) Richardson, Hugh, High Peaks, Pure Earth. Serindia Publications, 10 Parkfields, London, SW15 6NH, 1998

15) Richardson, Hugh, Tibet and Its History, Boulder and London: Shambala, 1984

16) Rockhill, W.W. The Dalai Lamas of Lhasa and Their Relations with the Manchu Emperors of China: 1644-1908. T’oung - Pao, XI (1910)

17) Smith Jr, Warren W. Tibetan Nation, Harper Collins Publishers India, 1997

18) Teichman, Eric, Travels of a Consular Officer in Eastern Tibet, Cambridge University Press, 1922

19) Tsarong, Damdul Namgyal, In the Service of His Country, The Biography of Dasang Damdul Tsarong, Commander General of Tibet.

20) Yasha, Zhang, China’s Tibet Vol.12 No. 6, 2001

21) Indian Leaders on Tibet, Department of Information and International Relations, 1998

22) A History of Modern Tibet by Goldstein, 1993

23) Th Fate of Tibet by Claude Arpi, 1999

24) New York Times

25) Tibet Disappears by Chanakya Sen.

26) A History of Modern Tibet-Volume 2 (1951-1955) by Melvyn C.Goldstein, 2000

27) Freedom in Exile by H.H.The Dalai Lama 1990

28) Tibetan Nation by Warren W. Smith, Jr.,1996

29) With Nehru in the Foreign Office by Subimal Dutt.

30) The Assam Tribune

31) The Times, London.

32) The Hindu, Madras.

33) The Hindustan Times.New Delhi.

34) Tibet in the United Nations 1950-1961, Issued by The Bureau of H.H The Dalai Lama

35) The Story of Tibet, Conversations with the Dalai Lama, Thomas Laird, Grove Press New York

36) International Resolutions and Recognitions on Tibet (1959-2004) , Published by the Department of Information and International Relations

37) Tibet: Human Rights and the Rule of Law, International Commission of Jurists December 1997

38) Failures of the U.N.O, A.N. Bharadwaj, Published by Jay Kay Book House

39) Indian Parliament on the issue of Tibet, Lok Sabha 1952-2005, Published by Tibetan Parliamentary and Policy Research Centre

40) International Resolutions and Recognitions on Tibet 1959-1997, Published by the Department of Information and International Relations

41) Tibetans in Exile 1959-1969, Compiled by the Office of H.H Dalai Lama, Dharamsala

42) United Nations Resolutions on Tibet, Compiled by the Department of Information and International Relations

43) The Ocean of Wisdom, By P.N Chopra

44) Tibetans in Exile 1959-1980,Compiled, edited and published by The Department of Information and International Relations.

45) The Spirit of Tibet: Universal Heritage, Selected Speeches and Writings of H.H The Dalai Lama, XIV Edited by A.A Shiromany

46) Dalai Lama, My Son: A Mother’s Story, Diki Tsering, Edited & introduced by Khedroob Thondup

47) Tibet:The Position in International Law.

48) Tibetan Review, 1970-1980

49) Tibet:The Road Ahead by Dawa Norbu.

50) Lonely Planet:Lonely Planet Publications.

51) The Power-Places of Central Tibet Dowman.

52) The Noodle Maker of Kalimpong, Gyalo Thondup & Anne F. Thurston.

མཇུག་བྱང༌།

༡༽རྩོམ་སྒྲིག་གཙོ་འགན་ལེན་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

༢༽ཆེད་ལས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།

ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།

༣༽འཕྲི་སྣོན་བསྒྱུར་བཀོད་དང་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་སྐྱེད་མཁན། ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།)

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། (གཞུང་ཞབས་འདེམས་ལྷན་དང་འོས་བསྡུ་ལྷན་ཁང་གི་ཚོཊ་གཙོ་ཟུར་པ།) མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། (བཀའ་དྲུང་ཟུར་པ།) གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། (དང་སློབ་འགོ་འཛིན་ལས་རོགས་ཟུར་པ།)

༤༽རྩོམ་སྒྲིག་ལས་རོགས།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ། མཁར་སྟེང་འབར་རོ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང༌། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ། རེབ་གོང་ལེགས་བཤད། ཨ་རིག་བཀའ་བཅུ་མའི་དགེ་འདུན།

༥༽ཚིགས་བཅད་རྩོམ་མཁན།

ནོར་གླིང་ངེས་སྟོན་པ་སྐལ་བཟང་ཡེ་ཤེས། (བཀའ་བློན་ཁྲི་ཟུར།) (རླབས་འཕྲེང་སོ་གཉིས་པ་ནས་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས་དང༌། རླབས་འཕྲེང་ཞེ་གཅིག་པ་ནས་ཞེ་བརྒྱད་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) བྱ་གཞུང་སྐལ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས། (རླབས་འཕྲེང་སོ་དྲུག་པའི་ས་བཅད་གསུམ་པ་ནས་རླབས་འཕྲེང་བཞི་བཅུའི་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།) ཁ་སྒང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། (རླབས་འཕྲེང་ཞེ་དགུ་པ་དང་ལྔ་བཅུ་པའི་ཚིགས་བཅད་ཡོངས་རྫོགས།)

༦༽སྐུ་ཡིག་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ནས་རྒྱུ་ཆ་བསྡུ་རུབ་གནང་མཁན།

བཀྲས་ཁང་རྣམ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ།

༧༽དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་བསྒྱུར་གནང་མཁན།

གུ་གེ་ཤང་རྩེ་བ་ཀརྨ་རྡོ་རྗེ། འབའ་པ་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དགའ་བ།

༨༽གློག་ཀླད་དུ་འགོད་འཇུག་དང་ཇུས་འགོད་པ།

རེབ་གོང་ལེགས་བཤད།

༩༽རྒྱབ་ཤ་ཇུས་འགོད་པ།

བསོད་ནམས་ཆོས་འཛོམས་ཡེ་ཤེས།